II SA/Rz 285/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-06-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenia rzeczoweobrona Ojczyznydecyzja administracyjnaWojewodaWSAprawo administracyjnepostępowanie administracyjnemobilizacjaczas wojny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki M. sp. z o.o. na decyzję Wojewody Podkarpackiego nakładającą obowiązek świadczeń rzeczowych w postaci walca drogowego na rzecz obrony państwa.

Spółka M. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewody Podkarpackiego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza nakładającą obowiązek świadczenia rzeczowego w postaci walca drogowego na rzecz obrony państwa, planowanego do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, błędne zastosowanie podstawy prawnej oraz brak możliwości wykonania świadczenia. Sąd uznał, że przepisy dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju mogą być podstawą do wydania decyzji planujących świadczenia na czas wojny, a zarzuty dotyczące braku precyzji decyzji i wyłączenia mocy usługowych przedsiębiorcy uznał za niezasadne.

Przedmiotem skargi M sp. z o.o. była decyzja Wojewody Podkarpackiego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza nakładającą na spółkę obowiązek świadczenia rzeczowego w postaci walca drogowego na rzecz obrony państwa, planowanego do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Spółka podnosiła liczne zarzuty, w tym dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, błędnego zastosowania przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz braku możliwości wykonania nałożonego obowiązku, twierdząc, że przedmiot świadczenia stanowi moce usługowe przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że przepisy rozdziału dotyczącego świadczeń rzeczowych w czasie pokoju mogą stanowić podstawę do wydania decyzji planujących świadczenia na czas wojny, nawet jeśli sama decyzja wydawana jest w czasie pokoju. Sąd podkreślił, że przepisy te pozwalają na przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych z planowaniem ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyłączenia mocy usługowych, sąd stwierdził, że spółka nie wykazała posiadania decyzji Ministra Obrony Narodowej ani stosownej umowy, które byłyby podstawą do zastosowania wyłączenia z art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o. Sąd uznał również, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi wzorami i zawierała wszystkie niezbędne elementy, a zarzuty dotyczące braku precyzji i uzasadnienia uznał za niezasadne, wskazując na ograniczony zakres kognicji organów w sprawach świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te mogą stanowić podstawę do wydania decyzji planujących świadczenia rzeczowe na czas ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ponieważ pozwalają na przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych z planowaniem ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a sama decyzja może zostać wydana w czasie pokoju.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że treść przepisów art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.o. pozwala na wydanie decyzji zobowiązującej do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, nawet jeśli decyzja ta jest wydawana w czasie pokoju. Rozdział dotyczący świadczeń w czasie wojny dotyczy sytuacji, gdy mobilizacja lub wojna są już ogłoszone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.o. art. 628 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 630 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 630 § 5

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 628 § 5

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

u.o.o. art. 648 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 657

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.o. art. 640 § 8

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 638 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 633 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 640 § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju

u.o.o. art. 636

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 2 § 17

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 648 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 648 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 648 § 6

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 632 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada zaufania, brak wyczerpującego uzasadnienia, błędne ustalenie stanu faktycznego, brak możliwości wykonania świadczenia). Niewłaściwe zastosowanie podstawy prawnej (art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i 5 u.o.o. zamiast przepisów dotyczących czasu wojny). Błędne zastosowanie art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o. (przedmiot świadczenia jako moce usługowe). Niedoprecyzowanie przedmiotu świadczenia (brak numeru fabrycznego walca). Błędne zastosowanie art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 u.o.o. (obowiązek dostarczenia przedmiotu świadczenia). Wydanie decyzji z pominięciem wzoru określonego w rozporządzeniu.

Godne uwagi sformułowania

przepisy zawarte w art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5 u.o.o. nie mogą mieć zastosowania do świadczeń rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny nie oznacza, że na podstawie tych przepisów mogą być wydawane tylko decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych nie powoduje ograniczeń ani utrudnień w rozporządzaniu tymi przedmiotami przedmiotem świadczenia jest walec drogowy wibracyjny, który ma zostać dostarczony do wskazanego w decyzji miejsca, a nie moce usługowe przedsiębiorstwa nie wykazała się posiadaniem takiej decyzji wydanej przez MON, jak też nie przedłożyła stosownej umowy, dlatego też nie mogło mieć do niej zastosowania przytoczone powyżej wyłączenie zakres tej uznaniowości pozostaje znacznie skrępowany przez niezwykle silną autonomię tzw. organów wojskowych

Skład orzekający

Maria Mikolik

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Mazur-Selwa

członek

Paweł Zaborniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o obronie Ojczyzny dotyczących świadczeń rzeczowych, w szczególności możliwości wydawania decyzji planujących świadczenia na czas wojny w czasie pokoju oraz zakresu wyłączeń od obowiązku świadczeń rzeczowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii związanej z obronnością państwa i może mieć ograniczone zastosowanie w innych obszarach prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego, choć specyficznego aspektu obronności państwa – świadczeń rzeczowych. Choć nie jest to temat powszechnie interesujący, interpretacja przepisów dotyczących planowania świadczeń na czas wojny w czasie pokoju oraz wyłączeń od tych obowiązków może być istotna dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy Twój sprzęt może zostać przeznaczony na obronę państwa? Wyrok WSA w Rzeszowie wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 285/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Maria Mikolik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 248
art. 628 ust. 1, ust. 5 pkt 10 , art. 630 ust. 1 i ust. 5, art. 648 ust. 1 pkt 2, art. 657
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.53.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M sp. z o.o. z/s w [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "Organ odwoławczy") z 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.53.2024, w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 8 sierpnia 2024 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] zwrócił się do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "Organ I instancji") z wnioskiem o nałożenie na Skarżącą obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz [...], poprzez dostarczenie pierwszego dnia mobilizacji walca drogowego wibracyjnego [...].
Decyzją z [...] września 2024 r. nr [...] Burmistrz [...], działając na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm.) – dalej: "u.o.o.", nałożył na Skarżącą – w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – obowiązek oddania w używanie na rzecz [...] walca drogowego wibracyjnego [...]. Organ I instancji wskazał w rozstrzygnięciu, że maszynę należy załadować na zestaw niskopodwoziowy będący przedmiotem świadczenia i dostarczyć do [...], a ponadto, że pojazd będzie użytkowany przez Siły Zbrojne RP do chwili ustania potrzeby użytkowania.
Uzasadniając wydane rozstrzygniecie Burmistrz wskazał, że objęty wnioskiem walec drogowy spełnia warunki do oddania go w używanie na rzecz Sił Zbrojnych RP, a także że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 628 ust. 5 u.o.o. To zaś obligowało do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...].
Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5, art. 640 ust. 8, art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1, art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o. oraz art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.". W ocenie Skarżącej, Burmistrz wydał kwestionowaną decyzję z pominięciem określonego rozporządzeniem wzoru takiej decyzji. Ponadto wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy i błędnie uznał, że Spółka ma obiektywną możliwość wykonania nałożonego na nią obowiązku. Nie ustalono bowiem, czy odwołująca zatrudnia kierowców zawodowych, którzy wykonają obowiązek, niedostatecznie skonkretyzowano przedmiot świadczenia oraz nie ustalono poprawnego adresu siedziby [...]. Błędnie przyjęto również, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o., w sytuacji, gdy oddanie pojazdu Siłom Zbrojnym RP pozbawi Spółkę mocy usługowych.
Decyzją z 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.53.2024 Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...].
W ocenie Organu odwoławczego, Burmistrz prawidłowo przywołał i zastosował art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.o. Wojewoda wskazał, że stosownie do uregulowań u.o.o., przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych nie powoduje ograniczeń ani utrudnień w rozporządzaniu tymi przedmiotami. Posiadacz nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec którego wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, jest obowiązany zgodnie z art. 632 ust. 1 u.o.o., do informowania wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) o rozporządzeniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą w terminie 30 dni od dnia tego rozporządzenia.
Za niezasadny Wojewoda uznał zarzut naruszenia art. 640 ust. 8 u.o.o., wskazując, że pojęcie "przeznaczenie do wykonania świadczeń" odnosi się do czasu pokoju w ramach planowania obronnego na podstawie art. 628 i art. 630 u.o.o., natomiast pojęcie "nałożenia obowiązku świadczeń" realizowane będzie w innym porządku prawnym niż czas pokoju, na podstawie art. 638 i art. 640 u.o.o. W ocenie Organu odwoławczego niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o., ponieważ przedmiotem świadczenia jest walec drogowy wibracyjny, który ma zostać dostarczony do wskazanego w decyzji miejsca, a nie moce usługowe przedsiębiorstwa. Z kolei określenie we wniosku miejsca dostarczenia przedmiotu świadczeń nakłada na organ administracji obowiązek umieszczenia w decyzji, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, adresu dostarczenia tego przedmiotu. Organ nie może zatem dokonywać żadnych zmian we wniosku. Ponadto, przyjęcia przedmiotu świadczeń, z ramienia świadczeniobiorcy, dokonuje zawsze jego przedstawiciel.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, a w szczególności naruszenie zasady rozstrzygania spraw w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania względem władzy publicznej, zwłaszcza poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, a ponadto zaniechanie szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, która w sposób rażący ogranicza prawo własności skarżącego, wyłączając w ogóle możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 7 Konstytucji RP;
2. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci braku ustalenia czy pod adresem ul. [...] mieści się siedziba podmiotu [...] oraz braku ustalenia czy Spółka skarżąca dysponuje kierowcami zawodowymi posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego objętego decyzją do wskazanego miejsca;
3. art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz ustalenia czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania od Skarżącej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w sposób oczekiwany przez organ - w okolicznościach w których posiadacz przedmiotu świadczenia (Spółka w osobie prezesa zarządu spółki) nie posiadają uprawnień koniecznych do dostarczenia przedmiotu świadczenia objętego decyzją;
4. art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw fatycznych i prawnych na których oparł się organ;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych;
6. art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe Skarżącej, tj. w stosunku do rzeczy wyłącznych z obowiązku świadczeń rzeczowych oraz niedoprecyzowanie przedmiotu świadczenia, chociażby poprzez wskazanie numeru fabrycznego walca;
7. art. 628 ust. 1 u.o.o., w okolicznościach w których nie ma on zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;
8. art. 630 ust 1 w zw. z art. 629 ust. 1 u.o.o. poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych;
9. art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 u.o.o. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadacz przedmiotu ma obowiązek dostarczyć przedmiot świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu pod wskazany adres, w sytuacji gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku na posiadacza przedmiotu świadczenia, wskazując jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku;
10. art. 640 ust. 3 u.o.o. w zw. § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, poprzez wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji określonej w załączniku nr 3 rozporządzenia, a w konsekwencji wydanie decyzji nie zawierającej elementów określonych we wzorze, a zawierająca elementy, które we wzorze nie zostały wskazane.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267).
W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga i zawarte w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że niezasadny okazał się zarzut, w którym kwestionowano prawidłowość podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i skardze podnosiła, że przepisy zawarte w art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5 u.o.o. nie mogą mieć zastosowania do świadczeń rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W ocenie Skarżącej w sprawie należało zastosować art. 637-641 u.o.o., które dotyczą świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W konsekwencji należało również zastosować przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2024r w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W niniejszej sprawie podstawę wydania decyzji Burmistrza [...] stanowiły przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 ustawy o obronie Ojczyzny.
Pierwszy z przepisów stanowi, że na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa (...). Natomiast zgodnie z treścią art. 630 ust. 1 u.o.o., wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ustęp 5 tego przepisu dotyczy zaś możliwości zobowiązania adresata decyzji do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania. Zatem przepis art. 630 ust. 1 u.o.o. pozwala ww. organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania "w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".
To, że przepisy te znajdują się w rozdziale 2 zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" nie oznacza, że na podstawie tych przepisów mogą być wydawane tylko decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju. Treść tych przepisów wskazuje bowiem, że można przeznaczyć rzeczy ruchome na cele świadczeń rzeczowych ze wskazaniem planowania ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jednakże sama decyzja może zostać wydana w czasie pokoju.
Natomiast wskazane przez skarżącą przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, tj. art. 637 ust. 1 i następne, wbrew twierdzeniom skargi, nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepisy te, zawarty w rozdziale 3 zatytułowanym "Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", dotyczą bowiem sytuacji, w której w dacie wydania decyzji jest już ogłoszona mobilizacji czy czas wojny. Wyjaśnić przy tym należy, że rozdział ten zawiera regulacje dotyczące działań organizacyjno-prawnych właściwych organów w czasie wojny i mobilizacji, obejmujących zarówno wykonywanie wcześniej wydanych decyzji administracyjnych (np. na podstawie art. 630 ustawy), jak i wydawanie decyzji na podstawie art. 640 ust. 1 ustawy (opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności).
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r. o sygn. akt II OSK 1654/12, dotyczące interpretacji przepisów art. 208 i art. 210 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W opinii Sądu, stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu zachowuje aktualność pomimo zmiany przepisów regulujących świadczenia rzeczowe. W omawianym zakresie rozwiązania przyjęte w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej są bowiem tożsame do rozwiązań przyjętych na gruncie ustawy o obronie Ojczyzny (tak zob. wyrok WSA w Gdańsku z 16.04.2025 r., III SA/Gd 437/24, LEX nr 3861896).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że kontrolowana decyzja została przez organ wydana na skutek wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zatem w tej sytuacji prawidłowo organy jako podstawę prawną decyzji wskazały przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Tym samym argumenty skarżącej co do nieprawidłowości wskazanych w decyzji podstaw prawnych nie zasługują na uwzględnienie. W konsekwencji również Organy były uprawnione do zastosowania przepisów wykonawczych, zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. poz. 1387), wydanym na podstawie art. 636 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Sąd nie zgadza się również z prezentowaną przez Skarżącą interpretacją przepisu art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.o., że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy, a za takie Skarżąca uznała będący przedmiotem decyzji walec drogowy. Ustawodawca w słowniczku ustawy o obronie Ojczyzna zawarł definicję mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych, wskazując że należy przez to rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych (art. 2 pkt 17 u.o.o.).
Zatem łącznie muszą być spełnione dwa warunki: przeznaczone do prowadzenia działalności i niezbędne do realizacji zadań na rzecz obronności.
Przepis art. 648 ust. 1 pkt 2 u.o.o. wskazuje, kiedy jest spełniony warunek niezbędności do realizacji zadań na rzecz obronności. Zgodnie z art. 648 ust. 1 ustawy, zadania realizowane przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych obejmują:
1) wykonywanie produkcji, napraw lub świadczenie usług na rzecz Sił Zbrojnych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub w czasie wojny;
2) utrzymywanie w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych niezbędnych do realizacji zadań, o których mowa w pkt 1;
3) militaryzację;
4) ochronę obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa;
5) inne zadania realizowane na rzecz Sił Zbrojnych i wojsk sojuszniczych.
Zadania na rzecz Sił Zbrojnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 2). Wykonywanie zadań w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 i 2 następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 6). Dopiero posiadanie zawartej umowy przez przedsiębiorcę z ministrem Obrony Narodowej na podstawie wydanej przez MON decyzji, jest podstawą do zastosowania wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, które jest uregulowane w art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z 19.02.2024 r., II SA/Bd 1325/23, LEX nr 3793023).
Skarżąca nie wykazała się posiadaniem takiej decyzji wydanej przez MON, jak też nie przedłożyła stosownej umowy, dlatego też nie mogło mieć do niej zastosowania przytoczone powyżej wyłączenie.
Ponadto wskazać należy, powołując się na art. 657 u.o.o., że przedsiębiorcą realizującym zadania na rzecz Sił Zbrojnych może być wyłącznie przedsiębiorca posiadający moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe, które mogą być wykorzystane do realizacji zadań, o których mowa w art. 648 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
W ocenie Sądu nałożony w kwestionowanej decyzji obowiązek został określony dostatecznie precyzyjnie. W decyzji jednoznacznie zidentyfikowano pojazd, będący przedmiotem świadczenia. Z decyzji wynika również, że objęte nią świadczenie powinno być wykonane w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny i tylko wtedy staje się ona wykonalna. Jednoznacznie organ określił też sposób wykonania obowiązku poprzez wskazanie miejsca do którego należy dostarczyć pojazd oraz podmiot, na rzecz którego świadczenie będzie wykonywane, a także okres, przez jaki przedmiot świadczenia będzie przez ten podmiot używany - w tym zakresie wskazano bowiem: "do chwili ustania potrzeb używania". W decyzji określono również nazwę jednostki na rzecz której wykonywane będzie świadczenie.
Należy przy tym wskazać, że treść, w tym poszczególne elementy decyzji zostały w sposób precyzyjny określone w przepisach wykonawczych – tj. w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. poz. 1387). Wydana w sprawie decyzja Organu I instancji została wydana zgodnie z załącznikiem nr 2 do ww. rozporządzenia i zawiera wszystkie wymienione w nim elementy, w tym nazwę jednostki na rzecz której świadczenie będzie wykonywane i miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia, włącznie z treścią pouczenia. Należy przy tym wskazać, że kwestionowane przez Skarżącą informacje, zawarte w pouczeniu, tj. o terminie i godzinie przystąpienia do wykonania świadczenia, również wynikają ze wzoru pouczenia, zawartego w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia.
Odnośnie zarzutów dotyczących zaniechania szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji należy wskazać, że o ile decyzja wydawana w przedmiocie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony ma charakter uznaniowy, to zakres tej uznaniowości pozostaje znacznie skrępowany przez niezwykle silną autonomię tzw. organów wojskowych, którym ustawodawca przyznał daleko idącą kompetencję w suwerennym określaniu zakresów świadczeń, które mają być przeznaczone na rzecz obronności. W przypadku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony RP uznać należy, że zakres kompetencji rozpoznawczych (kognicji) zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, został zawężony do kontroli poprawności procedury, a w zakresie stanu faktycznego - faktu posiadania przedmiotu świadczenia przez adresata decyzji administracyjnej, ewentualnie sprawności przedmiotu świadczenia (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 438/23). Zgodnie z art. 632 ust. 1 u.o.o. posiadacze nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec których wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, są obowiązani informować wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o rozporządzeniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą, w terminie 30 dni od dnia tego rozporządzenia. Podnoszony zarzut, dotyczący braku ustalenia czy spółka dysponuje kierowcami posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia również nie zasługuje na uwzględnienie. Zapewnienie kierowcy z odpowiednimi uprawnieniami do kierowania pojazdem w celu dostarczenia przedmiotu świadczenia należy do wewnętrznej organizacji spółki.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI