II SA/Rz 276/23

II SA/Rz 276/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 15, art. 138 §2, art. art. 138 §2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu Gminy [...] od decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 24 stycznia 2023 r. nr N-I.7581.2.48.2022 w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 24 stycznia 2023 r. nr N-I.7581.2.48.2022 w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej: "u.g.n.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Wnioskiem z 17 czerwca 2019 r. (następnie kilkukrotnie uzupełnianym) L. Ś. i B. M. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika zwróciły się do Prezydenta [...] o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...] (powstałej z podziału działki [...]) oraz nr [...] i nr [...] byłego obrębu [...] obj. Lwh [...] gm. kat. [...].
W związku z faktem, że wnioskowane do zwrotu działki stanowią własność Gminy [...], Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] wyłączył Prezydenta [...] od rozpatrzenia sprawy, z wyjątkiem działki nr [...], stanowiącej własność Województwa [...], wyznaczając do jej załatwienia Starostę [...].
Starosta [...] decyzją z 14 listopada 2022 r. nr GN.6821.2.9.2022 orzekł: w pkt 1 o zwrocie na rzecz: L. Ś. ½ części, B. M. - ½ części, nieruchomości położonych w Obr. [...], [...], oznaczonych jako działki nr: [...] o pow. 0,1548 ha i [...] o pow. 0,0128 ha - powstałych z podziału dz. nr [...] objętych KW [...], [...] o pow. 0,0108 ha i [...] o pow. 0,0005 ha - powstałych z podziału dz. nr [...], obj. KW [...], [...] o pow. 0,0136 ha i [...] o pow. 0,0016 ha - powstałych z podziału dz. nr [...], obj. KW [...], wszystkie stanowiące własność Gminy [...]; w pkt 2 o zwrocie na rzecz: A. B. - 47/100 części, T. R. - 47/100 części, H. R. - 2/100 części, D. K. - 2/100 części, L. Ś. - 1/100 części, B. M. - 1/100 części, nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0261 ha, powstała z podziału działki nr [...], objętej KW [...] i nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] o pow. 0,0072 ha powstałą z podziału dz. [...] (utworzoną z dz. nr [...]) stanowiąca własność Województwa [...] objętej KW [...]; w pkt 3 odmówił: L. Ś., B. M., A. B., T. R., H. R. i D. K., zwrotu nieruchomości stanowiących: dz. nr [...] i części dz. nr [...] i [...] - odpowiadających działkom nr: [...] i [...] z b. Obr. [...]; w pkt 4 orzekł o zwrocie przez wymienione w punktach 1 i 2 osoby na rzecz Gminy Miasto [...], zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, w łącznej wysokości 18.751,34 zł - w następujących kwotach: L. Ś. – 8.298,84 zł; B. M. – 8.298,84 zł; A. B. – 1.032,88 zł; T. R. – 1.032, 88 zł, H. R. - 43,95 zł; D. K. - 43,95 zł. Ze wskazaniem, że ww. kwoty należy wpłacić w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...]; w pkt 5 orzekł o zwrocie przez wymienione w pkt 2 osoby na rzecz Województwa [...] zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, w łącznej wysokości 606,24 zł - w następujących kwotach: L. Ś. - 6,05 zł; B. M. - 6,05 zł; A. B. - 284,95 zł; T. R. - 284, 95 zł; H. R. - 12,12 zł; D. K. - 12,12 zł ze wskazaniem, że ww. kwoty należy wpłacić w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]; w pkt 6 orzekł, że wierzytelności Gminy [...] i Województwa [...] w kwotach wymienionych w pkt 4 i pkt 5, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polegać będzie na ustanowieniu hipoteki na zwracanej nieruchomości na rzecz poprzednich właścicieli, niniejsza decyzja będzie stanowiła podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej; w pkt 7 orzekł, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę wpisu własności w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: L. Ś., B. M., A. B., T. R., H. R. oraz D. K. wszyscy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego G. G.; Gmina [....] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. N. oraz Województwo [...].
Pełnomocnik L. Ś., B. M., A. B., T. R., H. R. oraz D. K. zaskarżył decyzję Starosty w części w jakiej odmawia ona zwrotu nieruchomości stanowiących dz. nr [...] i części dz. nr [...] i [...] - odpowiadających działkom nr [...] i [...] z b. obr. [...] tj. w zakresie pkt 3 ww. decyzji.
Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.; art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n.; art. 136 u.g.n.
Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i orzeczenie o obowiązku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz odwołujących się ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Województwo [...] w złożonym odwołaniu zaskarżyło ww. decyzję Starosty w zakresie pkt 2 i pkt 5, tj. w zakresie nieruchomości stanowiącej własność Województwa [...] (działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...], utworzonej z działki nr [...]). Województwo zarzuciło naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.; art, 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1728); art. 7, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 64 , art. 165 Konstytucji RP.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Województwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 i pkt 5.
Gmina [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła ww. decyzję Starosty w zakresie pkt 1, pkt 4, pkt 6 i pkt 7.
W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, a wszystkie nieruchomości objęte wnioskiem zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, gdyż nastąpiła modyfikacja celu ze względu na skomplikowany charakter zamierzenia, jakim była budowa lodowiska. Pełnomocnik podniósł również, że nawet gdyby przyjąć, że zwrócona nieruchomość była wywłaszczona, to zaskarżona decyzja nie zawiera obligatoryjnego rozstrzygnięcia co do ustanowienia hipoteki.
Wojewoda Podkarpacki, po rozpatrzeniu złożonych odwołań, opisaną na wstępie decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr N-I.7581.2.48.2022, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 i z 1982 r. poz. 79), na podstawie aktu notarialnego z [...] kwietnia 1979 r., Rep. [...] Nr [...] Skarb Państwa nabył działki oznaczone wówczas nr [...] i [...], położone w [...], w ówczesnym obrębie nr [...] miasta [...] pod budowę lodowiska sztucznie zamrażanego w [...], w oparciu o ostateczną decyzję Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] z [...] listopada 1977 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Natomiast działka oznaczona wówczas nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa, również pod budowę lodowiska sztucznie zamrażanego jednakże na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z [...] września 1979 r. nr [...].
W ocenie Organu odwoławczego, Starosta dokonał błędnej interpretacji postanowienia Wojewody [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], gdyż z jego treści jednoznacznie wynika, że Prezydent Miasta [...] został wyłączony od prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...], obręb [...], oznaczonej dawniej jako działka nr [...] (odpowiadająca aktualnie częściom działek nr: [...] i [...]), nr [...] (odpowiadająca aktualnie częściom działek nr: [...] i [...]), nr [...] (odpowiadająca aktualnie częściom działek nr: [...] i [...], stanowiących własność Gminy Miasto [...], objętych KW nr [...], z wyjątkiem działki nr [...], objętej KW nr [...], która stanowi własność Województwa [...]. Do załatwienia przedmiotowej sprawy Wojewoda wyznaczył Starostę [...], ale tylko w odniesieniu do działek nr: [...].
Zdaniem Wojewody, Prezydent Miasta [...] ostateczną decyzją z 31 maja 2022 r. nr BGM-VI.434.163.2015.GL dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot m.in. działki nr [...]. Działka ta uległa dalszemu podziałowi na działki nr [...] i nr [...], przy czym działka nr [...] podzieliła się ostatecznie na działki nr [...] i nr [...]. Wobec powyższego pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Starosty [...] przyczyniłoby się do powstania sytuacji, w której decyzja ta obarczona byłaby wadą nieważności, ponieważ dotyczyłaby sprawy uprzednio już częściowo rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zdaniem Organu II instancji z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonej decyzji Starosty [...] dotyczą działek wydzielonych z działek objętych pierwotnym wnioskiem zwrotowym, niemożliwe jest częściowe uchylenie decyzji w zakresie odnoszącym się jedynie do działki nr [...], która nie powinna być objęta postępowaniem Organu I instancji.
W ocenie Wojewody postępowanie Organu I instancji w istotny sposób naruszyło przepisy procedury administracyjnej, jednak w zaistniałym stanie faktycznym Organ odwoławczy, nie znalazł podstaw do uwzględnienia złożonych odwołań i podzielił argumentację Organu I instancji, co do kwestii uzasadnienia prawnego dla zwrotu części nieruchomości i stosownie odmowy zwrotu części nieruchomości.
Końcowo Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem własnym z [...] stycznia 2023 r. nr [...] połączył sprawy o znakach: N-I.7581.2.48.2022 i N-I.7581.2.50.2022 do wspólnego rozpoznania, jak również rozstrzygnięcia i prowadzenia ich dalej pod znakiem: N-I.7581.2.48.2022.
W sprzeciwie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina Miasto [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której uchyla pkt 1, 4, 6, 7 decyzji Starosty z 14 listopada 2022 r. i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzja jest błędna. Zdaniem pełnomocnika w przypadku jeśli jedyną przyczyną wydania decyzji kasatoryjnej był błąd Starosty [...] w interpretacji postanowienia Wojewody Podkarpackiego z [...] sierpnia 2021 r. o wyłączeniu Prezydenta [....] od rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości, skutkujący orzekaniem przez Starostę o zwrocie działek należących do Województwa [...] wraz z działkami należącymi do Gminy [...], to Organ II instancji nie może wypowiadać się w kwestiach materialnoprawnych co do zasadności zwrotu. Ponadto wypowiedź ta jest wyjątkowo zdawkowa i nie może zastąpić odpowiedniego uzasadnienia, które zapewne sporządziłby Organ II instancji gdyby wydawał decyzję merytoryczną.
W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko jak również argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 27 lutego 2023 r. pełnomocnik Strony skarżącej doprecyzował, że sprzeciwem zaskarżono decyzję Wojewody Podkarpackiego z 24 stycznia 2023 r. nr N-I.7581.2.48.2022 w części, w której uchyliła pkt 1, 4, 6, 7 decyzji Starosty [...] z 14 listopada 2022 r. nr GN.6821.2.9.2022.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 151a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 151a § 2 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
Sprzeciw w niniejszej sprawie podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Przepis art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi. Zgodnie z art. 134 i art. 145 p.p.s.a. skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów zarówno prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym. Natomiast art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw uruchamia postępowanie sądowe zawężone do formalnej kontroli legalności decyzji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., a więc bez badania meritum sprawy administracyjnej. Zasadniczo przyjmuje się, że przepis art. 64e p.p.s.a. ogranicza zakres kontroli sądu do oceny "istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2263/20 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ocena sądu ma sprowadzać się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Decyzja organu odwoławczego powoduje, że nie została wydana decyzja ostateczna co do meritum sprawy. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 1267/20).
Sąd w ramach kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.
W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Inicjuje on postępowanie szczególne, w którym sąd powinien wyłącznie ocenić, czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. dokonywana jest przez pryzmat prawa materialnego, lecz nie prowadzi do badania naruszeń przepisów materialnych.
Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ważne jest spostrzeżenie, że wykazanie zaistnienia tych przesłanek następuje z uwzględnieniem określonej podstawy materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja kasacyjna Wojewody Podkarpackiego uchylająca decyzję Starosty [...] z 14 listopada 2022r., nr GN.6821.2.9.2022 wydaną w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Jak wynika z uzasadniania decyzji podstawą uchylenia rozstrzygnięcia Organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania było stwierdzenie kwalifikowanej wady polegającej na wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie już częściowo rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Jak prawidłowo wyjaśniono postanowieniem Wojewody Podkarpackiego z [...] sierpnia 2021 r., Nr [...] Prezydent Miasta [...] wyłączony został od prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] ( odpowiadająca aktualnie częściom działek nr [...] i [...]), nr [...] ( odpowiadająca aktualnie częściom działek nr [...] i [...]), nr [...] ( odpowiadająca aktualnie częściom działek nr [...] i [...]) stanowiących własność Gminy [...], z wyjątkiem działki nr [...] stanowiącej własność Województwa [...]. Do załatwienia sprawy w odniesieniu do działek nr [...] Wojewoda wyznaczył Starostę [...].
Ostateczną decyzją z 31 maja 2022 r. nr BGM-VI.434.163.2015.GL Prezydent [...] orzekł o zwrocie między innymi działki [...].
Jak wynika z akt działka ta uległa dalszemu podziałowi w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości toczących się przed Starostą [...] i w konsekwencji decyzją tego Organu rozstrzygnięto o zwrocie części działki [...] ( pkt 2 decyzji) i odmowie zwrotu działki [...] ( pkt 3 decyzji) powstałych z podziału działki [...] powstałej z działki [...].
Zatem słusznie stwierdził Organ II instancji, że rozstrzygnięcie Organu I instancji dotyczy częściowo sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją Organu I instancji.
O ile w przypadku, w którym decyzja Organu I instancji dotknięta jest wadą nieważności polegającą na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej lub naruszeniu przepisów o właściwości, naruszeniu reguły res iudicata czy też wydaniu decyzji wobec osoby niebędącej stroną w sprawie, organ odwoławczy powinien uchylić taką decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, czyli wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, 2016, s. 623; K. Glibowski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.). Kodeks postępowania administracyjnego, 2017, s. 939), o tyle w niniejszej sprawie Sąd zgadza się z Organem II instancji, że byłoby to niemożliwe bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, o jakiej mowa w art. 15 k.p.a., co z kolei stałoby w kontrze z zakresem orzekania na postawie art. 138 §2 k.p.a.
Rozstrzygnięcia zawarte w decyzji Starosty [...], jak słusznie zauważa Wojewoda, dotyczy działek wydzielonych z działek objętych pierwotnym wnioskiem. Niemożliwe jest w związku z tym uchylenie decyzji w zakresie odnoszącym się jedynie do działki nr [...] ( której dotyczyła decyzja Prezydenta [....]) w sytuacji gdy Starosta [...] na potrzeby postępowania zwrotowego dokonał podziału tej działki, a następnie rozstrzygnął w kwestii nowo wydzielonych działek.
Słusznie zatem Organ II instancji zauważa, że nie jest możliwe uchylenie decyzji jedynie w części dotyczącej działki [...]. Ponadto zawarte w decyzji Organu I instancji rozstrzygnięcia pozostają ze sobą w ścisłym związku, wysokość odszkodowania zależy od wielkości zwrotu, co również uzasadnia wychylenie decyzji w całości, a nie jak chciała tego strona wnosząca sprzeciw jedynie w części dotyczącej pkt 1,4,6 i 7 decyzji Organu I instancji.
Celem usunięcie powstałych nieprawidłowości konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy, przy uwzględnieniu rozstrzygnięcia Prezydenta [...] w zakresie rozpoznającym wniosek o zwrot działki [...].
Odnosząc się końcowo do zarzutów podniesionych w sprzeciwie dotyczących związania Organu I instancji stanowiskiem Organu II instancji co do meritum sprawy Sąd stwierdza, że nie może być ono przedmiotem merytorycznej wypowiedzi Sądu, ze względu na wyjaśniony wyżej, ograniczony zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w trybie art. 64a i n. p.p.s.a. oraz wynikły ze wspomnianej wyżej specyfiki postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym na skutek sprzeciwu, brak udziału innych niż wnoszący sprzeciw i organ, stron postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Dokonanie przez sąd administracyjny materialnoprawnej oceny poglądów wyrażonych w sprawie przez Organ II instancji, pozbawiłoby podmioty mające interes prawny w sprawie możliwości kontestowania tej oceny.
Ocena wykładni przepisów prawa, o której mowa w art. 138 § 2a k.p.a. i wytycznych Organu II instancji w zakresie wykładni tych przepisów, ostatecznie i tak dokonywana jest przez sąd administracyjny rozpatrujący skargę na decyzję orzekającą co do istoty sprawy administracyjnej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.