II SA/RZ 300/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2021-04-22
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkagarażplan zagospodarowania przestrzennegotrwałe związanie z gruntemwłaścicielzarządca obiektudecyzja administracyjnapostępowanie sądowoadministracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę garażu, wskazując na błędy w ustaleniu adresata decyzji i wadliwą ocenę zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję nakazującą rozbiórkę garażu. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na istotne uchybienia proceduralne i merytoryczne. Kluczowe problemy dotyczyły prawidłowego ustalenia podmiotu zobowiązanego do rozbiórki (czy garaż jest trwale związany z gruntem i kto jest jego właścicielem/zarządcą) oraz błędnej oceny zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, który w ocenie Sądu utracił moc obowiązującą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę Gminy na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i nakazała D. U. rozbiórkę garażu. Organy nadzoru budowlanego uznały garaż za obiekt budowlany wybudowany samowolnie, niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwiało jego legalizację. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd zakwestionował prawidłowość skierowania nakazu rozbiórki do D. U., uznając, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy garaż jest trwale związany z gruntem, co wpływa na ustalenie jego właściciela i podmiotu zobowiązanego do rozbiórki. Umowa dzierżawy zawarta przez D. U. nie dawała podstaw do uznania go za zarządcę obiektu w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Ponadto, Sąd uznał, że organy błędnie oceniły zgodność budowy z planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ miejscowy plan z 1988 r., mimo późniejszych zmian, utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r. W związku z brakiem obowiązującego planu, legalizacja obiektu powinna być rozpatrywana w kontekście decyzji o warunkach zabudowy, a organy nie zbadały, czy w nieobowiązującym planie istniała zgoda na zmianę przeznaczenia terenu leśnego pod zabudowę. Sąd zasądził od organu na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy garaż jest trwale związany z gruntem, co ma kluczowe znaczenie dla ustalenia jego właściciela i podmiotu zobowiązanego do rozbiórki.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na potrzebę dokładnego zbadania sposobu mocowania garażu do gruntu (kotwy stalowe osadzone w płycie betonowej) i możliwości jego odłączenia bez uszkodzenia lub istotnej zmiany, aby stwierdzić, czy stanowi on część składową nieruchomości, czy rzecz ruchomą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji z powodu naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

u.p.b. art. 48 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Warunki legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 52

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podmiot zobowiązany do wykonania czynności nakazanych w decyzji o nakazie rozbiórki.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

u.p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obiekty i roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.).

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 67 § ust. 1

Utrata mocy obowiązującej miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

ustawa zmieniająca art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Przepisy stosowane do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.

k.c. art. 48

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Części składowe gruntu.

k.c. art. 47 § § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Definicja istotnej zmiany rzeczy przy odłączaniu od gruntu.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego.

rozporządzenie art. 271 § ust. 1 i 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Minimalna odległość budynku kategorii PM od granicy lasu.

rozporządzenie art. 209 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Kwalifikacja budynku garażowego jako kategorii PM.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy garaż jest trwale związany z gruntem. Organy nie ustaliły prawidłowo podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki. Organy błędnie oceniły zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc obowiązującą. Organy nie zbadały możliwości legalizacji obiektu w kontekście decyzji o warunkach zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

Organy nie wyjaśniły również w sposób nie budzący wątpliwości, czy garaż jest trwale z gruntem związany... W ocenie Sądu zakwalifikowanie dzierżawcy garażu jako zarządcy obiektu jest nieprawidłowe. Plan miejscowy przyjęty w uchwale Nr [...] z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003r. Ocena organów I i II instancji co do braku możliwości legalizacji spornych obiektów była przedwczesna i wynikała z błędnej oceny co do niezgodności inwestycji z obowiązującym miejscowym planem...

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sędzia

Maria Mikolik

sprawozdawca

Paweł Zaborniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podmiotu zobowiązanego do rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów, ocena zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, utrata mocy obowiązującej planów miejscowych, kwalifikacja obiektów budowlanych jako trwale związanych z gruntem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji garażu blaszanego na działce leśnej, przeznaczonej pod drogę. Interpretacja przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i skomplikowanych kwestii prawnych związanych z ustaleniem odpowiedzialności oraz zgodności z planami zagospodarowania przestrzennego, co jest istotne dla prawników i właścicieli nieruchomości.

Sąd: Czy garaż blaszany to budynek? Kluczowe błędy organów w sprawie rozbiórki.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Rz 300/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1561/21 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust. 2, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu garażu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Gminy kwotę 980 zł /słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 300/21
UZASADNIENIE
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania D. U., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) z [...] września 2020r. nr [...] i jednocześnie nakazał D. U. rozbiórkę budynku - garażu nr [...] o wymiarach 5,36 m x 4,07 m położonego na działce nr ewid. [...] w [...] będącej własnością Gminy [...].
Jak wynika z akt sprawy, w wyniku interwencji w sprawie samowoli budowlanych na działce nr ewid. [...]obręb [...] w dniu 3 marca 2020 roku Inspektorzy PINB dokonali oględzin podczas których ustalono, że na działce nr ewid. [...] w [...], będącej własnością Gminy [...], znajdują się obiekty budowlane w ilości około 65 sztuk. Powierzchnia łączna działki wynosi 0.8140 ha (8140 m2). Przeznaczenie działki to grunty leśne - użytek gruntowy Ls - las; klasa gruntu IV. Grunt pod obiektami budowlanymi dzierżawiony jest przez właścicieli garaży na podstawie zawartych umów z Gminą [...].
Podczas kontroli na ww. działce w dniu 18 sierpnia 2020r. ustalono, że na działce nr ewid. [...] znajduje się obiekt budowlany - garaż. Właścicielem obiektu jest D. U.. Garaż według oświadczenia właściciela został wybudowany w 2017 roku. Garaż w kształcie prostokąta ma wymiary 5,36m x 4,07m. Wysokość garażu wynosi ok. 2,65m. Odległość przedmiotowego obiektu od garażu o nr [...] od strony wschodniej wynosi 0,78m; od strony zachodniej do garażu nr 47 wynosi 0,73m; do garażu nr 36 od strony północnej wynosi od 0,95m do 1,10 m; od garażu nr 48a od strony południowej wynosi 10,90m. Budynek o konstrukcji z profili stalowych obłożonych blachą trapezową posadowiono na płycie betonowej i zamocowano za pomocą kotew stalowych. Dach na garażu jest dwuspadowy o konstrukcji z profili stalowych i drewna pokryto blachą trapezową. Garaż nie jest orynnowany. Woda opadowa spływa połacią dachową bezpośrednio na grunt. Obiekt wyposażono w bramę wjazdową dwuskrzydłową o wymiarach 2,34m x 2,00m z profili stalowych obłożonych blachą trapezową. Garaż nie posiada kanału samochodowego. Obiekt nie jest ogrzewany. W budynku jest instalacja elektryczna. Najazd do budynku o wymiarach 2,30m x 4,07m wykonano z płytek betonowych. Stan techniczny obiektu określono jako dobry. Właściciel nie posiada dokumentacji związanej z budową garażu.
Decyzją z [...] września 2020r. nr [...], PINB w [...] nakazał D. U. rozbiórkę obiektu budowlanego - garażu blaszanego nr [...] o wymiarach 5,36m x 4,07m położonego na działce nr ewid. [...] w [...] będącej własnością Gminy [...].
W uzasadnieniu organ I instancji uznał, że na budowę przedmiotowego obiektu właściciel zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na budowę. W świetle obecnie obowiązujących przepisów – tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020r, poz. 1333, dalej: u.p.b.), pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Organ I instancji stwierdził, że kryteria dotyczące dopuszczalnej liczby obiektów gospodarczych względem powierzchni działki (0.8140 ha) nie zostały spełnione, gdyż w przypadku lokalizacji na działce więcej niż 16 obiektów tego typu wymóg ograniczenia ich ilości przypadającej na dany obszar nie został spełniony.
Analizując zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w myśl art. 48 ust. 2 u.p.b. organ I instancji wskazał, że w 1988 r. uchwalono miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta [...] i teren obecnych garaży na os. [...] przeznaczono pod projektowaną ulicę główną ruchu przyspieszonego, jako kontynuację drogi krajowej nr 9 KOGP. Uchwałą Rady Miejskiej Nr [...] z dnia 27 marca 1992 r. został zmieniony miejscowy plan ogólny zagospodarowania miasta i dopuszczono na terenie rezerwowanym w planie ogólnym pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGT możliwość budowy zespołów tymczasowych, przestawnych garaży. Uchwałą Rady Miejskiej nr [...] z dn. 24 kwietnia 1997 roku kolejny raz zmieniono zapis w miejscowym planie tak, że działka przeznaczona jest pod budowę projektowanej ulicy głównej ruchu przyspieszonego kontynuacja drogi krajowej międzynarodowej nr 9. Na tej odstawie organ I instancji uznał, że legalizacja obiektu wzniesionego bez pozwolenia na budowę nie jest możliwa z powodu niezgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
PINB wskazał również, że działka nr 168/1 posiada rodzaj użytku gruntowego Ls - las. Skoro sporny obiekt zrealizowano na gruncie leśnym (co wynika z wypisów rejestru gruntów), to niemożliwym byłoby uzyskanie przez inwestora zgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - decyzji o warunkach zabudowy, albowiem wydanie jej poprzedzone musiałoby zostać zmianą przeznaczenia terenu, co wynika bezpośrednio z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 293, dalej u.p.z.p.). Z ustaleń poczynionych przez PINB wynika natomiast, że do dnia dzisiejszego nie dokonano zmiany przeznaczenia terenu leśnego. Gmina [...] zwróciła się z prośbą do Lasów Państwowych o zmianę przeznaczenia gruntów, jednakże w tej sprawie nie zapadła jeszcze decyzja, więc na mocy powszechnie obowiązujących przepisów teren w dalszym ciągu stanowi działkę o przeznaczeniu leśnym.
PINB wskazał również, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U z 2019 roku poz. 1065, dalej: rozporządzenie), budynek garażowy należy zakwalifikować jako nie przeznaczony na pobyt ludzi, a więc zgodnie z § 209 rozporządzenia do kategorii PM. Stosownie do § 271 ust. 1 i ust. 8 rozporządzenia, minimalna odległość pomiędzy spornym budynkiem zaliczonym do kategorii PM, a granicą (konturem) lasu winna wynosić 12 m. Tymczasem budynek usytuowany jest na działce leśnej, a zatem odległość ta wynosi 0. PINB stwierdził więc, że obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Zatem nie istnieje możliwość legalizacji samowolnej budowy budynku garażowego.
D. U. wniósł odwołanie od powyższej decyzji PINB, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o oraz zawieszenie postępowania.
Odwołujący zarzucił brak właściwej oceny stanu faktycznego, gdyż jest jedynie dzierżawcą a właścicielem gruntu jest Gmina [...]. W ocenie Strony, organ nie podjął próby ustalenia, czy garaż jest trwale związany z gruntem, a co za tym idzie, kto jest jego właścicielem. Wydana decyzja nakazuje jej adresatowi zniszczenie mienia gminnego co najmniej w zakresie tego, co znajduje się pod garażem, jeżeli uznać, że jest trwale związany z gruntem. Najemca lub dzierżawca nie może być zobowiązany do usunięcia czy też zniszczenia rzeczy należącej do gminy.
Odwołujący zarzucił również, że organ nie wyjaśnił kolejności lokowania garaży. Ponadto w przekonaniu Strony przedmiotowe postępowanie należało zawiesić do czasu wydania decyzji przez Lasy Państwowe w sprawie wyłączenia działki z produkcji leśnej. Organ pominął również, że w latach 1992-1997 miejscowy plan przewidywał możliwość budowy zespołów tymczasowych przestawnych garaży i przyjął z góry, że w tym czasie żadne pozwolenie czy też żadna legalizacja nie miała miejsca, nie wyjaśniając tej kwestii. Organ nie wyjaśnił również kwestii zmiany właściciela garaży.
WINB opisaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania D. U. uchylił decyzję PINB z [...] września 2020 r. i nakazał D.U. rozbiórkę budynku - garażu nr [...] o wymiarach 5,36 m x 4,07 m położonego na działce nr ewid. [...] w [...] będącej własnością Gminy [...].
W pierwszej kolejności organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 25 ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471, dalej: ustawa zmieniająca), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (19 września 2020 r.), przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Biorąc pod uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w sierpniu 2020 r., do przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, gdyż zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2 u.p.b., jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. WINB uznał również, że w dacie budowy przedmiotowego obiektu (tj. 2017 r.) w art. 29 ani w art. 30 u.p.b. ustawodawca nie zwolnił budowy garaży z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. organ odwoławczy stwierdził, że na działce nr ewid. [...] może być usytuowane nie więcej niż 16 obiektów typu garaż. Z urzędu wiadome jest organowi, że przed 1 stycznia 1995 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wybudowano ok. 30 garaży. Zatem budowa przedmiotowego garażu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Wobec tego realizacja przedmiotowego garażu nr 102 na działce nr ewid. [...] w [...] została dokonana samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie budowy, jak i w dacie orzekania (tj. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. w zw. z art. 25 ustawy zmieniającej).
Odnosząc się do możliwości legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ust. 2 u.p.b., organ odwoławczy wskazał, teren, na którym zlokalizowano przedmiotowy obiekt, objęty jest obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy garaż uchwalony został w 1988 r. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [....] zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy [...] Nr [...] z dnia 27 maja 1988 r. (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...] poz.[...]), w którym teren działki nr ewid. [...] przeznaczono pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt. Uchwałą Nr [...] z dnia 27 marca 1992 r. Rady Miejskiej w [....] (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz. [...]) dokonano zmiany w w/w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...]. Zmiana ta dopuszczała na terenie rezerwowanym w planie ogólnym pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt możliwość budowy zespołów tymczasowych, przestawnych garaży. Następnie Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dn. 24 kwietnia 1997 r. (Dz. Urz. Województwa [....] Nr [...], poz. [...]) po raz kolejny zmieniono zapis w miejscowym planie zgodnie z którym, obecnie działka nr [...] położona jest w obszarze oznaczonym symbolami KOGP - projektowana ulica główna ruchu przyspieszonego - kontynuacja drogi krajowej międzyregionalnej Nr 9 (III kl. tech.). Organ odwoławczy uznał więc, że przedmiotowy garaż położony jest na terenie przeznaczonym pod budowę projektowanej ulicy głównej ruchu przyspieszonego - kontynuacja drogi krajowej międzyregionalnej Nr 9 (III kl. tech.). Zatem jego budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami ww. obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowy obiekt nie spełnia więc wymogów określonych przepisami art. 48 ust. 2 pkt 1 u.p.b., co wyklucza podjęcie procedury legalizującej w stosunku do tego obiektu. Zatem PINB zobowiązany był wydać, na podstawie art. 48 ust. 1 ww. ustawy, decyzję nakazującą jego rozbiórkę.
WINB uznał, że choć właścicielem przedmiotowego obiektu, zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U.2020, poz. 1740, dalej: k.c.) jest Gmina [...], to jednak z uwagi na fakt, że D. U. jest użytkownikiem garażu, należy uznać go za podmiot, o jakim mowa jest w art. 52 u.p.b. tj. zarządcę obiektu. Tym samym może być on adresatem rozbiórki przedmiotowego obiektu.
Organ odwoławczy stwierdził, że sentencja decyzji organu I instancji została sformułowana nieprawidłowo, gdyż nakazano w niej rozbiórkę obiektu budowlanego - garażu a nie budynku garażu, co ma znaczenie dla prawidłowego określenia przedmiotu rozbiórki i konsekwencje dla wysokości grzywny w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec powyższego zreformowano sentencję decyzji PINB z [...] września 2020 r., poprzez nakazanie D. U. rozbiórki budynku - garażu nr [...] m położonego na działce nr ewid. [...] w [...], będącej własnością Gminy [...].
Gmina [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 2 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
- § 271 ust. 1 i ust. 8 rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie oraz § 102 - 108 oraz § 274- 281 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie,
- art. 3 pkt 2 oraz art. 62 ust. 1 i 2 u.p.b., poprzez błędną wykładnię oraz błędne zastosowanie.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że organ błędnie uznał garaż za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.p.b. Skarżąca podniosła, że garaże na działce nr 168/1 nie posiadają trwałego związania z gruntem, o czym świadczy stwierdzenie organu, że garaże przymocowane są za pomocą kotew. Takie konstrukcje blaszane (w postaci garażu posiadającego ściany boczne oraz dach i przeznaczone do montażu za pomocą kotew) są przedmiotem sprzedaży przez Internet. W ocenie Skarżącej, tego rodzaju garaż, po jego zakotwieniu nie stanowi części składowej gruntu, ponieważ nie jest stale związany z gruntem. Ponadto, betonowa wylewka w środku garażu nie stanowi fundamentu, albowiem przepisy techniczne dotyczące wymagań technicznych dla garaży i ich usadowienia są inne, aniżeli dla budynków. W konsekwencji, w stosunku do przedmiotowego garażu zostały zastosowane niewłaściwe przepisy wykonawcze rozporządzenia dotyczącego wymagań technicznych dla obiektów budowlanych i ich usytuowania, o czym mowa poniżej.
Skarżąca w dalszej kolejności argumentowała, że błędne zakwalifikowanie garażu, jako budynku rodzi istotne wątpliwości w zakresie ewentualnego wykonania decyzji, albowiem sam garaż nie jest trwale związany z gruntem, natomiast wylewka, która miałaby pozostać, stanowi własność gminy [...]. Strona podniosła, że skierowanie decyzji do najemcy lub dzierżawcy powoduje realne zagrożenie w związku z naruszeniem własności gminnej. W przypadku uznania, że jakakolwiek część garażu została trwale związana z gruntem, t.j. betonowa wylewka, przedmiotowa decyzja ingeruje w część składową działki gminnej. Skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie organu co do tego, że blaszany garaż - jedynie zakotwiony, stanowi własność gminy [...], mimo że jest tylko nietrwale związany z gruntem.
W ocenie Skarżącej § 271 ust. 1 i ust. 8 rozporządzenia nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Analiza usytuowania przedmiotowego garażu w stosunku do działki leśnej jest nieprawidłowa. Nie można ustalać wymagań odległości z granicą lasu ze względu na przepisy pożarowe w odniesieniu do obiektu usytuowanego na działce leśnej. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji działka nr [...] nie została wyłączona z produkcji leśnej. Zatem w sprawie zupełnie niezasadnie organ oparł swoje rozstrzygnięcie o § 271 ust. 1 i ust. 8 ww. rozporządzenia, a jednocześnie pominął § 102 - 108 oraz § 274- 281 rozporządzenia. Przepisy te określają wymagania techniczne, jakim powinny odpowiadać garaże, zarówno ze względu na stronę techniczną garażu, jak i jego usytuowanie. Należy podkreślić, że wspomniane przepisy mają charakter szczególny do ogólnych postanowień rozporządzenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę przepisów technicznych odnoszących się do garaży oraz ich wzajemnego usytuowania.
Skarżąca zwróciła również uwagę, że organy, dokonując wyliczeń odnośnie do dopuszczalnej liczby garaży w stosunku do powierzchni działki popełniły błąd rachunkowy. Uzyskany przez organy wynik 16,28 garaży na przedmiotowej działce powinien być przemnożony przez 2, gdyż na 500 m2 powierzchni mogą znajdować się 2 garaże. Dokonując prawidłowych obliczeń należało stwierdzić, że przy założeniach organu może być usadowionych 32 garaży.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Na obecnym etapie postępowania, przy uwzględnieniu zakresu ustaleń faktycznych, dokonanych przez organ Ii i II instancji nie można uznać, by adresat nakazu rozbiórki garażu został prawidłowo ustalony. Organy nie wyjaśniły również w sposób nie budzący wątpliwości, czy garaż jest trwale z gruntem związany, co przekłada się nie tylko na prawidłową kwalifikację przedmiotowego obiektu budowlanego i ewentualne konsekwencje prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak wskazywał organ II instancji, lecz przede wszystkim na prawidłowe ustalenie podmiotu, do którego decyzja o nakazie rozbiórki garażu może zostać skierowana. W ocenie Sądu organy dokonały również nieprawidłowej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 2 u.p.b. uznając, że posadowienie obiektu jest niezgodne z obowiązującym planem miejscowym.
Zgodnie z art. 52 Pr. bud., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie (z uwagi na art. 25 ustawy zmieniającej), inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51, a zatem również w decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.
W niniejszej sprawie osoba inwestora nie została ustalona. Z protokołu kontroli, przeprowadzonej na działce nr [...] w dniu 19 sierpnia 2020r. wynika, że garaż został postawiony ok 2017 roku. Nie jest wiadome, czy został on posadowiony przez ówczesnego dzierżawcę tej części terenu działki, na której obecnie garaż się znajduje, czy też przez właściciela nieruchomości, tj. Gminę. Znajdująca się w aktach sprawy umowa dzierżawy pomiędzy Gminą a D. U. została zawarta 25 lipca 2017r. Obecny dzierżawca nie dysponuje dokumentacją związaną z budową garażu. Organu nie zgromadziły również żadnej innej dokumentacji, która dotyczyłaby okoliczności posadowienia garażu na działce. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, czy garaż został posadowiony przez ww. dzierżawcę, czy też przez inny podmiot.
Należy zwrócić uwagę, że organy I i II instancji, kierując decyzję rozbiórkową do D. U. nie określały go jako inwestora lecz użytkownika garażu. WINB uznając, że garaż stanowi własność Gminy, jako część składowa nieruchomości stwierdził, że nakaz rozbiórki należy skierować do D. U. –użytkownika garażu, jako podmiot wymieniony w art. 52 U.p.b., tj. zarządcę obiektu. W ocenie Sądu zakwalifikowanie dzierżawcy garażu jako zarządcy obiektu jest nieprawidłowe.
Pojęcie zarządcy obiektu budowlanego nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak zostało doprecyzowane zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie. Przez zarządzanie obiektem budowlanym należy rozumieć podejmowanie czynności w zakresie bieżącej konserwacji i utrzymania obiektu budowlanego. W pojęciu "zarządca obiektu budowlanego" mieści się zarówno podmiot władający nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, a także podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy. Zarządcą obiektu budowlanego w rozumieniu regulacji prawa budowlanego jest podmiot, który uzyskuje prawo zarządzania tym obiektem, będącym cudzą własnością w imieniu własnym i z wyłączeniem właściciela. Zdarzeniem prawnym skutkującym powstaniem zarządu może być przy tym zarówno umowa cywilnoprawna (np. umowa ustanawiająca zarząd nieruchomością, umowa ustanawiająca zarząd nieruchomością wspólną, ale też umowa ustanawiająca na nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania), jak i władczy akt administracyjny (np. oddanie nieruchomości w trwały zarząd), czy też orzeczenie sądu powszechnego - art. 203 i art. 269 § 1 k.c., (por. wyroki NSA z 18 czerwca 2013 r., II OSK 141/13; z 4 października 2016 r., II OSK 665/16; z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 1395/16). Za zarządcę zobowiązanego do właściwego utrzymywania obiektu budowlanego uznać należy osobę władającą tym obiektem na podstawie zawartego z właścicielem stosunku prawnego i na której - z mocy tego stosunku oraz regulujących go stosownych przepisów prawa - spoczywa taki obowiązek (J. Siegień, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2002, s. 280-281, por. również wyrok NSA z 16 grudnia 020r., II OSK 1602/18 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczniaa.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organ II instancji określał D. U. mianem użytkownika. Niemniej jednak prawo do korzystania z części działki, na której był posadowiony garaż nie wynikał z ograniczonego prawa rzeczowego lecz z umowy dzierżawy. W przypadku tego stosunku obligacyjnego przyjmuje się, że status zarządcy obiektu co do zasady nie będzie przysługiwał podmiotom faktycznie posiadającym nieruchomość lub posiadającym ją w ramach najmu czy dzierżawy. Nie można jednak wykluczyć, że zakres uprawnień wynikających z umowy najmu lub dzierżawy będzie odpowiadał określonemu w art. 3 pkt 11 U.p.b. prawu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ o treści określonych w umowie uprawnień decydują strony. (por. A. Kosicki, A. Plucińska-Filipowicz, Strony i sąsiedztwo w sprawach budowlanych [w:] Proces inwestycji budowlanych, red. M. Wierzbowski, A. Plucińska-Filipowicz, Warszawa 2015, s. 52). W ocenie Sądu zawarta przez D. U. umowa dzierżawy nie uprawnia do stwierdzenia, by na jej podstawie ww. dzierżawca mógł zostać uznany za osobę uprawnioną do prowadzenia robót budowlanych w stosunku do ww. obiektu. Należy zwrócić szczególną uwagę, że znajdująca się w aktach sprawy umowa dzierżawy została zawarta na czas określony tj. od 1 sierpnia 2017r. do 31 grudnia 2018r. Organ I instancji w wydanej decyzji powołuje się na informację, że nadal ta umowa obowiązuje. Jednak materiał dowodowy zgromadzony na obecnym etapie postępowania nie daje podstaw by stwierdzić, czy D. U. dysponuje obecnie jakimkolwiek tytułem prawnym do dysponowania terenem pod lokalizację garażu nr 102, czy też korzysta z niego bezumownie. W takiej sytuacji skierowanie decyzji o nakazie rozbiórki do D. U. należało uznać za naruszenie art. 52 U.p.b.
Przy założeniu, jak uczynił organ, że garaż jest budynkiem (co w ocenie Sądu budzi jednak wątpliwości), a więc obiektem trwałe z gruntem związanym i elementem składowym nieruchomości stanowiącej własność Gminy, skierowanie nakazu rozbiórki do osoby o niezidentyfikowanym tytule prawnym do korzystania z części nieruchomości prowadziłoby do naruszenia prawa własności Gminy. Wybór osoby, na którą należy nałożyć omawiany obowiązek, winien być dokonany przez organ prowadzący postępowanie i być uzależniony przede wszystkim od możliwości legalnej realizacji obowiązku przez ten podmiot (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017r., II OSK 1024/15).
W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego powinien być nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej. Dotyczy to jednakże tylko takiej sytuacji, gdy inwestor posiada w dalszym ciągu tytuł prawny do nieruchomości. W przypadku, gdy inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością, dochodzi do przeniesienia prawa własności obiektu budowlanego na inny podmiot i w związku z tym ewentualny obowiązek dokonania rozbiórki obciąża aktualnego właściciela obiektu budowlanego, ponieważ brak jest podstaw prawnych do nałożenia na inwestora obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, który nie jest już jego własnością (tak m.in. NSA w wyroku z 6 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2100/14, oraz w wyroku z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 338/11).
W niniejszej sprawie, jak już powyżej wskazano, organy nie ustaliły, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego. Należałoby więc wyjaśnić, czy D. U. jest inwestorem tego obiektu. Jeżeli natomiast inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utracił tytuł prawny, umożliwiający wykonanie decyzji rozbiórkowej albo, jeżeli dane inwestora samowoli budowlanej nie mogą zostać ustalone, to zgodnie z ustawową kolejnością określenia podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nielegalnego obiektu budowlanego. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 52 U.p.b. należało ustalić, komu obecnie przysługuje prawo własności do przedmiotowego obiektu budowlanego. Przesądzenie jednak tej kwestii jest możliwe dopiero po ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości, czy garaż jest trwale z gruntem związany. Ustalenie kwestii trwałego związania z gruntem garażu rzutuje na określenie osoby właściciela tego obiektu a w konsekwencji na określenie podmiotu, do którego nakaz rozbiórki może być skierowany.
Zgodnie z art. 48 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Jeżeli budynki lub inne urządzenia o podobnym charakterze nie są trwale związane (połączone) z gruntem, to mają one charakter ruchomości i podlegają reżimowi prawnemu dotyczącemu ruchomości (K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, LEX/el., komentarz do art. 48, pkt 2). Co do zasady nie jest możliwe na gruncie prawa polskiego przeniesienie samej własności obiektu połączonego z gruntem bez jednoczesnego przejścia własności gruntu. Zatem, wszystko co zostało na gruncie wzniesione dzieli los prawny gruntu i stanowi własność właściciela gruntu, nawet jeżeli inwestycji dokonała osoba trzecia. Uznanie natomiast, że garaż nie jest trwale z gruntem związany a zatem nie jest elementem składowym przedmiotowej nieruchomości spowoduje konieczność ustalenia osoby jego właściciela jako rzeczy ruchomej.
W tym kontekście W.J. Katner w Komentarzu do art. 48 k.c. (W.J. Katner (w:) Księżak Paweł (red.), Pyziak-Szafnicka Małgorzata (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, wyd. II, Lex/el., komentarz do art. 48, pkt 5) stwierdza, że garaże bywają murowane, drewniane, blaszane, posadowione "na stałe", przenośne itd. Przyjmuje jednak, że z natury rzeczy są to ruchomości. Dopiero łącznie oceniając całą konstrukcję można uznać garaż za nieruchomość. Musi być spełniona jednak przesłanka nieprzenaszalności bez istotnej zmiany rzeczy, a tego w niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości.
W protokole kontroli z 19 sierpnia 2020r. w opisie konstrukcji kontrolowanego garażu znajduje się zapis, że fundamentem jest płyta betonowa oraz że garaż jest zamocowany do posadzki za pomocą kotew stalowych. Nie jest natomiast wiadomo, gdyż zarówno z protokołu kontroli, jak i dokumentacji zdjęciowej to nie wynika, czy kotwy stalowe zostały osadzone na stałe w płycie betonowej, czy też zostały zamocowane w inny sposób. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy garaż ten może być odłączony od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego w rozumieniu art. 47 § 2 k.c. Należy bowiem ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy po odmontowaniu kotew możliwe jest, mając do dyspozycji odpowiednio duży i mocny sprzęt, przeniesienie w całości takiego obiektu w inne miejsce. W przypadku bowiem ustalenia, że po usunięciu mocowania w postaci kotew możliwe jest przeniesienie garażu, za pomocą odpowiedniego sprzętu w inne miejsce, garaż należałoby traktować jako rzecz ruchomą. W tej sytuacji garaż nie byłby elementem składowym nieruchomości co wykluczałoby przyjęcie, że zgodnie z art. 47 § 1 i art. 48 k.c. stanowi własność Gminy. Wątpliwości dotyczące trwałego związania z gruntem garażu potęguje sposób załatwienia przez organy analogicznej sprawy o sygn. II SA/Rz 299/21 w sprawie ze skargi na decyzję WINB z [...] stycznia 2021r. nr [...]. Sprawa ta również dotyczy nakazu rozbiórki garażu, który wedle protokołu kontroli, tak jak w niniejszej sprawie – został zamocowany do podłoża za pomocą kotew stalowych. W tym jednak przypadku organ II instancji, odmiennie niż sprawie niniejszej, nie dokonał zmiany kwalifikacji garażu z obiektu budowlanego na budynek. W przypadku uznania, że garaż nie jest trwale z gruntem związany należałoby natomiast określić właściciela tego obiektu, traktując go jako rzeczy ruchomą. Należy natomiast zauważyć, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, na podstawie których można by ustalić, komu przysługuje tytułu prawny do ww. obiektu budowlanego przy założeniu, że nie jest on trwale z gruntem związany.
W niniejszej sprawie skierowanie nakazu rozbiórki do dzierżawcy było w ocenie Sądu nieprawidłowe. Organy nie wyjaśniły bowiem, komu tak naprawdę przysługuje prawo własności kontrolowanego obiektu budowlanego, co jest, jak wskazano powyżej uzależnione od ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy obiekt ten jest trwale z gruntem związany. Jeżeli bowiem inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utracił tytuł prawny umożliwiający wykonanie decyzji rozbiórkowej albo, jeżeli dane inwestora samowoli budowlanej nie mogą zostać ustalone, to zgodnie z ustawową kolejnością określenia podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nielegalnego obiektu budowlanego lub jego część (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2020 r., II OSK 1322/18). Natomiast gdy nałożenie nakazu na właściciela z jakichś przyczyn nie jest możliwe, wówczas nakaz winien zostać nałożony na zarządcę obiektu budowlanego, przy czym uznanie danego podmiotu za zarządcę obiektu budowlanego musi nastąpić z uwzględnieniem uprawnień, jakie rzeczywiście takiemu podmiotowi przysługują w ramach stosunku prawnego, na podstawie którego dysponuje on kontrolowanym obiektem budowlanym. Zatem uprawnienia, wynikające z stosunku prawnego muszą obejmować prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tak, aby nakaz rozbiórki mógł zostać rzeczywiście wykonany.
W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że z przedstawionych powyżej względów organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kwestii trwałego związania z gruntem garażu, jak również podmiotu, któremu przysługuje prawo własności przedmiotowego obiektu budowlanego, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na obecnym etapie postpowania, wobec braku wyjaśnienia ww. kwestii skierowanie nakazu rozbiórki garażu do dzierżawcy terenu naruszało art. 52 U.p.b.
Jak wskazano na wstępie, organy dokonały nieprawidłowej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 u.p.b. wadliwe uznając, że posadowienie na działce garażu niezgodne jest z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 48 ust. 2 u.p.b. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej), jeżeli budowa, o której mowa w art. 48 ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy I i II instancji wadliwie uznały, że dla działki nr [...]istnieje obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jak podawał WINB w zaskarżonej decyzji, dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy garaż uchwalony został w 1988 r. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...] zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy [...] Nr [...] z dnia 27 maja 1988 r., w którym teren działki nr ewid. 168/1 przeznaczono pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt. Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia 27 marca 1992 r. dokonano zmiany w ww. Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...]. Zmiana ta dopuszczała na terenie rezerwowanym w planie ogólnym pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt możliwość budowy zespołów tymczasowych, przestawnych garaży. Następnie Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dn. 24 kwietnia 1997 r. po raz kolejny zmieniono zapis w miejscowym planie zgodnie z którym obecnie działka nr [...] położona jest w obszarze oznaczonym symbolami KOGP - projektowana ulica główna ruchu przyspieszonego - kontynuacja drogi krajowej międzyregionalnej Nr 9 (III kl. tech.).
Plan miejscowy przyjęty w uchwale Nr [...] z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003r. Zgodnie bowiem z art. 67 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.), miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1995r.), tracą moc po upływie 8 lat od dnia jej wejścia w życie a zatem 31 grudnia 2003r. Z tego powdu wskazany miejscowy plan, zatwierdzony uchwałą z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc z dniem 31 grudnia 2003r. Oceny tej nie zmienia fakt, że ww. plan był następnie dwukrotnie zmieniany odpowiednio uchwałami z dnia 27 marca 1992 r. oraz 24 kwietnia 1997 r. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w ocenie Sądu uchwała z dnia 24 kwietnia 1997 roku nie może zostać uznana za samodzielny plan, który, jako uchwalony po 1 styczna 1995 roku zachowałby moc obowiązującą. Chociaż ww. ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie reguluje zasad obowiązywania zmian miejscowych planów uchwalonych po 1995r., to jednak orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że moc obowiązującą mogą zachowywać tylko te zmiany planów, które zostały sporządzone jako samodzielne miejscowe plany i które w pełni regulują przeznaczenie terenu oraz zasad jego zabudowy i zagospodarowania. W ocenie Sądu uchwała Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dn. 24 kwietnia 1997 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jedynie uzupełniła ustalenia ogólne miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem uchwała ta nie reguluje w pełni przeznaczenia terenów oraz zasad zabudowy i zagospodarowania przestrzennego i nie może funkcjonować jako samodzielny plan zagospodarowania przestrzennego.
Jeśli w dacie orzekania przez organy nadzory budowlanego nie istniał obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wykluczający zabudowę na danym terenie, to plan ten nie mógł stanowić przeszkody uniemożliwiającej legalizację obiektu (Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany). W takiej sytuacji, jeśli w dacie orzekania brak jest obowiązującego planu miejscowego, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy, która powinna uwzględniać stan faktyczny i prawny dla inwestycji już zrealizowanej samowolnie.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że przedmiotowa działka w ewidencji gruntów oznaczona jest jako teren leśny – "Ls IV". Co do zasady, budowa obiektu na działce leśnej możliwa jest tylko wtedy, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje dla tego terenu możliwość zabudowy. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o możliwości zabudowy decyduje gmina wydając decyzję o warunkach zabudowy. Ustalenie warunków zabudowy w drodze decyzji jest możliwe w szczególności, gdy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo gdy jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tak: wyrok NSA z dnia 20 sierpnia II OSK 2422/18). W związku z powyższym w niniejszej sprawie kluczowego znaczenia nabiera okoliczność, czy w ww. miejscowym planie, który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia działki nr 168/1 na grunt nieleśny. Należy bowiem zauważyć, że działka, zarówno w uchwale z 1988r., jak i w uchwale zmieniającej z 1997r. została przeznaczona na budowę drogi ruchu przyspieszonego. Zatem projektowane przeznaczenie sprzeczne było z wynikającym z ewidencji gruntów przeznaczeniem działki na użytek leśny. W związku z powyższym zasadne staje się pytanie, na które w trakcie kontrolowanego postępowania organy nie udzieliły odpowiedzi, czy w ww. miejscowym planie została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia ww. działki na cele nieleśne. Ustalenie powyższej kwestii na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe, bowiem akta administracyjne sprawy nie zawierają ww. uchwały z 1988r., natomiast uchwała z 1997r. została zamieszczona jedynie we fragmencie, co należy ocenić negatywnie z perspektywy brzmienia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W tym kontekście należy wskazać, że powoływany przez strony postępowania oaz organy fakt toczącego się postępowania w sprawie wyłączenie gruntów z produkcji leśnej stanowi odrębną kwestię od ustalenia, czy w nieobowiązującym już miejscowym planie została wyrażona zgoda na zmianę przeznaczenia działki na cele nieleśne. Gdyby bowiem taka zgoda została wyrażona, otwiera się możliwość nałożenia na stronę, ustaloną zgodnie z art. 52 u.p.b. obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Zatem ocena organów I i II instancji co do braku możliwości legalizacji spornych obiektów była przedwczesna i wynikała z błędnej oceny co do niezgodności inwestycji z obowiązującym miejscowym planem, jak również z niewyjaśnienia kwestii co do wyrażenia w miejscowym planie zgody na zmianę przeznaczenia działki na cele nieleśne. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obowiązane będą uwzględnić ocenę Sądu wyrażoną w powyższym zakresie. Należy również wskazać, że ustalenie, iż działka objęta jest zgodną na zmianę jej przeznaczenia na cele nieleśne będzie determinowała również konieczność ponownej oceny co do zgodności inwestycji z wymogami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 980 zł, na którą składa się wpis od skargi (500zł) oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika adwokata – 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 1800).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę