II SA/Rz 267/23

II SA/Rz 267/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 108 ust. 2, art. 75 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 16 § 3, art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [....] z dnia 9 stycznia 2023 r.nr OKS/39/2022/2023 w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komisji Stypendialnej [...] z dnia 8 listopada 2022 r. nr KNS/KS/956/2022/2023.
Uzasadnienie
II SA/Rz 267/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi B.K. jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (OKS [...]) z 9 stycznia 2023 r. nr OKS/39/2022/2023 dotycząca odmowy przyznania stypendium socjalnego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 1 marca 2021 r. nr KNS-D/601/2020/2021 Dziekan [...] skreślił B.K. z listy studentów 6 semestru III roku studiów niestacjonarnych I stopnia - profil ogólnoakademicki kierunek [...] w roku akademickim 2020/2021. Rektor [...] decyzją z 25 marca 2021 r. nr PSK-58/2020/2021 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z 28 października 2021 r. II SA/Rz 745/21 WSA w Rzeszowie uchylił decyzję Rektora z 25 marca 2021 r., zobowiązując organ w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym do wyjaśnienia okoliczności przywoływanych przez skarżącą jako przyczyny nieuiszczenia rat czesnego w terminie i uzasadnienia decyzji w sposób umożliwiający kontrolę jej legalności.
Rektor [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 8 lutego 2022 r. nr PSK-75/2021/2022 utrzymał w mocy decyzję Dziekana z 1 marca 2021 r. Wyrokiem z 27 września 2022 r. II SA/Rz 376/22 WSA w Rzeszowie oddalił skargę B.K. na decyzję Rektora [...] z 8 lutego 2022 r., wskazując, że dokonane przez organ ustalenia usprawiedliwiają decyzję o skreśleniu z listy studentów. Skarżąca od wskazanego wyżej wyroku wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (została ona zarejestrowana pod sygn. akt III OSK 2865/22).
Komisja Stypendialna [...] (KS [...]) decyzją z 8 listopada 2022 r. nr KNS/KS/956/2022/2023 umorzyła postępowanie w sprawie przyznania B.K. stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim 2022/2023.
W uzasadnieniu wskazano, że możliwość ubiegania się o świadczenie w formie stypendium socjalnego jest prawem studenta zgodnie z § 16 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów na [...]. Stosownie natomiast do § 17 ust. 4 tego Regulaminu, prawa i obowiązki studenta wygasają z chwilą ukończenia studiów lub prawomocnego skreślenia z listy studentów. Z uwagi na fakt, że 1 marca 2022 r. B.K. została skreślona z listy studentów z powodu niedokonania wpłaty w semestrze V, 3 roku studiów w roku akademickim 2020/2021, postępowanie w sprawie przyznania stypendium socjalnego stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.).
W odwołaniu od decyzji KS [...] B.K. zakwestionowała swój status studenta warunkowego w uczelnianej ewidencji, wskazując, że z uwagi na dokonanie wpłat zaległego czesnego powinna odzyskać status studenta. W związku z tym wniosła także o przyznanie stypendium socjalnego.
OKS [...] opisaną na wstępie decyzją z 9 stycznia 2023 r. – działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej: u.P.s.w.) w zw. z art. 281 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), a także Regulaminu świadczeń dla studentów [...] oraz Zarządzenia Rektora [...] z dnia 7 listopada 2022 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz wysokości świadczeń dla studentów /doktorantów [...] w roku akademickim 2022/2023 - utrzymała w mocy decyzję KS [...] z 8 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia B.K. z listy studentów. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przyznania stypendium socjalnego, wskazując dodatkowo, że wniesienie skargi w przedmiocie skreślenia z listy studentów (oddalonej wyrokiem WSA w Rzeszowie z 27 września 2022 r. II SA/Rz 376/22) nie wstrzymuje zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.) wykonania aktu lub czynności.
W skardze na decyzję OKS [...] z 9 stycznia 2023 r. B.K. wniosła o jej uchylenie, podając, że decyzja o skreśleniu jej z listy studentów została uchylona 16 lutego 2022 r. i od tamtej pory jej status w "wirtualnej uczelni" jest warunkowy. Dziekan nie zaktualizował tego wpisu na semestr 9 i tym samym błędnie odmówiono jej przyznania stypendium socjalnego. Należności wobec uczelni w kwocie 7000 zł zostały uregulowane 20 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący OKS [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania
z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem skargi jest decyzja OKS [...] z 9 stycznia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję KS [...] z 8 listopada 2022 r. o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania w sprawie przyznania skarżącej stypendium socjalnego wobec stwierdzenia jego bezprzedmiotowości będącej następstwem jej skreślenia z listy studentów (w myśl tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części).
Wyliczenie podstawowych form pomocy materialnej dla studentów zawiera przepis art. 86 u.P.s.w. Stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 tej ustawy, student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się o pomoc materialną w formie stypendium socjalnego. Wysokość świadczeń o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, szczegółowe kryteria i tryb ich przyznawania, sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta, a także tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej określa regulamin świadczeń dla studentów (art. 95 ust. 1 u.P.s.w.); zgodnie z § 8 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów [...], "podstawą przyznania stypendium socjalnego jest trudna sytuacja materialna studenta".
Art. 108 ust. 2 pkt 4 u.P.s.w. stanowi jednocześnie, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 u.P.s.w.).
Stosownie do § 16 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów na [...] (dla którego podstawę prawną uchwalenia stanowił art. 75 u.P.s.w.), na zasadach określonych odrębnymi przepisami student ma prawo w szczególności do korzystania z pomocy materialnej oraz różnego rodzaju stypendiów (jak trafnie wskazano w decyzji KS [...] z 8 listopada 2022 r., możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego niewątpliwie należy do praw studenta).
/kopia Regulaminu studiów na [...] – w przeciwieństwie do Regulaminu świadczeń dla studentów [...] – nie została dołączona do akt administracyjnych sprawy, niemniej jest ogólnodostępna na stronie internetowej tej Uczelni, co Sąd uwzględnił urzędu/.
Z § 17 ust. 4 Regulaminu studiów na [...] wynika wymóg uzyskania przez decyzję o skreśleniu z listy studentów waloru prawomocności (zgodnie z jego brzmieniem, "prawa i obowiązki studenta wygasają z chwilą ukończenia studiów lub prawomocnego skreślenia z listy studentów") i właśnie ta kwestia okazała się kluczowa dla oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji dot. umorzenia postępowania o przyznanie skarżącej prawa do stypendium socjalnego (mimo zwrócenia na to uwagi w uzasadnieniu decyzji organu I instancji poprzez przywołanie regulacji § 17 ust. 4 Regulaminu studiów na [...], nie uwzględnił jej ani ten organ, ani organ odwoławczy).
Zgodnie z treścią art. 16 § 3 k.p.a., decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. W doktrynie i piśmiennictwie przyjmuje się, że prawomocność decyzji wynika z następujących okoliczności: 1) skarga do sądu została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu; 2) skarga do sądu nie została wniesiona w terminie i termin ten nie został przywrócony; 3) przepis szczególny wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi do sądu; 4) decyzja stała się ostateczna, ponieważ żadna ze stron nie wniosła odwołania lub wszystkie strony zrzekły się prawa do odwołania (tak P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022).
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie pominęły fakt, że decyzja Rektora [...] z 8 lutego 2022 r. nr PSK-75/2021/2022 – utrzymująca w mocy decyzję Dziekana [...] z 1 marca 2021 r. nr KNS-D/601/2020/2021 o skreśleniu B.K. z listy studentów – była decyzją ostateczną, ale nie miała statusu decyzji prawomocnej na skutek wniesienia przez nią skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie z 27 września 2022 r. II SA/Rz 376/22 oddalającego skargę na w/w decyzję Rektora [...] z 8 lutego 2022 r. (skarga kasacyjna zarejestrowana pod sygn. akt III OSK 2865/22, wg informacji zawartych w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach sądów administracyjnych dostępnej pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl" – na dzień wydawania zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji, a także wyrokowania przez Sąd – nie została jeszcze rozpoznana).
Oznacza to, że decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów jest nadal nieprawomocna, bowiem nieprawomocny jest także wyrok WSA w Rzeszowie z 27 września 2022 r. II SA/Rz 376/22. W konsekwencji w oparciu o tę decyzję brak było podstaw do umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o przyznanie skarżącej stypendium socjalnego.
Ubocznie Sąd dodatkowo zauważa, że takie samo rozwiązanie – oparte o prawomocność decyzji o skreśleniu z listy studentów - zostało przewidziane w stosunku do świadczeń już przyznanych studentowi.
Zgodnie z § 33 ust. 1 a Regulaminu świadczeń dla studentów [...], student traci prawo do przyznanych świadczeń w przypadku skreślenia z listy studentów. W takim przypadku, wypłata przyznanych studentowi świadczeń zostaje wstrzymana od miesiąca następującego po miesiącu w którym student został skreślony z listy studentów (ust. 4), przy czym student traci prawo do wstrzymanych świadczeń z dniem skreślenia z listy studentów prawomocną decyzją (ust. 5).
| Wobec powyższego, uznając przedwczesność wydanych w sprawie decyzji dot. umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie | |
|przyznania skarżącej stypendium socjalnego, z uwagi na naruszenie przez orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego i | |
|procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy – a to art. 108 ust. 3 i art. 75 ust. 1 u.P.s.w. w zw. z § 17 ust. 4 Regulaminu | |
|studiów na [...] oraz art. 16 § 3 i art. 105 § 1 k.p.a. - Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. | |
|uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. | |