II SA/OL 173/22

II SA/Ol 173/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Jezielska
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1988/22 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49f ust. 1 i ust. 5, art. 49g ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Dnia 26 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie legalizacji budowy garażu - oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 września 2020 r. K. S., właścicielka działki nr [...] przy ul. [...], (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") o przeprowadzenie kontroli obiektów budowlanych znajdujących się na granicy działki nr [...] przy ul. [...].
W związku z tym PINB wezwał właścicieli działki nr [...] do złożenia wyjaśnień.
Zawiadomieniem z 5 listopada 2020 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie
w sprawie samowolnej budowy garażu, dobudowanego do budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...].
Postanowieniem z [...] r. organ I instancji, działając na podstawie
art. 49i ust. 1b i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1333, dalej jako: "u.p.b.") nałożył na I. i Z. Z. - właścicieli przedmiotowego garażu, obowiązek przedłożenia: 1) oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane; 2) geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku oraz
3) ekspertyzę techniczną budynku garażu.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zakwestionowała możliwość prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zarzuciła, że garaż zajmuje część powierzchni jej działki. Nie zgodziła się z ustaloną datą wybudowania garażu. Stwierdziła, że PINB nie odniósł się do kwestii odprowadzania wód opadowych z dachu garażu na budynek należący do skarżącej. Podniosła, że przez 20 lat organ I instancji nie zajął się samowolą budowlaną. W ocenie skarżącej samowola stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia oraz narusza interes osób trzecich, ma negatywny wpływ na otoczenie i stwarza zagrożenie dla środowiska, narusza ład architektoniczny, nie spełnia przepisów o warunkach zabudowy.
Postanowieniem z [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie PINB. Wskazał, że zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, pozwalają na przyjęcie, że garaż wybudowany został w 1998 r. Skarżąca i jej pełnomocnik nie przedstawili żadnego kontrdowodu, który pozwoliłby podważyć wiarygodność świadków. Zeznania świadków nie pozostają również w sprzeczności z fotografiami dostępnymi w Systemie Informacji Przestrzennej, na które powołuje się skarżąca. Na fotografii z 1998 r. oraz z 2005 r. widoczny jest budynek na granicy działek nr [...] oraz [...]. Zestawienie obu fotografii potwierdza różnice w zakresie pokrycia dachowego, kąta nachylenia oraz gabarytów budynku. Prawdopodobnym jest, iż fotografia została wykonana przed budową lub w trakcie budowy, co może uzasadniać różnice. Ponieważ brak jest dokładnej daty wykonania fotografii oraz miesiąca wybudowania garażu, nie można wykluczyć, iż fotografia i obiekt zostały wykonane w tym samym roku. Z zeznań świadków wynika, że garaż powstał w miejscu budynku gospodarczego. W aktach sprawy znajduje się również fotokopia oświadczenia poprzedniego właściciela działki nr [...], z której wynika, że w 1993 r. wyraził zgodę na postawienie ściany garażu na granicy jego działki, na fundamencie wspólnego płotu istniejącego. Zważono, że skoro samowola budowlana powstała ponad 20 lat temu, to należało wdrożyć uproszczoną procedurę legalizacyjną i wydać postanowienie na podstawie art. 49g u.p.b. WINB podkreślił, że procedura legalizacyjna pozwoli uregulować stan prawny garażu. Postępowanie może zakończyć się legalizacją lub rozbiórką obiektu.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji zalegalizował budowę przedmiotowego garażu, na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 u.p.b. Uzasadnił, że inwestorzy wykonali nałożone obowiązki. W kwestii czasokresu powstania samowoli budowlanej organ I instancji przytoczył takie same argumenty jak WINB
w ww. postanowieniu.
Skarżąca odwołała się od tej decyzji, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania uproszczonego. Podniosła, że nie ulega wątpliwości, iż garaż jest zlokalizowany w części na działce nr [...]. Brak posiadania przez inwestorów stosownych dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania tą działką na cele budowlane wyklucza zakończenie postępowania legalizacyjnego. Zauważyła, że
w aktach sprawy znajduje się tylko kopia oświadczenia byłego właściciela działki nr [...] o wyrażeniu zgody na posadowienie ściany garażu na granicy działki. J. P. odmówił udziału w rozprawie i osobiście nie potwierdził autentyczności tego oświadczenia. Skarżąca zakwestionowała też prawidłowość wykonania przedłożonej przez inwestorów ekspertyzy technicznej oraz inwentaryzacji geodezyjnej. Wskazała, że materiał dowodowy nie jest wystarczający do przyjęcia, że garaż został wybudowany
w 1998 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu WINB wyjaśnił, że postępowanie w sprawie samowolnej budowy garażu, zostało wszczęte z urzędu w dniu 5 listopada 2020 r. Ustawa wprowadzająca tryb uproszczony weszła w życie 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020. poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto zgodnie z art. 32 nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. WINB skonstatował, że art. 25 ustawy zmieniającej nie mógł odsyłać w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do rozwiązań dotychczasowych. Te bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej nie funkcjonowały. Stwierdził, że istnieje możliwość prowadzenia postępowania uproszczonego nawet w sprawach, w których przed dniem 19 września 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne, o ile nie zakończyło się ono wydaniem decyzji rozbiórki. W związku z powyższym, okoliczność złożenia wniosku o przeprowadzenie kontroli, który wpłynął do organu 2 września 2020 r., nie stanowiła przeszkody w przeprowadzeniu uproszczonego postępowania legalizacyjnego, nawet jeżeli uznać, iż było to żądanie wszczęcia postępowania legalizacyjnego złożone przez stronę postępowania. W konsekwencji podstawę materialnoprawną decyzji stanowił prawidłowo art. 49 i ust. 1 i 2 u.p.b. WINB przytoczył treść tych przepisów i zauważył, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z 13 lutego 2020 r. wskazano, że celem wprowadzonych zmian była bezpłatna legalizacja starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Ustawodawca wyszedł z założenia, iż skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu lub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym. Ponadto należy mieć również na uwadze, że powstanie tych samowoli nie zostało zgłoszone przez wiele lat do organu nadzoru budowlanego przez sąsiadów danej nieruchomości, co może świadczyć o tym, że lokalna społeczność akceptuje ich istnienie (można domniemać, że nie naruszają one interesów osób trzecich, ładu architektonicznego oraz że wpisują się w architekturę danej przestrzeni). WINB skonstatował, że istotne jest to, iż organy nadzoru budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie badają zgodności danej samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. O tym czy można zalegalizować samowolę decyduje kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz treść ekspertyzy technicznej.
Organ odwoławczy podniósł, że z analizy akt sprawy wynika, iż inwestorzy wywiązali się z obowiązku przedłożenia wszystkich dokumentów niezbędnych do legalizacji przedmiotowego budynku. Po pierwsze w dniu 19 marca 2021 r. przedłożona została "Ekspertyza techniczna garażu dobudowanego do budynku mieszkalno-usługowego w E. przy ul. [...]". Autorem opracowania jest inż. T. K. Z załączonej do ekspertyzy kopii decyzji nr [...] o stwierdzeniu przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie, wydanej przez Głównego Architekta Wojewódzkiego Urzędu Wojewódzkiego dnia [...] r. wynika, iż wymieniony posiada przygotowanie zawodowe upoważniające do wykonywania samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Zgodnie z treścią ekspertyzy cyt: "stan techniczny obiektu nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkownie obiektu budowlanego zgodnie z zamierzonym sposobem użytkowania". Ekspertyza w swojej treści zgodna jest zatem z art. 49g ust. 2 pkt 3 oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 lit b u.p.b. WINB uznał, że nie ma podstaw, aby podważyć wiarygodność przedłożonego dokumentu. Po drugie inwestorzy przedłożyli inwentaryzację geodezyjną powykonawczą przedmiotowego budynku. Dokument ten został uzupełniony przez organ I instancji w dniu 9 grudnia 2021 r., jednak z treści pisma z dnia 19 marca 2021 r. wynika, iż został on złożony w siedzibie PINB z innymi załącznikami w dniu 22 marca 2021 r. Zgodnie z art. 2 ust. 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021 r. poz. 1990) przez geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektów budowlanych - rozumie się wykonanie pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych mających na celu zebranie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu elementów zagospodarowania terenu objętego zamierzeniem budowlanym i sporządzenie dokumentacji geodezyjnej zawierającej wyniki tych pomiarów, w tym mapę opatrzoną, z uwzględnieniem art. 12c ust. 1 pkt 1, klauzulą urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3q pkt 3, stanowiącą potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa ta została sporządzona, albo oświadczenie wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji. Celem inwentaryzacji jest więc zarejestrowanie wszelkich zmian jakie zaszły od rozpoczęcia budowy do jej zakończenia. Oryginały dokumentacji dostarcza się do wydziału dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Na ich podstawie zostają aktualizowane informacje mieszczące się w ewidencji gruntów i budynków oraz w ewidencji sieci uzbrojenia terenu. Kopię mapy geodeta przekazuje inwestorowi. Zgodnie z wyżej przywołanym uzasadnieniem do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego w postępowaniu uproszczonym ma na celu poprawę jakości informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a co za tym idzie zwiększa aktualność
i wiarygodność tego rejestru. Z akt sprawy wynika, iż inwestorzy przedłożyli mapę do celów projektowych w skali 1:500, na której naniesiono przedmiotowy budynek. Geodeta mgr inż. E. W. opatrzył mapę klauzulą cyt: "Poświadczam, że niniejszy dokument został opracowany w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultat zawiera operat techniczny pozytywnie zweryfikowany. Jednocześnie informuję, że jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Przedłożona mapa została sporządzona zatem w wyniku czynności inwentaryzacyjnych i stanowi dokument urzędowy, i pomimo kwestionowania jego prawidłowości przez skarżącą stanowi dowód, którego organ nie może pominąć.
WINB wskazał, że trzecim podstawowym wymogiem uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dotyczącym starych samowoli budowlanych, jest przedłożenie w toku postępowania oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej. W aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia złożone przez inwestorów Z. Z. oraz I. Z. dotyczące prawa dysponowania działką nr [...], na której znajduje się przedmiotowy budynek. Odnosząc się do zarzutu, iż ze względu na przekroczenie granicy prawo do dysponowania nieruchomością powinno obejmować również nieruchomość należącą do skarżącej, WINB zauważył, że z załączonego wraz z geodezyjną inwentaryzacją powykonawczą szkicu usytuowania budynku względem granic działki wynika, iż przedmiotowy obiekt zlokalizowany jest na działce nr [...]. Z treści ww. dokumentu wynika ponadto, że cyt: "dokładność położenia punktów granicznych zawiera się w przedziale 0,11-0,30 m, więc nie stwierdza się przekroczenia granicy." Skarżąca przedłożyła natomiast pomiar kontrolny budynków wykonany przez geodetę mgr inż. M. D. z którego wynika, iż dokładność położenia punktów granicznych zawiera się w przedziale 0,19 - 0,20 m. Biorą pod uwagę ww. dowody, przedłożone przez przeciwne strony, organ odwoławczy stwierdził, że niewielkie przekroczenie granicy (które nie przekroczyło 30 cm) nie uprawniało organu I instancji do nałożenia na inwestorów obowiązku przedłożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością nr [...] na cele budowlane. Legalizowany jest bowiem budynek zlokalizowany na działce nr [...] (nieruchomość przy ul. [...]). Oczywistym jest biorąc pod uwagę spór sąsiedzki, że inwestorzy na dzień dzisiejszy nie legitymują się prawem do zabudowy działki nr [...]. Nie można zatem oczekiwać, aby w tym zakresie przedłożyli organom nadzoru budowlanego oświadczenie. Odwołująca ma prawo na drodze postępowania cywilnego żądać od inwestorów przewrócenia stanu pierwotnego lub stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej albo wykupienia zajętej części gruntu. Ewentualna zgoda lub jej brak na usytuowanie budynku na istniejących fundamentach wydana przez poprzedniego właściciela nie wpływa na zaskarżone rozstrzygnięcie. W postępowaniu uproszczonym organy nadzoru budowlanego nie mają obowiązku doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem cywilnym, wynika to wprost z treści przepisów określających kiedy i jakie rozstrzygnięcia zobowiązany jest wydać organ. Powyższe przepisy nie pozostawiają organom nadzoru budowlanego uznania administracyjnego. Organy nadzoru budowlanego mają możliwość wydać jedną z dwóch decyzji określonych w art. 49i ust. 1 u.p.b.: rozbiórkę bądź legalizację obiektu. Przy czym aby wydać decyzję rozbiórki muszą być spełnione przesłanki określone
w art. 49i ust. 1 pkt 2 u.p.b., co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
WINB podkreślił, iż z uzasadnienia ww. projektu ustawy wynika, że ideą jaka przyświecała nowelizacji ustawy Prawo budowlane było jak największe uproszczenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Oznacza to, iż organy nadzoru budowlanego nie mogą dokonywać wykładni rozszerzającej, która wiązałaby się
z nałożeniem na inwestora innych obowiązków, niż te które wynikają z przepisów procedury uproszczonej. W takiej sytuacji zarówno wniosek o umorzenie postępowania, jak i wniosek o wydanie decyzji kasatoryjnej oraz wydanie decyzji reformatoryj nie mogą zostać uwzględnione.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących odprowadzania wód opadowych na sąsiednią nieruchomość, WINB wyjaśnił, że organ I instancji w toku postępowania nie stwierdził stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, obligującego go do wydania postanowienia o usunięciu zagrożenia w trybie art. 49 f ust. 3 u.p.b. Organ działając
w trybie uproszczonym nie był zobowiązany ocenić samowoli, biorąc pod uwagę ewentualne zagrożenie mienia, na które powołuje się skarżąca. Legalizacja samowoli budowlanej nie zamyka możliwości poprowadzenia odrębnego postępowania dotyczącego stanu technicznego budynku.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszeń przepisów procedury administracyjnej, które skutkowałyby uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia. W oparciu o należycie zebrany i rozważony materiał dowodowy trafnie organ I instancji uznał, iż inwestorzy wywiązali z się z nałożonych obowiązków, co skutkowało wydaniem decyzji legalizacyjnej. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji w sposób wystarczający wyjaśnił przesłanki wydania decyzji. Wobec czego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenie powyższych decyzji i nakazanie rozbiórki garażu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 49f u.p.b. poprzez przeprowadzenie procedury legalizacji garażu w trybie uproszczonym, pomimo braku podstaw do zastosowania tej procedury, w szczególności braku upływu okresu 20 lat od zakończenia przebudowy;
- art. 49g i 49h u.p.b. poprzez wydanie decyzji legalizacyjnej pomimo nieprzeprowadzenia w całości odpowiedniej procedury legalizacyjnej, w szczególności wobec nieprzedłożenia przez stronę dokumentów legalizacyjnych zgodnie
z postanowieniem z 29 marca 2021 r.
W uzasadnieniu skarżąca przytoczyła przebieg postępowania administracyjnego. Stwierdziła, że ustawodawca zabronił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, jeżeli prowadzone postępowanie nie zakończyło się do dnia wejścia
w życie ustawy, a więc do dnia 19 września 2020 r. Podkreśliła, że wnioskiem
z 1 września 2020 r. zwróciła się o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnej budowy garażu i organ I instancji wszczął je zgodnie z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. Mimo niezakończenia tego postępowania PINB wszczął z urzędu uproszczone postępowanie legalizacyjne. Przedwczesne jest też stwierdzenie, że od zakończenia budowy garażu minęło 20 lat. Na podstawie materiału dowodowego nie można ustalić daty zakończenia budowy obiektu. Inwestor oświadczył, że budował garaż w latach 1994-1996, następnie podał, że budowę rozpoczął i zakończył w roku 1998 r. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że organ I instancji na podstawie dokumentacji fotograficznej potwierdził różnice
w zakresie pokrycia dachowego, kąta nachylenia oraz gabarytów budynku w roku 1998 i 2005. Zatem stwierdzenie nadzoru budowlanego jakoby budowa garażu zakończyła się w roku 1998 jest nieuzasadnione, a wszczęcie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f u.p.b. bezpodstawne. Podała, że inwestorzy przekroczyli granice działki o 0,19 m i 0,20 m. Poprzedni właściciel nieruchomości zeznał w dniu 30 września 2021 r., że dokument dotyczący garażu podpisywał w roku 2020, a nie
w 1993. Zdaniem skarżącej, oświadczenie cyt.: "chodziło mu o to żebym powiedział, że się zgodziłem i nie rościłem pretensji do postawionego garażu" stanowi niepodważalny dowód na to, że inwestorzy nie posiadali tytułu prawnego do dysponowania działką
nr [...] na cele budowlane. Jest to warunek konieczny uzyskania decyzji legalizacyjnej. Wobec nieposiadania przez inwestorów stosownego oświadczenia, wydana decyzja narusza w sposób istotny art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 136 k.p.a. Według skarżącej inwestorzy nie spełnili wymogów legalizacyjnych, gdyż nie przedłożyli w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, nie wykonali
w wyznaczonym terminie postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. Niedotrzymanie terminu oznacza niespełnienie nałożonych obowiązków. Organ nie może uchylać się w takim przypadku od nakazu rozbiórki. Skarżąca podała, że od 2 września 2020 r. systematycznie składała nadzorowi budowlanemu skargi i wnioski wraz z dokumentacją fotograficzną o skutkach intensywnych opadów atmosferycznych. Do chwili obecnej organ nie przeprowadził żadnego ustalenia w przedmiocie usunięcia stanu zagrożenia i zabezpieczenia obiektu budowlanego. Nie podjął próby, aby uregulować niezgodne z prawem odprowadzanie wody opadowej na teren jej działki. Autor ekspertyzy nie podjął próby, aby ustalić gdzie jest odprowadzana woda opadowa z przedmiotowego garażu. Oświadczyła, że garaż jest wybudowany na granicy działek i nie ma możliwości doprowadzenia go do stanu techniczno-budowlanego zgodnie z prawem. Geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego znajdująca się w aktach sprawy potwierdza posadowienie budynku na granicy działek. Skarżąca zauważyła, że w protokole z 3 grudnia 2020 r. organ I instancji stwierdził, że przedmiotowy garaż ma trzyspadowy dach, natomiast wykonana w dniu 17 marca 2021 r. ekspertyza techniczna wskazuje, że garaż ma dwuspadowy dach. Według skarżącej jest to istotna dla sprawy okoliczność. Opis i ocena elementów konstrukcyjnych w ww. ekspertyzie ogranicza się do stwierdzenia "budynek garażu ma dach dwuspadowy", "wzdłuż okapów zamocowane są rynny na uchwytach i odprowadzenie wód opadowych za pomocą rur spustowych". W toku kontroli szczegółowemu sprawdzeniu powinny podlegać elementy odwodnienia budynku oraz obróbek blacharskich. Stwierdzenie, że: "stan techniczny obróbek blacharskich jest dobry" zaprzecza działaniom inwestora, który ma świadomość, że wykonanie napraw urządzeń odprowadzających wody opadowe
z garażu jest możliwe wyłącznie od strony działki skarżącej. Ekspertyza tego faktu nie dostrzega. Skarżąca wskazała, że odprowadzenie wód opadowych z garażu następuje bezpośrednio na ścianę jej pomieszczenia. Ekspertyza winna zatem rozważyć, czy
w trakcie wykonania odwodnienia zostały popełnione błędy skutkujące zawilgoceniem ścian i co należy zrobić, by zapobiec dalszej degradacji ścian. Skarżąca wywiodła, że ocena zdatności do użytku nie może ograniczać się wyłącznie do zagadnień konstrukcyjno-budowlanych, ale powinna obejmować także zagadnienia określone
w art. 5 u.p.b., w tym spełnienie wymagań ochrony środowiska z uwzględnieniem nie tylko położenia obiektu, ale również uciążliwości związanych z funkcjonowaniem tego obiektu. Skarżąca zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego i autor ekspertyzy zupełnie pominęli art. 28 i art. 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki
i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690, dalej jako: "rozporządzenie"). W ocenie skarżącej ekspertyza jest tendencyjna, nierzetelna i nieprzydatna, ponieważ nie odpowiada celowi, któremu ma służyć, nie zawiera określenia czy roboty budowlane wykonano zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i obowiązującymi przepisami. Ekspertyza powinna odnosić się do warunków jakie powinien spełniać garaż w oparciu o art. 204 ust. 5 rozporządzenia. Skarżąca skonstatowała, że obiekt wybudowany na granicy działki bez możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek konserwacji urządzeń, powodujący zagrożenie, nie powinien zostać zalegalizowany. Skarżąca podniosła, że powtórna ekspertyza wykonana zgodnie ze stanem faktycznym i sztuką budowlaną, jest odmienna od ekspertyzy przeprowadzonej w dniu 17 marca 2021 r. Zawiera studium przyczynowo - skutkowe stanu technicznego obiektu budowlanego i wyjaśnia przyczyny nieprawidłowości. Organ nadzoru budowlanego nie wyjaśnił różnic powstałych w ocenie tego samego obiektu budowlanego będącego przedmiotem sporu. Nie wyjaśnił też rozbieżności dotyczących geodezyjnych inwentaryzacji obiektu budowlanego w oparciu o § 12 rozporządzenia Z uwagi na powyższe skarżąca uznała wniesienie skargi za zasadne i celowe.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł
o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem z 7 marca 2022 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu
z zeznań świadka A. M., który posiada wiedzę o toczącym się postepowaniu karnym w sprawie sfałszowania dokumentu "oświadczenia" z 9 maja 1993 r. i niedopełnienia obowiązków służbowych przez PINB. Skarżąca przesłała płytę dvd z filmami i zdjęciami, jako dowód niszczenia jej mienia i zalewanie wodami opadowymi i roztopowymi jej nieruchomości przez samowolę budowlaną sąsiada.
Odrębnym pismem z 31 marca 2022 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z postanowienia z 22 lutego 2022 r. o powołaniu biegłego
w postępowaniu karnym oraz z pisma PINB z 7 marca 2022 r. zawiadamiającego
o kontroli nieruchomości w zakresie utrzymania obiektów posadowionych przy granicy działek i oddziaływania nieruchomości na nieruchomość sąsiednią. Skarżąca przedłożyła też zawiadomienie PINB z 11 kwietnia 2022 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie sposobu odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego, garażowego, usługowego na działce nr [...]. Zdaniem skarżącej okoliczność ta potwierdza, że przedmiotowy garaż stanowi zagrożenie bezpieczeństwa dla zdrowia i życia oraz mienia i środowiska. Zatem ekspertyza sporządzona w dniu 17 marca 2021 r. jest bezprzedmiotowa, gdyż nie spełnia przesłanek z art. 50 ust. 3, art. 64 ust. 3, art. 81 c ust. 1 pkt 2 u.p.b.
Pismem z 19 kwietnia 2022 r. uczestnicy postępowania – I. i Z. Z. zajęli stanowisko w sprawie. Przedłożyli korespondencję prowadzoną ze skarżącą
i A. M. Podnieśli, że od 8 lipca 2021 r. zwracali się do ww. o umożliwienie wejścia na teren działki w celu naprawy, wymiany rynny. Skarżąca i A. M. nie wyrazili zgody lub negocjowali jej wyrażenie, czekając na rozbiórkę garażu. Mimo tego w sierpniu 2021 przeprowadzona została konserwacja rynny. Oświadczyli, że przez ponad 20 lat nie mieli problemu z rynnami, dopiero od wprowadzenia się nowych właścicieli. Inwestorzy stwierdzili, że skarżąca i A. M. celowo uszkadzają rynnę, niszcząc ich własność, co zgłosili do KMP. Podali, że wielokrotnie dokumentowali, iż skarżąca sama zalewa ścianę swojego budynku, co skutkowało nakazaniem skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, tj. brak właściwego odprowadzania wód deszczowych z dachu budynku gospodarczego przy ul. [...] oraz brak właściwej obróbki blacharskiej przy okapie dachu od strony elewacji północno-wschodniej. Zdaniem uczestników rynna jest tylko pretekstem do żądania uchylenia decyzji o legalizacji budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie ustalono, że nie wszystkie strony postępowania posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w zdalnej rozprawie. Dlatego zarządzeniem z 24 marca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie
z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził w rozpatrywanym przypadku naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), z poszanowaniem zasad unormowanych
w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie. Zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający i został rozważony w całokształcie. Poczynionym przez organy ustaleniom faktycznym nie można przypisać dowolności, gdyż mają oparcie
w dowodach przeprowadzonych zgodnie z obowiązującymi przepisami i są zgodne
z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a.
Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały przesłanki do legalizacji spornego garażu w trybie uproszczonym, przewidzianym w art. 49f ust. 1 u.p.b. Zgodnie z tym unormowaniem, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:1) bez wymaganej decyzji
o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W myśl ust. 5 tego artykułu, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Przepisy te dodane zostały na podstawie cytowanej noweli z 13 lutego 2020 r. i weszły
w życie z dniem 19 września 2020 r. Prawidłowo wyjaśnił WINB, że jest to nowe rozwiązanie prawne nieznane uprzednio ustawie. Dlatego nie ma tu zastosowania przepis przejściowy z art. 25 ustawy zmieniającej, który stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się
w brzmieniu dotychczasowym. Potwierdza to treść art. 49f ust. 5 u.p.b., z którego
a contrario wynika, że można wszcząć uproszczone postępowanie legalizacyjne mimo wszczętego uprzednio i prowadzonego postępowania w sprawie samowoli budowlanej, w czasie którego może być wydane postanowienie o wstrzymaniu budowy. Istotna jest tutaj data upływu wskazanego terminu 20 lat od zakończenia budowy. Jeżeli termin ten upłynie po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy, to nie można wszcząć postępowania uproszczonego. Natomiast jeżeli termin ten upłynie przed wydaniem takiego postanowienia, to wydanie takiego postanowienia w prowadzonym wcześniej postępowaniu nie stanowi przeszkody do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Do omawianej instytucji zastosowanie ma też art. 32 ustawy zmieniającej, który stanowi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Oznacza to, że z dniem wejścia w życie omawianych przepisów organy nadzoru budowlanego muszą weryfikować toczące się przed organami nadzoru budowlanego postępowania i badać z urzędu, czy budowa została zakończona co najmniej 20 lat temu i czy w sprawie zostało już wydane postanowienie o wstrzymaniu budowy lub decyzja o nakazie rozbiórki. W niniejszej sprawie oczywistym jest, że organ I instancji nie wydawał postanowienia o wstrzymaniu budowy ani decyzji o nakazie rozbiórki spornego garażu. Tym samym nie było przeszkód prawnych do wdrożenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Wbrew stanowisku skarżącej zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że garaż został wybudowany co najmniej 20 lat przed uzyskaniem przez PINB informacji o tej samowoli budowlanej. Sama skarżąca podnosiła w składanych pismach, że przez 20 lat organ nie zajął się tą samowolą. Jednak organy nadzoru budowlanego nie mają obowiązku z urzędu sprawdzać każdego wybudowanego obiektu. Możliwa jest wyrywkowa kontrola w obszarach, w których PINB stwierdzi podejrzenie naruszenia Prawa budowlanego, czy przepisów wykonawczych albo zostanie o nich zawiadomiony. O spornej samowoli budowlanej organ I instancji dowiedział się dopiero na skutek pisma skarżącej, które wpłynęło do organu 2 września 2020 r. i podjętych w związku z tym czynności wyjaśniających. W piśmie z 17 grudnia 2020 r. skarżąca podała, że jest właścicielką działki nr [...] od 2017 r., a zatem nie mogła być świadkiem budowy garażu. Załączone przez skarżącą zdjęcie ortofotomapy z 1998 r. potwierdza posadowienie spornego obiektu. Mimo, że zdjęcie jest niewyraźne, jednoznacznie można stwierdzić istnienie obiektu budowlanego przylegającego do budynku mieszkalno-usługowego. Ponieważ zdjęcie jest rozmazane, ma inną kolorystykę, nie można stwierdzić jakiego dokładnie etapu budowy garażu zdjęcie z ortofotomapy dotyczy. Niemniej jednak zdjęcie to potwierdza zeznania świadków, którzy zgodnie podali, że garaż został wybudowany w 1998 r. Zdjęcie
z ortofotomapy z 2005 r., na którym wyraźnie już widać rzeczywistą kolorystykę
i kontury dachu budynku mieszkalno-usługowego, do którego przylega garaż, nie dowodzi w ogóle, że dopiero w 2005 r. została zakończona budowa garażu, lecz potwierdza tylko istnienie garażu w tym roku. Poza tym do protokołu oględzin z dnia 3 grudnia 2020 r. A. M. – pełnomocnik skarżącej w postępowaniu administracyjnym – oświadczył, że garaż został wybudowany około 2001 - 2002 r. Przy czym nie poparł tych twierdzeń żadnymi dowodami. Okoliczności te przekonują, że istniały podstawy do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Nie budzi też wątpliwości Sądu, że poprzedni właściciel działki nie sprzeciwiał się budowie spornego garażu przy granicy działki nr [...]. Sygnalizowana przez skarżącą rozbieżność czy zgoda udzielona została na piśmie w 1993 r. czy dopiero w 2000 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który skład orzekający podziela, zgodnie
z którym co do zasady legalizacja samowoli budowlanej następuje zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie legalizacji, co wynika z tego, że tego rodzaju postępowanie ma na celu doprowadzenie samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem aktualnie obowiązującym. Przyjmuje się, że samowola budowlana jest "zdarzeniem ciągłym",
tj. niezakończonym i dlatego należy stosować przepisy obowiązujące w czasie prowadzenia postępowania legalizacyjnego. Obowiązujące zaś w niniejszej sprawie
w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego przepisy umożliwiały prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dopuszczającego legalizację samowoli budowlanej istniejącej co najmniej od 20 lat przy spełnieniu przesłanek z art. 49g ust. 2 u.p.b. Zgodnie z tym unormowaniem warunkiem legalizacji obiektu budowlanego w trybie uproszczonym jest: 1. posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 2. przedłożenie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz 3. przedłożenie ekspertyzy technicznej wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Przepisy te należy interpretować ściśle z uwagi na motywy jakie legły
u podstaw ich wprowadzenia, które zasadnie przytoczył organ odwoławczy. Podkreślić należy, że przez co najmniej 20 lat właściciele sąsiednich działek nie zakwestionowali budowy i funkcjonowania garażu przy granicy z działką [...]. Tym samym przez wiele lat garaż istniał, był użytkowany, z czego można wnosić, że nie stwarzał problemów
i wpisał się w architekturę otoczenia. W takiej sytuacji ustawodawca przyjął, że skoro obiekt funkcjonował przeszło 20 lat, to nie należy kwestionować jego usytuowania, ale trzeba tylko ocenić prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz zweryfikować stan techniczny samego budynku. Wobec brzmienia art. 49g ust. 2 u.p.b. nie ma więc podstaw do badania zgodności usytuowania obiektu
z przepisami cytowanego rozporządzenia, w tym zachowania odległości od granicy
z sąsiednią działką (§ 12 powołanego rozporządzenia (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065). Nie ma też podstaw do weryfikowania spełnienia warunków z § 28 i § 29 rozporządzenia. Powołany w skardze § 28 rozporządzenia stanowi, że: 1. Działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. 2. W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Natomiast zgodnie z § 29 rozporządzenia, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Organy orzekające nie miały też obowiązku badać spełnienia warunku z § 204 ust. 5 rozporządzenia, w myśl którego wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. Przepisy te nie odnoszą się do stanu technicznego budynku, ale dotyczą warunków jego sytuowania, które jak już wyjaśniono nie może być kwestionowane w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, skoro obiekt budowlany istniał co najmniej od 20 lat i przez ten czas jego lokalizacja była akceptowana. W takiej sytuacji WINB zasadnie wyjaśnił skarżącej, że kwestia prawidłowości odprowadzania wód opadowych z budynku garażu może być rozstrzygana w odrębnym postępowaniu.
Nie budzi też wątpliwości Sądu, że inwestorzy przedłożyli wszystkie żądane dokumenty umożliwiające legalizację budowy garażu. Ewentualne przekroczenie terminu wykonania obowiązku nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 49g ust. 1 u.p.b. to organ ustala termin przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Ma on być nie krótszy niż 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie określają tym samym wiążąco długości omawianego terminu. Określenie tego terminu ustawodawca pozostawia do uznania organu. W związku z tym należy uznać, że jest to termin instrukcyjny, który w uzasadnionych przypadkach może być przedłużony przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2113/10; z 22 października 2015 r., sygn. akt II OSK 367/14;
z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 300/18, a także z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1899/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") akcentował procesowy charakter terminu realizacji obowiązku w postępowaniu naprawczym. Pogląd ten należy odnosić analogicznie do terminu określonego w art. 49g ust. 1 u.p.b. z uwagi na jego charakter. W orzeczeniach tych NSA wyraźnie opowiedział się za możliwością przedłużenia wyznaczonego terminu, a nawet jego przywrócenia w drodze postanowienia, na podstawie art. 123 k.p.a. Termin procesowy, jak podkreślił NSA w wyroku z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1899/18, nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnił, że upływ takiego procesowego terminu, zakreślonego przez organ nadzoru budowlanego do wykonania obowiązku nałożonego w ramach wszczętego postępowania naprawczego - nie powoduje, że wygasa sam obowiązek inwestora wykonania tego obowiązku (np. złożenia dokumentów, których żądał organ). Na zasadzie art. 49h ust. 1 u.p.b. to organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, uwzględniając stan sprawy. Niewątpliwie ustalony termin powinien uwzględniać zakres nałożonych obowiązków, realia danej sprawy, tak aby obiektywnie możliwe było jego dochowanie. Organ nadzoru budowlanego winien zawsze uwzględniać ratio legis unormowań art. 49f ust. 1 u.p.b., dlatego powinien umożliwić sprawcy samowoli budowlanej uzyskanie dowodu potwierdzającego zgodność zrealizowanej inwestycji z przepisami. Legalizacja wykonanych samowolnie robót budowlanych zależna jest od woli inwestora i łączy się z koniecznością spełnienia określonych przesłanek. Jeżeli inwestor dochowuje należytej staranności w realizacji obowiązku, ale wynikną przeszkody w dochowaniu terminu, na które nie ma wpływu, to organ może ów termin przedłużyć, bądź przywrócić (por. też wyrok WSA w Olsztynie
z 24 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 737/19, CBOSA).
Przedłożona przez inwestorów ekspertyza techniczna z 17 marca 2021 r. została sporządzona przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i jest zgodna z celem jakiemu miała służyć. Mianowicie odpowiada dyspozycji art. 49g ust. 2 pkt 3 u.p.b. W świetle tego unormowania i wydanego na jego podstawie postanowienia organu I instancji z 23 lutego 2021 r. autor ekspertyzy miał obowiązek tylko ustalić
i ocenić stan techniczny garażu. W dacie dokonania oględzin, tj. 11 marca 2021 r. biegły stwierdził istnienie orynnowania i rur spustowych. Ocenił, że były w dobrym stanie technicznym. Poza tym zgodnie z ustaleniami ekspertyzy: "Nie stwierdzono spękań ani zarysowań konstrukcji ścian. Stan techniczny dobry"; "konstrukcja więźby dachowej jest zdrowa". W warunkach niniejszej sprawy nie ma podstaw do kwestionowania tych ustaleń i przyjmowania, że stan techniczny budynku stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, lub nie pozwala na bezpieczne jego użytkowanie. Potwierdza to także znajdujący się w aktach sprawy protokół z kontroli technicznej kompleksu mieszkalno-warsztatowego przy ul. [...] z 28 września 2021 r. Sama skarżąca nie neguje stanu technicznego garażu, ale sposób odprowadzania wód opadowych, co jak wyjaśniono nie może być przedmiotem niniejszego postępowania.
Nie jest sporne w sprawie również, że budynek garażu przekracza granicę działki nr [...]. Według skarżącej w jednym pkt o 0,19 m, a w innym o 0,20 m. Zgodnie ze znajdującą w aktach sprawy opinią uprawnionego geodety przy tego rzędu wartościach nie stwierdza się przekroczenia granicy. Niezależnie od tego organ odwoławczy prawidłowo wskazał skarżącej, że naruszenie spornym obiektem budowlanym granicy działki nie obligowało inwestorów do legitymowania się z tego powodu zgodą skarżącej. W analizowanym przypadku uwzględnić należało treść art. 151 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: "Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze".
W wyroku z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3017/19 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że regulacja ta stanowi wyjątek od określonej w polskim prawie zasady superficies solo cedit. określonej w art. 191 k.c. W sytuacji przekroczenia granicy sąsiedniej nieruchomości przy budowie obiektu w opisanych w przepisie sytuacjach właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego (w tym wypadku rozbiórki budynku gospodarczego), a przysługują mu jedynie stosowne roszczenia. Również przepis art. 321 § 1 k.c. stanowi podstawę do żądania przez inwestora, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki (za odpowiednim wynagrodzeniem) zaś art. 321 § 2 k.c. stanowi podstawę roszczenia właściciela gruntu, na którym wzniesiono budynek do żądania, aby ten, kto wzniósł budynek nabył od niego własność działki. Powyższe przepisy Kodeksu cywilnego - w sytuacjach w nim określonych - stwarzają możliwość prawną nabycia przez inwestora własności zajętej działki bądź też ustanowienia na jego rzecz odpowiedniej służebności gruntowej. Takie uprawnienia wiążą się z tym, iż inwestor jest właścicielem budynku wzniesionego na cudzym gruncie z przekroczeniem granicy działki sąsiedniej. NSA podkreślił, że w takiej sytuacji ewentualny konflikt pomiędzy właścicielami może być rozstrzygnięty jedynie na drodze powództwa cywilnego, nie zaś przez organy nadzoru budowlanego. Stanowisko to skład orzekający w pełni podziela. Zaznaczyć można, że art. 151 k.c. wyklucza domaganie się zgody na posadowienie budynku
z przekroczeniem granicy sąsiedniej działki w trybie legalizacyjnym. Brak takiej zgody oznaczałby bowiem zawsze nakaz rozbiórki, na co nie zezwala art. 151 k.c. Przepis ten chroni inwestora przed żądaniem rozbiórki w przypadku nieumyślnego przekroczenia granicy działki, zezwalając na dochodzenie z tego tytułu roszczeń cywilnoprawnych.
W konsekwencji należało uznać, że inwestorzy złożyli prawidłowe oświadczenia
o dysponowaniu działką nr [...] na cele budowlane, na której garaż został posadowiony z minimalnym przekroczeniem granicy działki nr [...], co wskazuje na niezamierzone działanie inwestorów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.