II SA/Rz 31/23

II SA/Rz 31/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. spraw ze skarg M.J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 25 października 2022 r. - nr SKO.4120.147.2288.2022, - nr SKO.4120.149.2291.2022, - nr SKO.4120.148.2290.2022 w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta [....] z dnia 31 sierpnia 2022 r. - nr KT.5410.15.89.2022.L, - nr KT.5410.15.83.2022.L, - nr KT.5410.15.86.2022.L, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego M.J. kwotę 570 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg M. J. (dalej: skarżący) są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: SKO) z 25 października 2022 r., nr:
- SKO.4120.147.2288.2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 sierpnia 2022 r., nr KT.5410.15.89.2022.L, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 450 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty (prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej marki [...] nr rej. [...],
- SKO.4120.149.2291.2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 sierpnia 2022 r. nr KT.5410.15.83.2022.L, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 350 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty (prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej marki [...] nr rej. [...],
- SKO.4120.148.2290.2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 sierpnia 2022 r., nr KT.5410.15.86.2022.L, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 400 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty (prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej marki [...] nr rej. [...].
Jak wynika z akt sprawy opisanymi powyżej decyzjami z 31 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta [...] nałożył na skarżącego kary pieniężne z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty (prezydenta Miasta [...]) w terminie nieprzekraczającym 180 dni o nabyciu o nabyciu pojazdów: [....] nr rej [...], [...] nr rej [...] i [...] nr rej. [...].
W uzasadnieniach decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.) właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Organ wyjaśnił, że termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązani ach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 z późn. zm.) i w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2020 r. wynosił 180 dni.
Organ podkreślił, że 14 lipca 2022 r. zostało złożone zawiadomienie o nabyciu pojazdu [...] nr rej [...], a 19 lipca 2022 r. zostało złożone zawiadomienie o nabyciu pojazdów [...] nr rej [...] i [....] nr rej. [...]
Wraz z zawiadomieniem przedłożony został akt notarialny z [...] lipca 2020 r. potwierdzający nabycie przez skarżącego przedmiotowych pojazdów. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że w terminie 180 dni od nabycia pojazdu, tj. od 3 lipca 2020 r. do 30 grudnia 2020 r. skarżący nie dopełnił w wyznaczonym terminie obowiązku zawiadomienia starosty (Prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdów.
Organ uznał, że w przedmiotowych sprawach brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kar w oparciu o art. 189 f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.).
Skarżący złożył odwołania od powyższych decyzji SKO, wskazując, że 24 czerwca 2022 r. doszło do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej po zmarłym 22 czerwca 2020 r. ojcu L. J., który prowadził ją pod firmą [...]. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza była kontynuowana na podstawie tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci właściciela w ramach, której to do dnia jej zaprzestania były wykorzystywane pojazdy o numerach rejestracyjnych: [...], [...], [...] oraz [...], które to jednocześnie stanowiły środki trwałe wykorzystywane do jej prowadzenia.
Skarżący podkreślił, że mając na względzie, że 24 czerwca 2022 r. zakończył się okres, w którym prowadzona była działalność gospodarcza po zmarłym ojcu - zachowując termin 30 dni zgłosił za pośrednictwem pełnomocnika - tj. matki, która również była spadkobiercą, nabycie samochodów stanowiących środki trwałe w zaprzestanej działalności gospodarczej prowadzonej na mocy zarządu sukcesyjnego.
Skarżący wyjaśnił, że ramach działalności ojca był ustanowiony zarządca sukcesyjny, który to zajmował się wszystkimi sprawami związanymi z jej kontynuacją.
Podkreślił, że zarządca sukcesyjny poinformował go, że 31 grudnia 2020 r., działając samodzielnie w ramach powierzonych mu obowiązków sprzedał jeden z pojazdów wykorzystywanych w działalności gospodarczej ([...]) po zmarłym moim ojcu oraz fakcie, że 27 stycznia 2021 r. zgłosił on Prezydentowi Miasta [...] jego zbycie, a organ wydał prawomocną decyzję o wyrejestrowaniu samochodu na podstawie wniosku zarządu sukcesyjnego.
Skarżący podkreślił, że nie udzielał w tym zakresie żadnych pełnomocnictw jako spadkobierca oraz nie został poinformowany przez organ o żadnych nieprawidłowościach lub o wszczęciu w tym zakresie postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżącego nałożenie przedmiotowych kar jest bezpodstawne. Skarżący zarzucił, że sam organ który już wyrejestrował jeden z samochodów ([...]) bez jego wiedzy nałożył obecnie na niego cztery kary różnej wysokości i uznał, że z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu na zgłoszenie nabycia pojazdów popełnił kilka naruszeń.
SKO decyzjami z dnia 25 października 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
W uzasadnieniach decyzji SKO przytoczyło treść art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym wskazując, że wobec naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty (Prezydenta Miasta [...]) o nabyciu pojazdów w terminie 180 dni od dnia nabycia organ był zobligowany do nałożenia kar.
Zdaniem SKO w przedmiotowych sprawach nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kar.
Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonego aktu poświadczenia dziedziczenia z 3 lipca 2020 r. wynika, że skarżący nabył po ojcu L. J., zmarłym [....] czerwca 2020 r., spadek w 1/4 jego części. Przedmiotem spadku była m.in. własność ww. pojazdów. Z chwilą otwarcia spadku, tj. z dniem śmierci spadkodawcy, współwłaścicielem tego pojazdu stał się odwołujący.
Zgodnie z art. z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym skarżący zobowiązany był zawiadomić w terminie 30 dni starostę o nabyciu pojazdów.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że termin 30-dniowy, liczony od dnia 3 lipca 2020 r. (data sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia), podlegał wydłużeniu do 180 dni w oparciu o art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i upłynął w dniu 30 grudnia 2020 r., jak prawidłowo przyjął organ I instancji.
Organ wskazał, że wbrew stanowisku odwołującego się przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 170) w żaden sposób nie zmieniają zasad nabycia spadku, w szczególności przepisu art. 924 k.c., czy też art. 925 k.c. Żaden bowiem przepis ustawy nie przesuwa terminu nabycia spadku, a tym bardziej nie określa, iż nabycie spadku następuje z dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w prowadzonej działalności gospodarczej.
Organ podkreślił, że ustawa ta reguluje zasady m.in. zarządu spadkiem w zakresie tymczasowego wykonywania praw z udziału w przedsiębiorstwie małżonka przedsiębiorcy, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, po śmierci tego małżonka (art. 1 pkt 2 ww. ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ww. ustawy, do uzyskania statusu właściciela przedsiębiorstwa w spadku konieczne jest formalne potwierdzenie praw do spadku, w tym do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład spadku. Krąg osób uprawnionych wynika zatem z postanowienia sądu lub urzędowych aktów potwierdzających porządek dziedziczenia w zakresie przedsiębiorstwa wchodzącego w skład spadku albo stwierdzenia jego nabycia tytułem zapisu windykacyjnego. Jedynymi zatem dokumentami, którymi spadkobierca lub zapisobierca windykacyjny mogą udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia, są postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, albo europejskie poświadczenie spadkowe. Wobec tego do przyznania danej osobie statusu właściciela przedsiębiorstwa w spadku konieczne jest uprzednie przeprowadzenie stosownej procedury notyfikującej, czy stwierdzającej taki status.
W ocenie SKO powyższe oznacza, że elementem koniecznym dla uzyskania statusu właściciela przedsiębiorstwa jest uprzednie nabycie spadku potwierdzone postanowieniem sądu, poświadczeniem dziedziczenia lub poświadczeniem spadkowym.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe pojazdy stanowiły własność spadkodawcy, nie zaś odrębnego podmiotu, pod którego nazwą prowadzona była działalność gospodarcza. Wg treści poświadczenia dziedziczenia w skład spadku po zmarłym wchodziła m.in. własność przedmiotowych pojazdów.
Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżący składając zawiadomienie o nabyciu pojazdów 19 lipca 2022 r przekroczył o 566 dni zakreślony w art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym termin do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
W ocenie SKO w przedmiotowych sprawach brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu strony.
Na powyższe decyzje SKO skarżący złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowań, ewentualnie o uchylenie przedmiotowych decyzji i odstąpienie od nałożenia kary.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:
I. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 7 k.p.a. konstytuującego zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,
2. art. 8 k.p.a., nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, poprzez wydanie odmiennej decyzji w przypadku innego pojazdu, którego byłem spadkobiercą i który był użytkowany w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w ramach zarządu sukcesyjnego a nałożenie kary o wyższej dolegliwości z uwagi na rzekomy fakt dokonania kolejnego naruszenia,
3. art. 77 i art. 80 k.p.a., formułujących zasady prawidłowego zbierania dowodów swobodnej ich oceny, poprzez: uchybienie obowiązkowi zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, przejawiającej się przede wszystkim uwzględnieniem stanowiska interesu organu administracyjnego, z jednoczesnym pominięciem racji i argumentów prezentowanych przez skarżącego, w konsekwencji czego organ ll instancji podzielił pogląd organu I instancji, iż w niniejszym przypadku istnieją podstawy do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie
postępowania administracyjnego, wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz rzetelna i prawidłowa jego ocena powinny prowadzić do wniosku, że skarżący nie dopuścił się naruszenia przepisów o zgłoszeniu nabycia pojazdów w sytuacji, gdy pojazdy te znajdowały się ewidencji środków trwałych i wykorzystywane były do prowadzenia działalności gospodarczej po zmarłym ojcu L. J. w ramach zarządu sukcesyjnego,
4. art. 189f § pkt 1 k.p.a. poprzez nierozważenie w sposób właściwy skorzystania z w/w przepisu poprzez brak rozważeń w zakresie naruszenia prawa - negatywnych skutków jego naruszenia jak również nie wzięto pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy związanych z ustanowionym zarządem sukcesyjnym jak również wydania pozytywnej dla skarżącego decyzji dotyczącej samochodu marki [...], nr rej. [...], co powinno stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
1. zawiadomienia o zbyciu pojazdu z 20 stycznia 2021 r.;
2. potwierdzenie zgłoszenia zbycia pojazdu nr [...] z [...] stycznia 2021 r.,
- wszystkie powyższe na okoliczność zgłoszenia zbycia pojazdu w imieniu zmarłego L. J., działania A. J. w sprawie jako zarządcy sukcesyjnego, wprowadzenia w błąd przez organ I instancji, wydania błędnej decyzji administracyjnej, podstawy do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
W odpowiedzi na skargi SKO podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach i wniosło o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.) sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie organu administracji pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, przy czym – co do zasady – nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów aniżeli podniesione w skargach, chociaż niektórym argumentom skarg także nie można odmówić słuszności.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji organów administracji stanowił art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni (do 31 grudnia 2020 r. termin ten był wydłużony do 180 dni – art. 31i ustawy o Covid-19) starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei stosownie do art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Bezsporne jest, a co wynika z przedłożonego do akt sprawy administracyjnej aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] lipca 2020 r. Rep A nr [...], że skarżący, podobnie jak dwaj jego bracia M. J. i M. J. oraz matka A. J. nabyli, na podstawie dziedziczenia po ojcu skarżącego L. J. zmarłym [....] czerwca 2020 r. spadek w udziałach po ¼. W skład spadku wchodziły m.in. ruchomości w postaci pojazdów: [...] nr rej [...], [...] nr rej [...] i [...] nr rej. [...].
Zgłoszenia nabycia tych pojazdów dokonała A. J. w imieniu pozostałych współwłaścicieli – swoich synów, dopiero w dniu 14 lipca 2022 r. (zawiadomienie dotyczące samochodu [...]) oraz w dniu 19 lipca 2022 r. (pozostałe samochody) wykazując tytuł nabycia tych pojazdów załączając poświadczenie dziedziczenia.
W naświetlonych okolicznościach przedmiotowych spraw nie może budzić wątpliwości, że termin do zgłoszenia nabycia pojazdów nie został dochowany (przekroczenie tego terminu wyniosło ponad 560 dni), a zatem obiektywnie nastąpiła realizacja znamion deliktu administracyjnego stypizowanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.
Sądowi z urzędu wiadome jest, że Prezydent Miasta [...] w związku ze stwierdzonym deliktem, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tego tytułu, w stosunku do wszystkich współwłaścicieli, a przynajmniej, oprócz skarżącego, także wobec A. J. i T. J.,
bowiem do tut. Sądu wpłynęły skargi w/w na decyzje SKO w Krośnie utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] o nałożeniu kar pieniężnej za niezgłoszenie w terminie nabycia tych samych pojazdów.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1035 k.c. jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów dotyczących spadkobrania. Jeżeli więc spadek dziedziczy kilku spadkobierców, to każdy z nich, z chwilą otwarcia spadku, nabywa z mocy prawa określony ułamkowo udział spadkowy i odpowiedni udział w przedmiotach należących do spadku. Wspólność ta nie jest tożsama ze współwłasnością w częściach ułamkowych, w rozumieniu przyjętym w art. 196 § 1 k.c., gdyż jej przedmiotem jest spadek, a nie rzecz. Tak więc poszczególne składniki majątku wchodzące w skład masy spadkowej objęte są współwłasnością spadkobierców w częściach ułamkowych.
Z treści wskazanego na wstępie art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym wynika, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu, co oznacza, że gdy pojazd objęty jest współwłasnością – na każdym ze współwłaścicieli. W tym ostatnim przypadku, gdy zawiadomienie złożone zostanie już przez jednego ze współwłaścicieli pojazdu, to cel zawiadomienia o nabyciu pojazdu zostaje już osiągnięty i pozostali współwłaściciele nie mają już takiego obowiązku, obowiązek ten w stosunku do nich wygasa.
Jeżeli po danej stronie, w danym wypadku nabywcy pojazdu, występuje wielość podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia faktu nabycia pojazdu, który staje się przedmiotem współwłasności, i wypełnienie tego obowiązku zwalnia pozostałych zobowiązanych, to w ocenie Sądu mamy do czynienia z jednym czynem, którego stwierdzenie może doprowadzić do wymierzenia jednej kary, niezależnie od liczby współwłaścicieli. Niedopuszczalne jest, aby jeden czyn związany z nabyciem pojazdu i brakiem odpowiedniego zgłoszenia, obwarowany sankcją administracyjną, był traktowany jako dwa lub więcej odrębnych zdarzeń, zależnie od liczby współwłaścicieli. Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli nabytego pojazdu odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w związku z nabyciem tego samego
pojazdu i tym samym zawiadomieniem - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.
Zwraca również Sąd uwagę, że zmiany w Prawie o ruchu drogowym związane są z realizacją celów dyrektywy 2000/53/WE, a zatem wchodzą w zakres stosowania prawa Unii Europejskiej. Tym samym muszą być zgodne z prawem Unii, w szczególności z ogólnymi zasadami tego prawa, w tym z zasadą proporcjonalności. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) powyższa zasada która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (por. wyrok z 17 stycznia 2008 r. w sprawach połączonych C 37/06 i C 58/06 Viamex Agrar Handel, ECLI:EU:C:2008:18, pkt 33).
Nałożenie za ten sam czyn, polegający na nie zawiadomieniu, w tym wypadku przez nabywcę, o nabyciu pojazdu kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli nabytego pojazdu stanowiłoby w ocenie Sądu kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu statuującego obowiązek zgłoszenia. Sąd podziela w tej mierze wyrażane wcześniej stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych sprawach, przykładowo w prawomocnych wyrokach WSA we Wrocławiu z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 349/20, WSA w Kielcach z 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 429/21 czy w wyroku WSA w Warszawie z 8 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2295/22 (nieprawomocny).
W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić przychodzi, że w niniejszej sprawie organy nakładając odrębnie karę pieniężną na skarżącego i odrębnie przynajmniej na dwóch z pozostałych współwłaścicieli, w związku z nabyciem tych samych pojazdów, w danym wypadku w drodze dziedziczenia, naruszyły przepis art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W przekonaniu Sądu, naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu spoczywającego na współwłaścicielach, może skutkować nałożeniem jednej kary pieniężnej na wszystkich współwłaścicieli – nabywców danego pojazdu, których odpowiedzialność jest odpowiedzialnością solidarną, do której posiłkowo należy stosować przepis art. 441 § 1 k.c. statuujący taką odpowiedzialność wobec osób, które dopuściły się tego samego deliktu.
Sąd podziela także podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących nabyciu przedmiotowych pojazdów i nie zgłoszeniu tego w wymaganym w terminie. Nie ulega wątpliwości, że kara w tego rodzaju sprawach winna być nałożona z zachowaniem art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, tj. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy, jak też, że w tego rodzaju sprawach zastosowanie znajduje przepis art. 189 k.p.a..
W skarżonych decyzjach organy odwołały się do dyrektyw wymiaru kary z ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też ogólnie wskazały, dlaczego w danej sprawie brak było podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wobec stwierdzenia przez Sąd zasadniczej wadliwości rozstrzygnięć, co wyżej zostało omówione (nałożenia odrębnych kar na współwłaścicieli pojazdów), tylko sygnalizacyjnie przedstawić należy, że przy miarkowaniu kary czy też ocenie przesłanek do odstąpienia, organy winny uwzględnić całokształt okoliczności danej sprawy, w jakich doszło do naruszenia, w tym także powody zaniechania dopełnienia obowiązku.
Zgodnie z art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, iż wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 wzmiankowanej ustawy organ ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego, nie mniej jednak rzeczą Sądu jest dokonanie oceny, czy organ przy wydaniu zaskarżonej czynności nie przekroczył granic uznania administracyjnego, co przede wszystkim polega na sprawdzeniu tego, czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granicy swobodnego uznania.
W ocenie Sądu organy rozważając przesłanki wymiaru kary uwzględniły zakres naruszenia, sprowadzając go do kwestii czasu trwania naruszenia oraz powtarzalność tych naruszeń, odnotowując, że skarżący (oraz inni współwłaściciele) nie odnieśli
korzyści majątkowej w związku naruszeniem. Tymczasem pominął organ takie specyficzne okoliczności sprawy jak to, że skarżący i członkowie jego najbliższej rodziny nabyli wszystkie cztery pojazdy, w jednym czasie, w ramach tego samego zdarzenia – sukcesji generalnej. Trudno w tych okolicznościach mówić o powtarzalności naruszeń, tym bardziej, że zgłoszenie nabycia co do wszystkich pojazdów zostało dokonane praktycznie w tym samym czasie.
Zauważyć należy, że organ nie zanegował możliwości stosowania w tego rodzaju sprawach dotyczących odpowiedzialności za delikt administracyjny z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa drogowego instytucji z art. 189f k.p.a. Aprobując to stanowisko wskazać należy, że zgodnie ze wzmiankowanym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, m.in. jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Kolegium uzasadniając brak podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. odwołało się do długości okresu uchybienia w realizacji obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdów. Jednakowoż przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, czy nie), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Organ skupiając się wyłącznie na okresie przekroczenia wypełnienia obowiązku administracyjnego przez skarżącego całkowicie pominął atypowe okoliczności sprawy, które w nieco innym świetle stawiają niewywiązanie się z tego obowiązku i mogą mieć wpływ na ocenę wagi naruszenia.
Niezależnie od okoliczności nabycia przedmiotowych pojazdów pominęły całkowicie organy twierdzenia strony, że pojazdy te miały stanowić środki trwałe przedsiębiorstwa spadkodawcy – ojca skarżącego, które po jego śmierci było nadal prowadzone w ramach zarządu sukcesyjnego sprawowanego de facto przez jednego ze współwłaścicieli A. J. Do akt niniejszej sprawy skarżący przedłożył na rozprawie fakturę dokumentującą zbycie innego samochodu nabytego w spadku po L. J., nr [...] z dnia 18 października 2021 r. gdzie jako sprzedającego wskazano firmę [...] w spadku. W aktach tożsamej sprawy administracyjnej dotyczącej A. J.
(sygn. akt II SA/Rz 1656/22), do których Sąd odwołał się w ramach sprawozdania na rozprawie, znajduje się natomiast pismo pełnomocnika skarżącego A. J. z dnia 14 lipca 2022 r. do którego dołączony został wydruk z centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści tego dokumentu wynika jednoznacznie, że wobec przedsiębiorstwa, które prowadził L. J., poprzedni właściciel pojazdów, ustanowiony został z dniem 22 czerwca 2020 r. zarząd sukcesyjny, który wykonywał zarządca sukcesyjny A. J. i został on wykreślony 22 czerwca 2022 r. Warto zauważyć, odnośnie przedmiotowych pojazdów, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, zarządca sukcesyjny prowadząc przedsiębiorstwo w spadku posługuje się dotychczasową firmą przedsiębiorcy (spadkodawcy) z dodaniem oznaczenia "w spadku", zgodnie zaś z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci. Jeśli się zważy, że ratio legis nałożenia na właściciela obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym było zabezpieczenie przed sytuacjami, w których pojazd nadal zarejestrowany jest na zbywcę i w rezultacie utrudnione jest zidentyfikowanie podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, to uznać należy, że w naświetlonych okolicznościach niniejszych spraw tego rodzaju zagrożenie praktycznie nie istniało. Wagę naruszenia tymczasem należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów są pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu, co in concreto nie powinno nastręczać trudności, pomimo przejścia własności przedsiębiorstwa, w tym jego składników majątkowych na spadkobierców przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu swoją wymowę i znaczenie dla oceny niniejszych spraw, ma także to, że skarżący powoływał się na obiektywne problemy z przerejestrowaniem przedmiotowych pojazdów jako środków trwałych w trakcie kontynuowanej po spadkodawcy działalności gospodarczej, część nabytych w tych samych okolicznościach pojazdów ([...] i [...]) została zbyta w trakcie prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku w ramach zarządu sukcesyjnego z wykazaniem jako sprzedającego L. J., a w terminie 30 dni od
wygaśnięcia tego zarządu (w dniu 22 czerwca 2022 r.) nastąpiło zgłoszenie nabycia pozostałych, objętych niniejszymi postępowaniami, pojazdów. Zdaniem Sądu są to kwestie związane z okolicznościami naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu przez skarżącego oraz z jego motywacją, które powinny mieć znaczenie dla oceny znikomości naruszenia prawa i ewentualnego zastosowania instytucji z art. 189f k.p.a.. Okoliczności tych organ nie wyjaśnił, a w zasadzie pominął milczeniem, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7 i 77 § 1 art. 80 k.p.a.. Zresztą nawet w razie stwierdzenia przez organy braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, okoliczności tych nie można pominąć przy miarkowaniu kary, jako wpływających ewidentnie na zakres naruszenia obowiązku ustawowego, co wszak w świetle art. art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym stanowi podstawową, ustawową dyrektywę wymiaru kary pieniężnej.
W ponownie prowadzonych postępowaniach organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu dotyczące nałożenia jednej kary na współwłaścicieli – nabywców pojazdu, jak również rozważyć, m.in. na podstawie poczynionych wyżej uwag, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f k.p.a.
Nie podziela natomiast Sąd stanowiska skarżącego, że organ administracyjny dokonując potwierdzenia zbycia dwóch innych pojazdów nabytych w analogicznych okolicznościach, utwierdzał strony w przeświadczeniu o braku nieprawidłowości dotychczasowego postępowania (brak zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia). Działania organu dotyczyły odrębnego zdarzenia – zbycia pojazdów, zaistniałego w innym czasie pomiędzy innymi podmiotami i nie sposób uznać, aby w ten sposób usankcjonował organ brak zgłoszenia wcześniejszego ich nabycia, choć skądinąd dowodzi to, że przypadki będące przedmiotem oceny w niniejszej sprawie miały atypowy przebieg.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje SKO i utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji.
O kosztach orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.. Na zasądzone na rzecz skarżącego koszty, w każdej z połączonych spraw, składają się: uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru – adwokata w wysokości 90 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.)