II SA/Rz 32/23

II SA/Rz 32/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 189
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 196 § 1, art. 1035
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 25 października 2022 r. nr SKO.4120.146.2287.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr KT.5410.15.92.2022.L.
Uzasadnienie
II SA/Rz 32/23
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi M. J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 25 października 2022 r. nr SKO.4120.146.2287.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie 180 dni od dnia jego nabycia.
Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta [...], w wyniku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z 31 sierpnia 2022 r. nr KT.5410.15.92.2022.L orzekł o nałożeniu na M. J. kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu marki [...] nr rej. [...], nr VIN: [...], w terminie 180 dni od dnia jego nabycia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym(t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązani ach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 z późn. zm.) i w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2020 r. wynosił 180 dni.
Organ wskazał, że 19 lipca 2022 r. zostało złożone zawiadomienie o nabyciu ww. pojazdu. Wraz z zawiadomieniem przedłożony został akt notarialny z [...] lipca 2020r. potwierdzający nabycie przez stronę przedmiotowego pojazdu. W terminie 180 dni od nabycia pojazdu, tj. od [...] lipca 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. organ nie został zawiadomiony o nabyciu pojazdu, a tym samym nabywca nie dopełnił w wyznaczonym terminie obowiązku zawiadomienia starosty (Prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdu.
Po przywołaniu treści art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Organ I instancji wskazał, iż brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 189f pkt 1 k.p.a. W niniejszej sprawie nie wynika, by za naruszenie obowiązku zawiadomienia została już nałożona jakakolwiek kara. Waga naruszenia przez stronę prawa nie jest znikoma, lecz znaczna, albowiem jest to już czwarte naruszenie strony tego typu, a okres naruszenia wyniósł 566 dni.
Uzasadniając wysokość określonej kary w kwocie 500 zł organ wskazał, iż okres naruszenia obejmował 566 dni. W okresie tym strona pozostawała w stanie niezgodności z przepisami, polegającymi na niezawiadomieniu starosty w terminie nieprzekraczającym 30, przedłużonym do 180 dni, o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie stwierdzono, by strona uzyskała korzyści finansowe z tytułu naruszenia ustawy, a uchybienie terminowi zawiadomienia stanowi czwarte tego typu naruszenie obowiązku przez stronę.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. J., zarzucając:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że dopuścił się on naruszenia przepisów o zgłoszeniu nabycia pojazdu oraz wymierzenie mu w tym zakresie kar, podczas gdy samochody były wykorzystywane w działalności gospodarczej po jego zmarłym ojcu, która to była kontynowania przez zarządcę sukcesyjnego, który to wszedł w jego ogół praw i obowiązków, a więc nie doszło do zagrożenia legalnego obrotu pojazdami w Polsce jakie reguluje przepis, który miał naruszyć oraz w okolicznościach wydania przez organ odmiennej i sprzecznej decyzji w zakresie innego pojazdu wykorzystywanego w działalności gospodarczej jego ojca, tj. pojazdu [...] o numerach rejestracyjnych [...];
- naruszenie art. 7a oraz art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący jego zaufania do władzy publicznej oraz poprzez wydanie odmiennej decyzji w przypadku innego pojazdu, którego był spadkobiercą użytkowanego w ramach działalności gospodarczej po jego zmarłym ojcu, jak i braku odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na działania organu i zarządcy sukcesyjnego przy jednoczesnym nałożeniu kar o zróżnicowanej dolegliwości z uwagi na rzekome kolejne naruszenia, jakich miał się dopuścić;
- naruszenie art. 189f k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z uwagi na wydanie błędnej decyzji przez organ w sprawie innego pojazdu oraz działań zarządcy sukcesyjnego, mogło dojść do ewentualnego uchybienia w przedmiotowej sprawie jak również pominięcia okoliczności, że w sprawie nie doszło do negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a zgłoszenie nastąpiło z jego wniosku w terminie, który z uwagi na działanie organu uważał za właściwy.
W oparciu o wskazane zarzuty Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
SKO w Krośnie, opisaną na wstępie decyzją z 25 października 2022r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2022 r, poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2, art. 140n ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej: p.r.d.).
O przytoczeniu treści art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d Kolegium wskazało na następujące ustalenia faktyczne. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] lipca 2020 r. M. J. nabył po ojcu L. J., zmarłym [...] czerwca 2020r., spadek w 1/4 jego części. Przedmiotem spadku była m.in. własność pojazdu marki [...] nr rej. [...], nr VIN: [...]. Z chwilą otwarcia spadku, tj. z dniem śmierci spadkodawcy, współwłaścicielem tego pojazdu stał się odwołujący, zgodnie z art. 924, art. 925 k.c. Momentem nabycia spadku przez odwołującego się była data śmierci spadkodawcy, tj. [...] czerwca 2020 r. Dołączony do akt postępowania akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lipca 2020 r. poświadczający nabycie spadku ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Przyjmuje się natomiast, że bieg terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu przez spadkobiercę rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W niniejszej sprawie takim dokumentem jest akt poświadczenia dziedziczenia z [...] lipca 2020 r., a więc z tym dniem rozpoczyna bieg termin na zgłoszenie nabycia pojazdu, własność którego nabyta została w drodze dziedziczenia. W niniejszej sprawie termin 30 dniowy podlegał przedłużeniu o 180 dni do [...] grudnia 2020 r., w oparciu o art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).
Kolegium uznało, wbrew stanowisku Odwołującego, że przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 170) w żaden sposób nie zmieniają zasad nabycia spadku, w szczególności przepisu art. 924 k.c., czy też art. 925 k.c. Żaden bowiem przepis ustawy nie przesuwa terminu nabycia spadku, a tym bardziej nie określa, iż nabycie spadku następuje z dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w prowadzonej działalności gospodarczej. Ustawa ta reguluje zasady m.in. zarządu spadkiem w zakresie tymczasowego wykonywania praw z udziału w przedsiębiorstwie małżonka przedsiębiorcy, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, po śmierci tego małżonka (art. 1 pkt 2 ww. ustawy). Ponadto Kolegium podniosło, że ww. pojazd stanowił własność spadkodawcy, nie zaś odrębnego podmiotu, pod którego nazwą prowadzona była działalność gospodarcza. W tej sytuacji zdaniem SKO prawidłowo organ I instancji uznał, że pomimo iż z dniem [...] lipca 2020r. rozpoczął bieg terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, upływający [...] grudnia 2020r., M. J. dopiero 19 lipca 2022r. zawiadomił Prezydenta Miasta [...] o nabyciu ww. pojazdu. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu od dnia nabycia pojazdu, zakreślonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Kolegium zaakceptowało również stanowisko Organu I instancji, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu strony. Okres uchybienia przez stronę w zawiadomieniu w ustawowym terminie o nabyciu pojazdu był znaczny, albowiem wynosił 566 dni. Okoliczność ta uniemożliwia przyjęcie spełnienia w stosunku do M. J. dyspozycji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Bez znaczenia, dla prawidłowości zaskarżonej decyzji, jest dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu już po upływie ustawowego terminu, co nastąpiło 19 lipca 2022 r. W tej sytuacji zarzut obrazu ww. przepisu nic jest uzasadniony.
W ocenie Kolegium prawidłowo wymierzono Odwołującemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 500 zł, uwzględniając wytyczne z art. 140n ust. 4 p.r.d. Wprawdzie strona nic uzyskała z tytułu uchybienia terminowi zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu żadnych korzyści, jednakże uchybienie było jej czwartym naruszeniem tego typu, a opóźnienie w realizacji tego obowiązku było znaczne, albowiem trwające aż 566 dni, co uzasadnia orzeczenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 500 zł.
M. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 25 października 2022 roku, nr SKO.4120.146.2287.2022
zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., poprzez wydanie odmiennej decyzji w przypadku innego pojazdu, którego był spadkobiercą i który był użytkowany w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w ramach zarządu sukcesyjnego i nałożenie kary o wyższej dolegliwości z uwagi na rzekomy fakt dokonania kolejnego naruszenia;
- art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez: uchybienie obowiązkowi zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, przejawiającej się przede wszystkim uwzględnieniem stanowiska i interesu organu administracyjnego, z jednoczesnym pominięciem racji i argumentów prezentowanych przez skarżącego, w konsekwencji czego organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, iż w niniejszym przypadku istnieją podstawy do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz rzetelna i prawidłowa jego ocena powinny prowadzić do wniosku, że M. J. nie dopuścił się naruszenia przepisów o zgłoszeniu nabycia pojazdów w sytuacji, gdy pojazdy te znajdowały się w ewidencji środków trwałych wykorzystywane były do prowadzenia działalności gospodarczej po zmarłym ojcu L. J. w ramach zarządu sukcesyjnego,
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nierozważenie w sposób właściwy skorzystania z w/w przepisu poprzez brak rozważeń w zakresie naruszenia prawa - negatywnych skutków jego naruszenia, jak również nie wzięto pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy związanych z ustanowionym zarządem sukcesyjnym, jak również wydania pozytywnej dla skarżącego decyzji dotyczącej samochodu marki [...], nr rej. [...], co powinno stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: zawiadomienia o zbyciu pojazdu z dnia 20 stycznia 2021 roku, potwierdzenia zgłoszenia zbycia pojazdu nr [...] z [...] stycznia 2021 roku - na okoliczność zgłoszenia zbycia pojazdu przez zarządcę sukcesyjnego w imieniu zmarłego L. J., działania A. J. w sprawie jako zarządca sukcesyjny, wprowadzenia w błąd przez organ I instancji, wydania błędnej decyzji administracyjnej, podstawy do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
W oparciu o przedstawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od nałożenia kary.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że samochód marki [...] nr rej. [...] stanowił środek trwały w działalności prowadzonej przez zmarłego L. J., które w związku z jego śmiercią w dniu [...] czerwca 2022 roku objęte zostało zarządem sukcesyjnym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze spadkobiercami, którzy odziedziczyli określoną część majątku, jednak którą zarządza zarządca sukcesyjny. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, jak również fakt, że strona dokonała w tutejszym Starostwie Powiatowym zgłoszenia pojazdu marki [...] nr rej. [...] podczas której organ nie miał żadnych wątpliwości co do prawidłowości zachowania skarżącego, a w konsekwencji nie nałożył na niego żadnej kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, przedmiotowa decyzja, nakładająca karę pieniężną wydana w identycznym stanie faktycznym budzi wątpliwości co do prawidłowości działania organów.
Skarżący zarzucił, że organ Il instancji nie odniósł się do argumentów odwołania, odnoszących się do niezastosowania art. 189f k.p.a. Skarżący podniósł, że przedmiotem jego działalności nie jest profesjonalny obrót pojazdami, tym samym przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym, w tym dotyczące terminów dokonywania zgłoszeń o zbyciu bądź nabyciu pojazdów nie muszą być mu znane. Skarżący podniósł, że pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, iż rzeczony samochód stanowi majątek przedsiębiorstwa i co do którego wiążące decyzje podejmuje zarządca sukcesyjny. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że Skarżący wykonał zawiadomienie o nabyciu pojazdu, zwłaszcza w podawanych przez niego okolicznościach jednostkowego przypadku. Nie można również tracić z pola widzenia, iż w tożsamym stanie faktycznym Prezydent Miasta [...] dokonując rejestracji samochodu marki [...] nr rej. [...] nie znalazł żadnych uchybień w postępowaniu Skarżącego. W kontekście powyższego trudno w postępowaniu Strony dopatrywać się uporczywości i wielokrotności dokonania naruszenia co przemawia za zwiększaniem wysokości kolejnych kar pieniężnych. Dodatkowo Skarżący wskazał, że opóźnienie w zawiadomieniu o nabyciu pojazdu, wobec dokonania tego zawiadomienia rzeczywiście nie spowodowało negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów kary dla których miałaby być nałożona kara administracyjna. Tym bardziej, że brak zgłoszenia nie spowodował zagrożenia w obrocie pojazdami, unikaniu ewentualnej odpowiedzialności w przypadku kolizji drogowej lub wykroczenia określonego w kodeksie drogowym, gdyż REGON i NIP poprzedniego właściciela pojazdu po jego śmieci były ciągle aktywne i można było jednoznacznie określić osobę odpowiedzialną, jaką byt zarządca sukcesyjny znany z miejsca pobytu. Jednocześnie do zgłoszenia nabycia pojazdu po ustaniu zarządu sukcesyjnego doszło na wniosek Skarżącego bez wezwania organu ani rozpoczęcia prowadzenia postępowania administracyjnego w terminie, który nie przekroczył 30 dni od daty ustania zarządu sukcesyjnego. Zatem niezrozumiałe dla skarżącego pozostaje, że organ I l instancji nawet w najmniejszym zakresie nie wziął ww. okoliczności pod uwagę, w sytuacji gdy mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowych kwestii.
W odpowiedzi na skargę SKO w Krośnie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 11 kwietnia 2023r. adw. M. J., pełnomocnik M. J. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
1) wydruku CEIDG działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą W. w spadku NIP: [...] — na okoliczność wykazania, że działalność gospodarcza po zmarłym L. J. była kontynuowana na podstawie tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci właściciela w ramach, której to zarządcą sukcesyjnym była A. J.;
2) Faktury nr [...] wraz adnotacją Organu I instancji "wpłynęło dnia 20.01.2021";
3) Faktury VAT nr [...] wraz z adnotacją Organu I instancji "Zawiadomiono w dniu [...] lis. 2021 o Nr rej. [...]" oraz pieczątką uprawnionego pracownika - wszystkie na okoliczność wykazania zbycia we wcześniejszym czasie pojazdów [...] oraz [...] objętych spadkiem po zmarłym L. J., działania A. J. w sprawie jako zarządca sukcesyjny, ujęcia samochodów w środkach trwałych działalności gospodarczej prowadzonej w spadku, wprowadzenia Skarżącego w błąd przez Organ I instancji w sprawie terminu zgłoszenia nabycia pojazdów po zmarłym L. J., wydania błędnej decyzji administracyjnej, podstawy do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. - dalej: P.p.s.a.) sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie organu administracji pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, przy czym - co do zasady - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji organów administracji stanowił art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni (do 31 grudnia 2020 r. termin ten był wydłużony do 180 dni - art. 31i ustawy o Covid-19) starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei stosownie do art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Bezsporne jest, a co wynika z przedłożonego do akt sprawy administracyjnej aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lipca 2020 r. Rep [...], że Skarżący, podobnie jak jego matka A. J. i dwaj bracia: T. J. i M. J. nabyli, na podstawie dziedziczenia po L. J. zmarłym w dniu [...] czerwca 2020 r. spadek w udziałach po ¼. W skład spadku wchodził m. in. pojazd [...] nr rej [...].
Zgłoszenia nabycia ww. pojazdu dokonała A. J. w imieniu wszystkich współwłaścicieli, w tym Skarżącego w dniu 19 lipca 2022r. wykazując tytuł nabycia - załączając poświadczenie dziedziczenia.
Nie budzi więc wątpliwości, że termin do zgłoszenia nabycia pojazdu nie został dochowany (przekroczenie tego terminu wyniosło ponad 560 dni), a zatem obiektywnie nastąpiła realizacja znamion deliktu administracyjnego stypizowanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.
Sądowi z urzędu wiadome jest, że Prezydent Miasta [...] w związku ze stwierdzonym deliktem, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tego tytułu, w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, tj. również wobec T. J. i A. J., bowiem do Sądu wpłynęły skargi w/w na decyzje SKO w Krośnie utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] o nałożeniu kar pieniężnych za niezgłoszenie w terminie nabycia tego samego pojazdu.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1035 k.c. jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów dotyczących spadkobrania. Jeżeli więc spadek dziedziczy kilku spadkobierców, to każdy z nich, z chwilą otwarcia spadku, nabywa z mocy prawa określony ułamkowo udział spadkowy i odpowiedni udział w przedmiotach należących do spadku. Wspólność ta nie jest tożsama ze współwłasnością w częściach ułamkowych, w rozumieniu przyjętym w art. 196 § 1 k.c., gdyż jej przedmiotem jest spadek, a nie rzecz. Tak więc poszczególne składniki majątku wchodzące w skład masy spadkowej objęte są współwłasnością spadkobierców w częściach ułamkowych.
Z treści wskazanego na wstępie art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym wynika, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu, co oznacza, że gdy pojazd objęty jest współwłasnością - na każdym ze współwłaścicieli. W tym ostatnim przypadku, gdy zawiadomienie złożone zostanie już przez jednego ze współwłaścicieli pojazdu, to cel zawiadomienia o nabyciu pojazdu zostaje już osiągnięty i pozostali współwłaściciele nie mają już takiego obowiązku, obowiązek ten w stosunku do nich wygasa.
Jeżeli po danej stronie, w danym wypadku nabywcy pojazdu, występuje wielość podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia faktu nabycia pojazdu, który staje się przedmiotem współwłasności, i wypełnienie tego obowiązku zwalnia pozostałych zobowiązanych, to w ocenie Sądu mamy do czynienia z jednym czynem, którego stwierdzenie może doprowadzić do wymierzenia jednej kary, niezależnie od liczby współwłaścicieli. Niedopuszczalne jest, aby jeden czyn związany z nabyciem pojazdu i brakiem odpowiedniego zgłoszenia, obwarowany sankcją administracyjną, był traktowany jako dwa lub więcej odrębnych zdarzeń, zależnie od liczby współwłaścicieli. Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli nabytego pojazdu odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w związku z nabyciem tego samego pojazdu i tym samym zawiadomieniem - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.
Nałożenie za ten sam czyn, polegający na nie zawiadomieniu, w tym wypadku przez nabywcę, o nabyciu pojazdu kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli nabytego pojazdu stanowiłoby w ocenie Sądu kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu statuującego obowiązek zgłoszenia. Sąd podziela w tej mierze wyrażane wcześniej stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych sprawach, przykładowo w prawomocnych wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 349/20, WSA w Kielcach z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 429/21czy w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2295/22 (nieprawomocny).
W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy nakładając odrębnie karę pieniężną na Skarżącego i odrębnie przynajmniej na dwóch z pozostałych współwłaścicieli, w związku z nabyciem tego samego pojazdu, w danym wypadku w drodze dziedziczenia, naruszyły przepis art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W przekonaniu Sądu, naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu spoczywającego na współwłaścicielach, może skutkować nałożeniem jednej kary pieniężnej na wszystkich współwłaścicieli - nabywców danego pojazdu, których odpowiedzialność jest odpowiedzialnością solidarną, do której posiłkowo należy stosować przepis art. 441 § 1 k.c. statuujący taką odpowiedzialność wobec osób, które dopuściły się tego samego deliktu.
Sąd podziela także podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących nabyciu przedmiotowych pojazdów i nie zgłoszeniu tego w wymaganym w terminie. Nie ulega wątpliwości, że kara w tego rodzaju sprawach winna być nałożona z zachowaniem art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, tj. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy, jak też, że w tego rodzaju sprawach zastosowanie znajduje przepis art. 189 k.p.a..
W zaskarżonych decyzjach organy odwołały się do dyrektyw wymiaru kary z ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też ogólnie wskazały, dlaczego w danej sprawie brak było podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wobec stwierdzenia przez Sąd zasadniczej wadliwości rozstrzygnięć, co wyżej zostało omówione (nałożenia odrębnych kar na współwłaścicieli pojazdu), tylko sygnalizacyjnie przedstawić należy, że przy miarkowaniu kary czy też ocenie przesłanek do odstąpienia, organy winny uwzględnić całokształt okoliczności danej sprawy, w jakich doszło do naruszenia, w tym także powody zaniechania dopełnienia obowiązku.
Zgodnie z art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, że wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 wzmiankowanej ustawy organ ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego, nie mniej jednak rzeczą Sądu jest dokonanie oceny, czy organ przy wydaniu zaskarżonej czynności nie przekroczył granic uznania administracyjnego, co przede wszystkim polega na sprawdzeniu tego, czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granicy swobodnego uznania.
W ocenie Sądu organy rozważając przesłanki wymiaru kary uwzględniły zakres naruszenia, sprowadzając go do kwestii czasu trwania naruszenia oraz powtarzalności tych naruszeń, odnotowując, że Skarżący nie odniósł korzyści majątkowej w związku naruszeniem.
Sąd podziela w całości stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z 20 kwietnia 2023r., II SA/Rz 1656/22, że Organy pominęły takie specyficzne okoliczności sprawy jak to, że Skarżący i członkowie jego najbliższej rodziny nabyli cztery pojazdy (w tym pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania), w jednym czasie, w ramach tego samego zdarzenia - sukcesji generalnej. Trudno w tych okolicznościach mówić o powtarzalności naruszeń, tym bardziej, że zgłoszenie nabycia co do wszystkich pojazdów zostało dokonane praktycznie w tym samym czasie.
Zauważyć należy, że organ nie zanegował możliwości stosowania w tego rodzaju sprawach dotyczących odpowiedzialności za delikt administracyjny z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa drogowego instytucji z art. 189f k.p.a. Aprobując to stanowisko wskazać należy, że zgodnie ze wzmiankowanym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, m.in. jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Kolegium uzasadniając brak podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. odwołało się do długości okresu uchybienia w realizacji obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdów. Jednak przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, czy nie), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Organ skupiając się wyłącznie na okresie przekroczenia wypełnienia obowiązku administracyjnego przez Skarżącego całkowicie pominął atypowe okoliczności sprawy, które w nieco innym świetle stawiają niewywiązanie się z tego obowiązku i mogą mieć wpływ na ocenę wagi naruszenia.
Niezależnie od okoliczności nabycia przedmiotowych pojazdów pominęły całkowicie organy twierdzenia strony, że pojazd ten miał stanowić środek trwały przedsiębiorstwa spadkodawcy - ojca Skarżącego, które po jego śmierci było nadal prowadzone w ramach zarządu sukcesyjnego sprawowanego de facto przez jednego ze współwłaścicieli A. J. Do akt niniejszej sprawy Skarżący przedłożył fakturę dokumentującą zbycie innego samochodu nabytego w spadku po L. J., nr [...] z dnia [...] października 2021 r. gdzie jako sprzedającego wskazano firmę W. w spadku oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści tego dokumentu wynika jednoznacznie, że wobec przedsiębiorstwa, które prowadził L. J., poprzedni właściciel pojazdów, ustanowiony został z dniem [...] czerwca 2020 r. zarząd sukcesyjny, który wykonywał zarządca sukcesyjny A. J. i został on wykreślony w dniu [...] czerwca 2022 r. Warto zauważyć, odnośnie przedmiotowego pojazdu, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, zarządca sukcesyjny prowadząc przedsiębiorstwo w spadku posługuje się dotychczasową firmą przedsiębiorcy (spadkodawcy) z dodaniem oznaczenia "w spadku", zgodnie zaś z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci. Jeśli się zważy, że ratio legis nałożenia na właściciela obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym było zabezpieczenie przed sytuacjami, w których pojazd nadal zarejestrowany jest na zbywcę i w rezultacie utrudnione jest zidentyfikowanie podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, to uznać należy, że w naświetlonych okolicznościach niniejszej sprawy tego rodzaju zagrożenie praktycznie nie istniało. Wagę naruszenia tymczasem należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów są pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu, co in concreto nie powinno nastręczać trudności, pomimo przejścia własności przedsiębiorstwa, w tym jego składników majątkowych na spadkobierców przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu swoją wymowę i znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma także to, że część nabytych w tych samych okolicznościach pojazdów ([...] i [...]) została zbyta w trakcie prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku w ramach zarządu sukcesyjnego z wykazaniem jako sprzedającego L. J., a w terminie 30 dni od wygaśnięcia tego zarządu nastąpiło zgłoszenie nabycia pojazdu, objętego niniejszym postępowaniem. Zdaniem Sądu są to kwestie związane z okolicznościami naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu przez Skarżącego, które powinny mieć znaczenie dla oceny stopnia naruszenia prawa i ewentualnego zastosowania instytucji z art. 189f k.p.a.. Okoliczności tych organ nie wyjaśnił, a w zasadzie pominął milczeniem, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7 art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. Zresztą nawet w razie stwierdzenia przez organy braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, okoliczności tych nie można pominąć przy miarkowaniu kary, jako wpływających ewidentnie na zakres naruszenia obowiązku ustawowego, co wszak w świetle art. art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym stanowi podstawową, ustawową dyrektywę wymiaru kary pieniężnej.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu dotyczące nałożenia jednej kary na współwłaścicieli - nabywców pojazdu, co skutkować winno połączeniem odrębnie wszczętych spraw, jak również rozważyć, m. in. na podstawie poczynionych wyżej uwag, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f k.p.a.
Nie podziela natomiast Sąd stanowiska Skarżącego, że organ administracyjny dokonując potwierdzenia zbycia dwóch innych pojazdów nabytych w analogicznych okolicznościach, utwierdzał strony w przeświadczeniu o braku nieprawidłowości dotychczasowego postępowania (brak zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia). Działania organu dotyczyły odrębnego zdarzenia - zbycia pojazdów, zaistniałego w innym czasie pomiędzy innymi podmiotami i nie sposób uznać, aby w ten sposób usankcjonował organ brak zgłoszenia wcześniejszego ich nabycia, choć skądinąd dowodzi to, że przypadki będące przedmiotem oceny w niniejszej sprawie miały atypowy przebieg.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Wobec braku wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego Sąd nie orzekał w tym przedmiocie.