II SA/Rz 302/22

II SA/Rz 302/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak
Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OSK 2169/22 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 121
art. 79 ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K. S. i Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2021 r. nr SKO.4163/20/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala -
Uzasadnienie
Skarżonym postanowieniem z 10 grudnia 2021 r. nr SKO.4163/20/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie odmówiło K. S.
i Z. S. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości jest nieuzasadniona, w podstawie prawnej powołując art. 59 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.".
Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 15 września 2020 r., Prezydent Miasta [...] - działając imieniem Gminy Miasto [...] - wypowiedział K. S.
i Z. S. wysokość opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 1739 m.kw. w obr. [..., położonej w [...] przy ul. [...] w kwocie 3605,46 zł i równocześnie złożył ofertę nowej opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie wskazanej nieruchomości w kwocie 15 935,34 zł, począwszy od 1 stycznia 2021 r.
W piśmie z 11 maja 2021 r. K. S. i Z. S. zwrócili się do SKO
w Rzeszowie o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku. Wskazali, że w okresie między wrześniem a październikiem 2020 r., a więc w czasie, w którym powinien być złożony pierwotnie wniosek, utrzymywali kontakt
z osobami, które były zakażone wirusem SARS-CoV-2., w związku z czym nałożona została na nich kwarantanna. W okresie izolacji oraz następującym po przymusowej kwarantannie, w związku z problemami zdrowotnymi, pozostawali pod opieką lekarzy rodzinnych, stosowali leki astmatyczne oraz leki wspomagające układ oddechowy, których celem było ułatwienie oddychania. Stan zagrożenia ustąpił po zakończeniu leczenia farmakologicznego, co nastąpiło 5 maja 2021 r.
Po rozpoznaniu wskazanego wniosku SKO w Rzeszowie, postanowieniem
z 10 grudnia 2021 r., odmówiło przywrócenia terminu. Organ podkreślił, że brak winy zainteresowanego, który w myśl art. 58 § 1 K.p.a. stanowi niezbędną przesłankę przywrócenia terminu, wiązać się musi z istnieniem obiektywnej przeszkody do skutecznego, terminowego złożenia wniosku, przy czy pod pojęciem przeszkody należy rozumieć zaistnienie takiej sytuacji w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego, w którym znalazła się strona bez własnej winy, a która nie dała się przezwyciężyć staraniem strony. Chodzi zatem o zobiektywizowane zjawisko faktycznej przeszkody nie do przezwyciężenia, która wyłączyła możliwość złożenia podania w terminie. Kolegium zauważyło, że strony w niniejszej sprawie powołują się na okoliczność pozostawania na przymusowej kwarantannie, która według wiedzy powszechnej obejmuje okres maksymalnie 14 dni. Nie wskazują natomiast szczegółów co do okresu przebywania na niej oraz okresu jej zakończenia. SKO oceniło, że jest to jednak kwestia drugorzędna bowiem, bez względu na czasokres trwania przymusowej izolacji, wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z twierdzeniem stron, przymusowa izolacja miała miejsce w okresie pomiędzy wrześniem a październikiem 2020 r., w konsekwencji czego złożenie wniosku w dniu 12 maja 2021 r. nastąpiło ze znacznym przekroczeniem 7 - dniowego terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, który jest już terminem nieprzywracanym. Kolegium zauważyło, że czas przymusowej kwarantanny uprawdopodabnia niewątpliwie stan obiektywnie istniejącej przeszkody do złożenia wniosku, ale strony nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku, powołując się na stan zdrowia i proces leczenia aż do 5 maja 2021 r. Zdaniem Kolegium, pozostawanie stron w leczeniu farmakologicznym nie wyłącza zdolności do nadania pisma w placówce pocztowej, np. przy okazji wizyt u lekarza rodzinnego, zakupu leków lub za pośrednictwem osób, które wskazane przez stronę leki musiałyby wykupić w aptece lub wspomagać strony w innych czynnościach codziennej egzystencji, np. zakupie żywności itp. - w sytuacji, gdyby zdolność stron faktycznie była wyłączona. Według organu, wnioskodawcy posiadali obiektywną możliwość skutecznego wniesienia wniosku, co najmniej w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, do której Kolegium zalicza wyłącznie okres kwarantanny. W pozostałym okresie - w ocenie Kolegium - strony, egzystujące w życiu codziennym, samodzielnie lub przy współudziale osób trzecich, posiadały obiektywnie istniejącą możliwość skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a w konsekwencji wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 1739 jest nieuzasadniona.
K. S. i Z. S., nie zgadzając się z postanowieniem SKO w Rzeszowie zaskarżyli go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając:
1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że nie uprawdopodobnili
w sposób przekonujący, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez ich winy oraz, że prośba o przywrócenie terminu została wniesiona z zachowaniem
7-dniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z dopełnieniem czynności, dla której określony był termin, co w konsekwencji doprowadziło następnie do błędnego zastosowania art. art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i bezzasadnego wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku,
2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wydaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu mimo spełnienia ku temu przesłanek, co godzi w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz godzi w zasadę równego traktowania.
Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie im terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości składającej się z działki nr [...] jest nieuzasadniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia
w całości i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpoznania.
Skarżący podnieśli, że ich stan zdrowia na skutek przechorowania COVID-19 uległ na tyle dużemu pogorszeniu, że nie byli oni w stanie zająć się przedmiotową sprawą aż do 5 maja 2021 r., kiedy to zakończył się proces leczenia. Z uwagi na długotrwałe, powtarzające się duszności nie mieli oni siły fizycznej, aby przystąpić do sporządzenia przedmiotowego wniosku. Jednocześnie nie mieli możliwości skorzystania z pomocy osoby trzeciej, która w ich imieniu sporządziłaby wniosek i złożyła na biurze podawczym organu lub nadała w placówce operatora pocztowego.
W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumentację kwestionowanego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrolą sądową objęte są m. in. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, kończące to postępowanie. Stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Badając je sąd bierze pod uwagę kryterium zgodności z prawem, które wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Sąd uchyla postanowienie, jeśli narusza ono prawo materialne o wpływie na wynik sprawy, stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy rozpoznawaniu sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną w niej podstawą prawną, a orzeka w granicach sprawy, z urzędu biorąc pod uwagę wskazane wyżej uchybienia organów (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Skarga kwestionuje postanowienie SKO w Rzeszowie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona lub uzasadniona jest w innej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 17 grudnia 2018 r. (I OPS 2/18) przesądził, że na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, wydane na podstawie art. 59 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm. - dalej: "u.g.n.") przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W myśl art. 58 § 1 K.p.a. (stosowanego w sprawie z mocy art. 79 ust. 7 u.g.n.),
w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 59 § 2 K.p.a.). Jak stanowi art. 59 § 1 K.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.
Instytucja przywrócenia terminu ma wyjątkowy charakter, dlatego też dla uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku konieczna jest inicjatywa strony, która winna uprawdopodobnić brak swojej winy w dotrzymaniu danego terminu. Winna wskazać takie okoliczności oraz przedstawić potwierdzające je dokumenty, które będą przemawiały za przychyleniem się do jej prośby. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu wskazuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy działał on z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od niego. Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Nie ma więc winy, jeśli dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.07.2022 r. III OSK 1110/21).
Podkreślenia wymaga, że aby możliwe było odniesienie się do istoty wniosku,
a więc jego merytoryczne rozpoznanie, konieczne jest, aby składający go zachował siedmiodniowy termin na wystąpienie z nim, o czym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Przesłanka dochowania powyższego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje więc nieuwzględnieniem złożonej prośby, gdyż jest to termin, który w świetle art. 58 § 3 K.p.a. nie podlega przywróceniu.
W badanej sprawie Kolegium przyjęło, że K. S. i Z. S. nie dochowali siedmiodniowego terminu na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, liczonego - jak stanowi art. 58 § 2 K.p.a. - od ustania przyczyny uchybienia terminu. Uzasadniając spóźnione wystąpienie do SKO w Rzeszowie z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona lub uzasadniona jest w innej wysokości wymienieni podnieśli, że w okresie między wrześniem a październikiem 2020 r. przebywali na kwarantannie w związku z wirusem SARS-CoV-2. Następnie zaś, w związku z problemami zdrowotnymi pozostawali pod opieką lekarzy rodzinnych. Stosując się do ich zaleceń przyjmowali lekarstwa astmatyczne oraz wspomagające układ oddechowy, których celem było ułatwienie oddychania. Stan zagrożenia ustąpił po zakończeniu leczenia farmakologicznego tj. 5 maja 2021 r.
W ocenie Sądu, zasadnie Kolegium przyjęło, że strony nie dotrzymały terminu,
o którym mowa w powołanym art. 58 § 2 K.p.a. Wprawdzie wnioskodawcy nie podali dokładnego okresu czasu, w którym przebywali na kwarantannie, jednak wskazali, że miało to miejsce między wrześniem a październikiem 2020 r., a czynność procesowa wymienionych nastąpiła dopiero 11 maja 2021 r. (data nadania wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty w urzędzie pocztowym wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do tej czynności). Przepisy dotyczące długości trwania kwarantanny zmieniały się, jednakże trwała ona zwykle kilkanaście dni. Tego rodzaju okoliczność jako skutkującą brakiem dotrzymania terminu do dokonania czynności należałoby uznać bez wątpienia za rzeczywistą i niezawinioną przeszkodę usprawiedliwiającą spóźnione złożenie wniosku odnoszącego się do aktualizacji opłaty pod warunkiem jednak, że wniosek o przywrócenie terminu z powołaniem się na nią zostałby złożony w siedmiodniowym terminie po zakończeniu kwarantanny. Tak się jednak w warunkach rozpoznawanej sprawy nie stało, co słusznie wytknęło Kolegium.
Właściwie także SKO przyjęło, że stan zdrowia wnioskodawców w okresie po zakończeniu odbywania kwarantanny aż do 5 maja 2021 r. nie stanowił przeszkody
w terminowym dokonaniu czynności w postaci złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej powyższe nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. W tym miejscu należy wskazać, że uprawdopodobnienie nie jest wprawdzie tożsame z udowodnieniem, jednakże jego celem jest przekonanie organu o prawdziwości (graniczącej niemalże z pewnością) twierdzeń, które zostały sformułowane we wniosku o przywrócenie terminu. Chodzi więc o ty, by twierdzenie o danym fakcie było prawdopodobne. Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu czy zachowanie siedmiodniowego terminu na wystąpienie z tego rodzaju wnioskiem nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony, stanowiących jedynie własny pogląd na temat jej stanu zdrowia.
W niniejszej sprawie skarżący podali, że po zakończeniu okresu kwarantanny ich stan zdrowia był zły, co wiązało się z koniecznością zażywania lekarstw astmatycznych i wspomagających układ oddechowy. Wymienieni nie dołączyli jednak jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby powyższą okoliczność. Poza tym, jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium, pozostawanie w leczeniu nie wyłącza możliwości nadania pisma w placówce pocztowej np. przy okazji wizyt u lekarza rodzinnego, zakupu lekarstw lub też za pośrednictwem innych osób. W złożonej skardze K. S. i Z. S. wskazali, że ze względu na powtarzające się duszności nie mieli siły fizycznej, aby przystąpić do sporządzenia wniosku. Podnieśli, że nie mieli jednocześnie możliwości skorzystania z pomocy osoby trzeciej. W dalszym jednak ciągu nie została dołączona żadna dokumentacja, która uwiarygodniłaby tę argumentację. W ślad za SKO, Sąd nie dał wiary stwierdzeniom stron. Jeśli bowiem znajdowali się faktycznie w złym stanie zdrowia, to przecież jak sami wspomnieli, korzystali z pomocy lekarzy, do których musieli jakoś dotrzeć, a następnie wykupić przepisane im lekarstwa. Jeśli zaś były to wizyty domowe, to wymienieni musieli mieć do pomocy osobę trzecią, która dostarczała im niezbędną żywność czy leki, a zatem mogła również udzielić im pomocy w napisaniu wniosku o przywrócenie terminu, a następnie wysłać go do organu. Strony mogły też ustanowić pełnomocnika bądź przesłać wniosek drogą elektroniczną przez platformę E-PUAP
Mając więc na względzie przedstawione okoliczności Sąd ocenił skarżone postanowienie jako zgodne z prawem. Zasadnie bowiem przyjął organ, że skarżący nie dochowali terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, który wynosił 7 dni od ustania przeszkody. Jako taką obiektywną przeszkodę Sąd, tak jak i organ, przyjął przebywanie przez skarżących na kwarantannie, co miało miejsce w okresie pomiędzy wrześniem a październikiem 2020 r. Wskazany wniosek został zaś złożony 11 maja 2021 r., a więc kilka miesięcy później, a zatem nie mógł zostać uwzględniony.
Dlatego też złożona skarga musiała podlegać oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.