II SA/Rz 253/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-06-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodnewody opadoweszkodyprzywrócenie stanu poprzedniegopostępowanie administracyjnegranice działekodpływ wód

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego wód gruntowych, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianami na sąsiedniej działce a szkodą.

Skarżące domagały się nakazania sąsiadom przywrócenia stanu poprzedniego wód gruntowych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, twierdząc, że zmiany na ich działce (utwardzenie, zmiana odpływu wód opadowych) spowodowały zalewanie ich nieruchomości. Organy administracji, opierając się na opinii biegłego, uznały, że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między wykonanymi pracami a szkodą, a zalewanie wynika z naturalnych warunków terenowych. WSA w Rzeszowie podzielił to stanowisko i oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi C.T. i A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą nakazania Z.B. i P.B. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej działce. Skarżące zarzucały, że zmiany na działce sąsiadów, polegające na utwardzeniu terenu kostką i zmianie kierunku spływu wód opadowych, spowodowały zalewanie ich nieruchomości. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym opinii biegłego, uznały, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, ponieważ nie stwierdzono szkodliwego wpływu zmian na sąsiednie grunty. Biegły wskazał, że zmiany na działce sąsiadów miały charakter nieistotny i nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych ani kierunku czy natężenia spływu. Zalewanie działki skarżących wynikało z naturalnego ukształtowania terenu, bliskości rzeki i słabych właściwości absorpcyjnych gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, kontrolując legalność zaskarżonych decyzji, uznał, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a opinia biegłego była rzetelna i wyczerpująca. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego ani materialnego, które uzasadniałyby uchylenie decyzji, i oddalił skargę jako niezasadną, podkreślając brak związku przyczynowo-skutkowego między działaniami na działce sąsiadów a szkodą dla działki skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga wykazania, że podjęte działania mają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie i istnieje związek przyczynowo-skutkowy między tymi działaniami a szkodą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianami na działce sąsiadów a zalewaniem działki skarżących. Opinia biegłego wykazała, że zmiany były nieistotne i nie wpłynęły na stosunki wodne, a zalewanie wynika z naturalnych warunków terenowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Pr. wodne art. 234 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom może być wydany tylko wtedy, gdy zmiany na gruncie właściciela szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie i istnieje związek przyczynowo-skutkowy między tymi zmianami a szkodą.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymagania dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 138

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako niezasadnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianami na działce sąsiadów a szkodą dla działki skarżących. Opinia biegłego jest rzetelna i wyczerpująca, a organy prawidłowo ją oceniły. Naturalne ukształtowanie terenu i warunki hydrologiczne są przyczyną zalewania, a nie działania sąsiadów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy. Uchybienie obowiązkom wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego przez organy. Błędna ocena opinii biegłego i bezkrytyczne jej przyjęcie. Niewłaściwe zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Godne uwagi sformułowania

Między działaniem i szkodą musi zachodzić związek. Sam fakt dokonania zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania regulacji, jeżeli nie zostanie ustalone, że zmiana taka zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych dla gruntów sąsiednich. Do nałożenia obowiązków na wskazanej podstawie prawnej nie uprawnia zatem ustalenie wykonania jakichkolwiek zmian na działce, ale takich, które mają szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni.

Skład orzekający

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Piotr Popek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w kontekście konieczności wykazania związku przyczynowo-skutkowego między zmianami na gruncie a szkodą dla sąsiadów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z warunkami hydrologicznymi i zmianami na działce.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie udowodnienia związku przyczynowo-skutkowego w sporach o szkody wodne, co jest częstym problemem w praktyce administracyjnej i cywilnej.

Sąsiad zalewa Ci działkę? Bez dowodu związku przyczynowego nic nie zrobisz.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 253/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 234 ust. 1-3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg C. T. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SKO.4171.28.1656.2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargi.
Uzasadnienie
A.T. i C.T. (dalej: Skarżące) poddały kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...} (dalej: SKO/organ odwoławczy) z 18 grudnia 2024 r. nr SKO.4171.28.1656.2024. Utrzymano nią w mocy decyzję Wójta Gminy {...}z 25 września 2024 r. nr{...}, którą odmówiono nakazania Z.B. i P.B. , właścicielom działki nr ewid. {...} w {...} gm. {...} przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej działce o nr ewid.{...}.
Z okoliczności kontrolowanej sprawy wynikało, że 18 sierpnia 2023 r. Skarżące zgłosiły Wójtowi Gminy {...}(dalej: organ I instancji/Wójt) żądanie podjęcia interwencji w sprawie naruszenia na działce nr {...} stosunków wodnych ze szkodą dla działki nr {...}wskutek podniesienia poziomu terenu działki {...} poprzez wykonanie na niej nawierzchni z kostki i zmianę kierunku spływu wód opadowych. W toku postępowania strony składały pisemne wyjaśnienia, przeprowadzono oględziny, wykonano pomiary oraz przeprowadzono dowód z opinii biegłego. Na ich podstawie organ uznał, że nie ma podstaw do nałożenia na właścicieli działki {...} obowiązku określonego w art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (dalej: Pr. wodne) w postaci nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podniósł, że sam fakt dokonania zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania ww. regulacji, jeżeli nie zostanie ustalone, że zmiana taka zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych dla gruntów sąsiednich. Między działaniem i szkodą musi zachodzić związek.
Organ pierwszej instancji podał, że sporne działki leżą w dolinie rzeki{...} , w odległości około 170 m od jej koryta. Poziom powierzchni działek jest uniesiony średnio około 4,5 m względem powierzchni wody w korycie rzeki. Poziom wód gruntowych na opisywanych działkach jest pośrednio związany z poziomem wody w rzece, a teren ten jest narażony na niebezpieczeństwo powodzi. W okresach wysokich stanów wód w rzece poziom wód gruntowych w obrębie opisywanych nieruchomości także jest wysoki, co z kolei w znaczny sposób zmniejsza możliwości absorpcyjne gruntu. Spadek analizowanego terenu jest nieznaczny. Powierzchnia działki nr {...} jest nachylona w kierunku północnym, średnia wartość nachylenia wynosi około 1%, ale występują na niej także lokalne zaniżenia, zwłaszcza w części południowej. Dlatego na migrację wód wpływ mają wszelkiego rodzaju niewielkie formy rzeźby terenu oraz elementy zagospodarowania, takie jak ogrodzenia, ciągi komunikacyjne, wszelkiego rodzaju nasypy, a także niewielkie zagłębienia oraz wzniesienia zlokalizowane w obrębie nieruchomości. Znaczna część działki nr {...} wraz z częścią działek nr {...} i {...} zlokalizowane są w zaniżeniu terenu (strefie bezodpływowej), do której migrują wody opadowe z tych nieruchomości, w tym z powierzchni utwardzonej działki nr {...} oraz z działek sąsiednich o nr ewid.{...} , {...} {...} , {...} , {...} ,{...}.
W czerwcu 2023 r. właściciele działki{...}, zabudowanej wzniesionym przed około 30 laty budynkiem mieszkalnym, wykonali na jej powierzchni utwardzenie z kostki o pow. około 200m2, które zastąpiło dotychczasowe utwardzenie z płyt betonowych na podobnej powierzchni. Pozostały teren jest zielony, pokryty trawą i zadrzewieniem. Wody opadowe z dachu budynku kierowane są na trawnik w stronę południowo-zachodnią oraz w kierunku północnej części opisywanej działki. Wokół budynku wykonano chodniki, natomiast od strony północnej i wschodniej parking oraz wjazd na działkę. Poziom kostki bezpośrednio przy budynku jest tożsamy z poziomem uprzednio ułożonych płyt betonowych, natomiast od strony działki nr {...} został podniesiony o kilka centymetrów, przez co zmieniono nieznacznie kąt nachylenia tej powierzchni, ale nie spowodowało to zmiany kierunku spływu wód opadowych z kostki. Wcześniejsze obrzeża płyt były wyniesione ponad ich poziom, ale posiadały luki umożliwiające swobodną migrację wody na teren zielony w kierunku północnym. Także zmiana kierunku wylotu spustu rynnowego wód opadowych z dachu budynku nie miała wpływu na zmianę kierunku i natężenia spływu wód opadowych. Nieruchomość ogrodzona jest metalową siatką na betonowej podmurówce. Teren nachylony jest w kierunku północnym. W obrębie nieruchomości występują spadki terenu w kierunku lokalnie występujących zaniżeń, przede wszystkim w części południowej, dlatego wody opadowe stagnują w południowej części tej działki. Przyczynia się do tego bariera w postaci kwietników zlokalizowanych wzdłuż wjazdu z kostki. Wody opadowe z pozostałej części nieruchomości, w tym z powierzchni utwardzonej kostką, spływają w kierunku północnego narożnika działki, który wraz z fragmentem działek nr {...} i {...} stanowi lokalny najniższy punkt terenu. Wjazd na działkę nr {...} jest zaniżony o kilkadziesiąt centymetrów w stosunku do drogi przebiegającej wzdłuż południowo-wschodniej granicy działki.
Działka nr {...} także zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, a ponadto budynkiem gospodarczym i altaną. Poziom posadowienia tej działki jest niższy niż terenów sąsiednich. Wody opadowe z dachów budynków odprowadzane są na teren nieruchomości w rejonie budynków oraz do zbiornika o pojemności 1000 l. Wzdłuż północno-wschodniej granicy działki zlokalizowana jest utwardzona droga dojazdowa o szerokości około 3 m. Wokół budynków wykonano chodniki betonowe. Powierzchnia utwardzona betonem zlokalizowana jest również w północnym narożniku działki {...} i stanowi parking dla samochodów. Pozostały obszar to teren zielony, z trawnikiem i częścią przeznaczoną pod uprawę warzyw. Działka została ogrodzona za pomocą siatki na betonowej podmurówce. Najniższy poziom gruntu znajduje się na stuku działek nr{...} , {...} i {...} , do którego spływają wody opadowe. Jest to obszar bezodpływowy, na którym tworzą się zastoiska wody.
Organ skonstatował, że właściciele działki nr {...} nie dokonali zmian w zakresie kierunku i natężenia spływu wód opadowych, które szkodliwie oddziaływałyby na grunty sąsiednie. Powstające na działce nr {...} zastoiska wody nie wynikają z prac remontowych na działce n r{...} . Między pracami remontowymi na działce{...}, a występowaniem niekorzystnych warunków wodnych na działce nr {...} nie stwierdzono związku. Dlatego brak było podstaw do nałożenia na właścicieli działki {...} obowiązków określonych w art. 243 ust. 3 Pr. wodnego. Zalewanie działki nr {...} jest spowodowane naturalnym spływem powierzchniowym po terenie. Na działce tej występują niekorzystne warunki gruntowo-wodne.
W odwołaniu zarzucono nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i niezebranie kompletnego materiału dowodowego. Zakwestionowano prawidłowość oparcia rozstrzygnięcia na opinii biegłego, z której nie wynikało, czy zmiany na sąsiedniej działce nie zwiększyły intensywności spływu wód opadowych na działki sąsiednie. Biegły nie odniósł się do kwestii podniesienia i utwardzenia terenu na działce{...}. Utwardzeniem objęło znaczną część działki i zostało wykonane w sposób, który uzasadnia przypuszczenie, że mogło ono zmniejszyć powierzchnię wchłaniania wody opadowej do gruntu. Obszar utwardzony był wcześniej popękany i wyłożony krawężnikiem wystającym powyżej płyty betonowej, co stanowiło barierę dla spływającej wody i powodowało też zmianę kierunku jej rozprowadzenia. Ukształtowanie terenu, powodujące spływanie wody w kierunku działki{...}, nie wyłącza stosowania art. 234 Pr. wodnego. Konieczne było dokonanie oceny, czy dokonane zmiany na gruncie nie zwiększyły intensywności spływu wód opadowych na działki sąsiednie położone niżej ze szkodą dla tych działek.
Opisaną na wstępie decyzją SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i wyrażoną ocenę prawną.
Organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawczynie jako podstawę zgłoszonego żądania wskazały wymianę na działce {...} w czerwcu 2023 r. powierzchni utwardzonej. Powołany w sprawie biegły ocenił zakres wykonanych prac i wpływ przemieszczenia spustu rynnowego z budynku na działce {...} ze strony zachodniej na północną w kontekście warunków terenowych i nie uznał, aby mogły one mieć szkodliwy wpływ na stosunki wodne względem działki{...} . Wielkość powierzchni utwardzonej nie zmieniła się, podobnie jak kierunek spływu wody z tej powierzchni. Wymiana nawierzchni z płyt betonowych na kostkę nie zmieniła możliwości absorpcyjnych wody przez podłoże. Woda opadowa z części dachu budynku została nieznacznie przekierowana, ale podobnie jak wcześniej, z uwagi na ukształtowanie terenu, woda nadal spływa w rejon trójmiedzy działek nr{...} , {...} i {...} W ocenie biegłego, między wykonanymi pracami a niekorzystnymi warunkami wodnymi na działce {...} nie ma związku.
W ocenie SKO, brak było podstaw do kwestionowania opinii biegłego. Zarzucane przez odwołujące się braki opinii nie występują. Biegły przeanalizował wpływ podniesienia i nowego utwardzenia działki nr {...} w kontekście zmiany kierunku i natężenia wód opadowych. Ocenił również, czy istniejące uprzednio okrawężnikowanie płyt betonowych powodowało inne niż obecnie rozprowadzanie wód, a w szczególności absorpcję tych wód na gruncie. Skoro zatem nie stwierdzono zmiany stanu wody na gruncie wpływającej w sposób szkodliwy na grunt odwołujących, to brak było przesłanek do formułowania nakazów określonych w art. 234 ust. 3 Pr.
W skargach do tut. Sądu na ww. decyzję Skarżące wniosły o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucając naruszenie:
1) art. 138 w zw. z art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania sprowadzające się do zaniechania ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie; organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w granicach wyznaczonych treścią odwołania, które zgodnie z zasadą dwuinstancyjności powinno być traktowane przez organ jak podanie wniesione do organu pierwszej instancji, a w konsekwencji powinno prowadzić do całościowego rozpoznania przedmiotu odwołania,
2) art. 139 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na uchybieniu przez organ odwoławczy obowiązkowi dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia, a także dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym poprzez błędną ocenę opinii biegłego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że zarówno nowa powierzchnia na działce nr{...} , jak i nowy spust rynnowy wraz z jego nowym kierunkiem odpływu, nie naruszają stosunków wodnych, podczas gdy zmiany dokonane w czerwcu 2023 r. powodują istotne naruszenie stosunków wodnych pomiędzy działkami nr {...} i nr{...} ,
3) art. 139 z zw. z art. 84 §1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie wiarygodności i rzetelności opinii biegłego, podczas gdy opinia biegłego zawiera błędy w rozumowaniu, przede wszystkim stwierdzenie, że zmiana wysokości obrzeży betonowych oraz zmiana kierunku spustu rynnowego nie powoduje zalewania działki nr{...} , jak również to, że wymiana dotychczasowej powierzchni betonowej lanej na powierzchnię brukową, nie zmieniła właściwości absorpcyjnych działki, podczas gdy wprowadzone modyfikacje na działce nr {...} są przyczyną zawinionej zmiany stosunków wodnych,
4) art. 234 ust. 3 Prawa wodnego poprzez jego niewłaściwie zastosowanie, tj. poprzez stwierdzenie, że skoro z opinii biegłego z zakresu hydrologii wynika, że zmiany stosunków wodnych na działce nr {...} poprzez ułożenie na powierzchni działki kostki nie szkodzi działce nr {...}, to nie należy nakazywać właścicielom działki nr {...}przywrócenia na niej poprzednich stosunków wodnych w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że Wójt powinien nakazać właścicielom działki nr {...}przywrócenie poprzednich stosunków wodnych.
W przekonaniu Skarżących, opinia biegłego zawiera błędy logiczne i jest niepełna. Nie zgodziły się ze stanowiskiem, że obniżenie obrzeży betonowych, skierowanie spustu rynnowego w kierunku północnym na działkę nr{...}, wyrównanie i wymiana powierzchni na niezawierającą pęknięć, nie miały wpływu na stosunki wodne pomiędzy działkami. O ile kostka i powierzchnia betonowa nie wykazują same w sobie różnic w właściwościach absorpcyjnych wody, o tyle występowanie pęknięć na powierzchni betonowej może znacząco zwiększyć te właściwości. Także obrzeża betonowe, choćby z lukami, w dużym stopniu mogą ograniczyć zalewanie terenów sąsiednich. Z kolei zmiana kierunku spustu rynnowego może powodować zmianę prędkości spływu wód odpływowych, co w połączeniu z innymi modyfikacjami na działce nr {...} może powodować zwiększony odpływ wody opadowej na działkę należącą do Skarżących. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, powinien rozpoznać sprawę po raz drugi, a tymczasem ograniczył się do powtórzenia argumentacji organu pierwszej instancji. Możliwe było zlecenie uzupełnienia opinii lub powołanie nowego biegłego. Zarzucane uchybienia, w ocenie Skarżących, doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do naruszenia art. 234 ust. 3 Pr. wodnego poprzez jego niezastosowanie z uwagi na przyjęcie, że nie są spełnione warunki wydania decyzji, o której mowa w tym przepisie.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że odniósł się do argumentacji stron i przeanalizował cały zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinię biegłego. Sprawa została rozpozna ponownie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych postanowień nie wykazała, aby zostały one wydane przez organy egzekucyjne z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania przez Sąd środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji może nastąpić tylko w razie stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto w razie stwierdzenia podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Zaskarżone decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy – Prawo wodne. Skarżące, domagając się wszczęcia postępowania, powołały się na naruszenie w czerwcu 2023 r. przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości stosunków wodnych ze szkodą dla ich działki. Podstawę materialnoprawną podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 234 Pr. wodnego, zgodnie z którymi, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3).
Nałożenie na właściciela gruntu obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 Pr. wodnego wymaga wykazania, że podjęte zostały pewne działania mające wpływ na stan wody na gruncie, które mają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, jeżeli pomiędzy tymi działaniami i szkodliwym wpływem zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. W postępowaniu wyjaśniającym niezbędne jest ustalenie stanu wcześniejszego, sprzed podjętych szkodliwych działań, określenie rodzaju podjętych działań związanych ze zmianą kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, a także charakteru szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie. Do nałożenia obowiązków na wskazanej podstawie prawnej nie uprawnia zatem ustalenie wykonania jakichkolwiek zmian na działce, ale takich, które mają szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni. Podstawy takiej nie może jednak stanowić niezadowalający stan wód na gruncie, ani wymierne szkody, jeżeli nie są one wynikiem szkodliwych działań podjętych na gruncie sąsiednim.
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie zgromadzono niezbędny do jej rozstrzygnięcia materiał dowodowy, a poczynione na jego podstawie ustalenia znajdują w nim odzwierciedlenie. Ustalenia te mogły stanowić dla Sądu podstawę wydanego wyroku. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono zgodnie z wymaganiami wynikającymi z k.p.a., a uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji spełniają wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Skarżące skorzystały ze środka odwoławczego, a SKO rozpatrzyło sprawę w drugiej instancji z zachowaniem standardów wynikających z przepisów art. 15 i art. 138 k.p.a. Nie było potrzeby, aby na etapie postępowania w drugiej instancji, organ odwoławczy, powołując się na dyspozycję art. 136 § 1 k.p.a., uzupełniał materiał dowodowy, a tym bardziej, aby podjął rozstrzygnięcie kasacyjne na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy nie było również bezwzględnie konieczne przytaczanie rozbudowanej argumentacji, która została już wyartykułowana przez organ pierwszej instancji, skoro organ odwoławczy uznał ją za prawidłową.
Nie było w sprawie sporne, że właściciele działki nr {...} wykonali w czerwcu 2023 r. określone roboty związane z wymianą powierzchni utwardzonej oraz zmieniono kierunek wylotu spustu rynnowego z budynku ze strony zachodniej na północną. Okoliczności te zostały szczegółowo opisane w decyzjach i nie były kwestionowane. Analizował je również powołany w sprawie biegły. Skarżące formułowały zarzuty co do wniosków końcowych, jakie na podstawie zgromadzonych dowodów zaprezentowały orzekające organy, a także odnośnie do treści opinii biegłego. Argumentów tych Sąd jednak nie uznał za zasadne i rzeczowe. Nie były one na tyle przekonujące, aby na ich podstawie możliwe było podważenie opinii biegłego. Skarżące nie przedstawiły żadnego innego opracowania pochodzącego od osoby posiadającej wiadomości specjalne z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, które stanowiłoby przeciwwagę dla opinii opracowanej na zlecenie organu pierwszej instancji. Nie ulegało zaś wątpliwości Sądu, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają skorzystania z wiedzy osób posiadających wiadomości specjalne, przekraczające wiedzę wynikającą z doświadczenia pracowników organów administracji publicznej o właściwości ogólnej, w szczególności wymagają wiedzy z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, wymagającej niejednokrotnie wykonania pomiarów, analiz i obliczeń. Biegły jest podmiotem dostarczającym organowi pomocy naukowo-technicznej przy dokonywaniu niektórych ustaleń faktycznych. Jego obowiązkiem było wyjaśnić, w jaki sposób ukształtowanie powierzchni gruntu i określone urządzenia oddziałują na stan wody na gruncie i czy między określonymi zmianami i szkodą na gruncie sąsiednim występuje związek przyczynowo-skutkowy. Z obowiązku tego biegły wywiązał się bez zastrzeżeń.
Zaznaczyć należy, że o ile organ administracji publicznej nie może ingerować w treść opinii biegłego, o tyle obowiązany jest, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ocenić przydatność tego dowodu do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w szczególności ustalić, czy zawarto w niej odpowiedzi na wszystkie istotne zagadnienia. W przekonaniu Sądu, w toku postępowania administracyjnego wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Zebrany materiał dowodowy został oceniony zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a. (zasadą swobodnej oceny dowodów). Sąd nie dopatrzył się uchybień, które zarzucono w skardze, a podważana opinia biegłego zawiera stanowisko odnośnie do wszystkich istotnych w sprawie kwestii. Skarżące nie wykazały, aby opinia zawierała braki lub nielogiczne stwierdzenia, nielicujące z wiedzą z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, które wymagałyby powołania kolejnego biegłego. Jeżeli w określonym stanie postępowania wyjaśniającego uznały, że zgromadzony materiał dowodowy nie przemawia na korzyść ich argumentacji, to powinny podjąć stosowną inicjatywę, ale nie ograniczającą się jedynie do zaprezentowania własnego stanowiska na sprawę (polemiki), jeżeli same nie mogły być uznane za osoby posiadające wiadomości specjalne z dziedzin przydatnych do wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Formułowane w toku postępowania zarzuty nie stanowiły dostatecznej podstawy do podważenia opinii biegłego.
Wydane przez organ pierwszej instancji zlecenie opracowania opinii dotyczyło zagadnienia zalewania działki nr {...} wodami z działki nr{...} . Z przedłożonej przez biegłego opinii wynikało, że zmiany na działce{...} , choć wystąpiły, to jednak miały charakter nieistotny i nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych, o których mowa w przepisach art. 234 ust. 1 i 3 Pr. wodnego, ani na kierunek, ani na natężenie spływu. W szczególności prace związane z zastąpieniem płyt betonowych kostką nie spowodowały zmiany kierunku spływu wód opadowych z tego obszaru. Przekierowanie dotyczyło tylko wody z dachu budynku, ale nie wpłynęło ono na to, gdzie ostatecznie ta woda zmierzała (w rejon styku działek nr{...} , {...} i {...} ). Między podjętymi przez właścicieli działki {...} działaniami, a{...} , nie zachodził związek przyczynowo-skutkowy. Związek taki nie został przez biegłego ustalony. Wyjaśnił on natomiast z czego obecny stan może wynikać. Wskazał na naturalne ukształtowanie terenu, zwłaszcza obniżenia w rejonie styku działek nr{...} , {...} i {...}, która to część terenu nie posiada odpływu, bliskość przepływającej rzeki i jej wpływu na stan wód gruntowych z uwagi na nieznaczną różnię poziomów i niewielkie spadki terenu, a także słabe właściwości absorpcyjne gruntu w okresie intensywnych i długotrwałych opadów lub utrzymywania się wysokich stanów wód w rzece. Jak natomiast zaznaczono wyżej, powołane regulacje nie obejmują wszystkich przypadków szkodliwego oddziaływania wody na grunt, w szczególności niezadowalającego stanu wód na gruncie, jeżeli nie jest on wynikiem szkodliwych działań podjętych na gruncie sąsiednim, a wynika z innych czynników. Oceniana opinia jest kompletna, spójna, przekonująca. Uwzględnia wyniki oględzin terenowych, wykonanych pomiarów wysokościowych i wszystkich zidentyfikowanych przez Skarżące robót na działce{...} . Zawiera charakterystykę najbliższego otoczenia i wyczerpujący opis wszystkich zidentyfikowanych zjawisk związanych z migracją wód z działki {...} w kierunku działki {...} .
Skoro zatem zostały wyjaśnione w toku postępowania wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, z których nie można było wywieść związku przyczynowo-skutkowego, które nie dały podstaw do nałożenia na właścicieli działki {...} obowiązków na podstawie art. 234 ust. 3 Pr. wodnego, Sąd ocenił jako zgodne z prawem rozstrzygnięcie negatywne organów odmawiające uwzględnienia żądania zgłoszonego przez Skarżące.
Z podanych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI