II SA/RZ 261/05

II SA/Rz 261/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /sprawozdawca/
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 113 par. 1, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 22 ust. 1, art. 1, art. 2, art. 3, art. 4
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia[...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IISA/Rz 261/05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] o odmowie przyznania "S. M." uprawnień kombatanckich.
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 127 §3 i 138 §1 pkt 1 kpa a także art. 22 ust 1 i art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r, Nr 42, poz. 371, ze zm.)
Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika , ze S. M. posługujący się w tym czasie imieniem "Z." uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w [...] w dniu 23 maja 1986r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 22.10. 1947 do 31.12. 1947 r. na podstawie oświadczeń świadków S. S. i W. R., którzy potwierdzili jego służbę w szeregach ORMO od 1 września 1944r. do 21 lutego 1946r. , udział w walkach z bandami UPA i odniesienie ran w tej walce oraz na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej MO w [...] z dnia 15.09. 1981 r. . Wynika zeń, że w dniu 1 września 1944r. wstąpił on w szeregi Milicji Pomocniczej a następnie od 21 lutego 1946r.stąpił do ORMO i brał udział w walce z reakcyjnym podziemiem.
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2000r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił go, jako Z. M. wspomnianych wyżej uprawnień w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. W dalszej kolejności decyzją z [...] listopada 2000r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy opisaną decyzję z [...] czerwca 2000r. W tym właśnie wniosku pochodzącym z dnia 14 czerwca 2000r. Z. M. podniósł, ze decyzja jest krzywdząca , bowiem w czasie okupacji działał w ruchu oporu Armii Krajowej, czego dowodem jest rana ręki i zapytał, czy świadkowie mogą potwierdzić tę okoliczność.
Decyzji z dnia [...] listopada 2000r. Z. M. nie zaskarżył do NSA , jak twierdzi
z powodu choroby. Zwrócił się natomiast pismem z dnia 12 lutego 2002r.
o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach
z okupantem , co mogą potwierdzić świadkowie.
Następnie po otrzymaniu pisma wyjaśniającego od organu zwrócił się doń ponownie o wznowienie procesu weryfikacyjnego, bowiem decyzja w jego wyniku zapadła była jego zdaniem niesprawiedliwa. Wstąpił do Pomocniczej Milicji Obywatelskiej , by walczyć z UPA. Na terenie powiatu lubaczowskiego do Milicji Obywatelskiej została skierowana "19 PO AK" a jej Komendantem Powiatowym został ppor. AK W. K. o pseudonimie "R." On nie utrwalał władzy ludowej a razem
z akowcami i milicjantami walczył z UPA w obronie życia i mienia mieszkańców okolicznych wiosek.
Po uzyskaniu materiałów z Instytutu Pamięci Narodowej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, który pisma Z. M. potraktował jako wniosek o zmianę w trybie art. 154 kpa decyzji z dnia z dnia [...] listopada 2000r. i utrzymanej nia mocy decyzji
z [...] czerwca 2000r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich - decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] odmówił uchylenia tych decyzji, podnosząc w jej uzasadnieniu, ze materiały dowodowe w sprawie, w tym także uzyskane z IPN nie wskazują , by mógł on zachować uprawnienia nabyte z tytułu utrwalania władzy ludowej, jako że nie wykazał, iż jego udział w walkach z UPA miał miejsce w ramach jednostek WP i pod dowództwem wojskowym, bądź w ramach zmilitaryzowanych służb państwowych.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] organ sprostował tę ostatnią decyzję poprzez wpisanie w miejsce imienia Z. ( M.), imienia S.
Po raz kolejny S. M. zwrócił się w dniu 8.03. 2004r. ( data wpływu) do organu
z wnioskiem o przyznanie mu uprawnień kombatanckich przedkładając kwestionariusz osoby ubiegającej się o takie uprawnienia i podając w nim, że walczył w ramach Samoobrony z oddziałami UPA od września 1943r. zaś od lipca 1944r. wstąpił do ORMO, by nadal tę walkę prowadzić. Do wniosku dołączył rekomendację Związku Kombatantów Rzeczpospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych Zarząd Okręgu w [...] z 4 marca 2003r. oraz oświadczenia świadków S. S. oraz J. S. potwierdzające jego walkę z UPA w ramach oddziałów Samoobrony, jak również życiorys do walki tej nawiązujący
Decyzją opisaną na wstępie pochodzącą z dnia [...] lipca 2004r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S. "M." przyznania uprawnień z wnioskowanego tytułu uzasadniając, iż nie jest to tytuł przewidziany ustawą .
Decyzję tę zakwestionował S. M. wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ.
W motywach wniosku podniósł, że jest ona dlań krzywdząca. Pełnił służbę
w organizacji "Samoobrona" do której wstąpił w 1943 r. Celem jej była ochrona życia
i mienia ludności polskiej przed napadami ze strony UPA, które ludność tę mordowały a mienie paliły. Przedłożył na tę okoliczność zeznania świadków.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2004r. I w tej decyzji określając stronę postępowania użył nazwiska " M."
W jej uzasadnieniu ponowił argumentację zaskarżonej decyzji, podkreślającą , że rodzaj działalności, na którą powołuje się wnioskodawca nie został uznany przez ustawodawcę za tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie datowaną na 14.02. 2005r. złożył "Z." M. podpisującą się jedynie nazwiskiem
i domagając się jej uchylenia. W piśmie ją uzupełniającym stwierdził, że jego imię powinno brzmieć S.
W uzasadnieniu skargi ponowił twierdzenie o wstąpieniu do oddziałów Samoobrony w celu likwidacji band UPA, z tym , że dodał, iż nastąpiło to z rozkazu dowódcy AK. Dodał również , iż początkiem grudnia 1944r. wstąpił w szeregi AK w O. Przysięgę odebrał od niego członek Ak ks. J. M. "K." w obecności dowódcy F. Z. ps.. "M." Jako członek Samoobrony skierowany tam przez AK brał czynny udział w akcjach zbrojnych przeciwko UPA. W takcie pościgu za jedną z band został postrzelony w ramię. Po wyjściu ze szpitala nadał pełnił " obowiązki służbowe" biorąc udział
w walkach pod dowództwem jednostek Wojska Polskiego na terenach O., Z., S., S., N. i L. Po wyzwoleniu w oparciu o Samoobronę organizowano Milicję Obywatelską. Dla zabezpieczenia ludności przed bandami UPA Kierownictwo Obwodu Ak skierowało do MO "całą 4 tą kompanię 19 P.P Armii Krajowej" Komendantem Powiatowym został żołnierz AK ps. R. Skarżący też pełnił służbę do 1947r. nie pobierając pensji i walcząc własna bronią. Po zlikwidowaniu band UPA członkowie AK zostali zwolnieni z MO a Komendant został aresztowany. Skarżący nigdy nie brał udziału w zwalczaniu poakowskiego podziemia. Do skargi dołączył kolejną rekomendację wniosku z tej samej organizacji kombatanckiej z tym , że pochodzącą z Koła Miejsko - Gminnego w O., która rekomenduje go do przyznania uprawnień z uwagi na przynależność do AK Obwód L. gdzie wykonywał funkcję łącznika a następnie został skierowany do Samoobrony przez dowódcę AK, a także z uwagi na uczestnictwo w akcjach zbrojnych przeciwko UPA organizowanych pod dowództwem Wojska Polskiego
Jednocześnie pismem z dnia 26 lutego 2005r , jako S. M. zwrócił się pismem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów..... wnosząc o przychylne potraktowanie jego prośby o uchylenie krrzywdzacej decyzji i przedstawiając argumentację jak w skardze. Do pisma dołączył oświadczenie S. S. i J. S., którzy jako żołnierze Ak potwierdzają okoliczność, iż skarżący z rozkazu dowódcy AK uczestniczył w walkach "Samoobrony" z UPA i w 1944 wstąpił do AK składając przysięgę, która odebrał ks. M. w obecności dowódcy F. Z. ps. M.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Opisał przebieg postępowania w sprawie pozbawienia i odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, wskazując na zmienność twierdzeń skarżącego, co do tytułów, z których należą mu się uprawnienia kombatanckie. Odnosząc się do kwestii służby skarżącego w AK zarzucił, iż okoliczność tę skarżący podniósł dopiero w skardze do WSA. Przedstawione na tę okoliczność dowody a w szczególności oświadczenia św. J. S. oraz S. S. są niewiarygodne, bowiem w ich wcześniejszych oświadczeniach składanych w sprawie brak jakiejkolwiek wzmianki na temat służby skarżącego w AK. Także sam skarżący tej kwestii w swoich wcześniejszych pismach nie podnosił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ).
Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1 ).
Uregulowania te obligują Sąd do każdoczesnej oceny , czy zaskarżony akt lub czynność odpowiada prawu materialnemu i procesowemu i uwzględnienia skargi, jeśli jest on dotknięty naruszeniem prawa określonym w przepisach P.p.s.a –
w odniesieniu do decyzji w art. 145 §1 tej ustawy.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli Sąd doszedł do wniosku , że wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, aczkolwiek z powodów odmiennych , niż w niej podnoszone.
Sprawa zakończona zaskarżoną decyzją została wszczęta wnioskiem S. M. o przyznanie mu uprawnień kombatanckich.
W kwestionariuszu osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich wpisał on wyraźnie swoje nazwisko, które brzmi "M.". Takie też nazwisko podawał we wszelkich pismach kierowanych do organu. Nazwisko to wskazywał organ w swoich poprzednich decyzjach wydawanych w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Tymczasem w decyzji wydanej w tej sprawie odmawiającej mu przyznania żądanych uprawnień jak i w decyzji zaskarżonej, organ określając stronę postepowania , której dotyczy decyzja użył nazwiska " M.".
Sąd nie jest uprawniony do ustalania, czy jest to skutek błędu pisarskiego, czy też innej oczywistej omyłki. Nie może jej też sprostować, bowiem zgodnie z art. 113 §1 kpa sprostowania oczywistej omyłki, podobnie jak błędów pisarskich i rachunkowych w decyzji może dokonać tylko organ w drodze postanowienia.
W orzecznictwie sądowym kwestia możliwości prostowania przez organ administracji pisowni nazwiska adresata decyzji jest przy tym wątpliwa, bowiem w wyniku zmiany nazwiska mogłoby dojść , do zmiany adresata decyzji i tym samym skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w postępowania, co w stanowi wadę skutkującą nieważnością decyzji ( art. 156 §1 pkt 4 kpa) patrz: wyrok NSA z 23.03 1998r IV S.A. 1570/95 Komputerowy Zbiór Orzecznictwa "LEX" Nr 4517
W sprawie do takiej sytuacji nie doszło, albowiem decyzja dotarła do skarżącego,
a poza tym organ prawidłowo określił inne identyfikujące go dane, takie jak : imię ojca, data urodzenia, miejsce urodzenia i miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Z tej tez przyczyny Sąd nie stwierdził nieważności decyzji. Wobec jednak oczywistej ( potwierdzonej przez Sąd na rozprawie na podstawie dowodu osobistego skarżącego) nieprawidłowości we wskazaniu nazwiska skarżącego Sąd uznał , że decyzja zaskarżona i decyzja ją poprzedzająca dotknięte były naruszeniem art. 107 §1 kpa, który do elementów decyzji zalicza oznaczenie stron postępowania
i naruszenie to uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zauważa również, iż nie jest prawdziwe twierdzenie odpowiedzi na skargę , iżby skarżący dopiero w skardze powołał się na działalność w Armii Krajowej, bowiem
o fakcie takim skarżący wspomniał w piśmie z dnia 14 czerwca 2000r. (k 22 akt sprawy).
W postępowaniu ponownym organ dokona oceny całego materiału dowodowego
w tym także nadesłanego przez skarżącego już po wydaniu decyzji zaskarżonej i podejmie decyzję odpowiadającą poczynionym ustaleniom faktycznym i przepisom prawa.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 P.p.s.a uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lipca 2004r.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.