II SA/Rz 290/25

II SA/Rz 290/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 248
art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 11, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.58.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej P. sp. z o.o. w G. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca lub Spółka) jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: Wojewoda lub Organ odwoławczy) z 20 grudnia 2024 r., nr ZK-III.654.58.2024 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) z 20 września 2024 r. nr [...] o przeznaczeniu do wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że organ I instancji na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z 9 września 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 248 ze zm. - dalej: ustawa) opisaną wyżej decyzją z 20 września 2024 r. orzekł o przeznaczeniu będącej w posiadaniu Skarżącej [...] do oddania w używanie na rzecz [...] w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że pojazd ten spełnia warunki do wykorzystania na cele obronne, a także że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 628 ust. 5 ustawy. W związku z powyższym, nałożono obowiązek oddania wskazanego sprzętu w używanie do chwili ustania potrzeby jego użytkowania, formułując jednocześnie nakaz dostarczenia przedmiotu świadczenia w następujący sposób :"maszynę proszę załadować na zestaw niskopodwoziowy będący przedmiotem świadczenia przedsiębiorstwa [...] i dostarczyć do [...] sp. k."
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie zarzucając organowi naruszenie art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5, art. 640 ust. 3, art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1, art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy oraz art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572 ze zm. - dalej: K.p.a.).
Opisaną na wstępie decyzją z 20 grudnia 2024 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji, stwierdzając że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy. Wskazano, że przeznaczenie rzeczy ruchomej nie powoduje ograniczenia prawa do jej rozporządzania, a obowiązek informacyjny wynikający z art. 632 ust. 1 ustawy nie został naruszony. Odniesiono się również do zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących świadczeń w czasie mobilizacji i wojny - zarzut ten uznano za bezprzedmiotowy, gdyż decyzja dotyczy planowania obronnego w czasie pokoju.
Odpowiadając na zarzuty odwołania Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem świadczenia nie są moce produkcyjne ani usługowe, lecz konkretny zestaw pojazdów, którego przeznaczenie zostało wskazane we wniosku i zgodnie z obowiązującym wzorem decyzji musiało zostać ujęte w rozstrzygnięciu bez modyfikacji.
Mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego oraz brak przesłanek do uchylenia decyzji, Organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 628 i 630 ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, a w szczególności zasady rozstrzygania spraw w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania względem władzy publicznej, zwłaszcza poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, a ponadto zaniechanie szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, która w sposób rażący ogranicza prawo własności Skarżącej, wyłączając w ogóle możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483);
- art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci braku ustalenia czy pod adresem [...] mieści się siedziba podmiotu [...] sp.k. oraz braku ustalenia czy Skarżąca dysponuje kierowcami zawodowymi posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego objętego decyzją do wskazanego miejsca;
- art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz ustalenia czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania od Skarżącej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w sposób oczekiwany przez organ - w okolicznościach w których posiadacz przedmiotu świadczenia ([...] w osobie prezesa zarządu i prokurenta spółki skarżącej) nie posiadają uprawnień koniecznych do dostarczenia przedmiotu świadczenia objętego decyzją oraz nie zatrudniają kierowców zawodowych posiadających takie uprawnienia;
- art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw fatycznych i prawnych na których oparł się organ;
- art. 107 § 1 pkt 3) K.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony będącej adresatem decyzji, w konsekwencji skierowanie decyzji do osoby (podmiotu) nie będącej stroną niniejszego postępowania;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych;
- art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe Skarżącej, tj. w stosunku do rzeczy wyłącznych z obowiązku świadczeń rzeczowych oraz niedoprecyzowanie przedmiotu świadczenia, chociażby poprzez wskazanie numeru fabrycznego;
- art. 628 ust. 1 ustawy, w okolicznościach w których nie ma on zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;
- art. 630 ust 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych;
- art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, ze posiadacz przedmiotu ma obowiązek dostarczyć przedmiot świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu (firmy) pod wskazany adres, w sytuacji gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku na posiadacza przedmiotu świadczenia, wskazując jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku;
- art. 640 ust. 3 ustawy w zw. § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, poprzez wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji określonej w załączniku nr 3 niniejszego rozporządzenia, a w konsekwencji wydanie decyzji nie zawierającej elementów określonych we wzorze, a zawierająca elementy, które we wzorze nie zostały wskazane.
Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody, stwierdzenie nieważności decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu podniesiono, że Organ odwoławczy błędne oznaczył i skierował decyzje do osoby niebędącą stroną. Wskazano, że do czasu wydania decyzji przez Wojewodę, stroną postępowania było przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o., po wydaniu zaskarżonej decyzji, stroną postępowania stała się inna osoba (podmiot) tj. [...] Sp. z o.o., która nadto nie jest właścicielem przedmiotu świadczenia objętego decyzją.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewoda wskazał, że decyzja Organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 290/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej P.p.s.a. ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w toku postępowania odwoławczego popełnione zostały błędy zarówno w zakresie prawidłowego określenia strony postępowania, jak i w zakresie pełnego zbadania okoliczności sprawy, w tym odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, które to uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ odwoławczy orzekający w przedmiotowej sprawie, formułując część dyspozytywną zaskarżonej decyzji, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony na przedsiębiorcę: [...] spółka z o.o. - po rozpoznaniu, jak wyraźnie wskazano w treści decyzji, odwołania innej spółki: [...] sp. z.o.o.
Mimo zatem, iż w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się decyzja wydana w stosunku do [...] spółka z o.o. oraz odwołanie tej spółki, to z uwagi na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie odnosi się do okoliczności ściśle związanych z sytuacją odwołującej się spółki, nie sposób w ramach kontroli przedmiotowej decyzji, definitywnie stwierdzić czy to odwołanie Skarżącej było przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, czy też wydano zaskarżoną decyzję na skutek rozpatrzenia odwołania innego podmiotu.
Sąd z urzędu stwierdza, że obowiązek świadczeń rzeczowych na rzecz obrony nałożony został w zbliżonym czasie zarówno na [...] spółka z o.o. jak i [...] sp. z.o.o. - wraz ze skargą wniesioną w przedmiotowej sprawie, do sądu wpłynął szereg skarg w analogicznych sprawach, w których skarżącymi są zarówno [...] spółka z o.o. jak i [...] sp. z.o.o. Okoliczność ta wynika również z treści decyzji organu I instancji wydanej w przedmiotowej sprawie, w której obowiązek Skarżącej powiązano z obowiązkiem [...] sp. z.o.o. Okoliczność ta ma niebagatelne znaczenie, gdyż wskazuje na konieczność wnikliwej kontroli każdej z wniesionych skarg, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązku organów do rozpoznania sytuacji faktycznej i prawnej konkretnego podmiotu, na którego nakładane są obowiązki, a nie analogicznej sytuacji innego podmiotu.
Reasumując, w przedmiotowej sprawie zarówno błędne oznaczenie odwołującego się jak i nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności tych ściśle związanych z sytuacją faktyczną i prawną odwołującej się spółki, świadczy o naruszeniu przez organ odwoławczy zasad prowadzenia postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo decyzja w zaskarżonej części nie realizuje zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie realizuje też w sposób prawidłowy zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 K.p.a. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ustalenie stanu faktycznego ponad wszelką wątpliwość, a następnie dokonanie oceny zebranych dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wyjaśnienie przyjętych wniosków. Tymczasem kontrolowana decyzja została całkowicie pozbawiona argumentacji organu w zakresie zarzuconych w treści odwołania okoliczności, wynikających ze specyficznego charakteru obowiązków nałożonych na Spółkę tj. braku możliwości wykonania nałożonych obowiązków przez właścicieli spółki, z uwagi na brak stosownych uprawnień do prowadzenia przedmiotu świadczenia oraz brak zestawu niskopodłogowego, o którym mowa w treści decyzji I instancji (będącego przedmiotem świadczeń innej spółki), wymaganego do transportu przedmiotu świadczenia, a także utożsamienie "oddania" przedmiotu świadczenia z obowiązkiem jego dostarczenia we wskazane miejsce.
Zauważyć również należy, że wprawdzie organ odwoławczy nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę, która korzysta z prawa do obrony swoich interesów, jednakże do zarzutów takich obowiązany jest się ustosunkować. Obowiązek ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do decyzji kwestionowanych przez stronę, gdyż wyjaśnienie stronie zasadności wydanej decyzji może sprzyjać powstaniu przekonania, że decyzja chociaż niekorzystna dla strona - jest w obliczu obligującego prawa zasadna.
W ocenie Sądu, decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym nie obejmuje wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie sposób na jej podstawie stwierdzić czy postępowanie odwoławcze dotyczyło okoliczności istotnych dla Skarżącej. Uzasadnienie decyzji obejmuje jedynie ogólne wnioski dotyczące przeznaczania nieruchomości bądź rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji, a także ogólnikową konstatację w kwestii nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych na przedsiębiorców. Nie sposób jednak stwierdzić czy podnoszone przez Skarżącą zarzuty w przedmiocie braku wykonalności nałożonego obowiązku były przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy.
Tym samym podniesiony w treści skargi zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. jest zasadny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania, a także wyjaśniać tok myślenia prowadzący do konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Naruszenie przepisów postępowania w omówionym wyżej zakresie, mogło zdaniem Sądu, mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §2 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują wynagrodzenie pełnomocnika wynikające z §14 ust.1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023 poz. 1935) w kwocie 480 zł. oraz uiszczoną opłatę z tytułu przedłożenia pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.