II SA/Rz 318/22

II SA/Rz 318/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-06-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1639/22 - Wyrok NSA z 2026-02-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 6 ust. 3, art. 3 ust. 2,  art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. sp. o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 stycznia 2022 r., nr 1801-IGC.48.59.2019 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 stycznia 2022r., nr 1801-IGC.48.59.2019, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "A." Sp. z o.o. (dalej: Spółka/skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej: NPUCS) z dnia 28 marca 2019r., nr 408000-COC2.48.51.2018.5.AD, nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł
w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy z dnia
9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018r., poz. 2332 - dalej: ustawa SENT).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 grudnia 2018r. w miejscowości L. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili kontrolę pojazdu ciężarowego marki D. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą typu cysterna o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez K. R.. Kontrolę przeprowadzono pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy SENT. Na podstawie przedstawionych przez kierowcę dokumentów i zgłoszenia SENT ustalono, że przedmiotem przewozu był olej słonecznikowy surowy o kodzie CN 1512, w ilości 25 000 kg brutto. Podmiotem wysyłającym/nadawcą była firma G. A. H. (W.), podmiotem odbierającym firma G. P. Sp. zo.o., z/s w G., natomiast przewoźnikiem była Spółka.
W wyniku kontroli stwierdzono, że przewoźnik w zgłoszeniu SENT zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym tj. w polu "Miejsce wjazdu na terytorium Polski" wpisał miejscowość G.i-V., numer drogi [...], podczas gdy przeprowadzona w dniu 14 grudnia 2018 r. kontrola odbyła się w miejscowości L. [...] (okolice miejscowości B.). Uznano, że rozbieżność stanowi naruszenie przepisów ustawy SENT, które stosownie do postanowień art. 24 ust. 1 ustawy SENT zagrożone jest karą pieniężną. Według wyjaśnień spedytora błędne wpisanie w zgłoszeniu SENT miejsce wjazdu na terytorium Polski, było wynikiem pomyłki. Opis ujawnionych nieprawidłowości kontrolujący zamieścili w protokole z
kontroli nr 408000-CZR3-5012.2.129.2018 z dnia 14 grudnia 2018r. oraz w notatce służbowej nr 408000-CZR3.5012.2.129.2018 z tego samego dnia.
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2019r., nr 408000-COC2.48.51.2018.1.AD, NPUCS, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit d) ustawy SENT, dotyczącego zgłoszenia przewozu nr [...].
Pismem z dnia 4 marca 2019 r. przewoźnik wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem ważnego interesu przewoźnika oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R. W., na okoliczności związane z błędem w zgłoszeniu SENT, a także okoliczności jego wypełnienia oraz istnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie wyjaśnił, że w dniu 6 grudnia 2018r. zawarł zlecenie transportowe z firmą G. P. Sp. z o.o. na przewóz towaru - oleju słonecznikowego surowego, z miejscowości F. (W.) do miejscowości S. (P.). W dniu 13 grudnia 2018r. około godziny 19:00 towar został załadowany na pojazd spółki. Tego samego dnia o godzinie 22:47 Kierownik Transportu zgłosił przewóz w Rejestrze SENT, uzupełniając zgłoszenie o wymagane dane. Na dowód powyższego przewoźnik przedłożył kserokopie zlecenia transportowego z 11 grudnia 2018r., dokument CMR, oraz komunikat potwierdzający zgłoszenie przewozu. Dalej wyjaśnił, że wybierając poszczególne opcje przekroczenia granicy w systemie e-przewóz, jako miejsce wjazdu na terytorium Polski kierownik transportu omyłkowo i zupełnie nieświadomie zamiast miejscowości B.- V. K.wybrał miejscowość G. – V.. Z uwagi na powyższe wniósł
o zakwalifikowanie przez organ błędu jako omyłki i odstąpienie od nałożenia kary. Wskazał ponadto, że na zaistniały błąd miało wpływ uzupełnianie zgłoszenia przez odpowiedzialnego za to pracownika, późno w nocy, w samochodzie, w jego czasie prywatnym, co było spowodowane tym, że dane do uzupełnienia zgłoszenia SENT przewoźnik otrzymał bardzo późno, a Dział Transportu nie pracuje całodobowo. Na dowód powyższego, przewoźnik załączył przebieg trasy GPS pojazdu, wydruk możliwych tras ze strony internetowej Google maps oraz oświadczenie Kierownika Transportu R. W. z dnia 4 marca 2019r., w którym R. W. wskazuje, że uzupełnienia zgłoszenia SENT dokonywał w późnych godzinach wieczornych, na urządzeniu mobilnym, co jego zdaniem miało decydujący wpływ na wystąpienie pomyłki. Równocześnie, R. W. poprosił o odstąpienie od nałożenia kary finansowej, ponieważ jako osoba odpowiedzialna za zaistnienie pomyłki zostanie pociągnięty przez pracodawcę do odpowiedzialności finansowej,
a jego sytuacja finansowa, z uwagi na koszty związane z utrzymaniem rodziny
i rehabilitacją niepełnosprawnego dziecka, nie pozwala mu na poniesienie takich kosztów. Dalej przewoźnik podniósł, że już sam fakt, że przewóz został skontrolowany, a błąd niezwłocznie skorygowany - powoduje, że w niniejszej sprawie nałożenie kary byłoby nadmierne i zupełnie nieadekwatne do okoliczności niniejszej sprawy.
Postanowieniem z dnia 11 marca 2019r., nr 408000-COC2.48.51.2018.3.AD, NPUCS odmówił przeprowadzenia żądanego dowodu z przesłuchania świadka, stwierdzając, że posiadany przez organ materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Spółka podała w zgłoszeniu SENT dane niezgodne ze stanem faktycznym dotyczące miejsca rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju.
Następnie organ I instancji decyzją z dnia 28 marca 2019r., nr 408000-COC2.48.51.2018.5.AD, nałożył na przewoźnika - Spółkę, karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, na podstawie art. 24 ust. 1, pkt 2 ustawy SENT za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, dotyczących miejsca rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, w związku z przewozem towaru o numerze referencyjnym [...].
W decyzji tej organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania art. 24 ust. 3 SENT i odstąpienia od wymierzenia kary.
Od decyzji organu I instancji Spółka wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego, DIAS powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy SENT z dnia kontroli. Następnie DIAS przytoczył brzmienie art. 2 i art. 3 ustawy SENT oraz podniósł, że na podstawie art. 6 ust. 3 tej ustawy przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju powinien uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów o następujące dane:1) dane przewoźnika obejmujące: a) imię i nazwisko albo nazwę, b) adres zamieszkania albo siedziby, 2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, 3) numery rejestracyjne środka transportu, 4) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, 5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru, 6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia
6 września 2001r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, 7) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, 8) numer lokalizatora albo numer rządzenia.
Ponadto wskazał organ, że w dacie kontroli obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2018r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018r. poz. 1427- dalej: rozporządzenie z dnia 20 lipca 2018r.), w myśl którego, systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty m.in. przewóz towarów objętych pozycjami Nomenklatury Scalonej "CN" od 1507 do 1516, przy jednoczesnym warunku, że masa brutto przesyłki towarów objętych wskazanymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów (§1 ww. rozporządzenia).
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot obierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
DIAS wyjaśnił, że użyte w w/w przepisie sformułowanie "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym" przy uwzględnieniu treści art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy SENT rozumieć należy jako podanie przez przewoźnika danych nie odzwierciedlających rzeczywistości tj. danych które są nieprawdziwe, nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy na moment rozpoczęcia przewozu towaru i moment kontroli przewozu towarów.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do naruszenia przez przewoźnika postanowień przepisu w art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy SENT. Jak bowiem ustalono w trakcie kontroli drogowej pojazdu, którym realizowany był przedmiotowy przewóz, przewoźnik dopełnił co prawda ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 ustawy SENT i uzupełnił zgłoszenie [...] o dane wymienione w punkcie 1 od a) do h) art. 6 ust. 3 ustawy SENT, jednak wprowadzone dane o których mowa w punkcie 1 lit. d) ww. przepisu tj. miejsce rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, są niezgodne ze stanem faktycznym. W zgłoszeniu SENT w polu "Miejsce wjazdu na terytorium Polski" przewoźnik wpisał miejscowość G.-V., numer drogi [...], podczas gdy w rzeczywistości wjechał na terytorium Polski w miejscowości B., droga krajowa [...] W ocenie DIAS, prawidłowo uznano, że okoliczność ta wyczerpuje przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.
Jednocześnie odnosząc się do powołanych przez spółkę okoliczności podania w zgłoszeniu SENT błędnych danych tj. omyłka pracownika spowodowana uzupełnieniem zgłoszenia SENT w godzinach nocnych, w samochodzie, w czasie wolnym pracownika, korzystając z urządzenia mobilnego - telefonu komórkowego (do którego nie był przystosowany formularz zgłoszenia), DIAS podkreślił, że kary nakładane na uczestników przewozu na podstawie ustawy SENT są niezależne od winy uczestników przewozu. W ocenie organu odwoławczego, nie można też uznać, że przewoźnik pozostaje bez winy bo nie zapewnił pracownikom właściwych warunków pracy do wykonywania obowiązków nałożonych ustawą SENT. W interesie Spółki jest zorganizowanie funkcjonowania przedsiębiorstwa, w taki sposób by zapewnić właściwe wypełnianie obowiązków wynikających z ustawy SENT, nie narażając się na sankcje administracyjne za ich niedopełnienie. Zaznaczył przy tym organ, że odpowiedzialności za niewywiązanie się z obowiązków nałożonych na przewoźnika ustawą SENT przewoźnik nie może przerzucać na pracownika, ponieważ to przewoźnik jako podmiot profesjonalny, jest obowiązany zaznajomić osoby działające w jego imieniu i świadczące na jego rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych - z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań. Zdaniem DIAS, odpowiedzialność przewoźnika za niewywiązanie się z obowiązków wynikających z ustawy SENT nie budzi żadnych wątpliwości w świetle postanowień art. 9 ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Przewoźnik w każdym czasie może sprawdzać dane zamieszczone w konkretnym zgłoszeniu SENT. Tym samym, wbrew jego twierdzeniom może dokonywać ich weryfikacji i ewentualnej korekty nieprawidłowych zapisów. W przedmiotowej sprawie, jak zauważył organ, zmiana danych w systemie monitorowania drogowego została dokonana przez przewoźnika w czasie kontroli. Zdaniem DIAS, podanie danych w zgłoszeniu niezgodnych ze stanem faktycznym, a następnie ich skorygowanie w trakcie kontroli nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy SENT.
W przeciwnym razie prewencyjna i odstraszająca funkcja kary za naruszenie ustawy SENT nie miałaby racji bytu.
Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że ustawa SENT zawiera instrumenty służące m.in. "uszczelnieniu" systemu podatkowego, nie zawiera natomiast przepisów kreujących jakiekolwiek obowiązki podatkowe. Z przepisów ustawy SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych w przypadkach wymienionych w ustawie uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy. Również fakt, iż obowiązek określony w art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy SENT, ma charakter formalny, nie zwalnia organu z zastosowania sankcji za jego niedopełnienie. Podkreślił przy tym, że wszelkie obowiązki przewoźnika wymienione w art. 6 ust. 3 mają charakter formalny, a jednak ustawodawca uznał w art. 24 ust. 1 ustawy SENT, że zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.
DIAS zaakcentował także, że Spółka jest przedsiębiorcą profesjonalnie zajmującym się obrotem i przewozem towarów "wrażliwych", a od takiego podmiotu należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad zawiązanych z przewozem określonego rodzaju towarów. Z kolei należyta realizacja obowiązków co do uzupełniania danych objętych zgłoszeniem SENT jest szczególnie istotna z uwagi na przedmiot ochrony i cel regulacji ustawowej, którym jest skuteczne, bieżące
i nieprzerwane monitorowanie rynku towarów uznanych za "wrażliwe". Skoro celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności systemu monitorowania obrotu towarami "wrażliwymi", to niezmiernie ważne jest, aby dane wprowadzane do systemu SENT były zgodne ze stanem faktycznym. Pozwala to bowiem zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Natomiast ujawnione, w niniejszej sprawie,
w trakcie kontroli niezgodności realizacji przewozu towaru objętego procedurą SENT z danymi podanymi w zgłoszeniu SENT miały charakter znaczący, dotyczyły bowiem rozbieżności w zakresie miejsca wjazdu na terytorium Polski, a więc miejsca rozpoczęcia przewozu towaru uznanego za "wrażliwy", co stanowi całkowite zaprzeczenie celu ustawy, którym miało być umożliwienie organom państwa skutecznego monitorowania obrotu towarami "wrażliwymi". Organ odwoławczy podkreślił, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów "wrażliwych" zostały ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych.
Według DIAS, w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 24 ust. 1a ustawy SENT, na podstawie którego wymierza się karę pieniężną w wysokości 2 000 zł w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. W ocenie DIAS, nie można uznać charakteru ujawnionych nieprawidłowości jako oczywistej omyłki
w rozumieniu tego przepisu, ponieważ stwierdzenie błędu w zgłoszeniu było możliwe dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli - poprzez porównanie danych zgłoszonych do rejestru SENT ze stanem rzeczywistym.
Odnosząc się do spornej kwestii możliwości odstąpienia przez organ od nałożenia kary DIAS wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
nie stanowi pomocy publicznej albo
stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzielona z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, w określonych
w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, które ograniczone jest jedynie dyrektywami wyboru "interesem publicznym" oraz "ważnym interesem przewoźnika", które nie zostały zdefiniowane przez ustawodawcę.
Według organu odwoławczego, w świetle art. 24 ust. 3 ustawy SENT o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Ważny interes przewoźnika nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również sytuację ekonomiczną uczestnika przewozu (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną
W ocenie DIAS, okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" czy przesłanki "interesu publicznego" i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na zobowiązany podmiot kary pieniężnej
w oparciu o przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Naruszenie przez Spółkę obowiązku zgłaszania danych zgodnych ze stanem faktycznym nie było związane z wystąpieniem sytuacji nadzwyczajnych, szczególnych, na które nie miała wpływu, a wynikały z braku dostatecznej staranności i odpowiedzialności w wypełnianiu obowiązków nałożonych na przewoźnika ustawą SENT. Tymczasem Spółka jako podmiot zajmujący się profesjonalnie obrotem i przewozem towarów winna posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na nią ustawa SENT i tak zorganizować pracę przedsiębiorstwa aby umożliwić właściwe, poprawne wykonanie tych obowiązków. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić natomiast okoliczności związane z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów. Jednocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje według organu, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważenie sytuacji ekonomicznej przewoźnika. Ani w toku postępowania przed organem I instancji, ani w odwołaniu przewoźnik nie powołał się na trudną sytuację finansową, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to jak wysokość kary ma się do jego obciążeń płatniczych.
DIAS zaznaczył, że z analizy dokumentów finansowych Spółki pozyskanych w toku postępowania odwoławczego wynika, że sytuacja finansowa spółki jest bardzo dobra, a uiszczenie kary pieniężnej w żaden sposób nie zachwieje jej płynnością finansową. Za lata 2015-2020 Spółka wykazała przychody, m.in. w 2020r. – [...] zł (zysk netto). Ponadto Spółka posiadała środki trwałe (grunty, budynki, urządzenia techniczne, maszyny, środki transportu) o wartości [...] zł. Ma zgromadzone środki w wysokości [...] zł. Natomiast zobowiązania długoterminowe Spółki na dzień 31 grudnia 2020r. wyniosły [...]zł i wynikały one głównie z innych zobowiązań finansowych - umowy kredytowej oraz umów leasingowych. Spółka nie zalega w podatkach, ani innych należnościach publicznoprawnych oraz nie jest prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne. Dysponuje rozbudowaną flotą samochodów osobowych, samochodów ciężarowych, ciągników samochodowych siodłowych oraz naczep ciężarowych w tym typu cysterna. W konsekwencji, DIAS uznał, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna w wysokości 10.000 zł
w znaczący sposób wpłynie na obniżenie kondycji finansowej przewoźnika.
DIAS zaznaczył, że sam fakt braku uszczuplenia należności podatkowych nie daje wystarczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Zważył również na zasadę proporcjonalności, wywodzoną z art. 31 ust 3 Konstytucji RP, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celny. Jak zaznaczył organ, celem ustawy SENT jest walka
z fikcyjnym obrotem, realizowana poprzez zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów m.in. poprzez weryfikację zapisów w zgłoszeniu SENT ze stanem faktycznym. Z kolei, jak wynika z analizy przepisów ustawy SENT, wspomniana wyżej zasada proporcjonalności kary do stopnia przewinienia została uregulowania w samej ustawie. Przewidziane w ustawie SENT sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków, wynikających z dyrektyw administracyjnych.
Podsumowując organ II instancji podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie obowiązków ustawowych ciążących na Spółce nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary w oparciu o interes publiczny. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby udzieleniem przywilejów z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Dokonana analiza interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej również według organu nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.
W ocenie DIAS, organ I instancji słusznie odmówił przeprowadzenia dowodu
z przesłuchania świadka R. W., na okoliczności związane z błędem
w zgłoszeniu SENT oraz okoliczności jego wypełniania, a tym samym zaistnienia przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary, ponieważ okoliczności, które wpłynęły na popełnienie uchybienia Spółka wskazała w swoich wyjaśnieniach, jak również zostały opisane przez R. W. w jego oświadczeniu z dnia
4 marca 2019r. znajdującym się w aktach sprawy. Nie dopuszczono się naruszenia również art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, art. 188, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.). Stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony, a zgromadzony materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Dokonana zaś w decyzji organu I instancji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów.
Na powyższą decyzję DIAS z dnia 3 stycznia 2022r., Spółka złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT poprzez niewłaściwą, zawężającą wykładnię tego przepisu w zakresie interpretacji przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianej we wskazanym przepisie instytucji i w konsekwencji:
- niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na przesłankę ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego, w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych do zastosowania tej instytucji,
- niezasadne pominięcie, że uchybienie we właściwym oznaczeniu miejsca rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, skutkujące nałożeniem na Spółkę kary pieniężnej, było błędem, na który Spółka nie miała wpływu, nie było to działanie umyślne i zawinione po stronie spółki, a błąd ten został skorygowany natychmiast po powzięciu przez przewoźnika o tym wiedzy, a ponadto nie spowodowało to uszczuplenia należności podatkowych Skarbu Państwa i nie miało żadnego wpływu na możliwość i przebieg kontroli, co winno skutkować zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary,
- stwierdzenie, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na dobrą sytuację ekonomiczną firmy, a pominięcie w tym względzie okoliczności
i przyczyn zaistniałego naruszenia, niezależnych od Skarżącej oraz przesłanek interesu publicznego
2. art. 180 § 1 O.p.- poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka R. W., w sytuacji, gdy przeprowadzenie tego dowodu mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co doprowadziło do błędnej oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i niezasadnego nieuwzględnienia przesłanki ważnego interesu przewoźnika, a tym samym do niewyczerpującego i prowadzącego do niepełnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie,
3. art. 120, art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1 i § 2, art. 191 O.p.
i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy poprzez:
- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy istotnych z punktu widzenia możliwości zastosowania instytucji odstąpienia nałożenia kary pieniężnej;
- dokonanie oceny dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych,
- wykładnię przepisów z pominięciem wykładni celowościowej i ratio legis ustawy o SENT, stosownie do której nałożenie kary powinno wiązać się z faktycznym wpływem uchybienia na brak możliwości kontroli przewozu czy na zobowiązania podatkowe, prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, a także przyjęcie, że karany winien być każdy przypadek uchybienia przewoźnika w oderwaniu od celu wskazanej regulacji prawnej, którym jest faktyczne zwalczanie fikcyjnego obrotu wyrobami wrażliwymi, a także zagrożenie występowania szarej strefy i oszustw podatkowych w zakresie handlu takimi wyrobami, a w konsekwencji niezasadne ukaranie przedsiębiorcy legalnie prowadzącego działalność gospodarczą za błędy, które nie wpłynęły negatywnie na identyfikację przewożonych towarów i nie wiązały się niewypełnieniem obowiązków podatkowych, w szczególności, że nastąpiła niezwłoczna aktualizacja zgłoszenia i podanie prawidłowych danych,
4. art. 125 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1, art. 124 i art. 140 § 1 O.p., polegające na niedochowaniu ustawowego terminu do załatwienia sprawy oraz bezzasadne przedłużanie postępowania administracyjnego poprzez ogólnikowe wskazanie przyczyn i uzasadnieniu przedłużenia terminu zakończenia postępowania,
5. art. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, przejawiające się niewspółmiernością zastosowanej kary, względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniu innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań, brak miarkowania kary pieniężnej oraz brak odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na okoliczności towarzyszące czynowi, winę przewoźnika, czy też przyczynienie się osób trzecich do zaistniałej sytuacji,
6. niewłaściwe doręczanie korespondencji w niniejszej sprawie, z pominięciem pełnomocnika ogólnego R. M., a także adresu wskazanego
w pełnomocnictwie ogólnym, w okresie od 23 marca 2020r. do 1 listopada 2020r., co skutkuje nieważnością postępowania,
7. niewłaściwe oznaczenie adresata decyzji poprzez wskazanie PPH "A" Sp. z o.o., zamiast pełnej nazwy Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe "A" Sp. z o.o.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała stwierdzenie organu II instancji, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenie,
w szczególności że nie zachodzi przesłanka interesu publicznego. Według skarżącej, organ II instancji zbyt rygorystycznie i formalistycznie ocenił, że w warunkach niniejszej sprawy nie istnieje "interes publiczny" lub "ważny interes przewoźnika", uzasadniający odstąpienie od nałożenia na niego kary pieniężnej. Podniosła, że głównym przedmiotem działalności skarżącej jest produkcja tłuszczów zwierzęcych i transport własnych produktów za pomocą posiadanej floty pojazdów, a nie przewóz paliw
i wyrobów akcyzowych (ok. 1% wszystkich transportów).
Ponadto skarżąca wskazała na niezawiniony charakter uchybienia, podkreślając, że do uchybienia doszło z uwagi na błąd - omyłkę pracownika. Przewoźnik nie mógł przewidzieć zaistniałej sytuacji, gdyż załadunek towaru odbył się na W. w nocy, dane do uzupełnienia zgłoszenia Kierownik Transportu otrzymał od nadawcy towaru dopiero w późnych godzinach wieczornych i dopiero wtedy mógł dopełnić obowiązków, przy założeniu, że jednocześnie musiał wykonać te czynności w nocy, gdyż transport towaru trwał i nad ranem kierowca miał przekroczyć granicę. Spółka dopełniła obowiązków wynikających z ustawy SENT, tj. kontrolowany przewóz był objęty zgłoszeniem przewozowym, zaś po stwierdzeniu błędu skarżąca podjęła działania zmierzające do usunięcia tego naruszenia i je niezwłocznie wyeliminowała. Ponadto podniosła, że błąd polegający na podaniu błędnego przejścia granicznego nie miał żadnego wpływu na możliwość skontrolowania przewozu zgodnie z ustawą SENT (kontrole są praktycznie przy każdym przejściu granicznym, więc nie ma możliwości by się one nie odbyły), ani nie spowodował uszczuplenia należności podatkowych.
Ponadto skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji niezasadnie odmówiły przesłuchania zgłoszonego przez nią świadka Kierownika Transportu, w sytuacji gdy świadek ten miał bezpośrednio wiedzę na temat zaistniałej sytuacji oraz kontrolowanego przewozu.
W ocenie skarżącej, ważny interes przewoźnika każdorazowo należy ocenić z uwzględnieniem całokształtu materiału i odnieść do indywidualnego stanu faktycznego, przyczyny powstania ewentualnego naruszenia i jego wagi. Wszelkie wątpliwości dotyczące wykładni, a w konsekwencji możliwości zastosowania przepisów ustawy o SENT regulujących nakładanie kar pieniężnych, należy rozstrzygać na korzyść podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego lub przewoźnika, zgodnie z art. 2a O.p., uwzględniając cel wprowadzenia tej ustawy do obrotu prawnego.
Skarżąca zarzuciła również, że organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie użytego w tym przepisie pojęcia interes publiczny, w szczególności bez dostatecznego rozważenia całokształtu konkretnych okoliczności i faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast wzięły pod uwagę właściwie tylko interes fiskalny państwa i zadowalającą - jak na razie - sytuację finansową przewoźnika, która - przy ocenie przesłanki ważnego interesu - nie może sama w sobie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca zaznaczyła, że działa legalnie, nie zalega z płatnościami z tytułu składek, opłat czy podatków, nie są i nie były wobec niej prowadzone żadne postępowania egzekucyjne w ostatnich 5 latach podatkowych. Ponadto z ustaleń organów nie wynika również, aby na skutek stwierdzonego naruszenia doszło do uszczerbku w zapłacie należnych podatków, utrudnienia lub uniemożliwienia kontroli. Wobec Spółki na 542 zgłoszenia SENT w przeciągu 4 ostatnich lat została wydana jedna decyzja ostateczna, obciążająca karą za naruszenie przepisów ustawy SENT, co oznacza, że w sposób szczególny dba o działanie zgodnie z przepisami prawa i uiszczanie wszelkich należności publicznoprawnych na rzecz Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne.
Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna
z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego
w przedmiocie nałożenia na spółkę (przewoźnika) kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli (14 grudnia 2018r.). Ustawa ta określa m.in. obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa.
W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 6 ust. 3 ustawy SENT, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione w tym przepisie, w tym poprzez miejsce
i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju. Przewóz towarów podlega kontroli,
o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego określa art. 3 ust. 2 ustawy SENT. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 11 w/w ustawy, zostało wydane rozporządzenie z dnia 20 lipca 2018r., według którego systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty m.in. przewóz towarów objętych pozycjami Nomenklatury Scalonej "CN" od 1507 do 1516, przy jednoczesnym warunku, że masa brutto przesyłki towarów objętych wskazanymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów (§1 ww. rozporządzenia).
Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że skarżąca spółka była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT- oleju słonecznikowego surowego (CN 1512) o masie 25.000 kg, który podlega monitorowaniu stosownie do §1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2018r. W toku przeprowadzonej w dniu 14 grudnia 2018r. kontroli, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu, w zakresie miejsca rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju. W zgłoszeniu SENT w polu "Miejsce wjazdu na terytorium Polski" przewoźnik wpisał miejscowość G.-V., numer drogi [...], podczas gdy w rzeczywistości wjechał na terytorium Polski w miejscowości B., [...]. Nieprawidłowość ta została zakwalifikowana jako niezgodność ze stanem faktycznym, wyczerpująca przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu natomiast dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Zgodnie z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do art. 26 ust. 3 ww. ustawy organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Analiza treści ww. przepisów uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20, II GSK 855/20, z dnia 12 marca 2020r., sygn. akt II GSK 1464/19).
Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp.
Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020r., sygn. akt II GSK 1498/19).
Zaznaczenia wymaga, że ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", co podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego odbiorcy lub przewoźnika. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Bez wątpienia nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Poza tym nie należy tracić z pola widzenia, że możliwość odstąpienia od wymierzenia kary jest wyjątkiem od zasad ogólnych i regulacja w tym zakresie powinna być interpretowana ściśle i nie można jej rozciągać na okoliczności podnoszone przez skarżącą w zakresie niesprzyjających warunków w trakcie realizacji zgłoszenia (późna pora, zmęczenie, czas wolny od pracy, nieprzystosowanie urządzenia mobilnego do aplikacji). Przewoźnik jako podmiot profesjonalny w zakresie organizowania i wykonywania przewozów winien tak zorganizować pracę podlegających mu osób, aby tego rodzaju niedogodności nie wpłynęły na sposób wykonywania powierzonych im, istotnych obowiązków.
W rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej. Organy wykazały, że Spółka nie posiada zaległości podatkowych, ani innych należnościach publicznoprawnych oraz nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. W każdym roku w okresie 2015-2020 skarżąca wykazywała przychód, przy czym w ostatnim roku z tego okresu był to przychód w wysokości [...] zł. Ponadto ustalono, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi w wysokości [...] zł (na dzień 31 grudnia 2020r.), środkami trwałymi w postaci gruntów, budynków, urządzeń technicznych, maszyn, środków transportu o wartości [...] zł. Wprawdzie Spółka posiada zobowiązania długoterminowe wynoszące [...] zł, jednakże wynikają one głównie z umowy kredytowej oraz umów leasingowych.
W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, organy słusznie oceniły sytuację finansową skarżącej jako bardzo dobrą. Zaznaczyć należy, że skarżąca w skardze nie podważa powyższej oceny, wskazując jedynie, że 10.000 zł nie jest kwotą symboliczną, a jej zapłata jest dolegliwością i wydatkiem, który mógłby być przeznaczony chociażby na cele rozwojowe firmy. W kontekście powyższych rozważań należy wskazać, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, wpływa na jej sytuację ekonomiczną, ale też taki jest jeden z celów jej wymierzenia w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej skarżącej pozwalają przyjąć, że zapłata kary w wysokości 10.000 zł nie stanowi zagrożenia dla interesów skarżącej spółki, ani dla jej bytu.
W przekonaniu Sądu, słusznie organy administracji publicznej przyjęły w niniejszej sprawie, że nie została spełniona również druga z przesłanek uzasadniająca ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. istnienie interesu publicznego. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Tylko w przypadku wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Przebijający z tych motywów wprowadzenia omawianych rozwiązań aspekt prewencji ogólnej nie zostałby z pewnością osiągnięty w razie pochopnego odstąpienia od nałożenia kary w sytuacji ewidentnych sprzeczności danych ze zgłoszenia SENT w konfrontacji ze stanem rzeczywistym, w zakresie tak istotnej informacji jak miejsce rozpoczęcia przewozu na terenie kraju. Nie byłoby to także skuteczne dla prewencji indywidualnej, skoro Spółka w takiej sytuacji uniknęłaby kary, która uzmysławia wagę nałożonych obowiązków ustawą SENT i grożących konsekwencji.
Jak wynika z akt sprawy, w roku dokonania kontroli (2018r.) skarżąca wykazała dochód w wysokości [...] zł przy przychodzie wynoszącym [...] zł; w dacie wydania decyzji przez organ I instancji (2019r.) – dochód w wysokości [...] zł przy przychodzie wynoszącym [...] zł; w kolejnym roku (2022r.) - dochód w wysokości [...] zł przy przychodzie wynoszącym [...] zł.
W przekonaniu Sądu, w sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi zaledwie znikomy ułamek osiągniętego przez skarżącą dochodu, z tego punktu widzenia nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, czy podanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji mają przede wszystkim charakter prewencyjny (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20). Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W rozpoznawanej sprawie, według Sądu, takie okoliczności nie zachodzą.
Wymaga również podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy stwierdzone naruszenie miało istotny charakter, ponieważ dotyczyły rozbieżności w zakresie miejsca wjazdu na terytorium Polski, a więc miejsca rozpoczęcia przewozu towaru uznanego za "wrażliwy", co stanowiło całkowite zaprzeczenie celu ustawy, którym miało być umożliwienie organom państwa skutecznego monitorowania obrotu takimi towarami. Już tylko z tego powodu nie sposób uznać, że owa sprzeczność jest wynikiem oczywistej omyłki. Wskazanie miejsca rozpoczęcia przewozu na terenie kraju determinuje trasę przejazdu, którą w tym wypadku miała być [...], podczas gdy pojazd Spółki został zatrzymany na drodze krajowej nr [...] Z przedstawionych względów zarzut naruszania art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT Sąd uznał za niezasadny.
Nie może mieć znaczenia dla oceny niniejszej sprawy okoliczność, że sprzeczność została usunięta i prawidłowe dane zostały niezwłocznie wprowadzone do systemu po zatrzymaniu do kontroli. Uniknięcie odpowiedzialności w takiej sytuacji, pomijając, że nie przewidziane rozwiązaniami ustawy SENT, niweczyłoby sens i skuteczność obowiązków nałożonych w tej ustawie obowiązków na podmioty w niej wymienione. Tak więc podnoszona przez skarżącą okoliczność skorygowania danych w systemie monitorowania drogowego przez przewoźnika w czasie kontroli nie może być utożsamiana z wykonaniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy SENT.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Według Sądu, w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatne do celów ustawy SENT i nie jest dla skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności, a przede wszystkim jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie stwierdzone uchybienie było istotne i mogło uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Dodać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, a nie przez organ, w związku z tym nie można organom orzekającym w sprawie stawiać skutecznego zarzutu, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swa rolę prewencyjną nie może być zbyt niska.
Z tych względów Sąd uznał, że konstytucyjna zasada proporcjonalności nie została
w niniejszej sprawie naruszona, a zarzuty skargi odnoszące się do tej kwestii są bezzasadne.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej w kwestii braku zawinienia należy przyznać rację organom, że przewidziana w ustawie SENT sankcja pieniężna jest niezależna od winy odpowiedzialnego podmiotu. Ponadto to w interesie skarżącej jako podmiotu profesjonalnego jest zorganizowanie funkcjonowania przedsiębiorstwa,
w sposób by zapewnić właściwe wypełnianie obowiązków wynikających z ustawy SENT, nie narażając się na sankcje administracyjne ze ich niedopełnienie. Notabene zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że odpowiedzialności za niewywiązanie się z obowiązków nałożonych na przewoźnika ustawą SENT przewoźnik nie może przerzucać na pracownika, ponieważ to przewoźnik jest obowiązany zaznajomić osoby działające w jego imieniu i świadczące na jego rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych - z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań (por. wyroki NSA
z 19 września 2019r., sygn. akt II GSK 716/10, z dnia 8 grudnia 2016r., sygn. akt II GSK 1251/150.).
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia postępowania dotyczących odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W. należy wskazać, że organ podatkowy nie ma nieograniczonego obowiązku gromadzenia dowodów w sprawie, gromadzi je jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie ustalonego stanu faktycznego relewantnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Realizacja zasady prawdy obiektywnej nie oznacza, że organy mają obowiązek uwzględniać wszystkie wnioski dowodowe stron. Dokonując oceny żądania strony przeprowadzenia dowodu organ w pierwszej kolejności powinien uwzględnić znaczenie przeprowadzonych do tej pory dowodów. Nie stanowi więc naruszenia art. 188 O.p. odmowa przeprowadzenia dowodu, który nie ma przymiotu istotnego z punktu widzenia ważnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, np. dotyczy żądanie strony okoliczności, które zostały już w sposób wyczerpujący ustalone innymi dowodami. Takie rozwiązanie jest uzasadnione względami ekonomiki procesowej, która ma na celu m.in. przeciwdziałanie przewlekaniu załatwienia sprawy przez stronę. W niniejszej sprawie organy w ocenie zasadnie uznały, że zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy.
W przekonaniu Sądu, stanowisko organów nie narusza art. 180 O.p. Dysponując dowodem w postaci pisemnych wyjaśnień R. W. (oświadczenie z dnia 4 marca 2019r.) w którym przedstawił on okoliczności popełnienia uchybienia, a także wyjaśnieniami skarżącej oraz protokołem kontroli organy obu instancji miały prawo uznać, że nie zachodzi konieczność dalszego kontytuowania postępowania dowodowego, bo okoliczność, która ma być udowodniona, stwierdzona jest już wystarczająco innymi dowodami (dalsze więc dowodzenie byłoby jedynie przeciąganiem postępowania w czasie), tym bardziej, że -jak to już wyżej wyjaśniono - okoliczności związane zawinieniem czy też brakiem winy osób, które faktycznie realizowały czynności związane z obowiązkami nałożonymi na przewoźnika ustawą o SENT, w tym wypadku zgłoszenia prawidłowych danych do zgłoszenia, nie mają istotnego znaczenia dla oceny sprawy, ani nie stanowią samoistnej przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary. Normatywnym przejawem takiego podejścia jest przepis art. 9 ust. 3 ustawy SENT, wedle którego wypełnienie obowiązków w zakresie np. przesłania zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika w tym wypadku przewoźnika pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Z tych względów zarzut naruszenia art. 180 O.p. Sąd uznał za niezasadny.
Jeżeli zaś chodzi o niewłaściwe doręczanie korespondencji w niniejszej sprawie, z pominięciem pełnomocnika ogólnego R. M., a także adresu wskazanego w pełnomocnictwie ogólnym, w okresie od 23 marca 2020r. do 1 listopada 2020r., to należy wskazać, że uchybienie to faktycznie zaistniało i zostało przez organ odwoławczy dostrzeżone. Korespondencja kierowana do strony w tym okresie, zawierająca informacje o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, była doręczana w sposób nieprawidłowy, tj. bezpośrednio skarżącej. Jednakże, w ocenie Sądu, powyższe uchybienie, ze względu na brak doniosłości procesowej, o charakterze formalnym, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ani tym bardziej do stwierdzenia nieważności postępowania – jak postuluje skarżąca. Uchybienie to nie pozbawiło przede wszystkim skarżącej możliwości korzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych o czym świadczy fakt, że skarżąca w odpowiedzi na otrzymane informacje prezentowała swoje stanowisko w sprawie.
Za nietrafiony Sąd uznał także zarzut dotyczący niewłaściwego, według skarżącej, oznaczenia adresata decyzji poprzez wskazanie wersji skróconej "PPH A. Sp. z o.o.", zamiast pełnej nazwy "Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe A. Sp. z o.o." W ocenie Sądu, zapis ten nie budzi wątpliwości
w zakresie adresata decyzji. Wszystkie elementy w oznaczeniu decyzji dotyczyły skarżącej, a w sentencji decyzji organ wskazał pełną nazwę spółki. Zgodnie zatem
z dyspozycją art. 210 § 1 pkt 3 O.p. decyzja zawierała oznaczenie strony. Co więcej, skarżąca nie podnosi, że miała wątpliwości czy decyzja jest skierowana do niej.
Z treści decyzji jasno wynika, że dotyczy ona skarżącej i ta okoliczność jest przesądzająca, że decyzja spełnia warunek wynikający z art. 210 § 1 pkt 3 O.p. Przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi decyzji nie ma żadnego uzasadnienia.
Sąd nie stwierdził również naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 125 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1, art. 124 i art. 140 § 1 O.p., które skarżąca upatruje
w niedochowaniu ustawowego terminu do załatwienia sprawy oraz bezzasadnym –
w jej ocenie - przedłużaniu postępowania administracyjnego. Oczywistym jest, że zasada szybkości postępowania nie może być rozumiana jako prymat ekonomiki procesowej nad należytym wyjaśnieniem sprawy. Jak wynika z akt sprawy organy podejmowały szereg czynności, które uznały za niezbędne dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym rozważania wszelkich podawanych przez stronę skarżącą okoliczności w składanych pismach, a przyczyny niezachowania terminu do załatwienia sprawy były każdorazowo stronie wyjaśnianie.
Podsumowując Sąd stwierdza, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie przekroczyły granic uznania, a zajęte przez nie stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT zostało przekonująco uzasadnione w decyzjach odpowiadających wymogom określonym w art. 210 § 1 i 4 O.p.
W ocenie Sądu, organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły i wyjaśniły stronie przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Z przedstawionych względów, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.