II SA/Rz 281/23

II SA/Rz 281/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1736/23 - Wyrok NSA z 2023-10-18
I OSK 1736/21 - Wyrok NSA z 2022-06-29
I SA/Wa 920/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-14
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 16, art. 136, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu A. R., K. P., Z. N. oraz W. N. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2022 r. nr SKO.4110/136/2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
II SA/Rz 281/23
UZASADNIENIE
Zaskarżoną sprzeciwem decyzją z 29 grudnia 2022 r. nr SKO.4110/136/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania: K. P., A. R., Z. N., W. N. oraz M. N., reprezentowanego przez kuratora M. N., uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z 30 września 2022 r. nr MGOPS.5026.21.2022.O, ustalającą wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 30 września 2022 r. nr MGOPS.5026.21.2022.O, Burmistrz [...] ustalił wysokość opłaty za pobyt J. N. w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej: DPS) w okresie od [...] maja 2019 roku do [...] maja 2021 roku w częściach ponoszonych przez zstępnych w następujący sposób:
1. K. P. jest zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt J. N. w DPS w następujących wysokościach:
- za miesiąc maj 2019 roku w wysokości 244,06 zł za okres od czerwca 2019 roku do marca 2020 roku w wysokości 400,95 zł miesięcznie,
- za miesiąc kwiecień 2020 roku w wysokości 392,44 zł,
- za okres od maja 2020 roku do marca 2021 roku w wysokości 518,72 zł miesięcznie. - za okres od kwietnia 2021 roku do maja 2021 roku w wysokości 602,06 zł jako przypadające proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia części różnicy między średnimi miesięcznymi kosztami utrzymania w DPS, a opłatą wniesioną przez mieszkańca.
2. A. R. jest zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt J. N. w DPS w następujących wysokościach:
- za miesiąc maj 2019 roku w wysokości 244,06 zł,
- za okres od czerwca 2019 roku do marca 2020 roku w wysokości 400,95 zł miesięcznie,
- za miesiąc kwiecień 2020 roku w wysokości 392,44 zł,
za okres od maja 2020 roku do marca 2021 roku w wysokości 518,72 zł miesięcznie, - za okres od kwietnia 2021 roku do maja 2021 roku w wysokości 602,06 zł,
- jako przypadające proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia części różnicy między średnimi miesięcznymi kosztami utrzymania w DPS, a opłatą wniesioną przez mieszkańca.
3. Z. N. jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt J. N. w DPS w następujących wysokościach:
- za miesiąc maj 2019 roku w wysokości 244,06 zł,
- za okres od czerwca 2019 roku do marca 2020 roku w wysokości 400,95 zł miesięcznie,
- za miesiąc kwiecień 2020 roku w wysokości 392,44 zł,
- za okres od maja 2020 roku do marca 2021 roku w wysokości 518,72 zł miesięcznie, - za okres od kwietnia 2021 roku do maja 2021 roku w wysokości 602,06 zł - jako przypadające proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia części różnicy między średnimi miesięcznymi kosztami utrzymania w DPS, a opłatą wniesioną przez mieszkańca.
4. W. N. jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt J. N. w DPS w następujących wysokościach:
- za miesiąc luty 2020 roku w wysokości 400,95 zł,
- za miesiąc styczeń 2021 roku w wysokości 155,90 zł,
- za miesiąc kwiecień 2021 roku w wysokości 100,75 zł,
- za miesiąc maj 2021 roku w wysokości 18.40 zł,
jako przypadającą proporcjonalną do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia maksymalną część różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą wniesioną przez mieszkańca, oraz jako kwoty przekraczające 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w poszczególnych miesiącach,
5. B. P. nie wnosi odpłatności za pobyt babci J. N. w DPS.
6. M. N. nieznany z miejsca pobytu, reprezentowany przez ustanowionego kuratora M. N. nie wnosi odpłatności za pobyt J. N. w DPS.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: K. P., A. R., Z. N., W. N. oraz M. N., reprezentowany przez kuratora M. N.
Odwołujący wskazali, że decyzją z dnia [...] maja 2019r., nr [...] organ ustalił opłatę za pobyt J. N. w DPS, ustalił całkowitą odpłatność za miesiąc maj 2019 r. oraz określił, że Gmina [...] pokrywać będzie kwotę określoną całorocznie zarządzeniem Burmistrza [...], stanowiącą różnicę między kosztem utrzymania w DPS a odpłatnością ponoszoną przez J. N. Wobec tego, że w ww. decyzji organ ustalił, że Gmina pokrywać będzie kwotę jako zobowiązany bezwarunkowo, a nie zastępczo, brak jest możliwości ponownego ustalenia kolejnych zobowiązanych do uiszczenia opłaty za pobyt J. N. w DPS.
SKO w Rzeszowie, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zasada kolejności przyjęta w art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 2268 ze zm., dalej: u.p.s.) oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Kolegium zwróciło uwagę, że obowiązki gminy związane z ponoszeniem opłat za pobyt w DPS są zróżnicowane. Gmina może być podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat, o których mowa, na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.s. W takiej sytuacji ponosi ona koszty bezzwrotnie jako zobowiązany do ich poniesienia. Jeśli do poniesienia opłaty są zobligowane równocześnie inne osoby to gminę obciąża kwota w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez te osoby. Z drugiej strony gmina może zastępczo ponosić koszty pobytu w DPS za osoby, które nie wywiązują się z wykonania umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. lub nie wnoszą opłat ustalonych decyzją.
Kolegium następnie wskazało, że [...] maja 2019 r. Burmistrz [...] wydał decyzję nr [...], w której postanowił:
1. ustalić opłatę za pobyt J. N. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 70% dochodu netto tj. 836,63 zł miesięcznie począwszy od 10.05.2019 r.
2. całkowita odpłatność za m-c maj 2019 r. naliczona zostaje proporcjonalnie do dni pobytu w Domu Pomocy Społecznej (22 dni) i wynosi: 2300,98 zł. Pani J. N. zobowiązana jest do ponoszenia odpłatności także za miesiąc maj 2019 r. w wysokości 70% dochodu czyli 836,63 zł.
3. Gmina [...] pokrywać będzie kwotę określoną corocznie zarządzeniem Burmistrza [...] stanowiącą różnicę między kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej a odpłatnością ponoszoną przez Panią J. N.
W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zaś w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że Gmina [...] pokrywać będzie pozostałą część kosztów utrzymania w DPS (różnicę między kosztem utrzymania w DPS a odpłatnością ponoszoną przez J. N.). Wymieniona wyżej decyzja została następnie zmieniona decyzją Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w części dot. ustalenia odpłatności za DPS w ten sposób, że od miesiąca kwietnia 2020 r. zmieniono wysokość odpłatność mieszkańca za pobyt w DPS z kwoty 836,63 zł na kwotę 887,66 zł miesięcznie. W pozostałej części decyzja nie uległa zmianie. Następnie decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] organ zmienił wysokość odpłatności mieszkańca za DPS z kwoty 887,66 zł na kwotę 1273,88 zł. W pozostałej części, decyzja z [...] maja 2019 r. nr [...] nie uległa zmianie.
Mając na uwadze ww. okoliczności Kolegium stwierdziło, że organ wydał dwie decyzje ustalające odpłatność za pobyt mieszkańca w DPS. Pierwszą w dniu [...] maja 2019 r. nr [...] (zmienioną dwukrotnie w opisanym w ww. zakresie), w której w pkt. 3 ustalił, że Gmina [...] pokrywać będzie kwotę określoną corocznie zarządzeniem Burmistrza [...], stanowiącą różnicę między kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej a odpłatnością ponoszoną przez J. N. Drugą decyzję wydał [...] września 2022 r. nr [...], ustalającą wysokość opłaty za pobyt J. N. w DPS w okresie od [...] maja 2019 roku do [...] maja 2021 roku w częściach ponoszonych przez zstępnych: K. P., A. R., Z. N. oraz W. N.
SKO uznało, że nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organ wydaje decyzję ustalającą odpłatność za pobyt w DPS w stosunku do zstępnych mieszkańca, jeżeli w obrocie prawnym istnieje wcześniejsza decyzja, ustalająca odpłatność bezwarunkową dla innego podmiotu - właściwej gminy, która ponosi opłatę za pobyt mieszkańca w DPS w ostatniej kolejności (art. 61 ust. 1 u.p.s.). W niniejszej sprawie odpłatność Gminy [...] została ustalona w ww. decyzji z 2019 r., jako odpłatność wnoszona nie zastępczo (za osoby obowiązane we wcześniejszej kolejności), lecz bezwarunkowo (co wynika z sentencji przedmiotowej decyzji z dnia [...] maja 2019 r. oraz wskazanej przez organ podstawy prawnej tej decyzji).
Z tej przyczyny Kolegium uznało, że zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że warunkiem ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS dla osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji organu z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w zakresie pkt 3, ustalającego odpłatność ponoszoną przez Gminę [...], zobowiązaną do poniesienia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w ostatniej kolejności.
K. P., A. R., Z. N., W. N. (dalej: Skarżący) złożyli sprzeciw od decyzji SKO w Rzeszowie z 29 grudnia 2022 r. nr SKO.4110/136/2022, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., przez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem Organ nie uwzględnił żądania odwołującej się strony co do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, tylko opierając się na art. 138 § 2 k.p.a., przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w sytuacji gdy stan sprawy nie dawał podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
Mając na względzie wskazane zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zasądzenie od Strony przeciwnej na rzecz Skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący powołali się na wyrok z dnia 14 października 2016 r., I OSK 379/15, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że jeżeli w danym okresie nie został określony obowiązek ponoszenia opłat w sposób inny, niż w wydanej decyzji, zatem w tym zakresie opłaty poniesione przez gminę nie są uiszczane zastępczo, lecz bezwarunkowo. W stosunku do tego samego okresu nie jest możliwe zatem ustalenie opłaty dla innych zobowiązanych osób, zostały one już bowiem poniesione.
Skarżący podnieśli, że w niniejszej sprawie kwestia odpłatności została uregulowana decyzją z dnia [...] maja 2019 r., w której Organ orzekł, że opłatę ponoszą: J. N. oraz Gmina [...]. W sentencji decyzji nie określono, że Gmina odpowiada zastępczo. Skoro więc zobowiązany do wnoszenia opłat został już określony decyzją z dnia [...] maja 2019 r. a opłata została przez Gminę poniesiona. to brak jest podstaw do ustalenia kolejnego zobowiązanego. Zdaniem Skarżących wydanie decyzji nakładającej na Strony obowiązek poniesienia kosztów jako zobowiązanych bezwarunkowo jest niedopuszczalne wobec treści art. 61 ust. 3 u.p.s. o pomocy społecznej oraz treści decyzji z dnia [...] maja 2019 r. W przekonaniu Skarżących Organ odwoławczy winien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić w całości zaskarżoną decyzję oraz umorzyć postępowanie.
Zdaniem Skarżących wadliwy jest pogląd Organu drugiej instancji, wedle którego warunkiem ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS dla osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w zakresie pkt 3 ustalającego gminę [...], jako zobowiązaną do poniesienia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w ostatniej kolejności. Pogląd ten stoi w sprzeczności z zasadą określoną w art. 16 k.p.a. Decyzja z [...] maja 2019 r. nie była przedmiotem odwołania, co za tym idzie nie była przedmiotem kontroli organu II instancji. Ponowne orzekanie w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną stanowiłoby naruszenie wyrażonej w art. 16 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych.
W odpowiedzi na sprzeciw SKO w Rzeszowie wniosło o jego oddalenie.
W piśmie procesowym z 15 marca 2023r. A. R. wniosła o przeprowadzenie dowodu z decyzji z [...] października 2021r,. nr [...], [...]; z [...] marca 2022r. nr [...] oraz z umowy z [...] czerwca 2021r. n [...], ustalających W. N., Z. N., K. P. i A. R. odpłatność za pobyt J. N. w DPS w okresie od [...] czerwca 2021 do [...] grudnia 2021 r. Skarżąca zawnioskowała o przeprowadzenie powyższych dowodów na okoliczność, że Organ odwoławczy nie zapoznał się z całym materiałem dowodowym sprawy i nie zweryfikował tego, że Organ I instancji wydał również całkowicie odrębne rozstrzygnięcia dla każdego podmiotu zobowiązanego do partycypowania w opłacie za pobyt J. N. w DPS ponieważ Burmistrz nie przekazał całości akt sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt J. N. w DPS. Z tego powodu również kontrola decyzji z 30 września 2022 r., znak: MGOPS.5026.21.2022.O, dokonana przez Kolegium jest nieprawidłowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sprzeciw jako niezasadny podlega oddaleniu.
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).
Zatem sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw ogranicza się jedynie do oceny, czy ziściły się przesłanki, umożliwiające organowi odwoławczemu wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, bądź też z przeprowadzeniem go w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami tego postępowania, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 marca 2023 r., IV SA/Po 78/23, dost. baza CBOSA. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oceny co do prawidłowości skorzystania z uprawnień kasatoryjnych organu odwoławczego, przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. należy dokonywać w połączeniu z oceną co do podstaw do zastosowania art. 136 k.p.a. W razie bowiem gdyby dostrzeżone przez organ odwoławczy uchybienia mogły zostać sanowane w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a., wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. należałoby ocenić jako nieuprawnione.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziła jednak możliwość skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia przewidzianego w art. 136 k.p.a.
W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo przyjęło, że istnieją podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej. Organ I instancji decyzją z 30 września 2022r. zobowiązał zstępnych do wnoszenia opłat za pobyt J. N. w DPS w części, a w jakiej pobyt nie został sfinansowany przez mieszkańca. Jednak jak prawidłowo zauważyło Kolegium w dniu wydania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym obowiązywała również decyzja Burmistrza [...] z [...] maja 2019r., w części dotyczącej pkt 3, w którym postanowiono, że to Gmina [...] będzie pokrywać kwotę w wysokości różnicy pomiędzy kosztem utrzymania w DPS a kosztem ponoszonym przez mieszkańca. Wydanie przez Organ I instancji decyzji z 30 września 2022r. spowodowało, że w obrocie prawnym istnieją dwie decyzje nakładające obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS w części niepokrytej przez mieszkańca - na dwa różne podmioty: tj. na Gminę oraz na Skarżących, jako zstępnych. Przy czym Gmina ww. decyzją z [...] maja 2019r. została zobowiązana do uiszczania opłat za pobyt w DPS bezwarunkowo, o czym świadczy sama sentencja rozstrzygnięcia i powołana podstawa prawna (tj. art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.). Powyższe powoduje, że dopóki w obrocie prawnym istnieje decyzja Burmistrza [...] z [...] maja 2019r. w części dotyczącej pkt 3, Organy I oraz II instancji nie mogą ponownie orzekać w sprawie obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS w części niepokrytej przez mieszkańca.
Skarżący argumentowali, że Organ II instancji winien był uchylić w całości decyzję Organu I instancji z 30 września 2022r. i umorzyć postępowanie w sprawie. Skarżący podnosili, że uchylenie decyzji z [...] maja 2019r. w części dotyczącej pkt 3 prowadziłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 k.p.a.
Nie przesądzając na obecnym etapie sprawy ostatecznego rozstrzygnięcia co do podstawy nałożenia na Skarżących obowiązku ponoszenia opłat za pobyt krewnej w DPS należy wskazać, że zgodnie ze zdaniem drugim, zawartym w art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W odniesieniu do decyzji przyznających świadczenia (w tym w formie pobytu w DPS) ustawodawca przewidział szczególną podstawę prawną do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
W wyroku przywołanym przez Skarżących z 14 października 2016r. I OSK 379/15 Naczelny Sąd wskazał, że "katalog podmiotów obowiązanych do wnoszenia opłat wymienia w kolejności art. 61 ust. 1 u.p.s. Decyzja ustalająca tę odpłatność precyzuje kto i w jakiej wysokości zobowiązany jest ponosić opłaty. W miarę zmian stanu faktycznego, np. zmian kręgu zobowiązanych na skutek śmierci czy zmian stanu majątkowego, jak również zmian średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, dochodzi do konieczności ponownego konkretyzowania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W takich jednak sytuacjach, gdy organ na skutek zmian stanu faktycznego zmienia kwotę opłaty lub osobę zobowiązaną, wydawana decyzja pod względem oznaczenia początku obowiązku ponoszenia opłaty nie może dotyczyć okresu objętego dotychczasową decyzją, bez jej zmiany lub wzruszenia." Zatem fakt, że Organ wydał uprzednio decyzję ustalającą opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie wyklucza późniejszej zamiany lub uchylenia decyzji w tym przedmiocie na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Z tego względu Kolegium nie naruszyło art. 16 k.p.a. uznając, że w pierwszej kolejności należy wyeliminować z obrotu prawnego pkt 3 decyzji Burmistrza [...] z [...] maja 2019 roku, aby móc rozstrzygać o ewentualnym zobowiązaniu Skarżących do ponoszenia opłat za pobyt w DPS.
Ustalenie przez Organ I instancji odpłatności za pobyt w DPS wobec zstępnych w sytuacji, w której w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja, nakładająca na Gminę obowiązek pokrywania kosztów pobytu w DPS w części nieuiszczonej przez mieszkańca oznacza, że decyzja Burmistrza [...] z 30 września 2022r. została wydana z naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a. Zatem kontrolowana przez Kolegium decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem podstawowej zasady trwałości decyzji ostatecznej. W takiej sytuacji Organ odwoławczy nie mógł rozstrzygnąć sprawy w sposób reformatoryjny na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Z tych przyczyn Kolegium zasadnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. i uchyliło decyzję Burmistrza [...] z 30 września 2022r. a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.
Odnosząc się do argumentów zawartych w piśmie skarżącej A. R. z 15 marca 2023r. należy wskazać, że powołane w tym piśmie: umowa oraz decyzje Burmistrza [...] dotyczą odrębnej sprawy, tj. ustalenia odpłatności za pobyt J. N. w okresie od [...] czerwca 2021r do [...] grudnia 2021r., która może podlegać kontroli sądowej w wyniku odrębnej skargi. Podniesione w piśmie z 15 marca 2023r. zarzuty nie mają bezpośredniego wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd w sprawie zainicjowanej przedmiotowym sprzeciwem nie dokonywał kontroli w zakresie tego, czy na Skarżących nałożono prawidłowo obowiązek uiszczenia opłat w okresie od [...] czerwca do [...] grudnia 2021r. Niniejsza sprawa dotyczyła okresu odpłatności od [...] maja 2019r. do [...] maja 2021r. a o jej wyniku zadecydowały uchybienia przepisom postępowania, jakich dopuścił się Organ I instancji a nie wysokość ustalonej Skarżącym odpłatności za pobyt krewnej w DPS.
Z tych przyczyn Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a.