II SA/Rz 288/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność postanowienia SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku sądu i błędnie zinterpretował przepisy dotyczące kręgu stron postępowania w sprawie odpadów.
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez B. S. w sprawie usunięcia odpadów. Sąd administracyjny uchylił poprzednie postanowienie SKO, wskazując na konieczność ustalenia kręgu stron na podstawie art. 28 k.p.a. i uwzględnienia interesu prawnego sąsiada nieruchomości, np. w kontekście immisji. SKO ponownie stwierdziło niedopuszczalność odwołania, błędnie interpretując przepisy i ignorując wcześniejsze wiążące wskazania sądu. Sąd uznał to za rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. i stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 30 listopada 2022 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez B. S. w postępowaniu dotyczącym usunięcia odpadów. Wcześniejsze postępowanie administracyjne, zainicjowane decyzjami Prezydenta Miasta nakazującymi usunięcie odpadów, zostało zakwestionowane przez B. S., który wniósł odwołania, domagając się ustalenia kręgu stron. SKO pierwotnie stwierdziło niedopuszczalność odwołań, jednak WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 30 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 1785/21) uchylił to postanowienie, wskazując, że krąg stron należy ustalać na podstawie art. 28 k.p.a., a nie tylko na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, oraz że interes prawny skarżącego może wynikać np. z przepisów Kodeksu cywilnego o immisjach. Pomimo tych wiążących wskazań, SKO w zaskarżonym postanowieniu ponownie stwierdziło niedopuszczalność odwołania, argumentując, że interes prawny skarżącego nie mieści się w przedmiocie ustawy o odpadach i że ochrona przed immisjami powinna być dochodzona przed sądem powszechnym. Sąd administracyjny uznał takie postępowanie SKO za rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. (wiążąca moc wyroku sądu) i stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Krąg stron należy ustalać na podstawie art. 28 k.p.a., uwzględniając interes prawny, który może wynikać m.in. z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących immisji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy ustawy o odpadach nie przewidują wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów, a definicja strony wynika z art. 28 k.p.a. Ograniczenia w tym zakresie przewidziane w art. 170 u.o. dotyczą innych typów postępowań i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Interes prawny może być związany z ochroną prawa własności przed immisjami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, która powinna być podstawą do ustalenia kręgu stron, również w sprawach dotyczących odpadów.
k.p.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zakres kontroli sądu administracyjnego, który bada legalność zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiążąca moc oceny prawnej i wskazań sądu dla organów administracji i sądów w tej samej sprawie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, w tym przypadku z powodu rażącego naruszenia prawa.
u.o. art. 26 § ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Przepis dotyczący obowiązku usunięcia odpadów, który nie wyłącza możliwości udziału innych stron postępowania niż posiadacz odpadów.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący immisji, który może stanowić źródło interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpadów.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
u.o. art. 170 § ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Przepis określający krąg stron w postępowaniach dotyczących zezwoleń na zbieranie, przetwarzanie odpadów, który nie ma zastosowania do postępowań z art. 26 u.o.
u.o. art. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Przepis określający przedmiot ustawy o odpadach, który nie może być samodzielną podstawą do ustalenia interesu prawnego strony.
k.c. art. 222 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne jako środek ochrony prawa własności przed naruszeniami innymi niż pozbawienie władztwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ (SKO) błędnie zinterpretował przepisy dotyczące kręgu stron postępowania administracyjnego w sprawie odpadów, ignorując art. 28 k.p.a. i możliwość wywodzenia interesu prawnego z przepisów k.c. o immisjach. Organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 30 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 1785/21), co stanowi rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w celu oceny interesu prawnego skarżącego, mimo że sąd wcześniej wskazał na taką konieczność.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy [...] jak równie z dla Sądu ponownie orzekającego. SKO a prori nietrafnie założyło, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie będzie oddziaływać na działkę skarżącego, położoną w sąsiedztwie działek, na których znajdują się odpady... Sąd stwierdził, że źródłem interesu mogą być między innymi przepisy k.c. o własności i jej naruszeniu w postaci immisji. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym.
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący
Magdalena Józefczyk
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących odpadów, gdy interes prawny może wynikać z immisji; obowiązek organów administracji stosowania się do wiążącej wykładni sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o odpadach i interpretacją art. 28 k.p.a. w kontekście immisji. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między organem administracji a obywatelem w kwestii prawa do bycia stroną postępowania, podkreślając znaczenie ochrony prawa własności przed negatywnymi oddziaływaniami (immisjami) oraz bezwzględny obowiązek organów do stosowania się do wyroków sądów.
“Organ ignoruje wyrok sądu ws. odpadów. Czy sąsiad ma prawo głosu?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 288/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2023-08-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/ Maria Mikolik Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 2, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 134 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO.4170/51/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego B. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 30 listopada 2022r. nr SKO.4170/51/2022, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Trzema decyzjami z [...] maja 2021r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") nakazał F sp. z o.o. usunięcie odpadów – gleby i ziemi, z określonych w rozstrzygnięciach decyzji działek na terenie [...]. Odwołania od powyższych decyzji wniósł BS (dalej: "Skarżący"), domagając się ich uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wraz ze zobowiązaniem organu do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Postanowieniem z 27 września 2021r. nr SKO.4170/40/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżącego. Prawomocnym wyrokiem z 30 marca 2022r. II SA/Rz 1785/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. postanowienie Kolegium. W ocenie Sądu, SKO błędnie uznało, że art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587) – dalej: "u.o.", wyłącza możliwość udziału innych stron postępowania niż posiadacz odpadów. Definicja strony w postępowaniu administracyjnym wynika z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." i to na tej podstawie powinno ustalić się strony postępowania prowadzonego w trybie art. 26 ust. 2 u.o. Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują żadnych wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów. Ponadto Sąd podniósł, że za przedstawioną przez Kolegium wykładnią art. 26 ust. 2 u.o. nie przemawia również okoliczność, że przepis ten nakłada określone obowiązki wyłącznie na posiadacza odpadów oraz, że postępowanie jest prowadzone z urzędu. Kwestia ta nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania, ponieważ ten musi być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a., a więc w oparciu o interes prawny, który jest konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. SKO nietrafnie założyło, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie będzie oddziaływać na działkę Skarżącego, położoną w sąsiedztwie działek, na których znajdują się odpady będące przedmiotem nakazu z art. 26 ust. 2 u.o. W ocenie Sądu oznacza to, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 26 u.o. oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 144 k.c. Jednocześnie Sąd zastrzegł, że nie przesądza, że statusie Skarżącego jako strony postępowania. Natomiast brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie posiada statusu strony tylko w oparciu o nieprawidłową wykładnię art. 26 u.o. Sąd zastrzegł, że w ponownym postępowaniu Kolegium winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ocenę interesu prawnego Skarżącego, zaś źródłem tego interesu mogą być m.in. przepisy k.c. o własności i jej naruszaniu w postaci immisji. Postanowieniem z 30 listopada 2022r. nr SKO.4170/51/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie stwierdziło niedopuszczalność odwołań wniesionych przez Skarżącego. Kolegium podniosło, że ponowna analiza akt sprawy z uwzględnieniem wskazanych w odwołaniu podstaw interesu prawnego, wskazuje, że Skarżący nie posiada interesu prawnego uzasadniającego przyznanie statusu strony w tych postępowaniach. Odwołujący wykazując swój interes prawny, nie odwołuje się do ochrony żadnych wartości i dóbr, dla których ochrony uchwalona została u.o. W szczególności nie odwołuje się do przedmiotu ustawy o odpadach wskazanego w art. 1. Ponadto odwołujący wskazuje na "naruszenie stosunków wodnych", których ochronie nie służy u.o. lecz ustawa Prawo wodne. W ocenie Kolegium Skarżący zamierza chronić swoje prawo własności przed immisjami ze strony gruntów objętych decyzjami administracyjnymi, na które nawiezione zostały odpady. W ten sposób Skarżący usiłuje przerzucić na organy administracji ewentualną ochronę przed wskazanymi naruszeniami, podczas gdy w przepisie art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny przewidziano w takich przypadkach roszczenie negatoryjne polegające na tym, że "przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń". Postępowanie z art. 26 u.o. nie służy do ochrony tych praw. Kolegium zaznaczyło, że w toku postępowania z art. 26 u.o. nie podlegają badaniu żadne z okoliczności wskazanych przez odwołującego tj. naruszenie stosunków wodnych, ochrona przed immisjami. Odwołujący nie będzie mógł - z samej istoty tego postępowania administracyjnego - dochodzić ochrony wskazanych przez siebie praw. To przesądza o braku po stronie odwołującego interesu prawnego do występowania w tych postępowaniach w charakterze strony. Okoliczność, że art. 170 ust. 2 u.o. odnosi się do pojęcia "strony," a art. 26 tej ustawy - nie, nie może wpływać na dopuszczenie tak szerokiego jak chciałby odwołujący katalogu stron postępowania w postępowaniach z art. 26 u.o.. Z przepisu tego można wręcz wywieść wniosek zupełnie przeciwny – skoro ustawodawca w tak ważkich sprawach jak regulowane w art. 170 u.o. nie dopuścił do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony "właścicieli nieruchomości sąsiadujących z instalacją lub nieruchomością, na której będzie prowadzone zbieranie odpadów, przetwarzanie odpadów lub wydobywanie odpadów ze składowiska odpadów", to tym bardziej pozbawione logiki było by tak szerokie kształtowanie kręgu stron postępowań z art. 26 u.o. Oczywistym jest, że gdyby za podstawę istnienia interesu prawnego przyjąć "immisje" to w postępowaniach z art. 170 u.o. ryzyko ich wystąpienia jest nieporównywalnie większe, niż w postępowaniach z art. 26 tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, BS wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.". poprzez błędne założenie, że brak statusu strony Skarżącego jest oczywisty i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie statusu Skarżącego jako strony postępowania; 3. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z art. 140 k.c. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji zaniechania zbadania czy na podstawie ww. regulacji Skarżącemu przysługuje status strony postępowania administracyjnego; 4. art. 26 ust. 2 u.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedynie wskazane w tym przepisie podmioty mogą być stroną postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów, podczas gdy krąg stron winien zostać ustalony w oparciu o art. 28 k.p.a.; 5. art. 170 ust. 2 u.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że krąg stron postępowania ustalony według reguł wskazanych w tym przepisie ma zastosowanie również do spraw o usuniecie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, podczas gdy niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej ww. przepisu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023r.259 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, że w aktualnie rozpoznawanej sprawie zapadł prawomocny wyrok tego Sądu z 30 marca 2022r. sygn. akt II SA/Rz 1785/21, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 września 2021r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołań. Wyrok ten i ocena prawna oraz wskazania co do dalszego procedowania są dla organów administracji stosownie do art. 153 p.p.s.a. wiążące jak równie z dla Sądu ponownie orzekającego. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 24.10.2022r. sygn. akt I OSK 210/21; wyrok NSA z 5.10.2022r. sygn. akt II OSK 6512/21; wyrok NSA z 28.09.2022r. sygn. akt II OSK 2780/19). Wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyrok NSA z 7.09.2022 r. sygn. akt III FSK 920/21; wyrok NSA z 1.06.2022r. sygn. akt III OSK 5044/21). Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Żadna z wyżej opisanych okoliczności nie zaistniała, zatem ocena prawna i wskazania do ponownego postępowania nie utraciły swojej aktualności. W wyroku z 30 marca 2022r. sygn.. akt II SA/Rz 1785/21 WSA w Rzeszowie dokonał jednoznacznej wykładni przepisu art. 26 u.o. Sąd podał, że Kolegium błędnie uznało, że art. 26 ust. 2 u.o. wyłącza możliwość udziału innych stron postępowania niż posiadacz odpadów. Definicja strony postępowania wynika z art. 28 k.p.a. i to na tej podstawie powinny zostać ustalone strony postępowania prowadzonego w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Przepisy ustawy nie przewidują żadnych wyjątków w zakresie stron postępowania w sprawie nałożenia obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów. Tego rodzaju ograniczenie przewiduje art. 170 ustawy o odpadach, ale dotyczy on wyłącznie postępowań w sprawach zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części oraz zgody na wydobywanie odpadów ze składowiska odpadów. Przepis ten stanowi regulację wyjątkową i nie może być interpretowany rozszerzająco. Za przedstawioną przez Kolegium wykładnią art. 26 ust. 2 u.o. nie przemawia również okoliczność, że przepis ten nakłada określone obowiązki wyłącznie na posiadacza odpadów oraz, że postępowanie to jest prowadzone z urzędu. Kwestia ta nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania, ponieważ ten musi być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a., a więc w oparciu o interes prawny, który jest konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. SKO a prori nietrafnie założyło, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie będzie oddziaływać na działkę skarżącego, położoną w sąsiedztwie działek, na których znajdują się odpady będące przedmiotem nakazu z art. 26 ust. 2 u.o. Oznacza to, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 26 ustawy o odpadach oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 144 k.c. W aktualnie zaskarżonym postanowieniu z 30 listopada 2023r. nr SKO.4170/51/2022 o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołań z przyczyn podmiotowych Kolegium stwierdziło, że interesu prawnego do wystąpienia z odwołaniami odwołujący nie może wywodzić z przepisu art. 26 ustawy o odpadach, a ponowna analiza akt sprawy z uwzględnieniem podstaw wskazanych w odwołaniach wywodzenia przez odwołującego interesu prawnego, uzasadniającego przyznanie statusu strony w tych postępowaniach wskazuje, że Skarżący nie posiada interesu prawnego, gdyż argumentacja podawana przez Skarżącego nie mieści się w zakresie przedmiotowym art. 1 ustawy o odpadach. Dodać wypada, że przepis art. 1 ustawy o odpadach jest przepisem blankietowym, który nie zawiera żadnych regulacji o obowiązkach i uprawnieniach stron, dlatego nie może stanowić podstawy dla ustalenia istnienia interesu prawnego dla strony postępowania administracyjnego określonego w art. 28 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium stwierdza, że odwołujący za pomocą niniejszego postępowania zamierza chronić swoje prawo własności przed immisjami ze strony gruntów objętych decyzjami Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2021r. o nr [...], którymi nakazano Przedsiębiorstwu F sp. z o. o. usunięcie odpadów o rodzaju gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 05 z nieruchomości wymienionych w tych decyzjach, jako miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Kolegium uważa też, że odwołujący usiłuje przerzucić na organy administracyjne ewentualną ochronę przed wskazanymi naruszeniami tj. stosunków wodnych, podczas, gdy na podst. art. 222§ 2 Skarżącemu przysługuje roszczenie negatoryjne. Postępowanie z art. 26 u.o. nie służy do ochrony tych praw. Wyżej powołane stanowisko Kolegium jest sprzeczne z oceną prawną i wskazani zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie z 17.02.2022r. sygn.. akt II RZ 1796/21. W wyroku tym jednoznacznie wskazano, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 26 u.o. oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. To właśnie błędna wykładnia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 2 u.o. legła u podstaw przejęcia przez Kolegium oczywistego braku legitymacji skarżącego w sprawie, co przełożyło się na wadliwość rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. Sąd też stwierdził, że źródłem interesu mogą być między innymi przepisy k.c. o własności i jej naruszeniu w postaci immisji. W wyżej powołanym wyroku przesądzono, że w sprawie skarżącego ma zastosowanie art. 26 u.o. Ponadto Kolegium nie dokonało oceny statusu strony zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. Kolegium ponowiło ocenę interesu prawnego ze swojego postanowienia z 27 września 2021r. nr SKO.4170/40/2021, która została zakwestionowana w ww. wyroku. Kolegium dokonało oceny interesu prawnego kierując się ponownie kryteriami oceny interesu prawnego Skarżącego, które zostały prawomocnie zakwestionowane przez Sąd i ponownie zaprezentowało definicję strony zbudowaną na podstawie relacji art. 26 i art. 170 u.o. do czego nie miało prawa ze względu na oceną prawną zawartą w ww. wyroku WSA w Rzeszowie. Kolegium nie zastosowało się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie w tej sprawie i nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego w aspekcie oceny interesu prawnego Skarżącego, którego źródłem jest ochrona własności, co wynika z art. 144 k.c. Ocena istnienia interesu prawnego zgodnie ze wskazaniami ww. wyroku WSA miała dokonać się na gruncie art. 28 k.p.a., takiej oceny nie przeprowadziło Kolegium, co potwierdza treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi jednak do wniosku, że Kolegium przyjęło istnienie immisji, czyli szkodliwego oddziaływania wywołanego nawiezieniem odpadów na działki sąsiednie w tym na działkę Skarżącego, gdyż wskazało, że dla ochrony własności nieruchomości właściwa jest droga przed sądem powszechnym w trybie art. 222 § 2 k.c., Takie stwierdzenie jest potwierdzeniem istnienia interesu prawnego strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 26 u.o. Zaznaczenie również wymaga fakt, że zakres przedmiotowy postępowań prowadzonych na podstawie ustawy o odpadach oraz postępowania o naruszenie stosunków wodnych na podstawie Prawa wodnego nie wykluczają się wzajemnie i mogą być prowadzone równolegle, a stronami są podmioty, których własność została naruszona. Kategoryczne wykluczenie zastosowania względem Skarżącego art. 26 u.o. jest sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami dla ponownie prowadzonego postępowania. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest możliwe, gdy brak przymiotu strony odwołującej się jest wprost oczywisty, co w niniejszej sprawie taką oczywistą kwestią się nie okazało. Zasadą jednak musi być to, że odwołanie podmiotu pominiętego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, powołującego się na swój przymiot strony, składane w terminie otwartym dla uczestników postępowania - powinno prowadzić do wszczęcia postępowania odwoławczego, przy czym postępowanie to może zostać umorzone, gdy organ badając merytorycznie odwołanie ustali, że nie pochodzi ono jednak od strony postępowania. Brak udziału odwołującego się w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie zamyka drogi do merytorycznego zbadania, że odwołanie pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony tego postępowania. Ponadto nie można pominąć też konsekwencji procesowych nierozpoznania w jednym postępowaniu wszystkich odwołań stron, co wywołuje daleko idące skutki prawne, aby doprowadzić do łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań łącznie. Zaistnienie warunków uprawniających do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 153 p.p.s.a. wymaga odwołania się do sposobu rozumienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa" w doktrynie. Naruszenia prawa mają zaś charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. wyd. C.H.Beck, 2011, s. 631). Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. Rażące naruszenie prawa obejmuje, m.in. przypadki oczywistego lub nieprawidłowego zastosowania zasad ogólnych z ograniczeniem praw stron; oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu; oczywistej sprzeczności z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa oraz sytuację, w której proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na jawną sprzeczność. W orzecznictwie dodatkowo wskazuje się, że istotne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest odniesienie wady rażącego naruszenia prawa do stanu prawnego sprawy wyznaczonego faktami prawotwórczymi niezbędnymi w stosowaniu prawa co do określonego podmiotu i przedmiotu sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że doszło do ograniczenia praw strony oraz oczywistej sprzeczności z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa i sytuacją wobec niezastosowania się organu do prawomocnego wyroku tego Sądu, co stanowi rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a., wobec pozbawienia Skarżącego udziału w trzech odrębnie prowadzonych postępowaniach w przedmiocie usunięcia odpadów. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do wydania zaskarżonego postanowienia prowadzono na podstawie stanu prawnego zakwestionowanego wyrokiem WSA w Rzeszowie z 30 marca 2021r., II SA/Rz 1785/21. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Uzasadnienie orzeczenia o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI