II SA/Rz 252/25

II SA/Rz 252/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. W. i L. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 16 grudnia 2024 r. nr I-III.7821.13.2024 w przedmiocie zgody na realizację inwestycji drogowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżących D. W. i L. S. solidarnie kwotę 1014 zł /słownie: jeden tysiąc czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D.W. i L.S. jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 16 grudnia 2024 r. nr I-III.781.13.2024. o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Starosta [...] decyzją z 18 września 2024 r. nr AB.6740.15.3.2024 znak 6/2024 zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa publicznej drogi gminnej w km 0+000 - 0+162 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w miejscowości S.". Przedmiotowej decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że inwestor spełnił wszystkie wymogi wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej określone w przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 311 ze zm., dalej "specustawa drogowa") oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: u.P.b.).
Odwołanie od decyzji Starosty wniosła D.W. oraz L.S., uzasadniając swój interes prawny w jego złożeniu tym, że planowana droga publiczna umiejscowiona będzie na działkach należących do zmarłych S. i J.M., których są spadkobiercami. Zarzuciły uniemożliwienie im udziału w toczącym się postępowaniu, zapoznania z dokumentacją sprawy i wypowiedzenia przed wydaniem decyzji. Wskazały, że organ nie odniósł się do zgłaszanych przez nie argumentów zawartych w piśmie z 16 września 2024 r. ani do dokumentów załączonych przez wykonawcę do wniosku. Wyraziły swój sprzeciw wobec realizacji przedmiotowej inwestycji drogowej, wskazując na uchybienia w dokumentacji projektowej, które naruszają obowiązujące przepisy prawa.
Wskazaną na wstępie decyzją z 16 grudnia 2024 r. Wojewoda Podkarpacki - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) - umorzył postępowanie odwoławcze stwierdzając, że odwołującym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na realizację omawianej inwestycji drogowej.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że z art. 11i specustawy drogowej wynika, że przymiot strony w sprawie o wydanie decyzji ZRID należy ustalać w oparciu o art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zgodnie z art. 11 ust. 5 specustawy drogowej, wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wysyłają zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy, właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości, a w przypadku o którym mowa w art. 11a ust. 2, wojewodom albo starostom, na których obszarze właściwości znajdują się nieruchomości lub ich części objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz zawiadamiają pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym, a także w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów i w prasie lokalnej. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne.
Stosownie do art. 11d ust. 7 specustawy drogowej, w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wysyłają zawiadomienie o którym mowa w ust. 5, jedynie wnioskodawcy. Co istotne, zgodnie z art. 11d ust. 8 ww. ustawy, przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyją, a ich spadkobiercy nie wykazali prawa do spadku.
Mimo dwóch wezwań wystosowanych do odwołujących 18 października i 15 listopada 2024 r., nie przedłożyły one dokumentu potwierdzającego, iż w powyższej sprawie posiadają interes prawny. Również na podstawie przeprowadzonej przez organ analizy akt sprawy nie stwierdzono, aby przysługiwał im w niej przymiot strony. Z zalegających w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów dla działek nr [...], [...], [...], [...] wynika, iż stanowią one własność J. i S.M. Prawidłowo zatem organ I instancji wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz właścicielom nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości, tj. J. i S.M.
Wojewoda podkreślił, że postępowanie w trybie specustawy drogowej może się toczyć także w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym lub gdy jej właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyją, a ich spadkobiercy nie wykazali prawa do spadku. Tak więc zarzut odwołania o wadliwym ustaleniu kręgu stron postępowania i uniemożliwieniu odwołującym udziału w sprawie pozostaje w opozycji do przytoczonych regulacji specustawy drogowej.
Ustalenie kręgu stron postępowania odbyło się zgodnie z przepisami prawa, w oparciu o dane z katastru nieruchomości, bez naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. Z mocy art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, obowiązkiem właścicieli jest zgłaszanie właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Jeżeli się z niego nie wywiązują, mogą przez takie postępowanie działać na swoją niekorzyść.
Ustawodawca na gruncie specustawy drogowej zwalnia organ z obowiązku doręczenia spadkobiercom właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości zawiadomień o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jeżeli spadkobiercy ci nie są w stanie wykazać prawa do spadku, tak jak w niniejszej sprawie. W kontekście podnoszonych przez odwołujące zarzutów, iż z mocy ustawy są one spadkobiercami po rodzicach, Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 1025 § 2 ustawy Kodeks cywilny, domniemywa się że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. Niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), bowiem ani organ administracji ani sąd administracyjny nie może orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Z powyższych względów podnoszone przez odwołujące się zarzuty – wskazujące, że to na organie prowadzącym postępowanie w sprawie wydania decyzji ZRID spoczywa obowiązek ustalenia spadkobierców po zmarłych rodzicach odwołujących - nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest rzeczą organu zastępowanie w tym względzie odwołujących.
Wobec faktu, że odwołującym nie przysługuje przymiot strony, postępowanie odwoławcze zainicjonowane wniesionym przez nie odwołaniem musi zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Organ odwoławczy nie mógł odnieść się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, gdyż wobec nieposiadania przez odwołujące przymiotu strony, nie przechodzi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z tych samym powodów nie może zostać uwzględniony zawarty w odwołaniu wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Starosty.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D.W. i L.S. (działające przez pełnomocnika – radcę prawnego) zarzuciły decyzji Wojewody naruszenie:
1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, mimo niewyjaśnienia w pełni stanu faktycznego sprawy;
2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż jest niekompletny i nie pozwalał ustalić czy odwołującym przysługiwał przymiot strony;
3. art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy;
4. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nietrafne przyjęcie, że organ wydający zaskarżoną decyzję wszechstronnie zebrał oraz rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy;
5. art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności w sprawie, a konsekwencji nietrafne przyjęcie, że organ wydający zaskarżoną decyzję wszechstronnie oraz wyczerpująco ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy;
6. art. 75 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie dowodów wskazujących na posiadanie przez skarżących przymiotu strony postępowania;
7. art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieumożliwienie skarżącym wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego;
8. art. 81 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniedbanie umożliwienia skarżącym do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed uznaniem za udowodnione okoliczności faktyczne w sprawie;
9. art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i działania organu dążącego do szybkiego umorzenia sprawy przed uzyskaniem niezbędnych dokumentów przez skarżące;
10. art. 40 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz niedoręczenie zaskarżonej decyzji skarżącym.
W związku z powyższym skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, dopuszczenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1988 r. sygn. akt [...] na okoliczność nabycia przez nie spadku po S.M., a w konsekwencji przysługiwanie im przymiotu strony w umorzonym postępowaniu odwoławczym oraz zasądzenie od organu administracji na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżące wywiodły, że stanowisko Wojewody jest niewłaściwe. Wobec przedłożenia wraz ze skargą postanowienia w przedmiocie nabycia spadku po S.M., jakiekolwiek dywagacje na temat braku przymiotu strony odwołania w niniejszej sprawie po stronie skarżących są bezprzedmiotowe. Oczywistym jest bowiem, że jako spadkobiercy S.M. mają one interes prawny w złożeniu odwołania od decyzji Starosty z 18 września 2024 r., albowiem dotyczy ona gruntu stanowiącego ich własność.
Należy również zaznaczyć, że decyzja organu odwoławczego o umorzeniu postępowania była co najmniej przedwczesna. Została ona wydana z naruszeniem przepisów, w szczególności zasad postępowania administracyjnego, którymi powinien kierować się organ rozpoznając sprawy oraz wydając decyzje. Prawdą jest, że po stronie organów administracji nie leżało poszukiwanie spadkobierców zmarłych osób wpisanych do ksiąg wieczystych oraz rejestrów gruntu. Jednakże jeżeli osoby te same zgłosiły się do organów żądając udziału w sprawie, organy administracji powinny wyjaśnić tą okoliczność. Organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji posiadał wiedzę o fakcie istnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie dziedziczenia przez skarżące po S.M. Okoliczność ta została bowiem nie tylko podniesiona przez skarżące, ale również uprawdopodobniona stosownymi aktami stanu cywilnego oraz zaświadczeniem urzędu skarbowego wymieniającego spadkobierców S.M. Ten ostatni dokument jako dokument urzędowy mógł być wystawiony jedynie na podstawie stosownego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ wiedząc o istnieniu przedmiotowego postanowienia oraz że skarżące podjęły czynności do uzyskania odpisu tego postanowienia, wyznaczył skarżącym jedynie trzydniowy termin na jego przedłożenie. Oczywistym jest, że było to wezwanie niemożliwe do zrealizowania. W żadnym sądzie w Polsce nie jest możliwe złożenie wniosku i uzyskanie odpisu postanowienia które ma być wydane na podstawie akt z lat 80-tych ubiegłego wieku, będących już w archiwum. Wyznaczenie tak krótkiego terminu na uzyskanie przedmiotowego dokumentu i to jeszcze pod koniec roku, w okresie świątecznym, sugeruje co najmniej złą wolę organu administracji, który chciał jak najszybciej zakończyć sprawę bez konieczności jej merytorycznego rozpatrzenia.
Nie można również za właściwą uznać praktyki organu administracji, który wydając przedmiotową decyzję o umorzeniu, nie doręczył jej skarżącym bezpośrednio, lecz jedynie poprzez ogłoszenie. Nawet jeżeli organ nie uznał, że skarżące posiadają przymiot strony postępowania, to decyzja o umorzeniu bezpośrednio dotyczyła interesu prawnego skarżących, więc jako taka powinna zostać im doręczona.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Zaskarżoną decyzją z 16 grudnia 2024 r. Wojewoda Podkarpacki orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego z odwołania D.W. i L.S. od decyzji Starosty [...] z 18 września 2024 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa publicznej drogi gminnej w km 0+000 - 0+162 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w miejscowości S.".
Zdaniem Wojewody, odwołującym nie przysługuje przymiot strony, gdyż nie przedłożyły one dokumentów w postaci sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, przez co niemożliwe było uznanie, że posiadają one w sprawie o wydanie zezwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej interes prawny.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie Wojewody w okolicznościach stanu faktycznego sprawy jawi się jako wadliwe.
Materialnoprawną podstawę wydania w sprawie decyzji przez organ I instancji stanowiły przepisy specustawy drogowej z 10 kwietnia 2003 r. Z treści jej art. 11d ust. 5 wynika, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej są stronami tego postępowania i im - na adres wskazany w katastrze nieruchomości – właściwy organ wysyła zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a następnie – o czym stanowi art. tej ustawy - zawiadomienie o wydaniu decyzji. Pozostałe strony – co również wynika z art. 11f ust. 3 ustawy - są zawiadamiane co do zasady w trybie obwieszczenia publicznego.
Specustawa drogowa nie zawiera przepisu regulującego kwestię ustalania "pozostałych stron" postępowania. W myśl wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2019 r. II OSK 1493/17 (LEX nr 2678427) i z 24 stycznia 2014 r. II OSK 2600/13 (LEX nr 1568312), brak jest podstaw, na gruncie regulacji ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, do zawężania pojęcia "strony" tylko do właścicieli lub użytkowników wieczystych, a "pozostałych stron" tylko do osób, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości objętych inwestycją.
Z tego względu, skoro przepisy art. 11d ust. 5 oraz 11f ust. 3 specustawy drogowej z 2003 r. posługują się pojęciem "pozostałe strony", to należy to pojęcie wykładać zgodnie z normą art. 28 k.p.a. (tak m.in. wyroki NSA z 17 lipca 2013 r. II OSK 662/12 - LEX nr 1559846 i z 25 stycznia 2013 r. II OSK 2763/12 - LEX nr 1354938).
Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (interes prawny oznacza istnienie więzi o charakterze materialnoprawnym między określoną normą prawną a danym podmiotem; interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny oraz znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego).
W okolicznościach sprawy powyższe oznacza, że legitymację do wniesienia odwołania ma nie tylko strona która brała udział w postępowaniu prowadzonym w trybie specustawy drogowej przez organ I instancji, lecz także podmiot, który nie brał udziału w tym postępowaniu, ale jest lub może być stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Strona wyposażona jest bowiem w prawo do wniesienia odwołania zarówno w przypadku pominięcia przez organ, a także wtedy, gdy została pozbawiona udziału w postępowaniu z przyczyn niezawinionych przez organ. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Jak już wskazano wyżej, przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej związany jest prawem do nieruchomości objętych wnioskiem o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. Ustalenie komu przysługuje prawo własności następuje poprzez dane z ewidencji gruntów – mające charakter informacyjny, mimo że adres w nich uwidoczniony zgodnie z art. 11d ust. 5 oraz 11f ust. 3 specustawy drogowej wiąże organ jako ten pod który ustawodawca nakazał kierowanie przez organ zawiadomień o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jak i o wydaniu tej decyzji.
Powiadomienie osób o toczącym się postępowaniu przez wysłanie korespondencji na adres podany w ewidencji ma charakter wykonawczy, wobec czego wpis do ewidencji nie może przesądzać o tym, kto jest lub powinien być stroną toczącego się postępowania. O tym kto jest stroną, czyli kto może być podmiotem praw i obowiązków ustalanych w decyzji przesądza bowiem tytuł prawny do nieruchomości, a nie sposób w jaki ma być ten podmiot ustalany, a następnie jak ma mu być doręczana korespondencja (wyrok NSA z 20 lutego 2014 r. II OSK 111/14 - LEX nr 1495232).
Skarżące – co nie budzi w sprawie wątpliwości – nie legitymują się w sprawie statusem właścicieli nieruchomości, gdyż jak wynika z akt administracyjnych sprawy, jako właściciele nieruchomości objętych w części wnioskiem o wydanie decyzji widnieją ich rodzice J. i S.M. Skarżące z tej przyczyny nie były stronami postępowania przed organem I instancji mimo prowadzonej z nim korespondencji, niemniej analiza akt sprawy potwierdza, że już na tym etapie postępowania z podnoszonych przez nie okoliczności organ ten dysponował wiedzą, że J. i S.M. nie żyją. W tej sytuacji uznanie ich za strony tego postępowania, w tym - z uwagi na przedmiot sprawy - przyznanie prawa do skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wymagało wykazania przez nie interesu prawnego w trybie art. 28 k.p.a.
Zdaniem Sądu, działający w trybie odwoławczym Wojewoda wyprowadził błędne wnioski co do konieczności przedłożenia przez skarżące postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia na potwierdzenie następstwa prawnego po zmarłych przed wszczęciem postępowania rodzicach (S.M. – [...] lipca 1986 r., J.M. – [...] kwietnia 2009 r.).
Mimo że w aktach administracyjnych sprawy brak jest tego rodzaju dokumentów i nie zostały one – mimo wezwania wystosowanego przez Wojewodę – przedstawione przez skarżących w wyznaczonym terminie, to niezależnie od aktów zgonów rodziców przedłożyły one pismo (zezwolenie) Urzędu Skarbowego w [...] z 12 lutego 1991 r. nr L.US.IV-860/262/91, z którego wynika, że są spadkobiercami po ojcu S.M. Wskazały również (pismo z 28 października 2024 r.), że podjęły starania celem uzyskania z Sądu Rejonowego w [...] odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po nim, niemniej z uwagi na upływ czasu od przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie (ponad 30 lat) wymaga to oczekiwania z uwagi na fakt zarchiwizowania akt sądowych (stosowne postanowienie SR w [...] z [...] grudnia 1988 r. [...] stwierdzające nabycie spadku po S.M. przez żonę oraz 3 dzieci – w tym skarżące – zostało dołączone dopiero do wniesionej do Sądu skargi). Poinformowały również o podjętych przez siebie czynnościach mających na celu sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po matce (w tym zakresie Sąd zauważa, że jego sporządzenie potencjalnie mogło być czasowo powiązane z pozyskaniem przez nie w/w postanowienia SR, skoro matka należała do grona wymienionych w nim spadkobierców).
Wg Sądu, materiał dowodowy jakim dysponował Wojewoda przed wydaniem zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazywał, że skarżące są spadkobiercami po figurujących w ewidencji gruntów jako właściciele nieruchomości rodzicach. Okoliczność ta co do zasady nie była nawet zresztą kwestionowana przez ten organ, który w niedopuszczalny sposób założył, że wykazanie przez skarżące interesu prawnego w sprawie możliwe jest wyłącznie poprzez przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Sąd nie kwestionuje, że w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy może okazać się niezbędne dla jej końcowego załatwienia oficjalne wykazanie stosownym dokumentem (tj. postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia) następstwa prawnego po zmarłej stronie postępowania. Z pewnością jednak – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym – nie w każdym przypadku postępowania administracyjnego jest to konieczne, gdyż nie w każdej sytuacji brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym uniemożliwia prowadzenie postępowania organowi, który ustalenia w tym zakresie – nie naruszając właściwości sądu spadkowego czy notariusza – może poczynić przy pomocy innych dostępnych mu środków dowodowych.
Uwzględniając specyfikę rozpoznawanej sprawy oraz nie budzące wątpliwości i niekwestionowane przez orzekające w niej organy administracji uprawdopodobnienie przez skarżące na etapie postępowania odwoławczego następstwa prawnego po rodzicach prowadzi do wniosku o braku możliwości akceptacji stanowiska, iż nie dysponują one interesem prawnym w sprawie, co nakazywało uznać wydaną z tej przyczyny decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego jako wadliwą.
Sąd podkreśla – przychylając się w tym zakresie do argumentacji pełnomocnika skarżących - że w konsekwencji spadkobrania, spadkobierca już z chwilą śmierci spadkodawcy nabywa ogół praw i obowiązków po spadkodawcy. Ten typ następstwa prawnego ma charakter ogólny (uniwersalny), a późniejsze potwierdzające to orzeczenia (akty) mają charakter deklaratoryjny.
Reasumując, Wojewoda umarzając postępowanie odwoławcze z powołaniem się na brak wykazania przez skarżące interesu prawnego w sprawie niezasadnie uchylił się od merytorycznego rozpatrzenia wniesionego przez nie odwołania od decyzji organu I instancji, czym naruszył podstawowe zasady postępowania, w tym sformułowaną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności, co przekładało się na podniesione w skardze naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wzgląd na powyższe przemawiał za uchyleniem zaskarżonej decyzji, o czym Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. - orzekł w pkt I sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają dla organu administracji II instancji wprost z poczynionych wyżej rozważań.
O kosztach postępowania obejmujących opłacony przez skarżące wpis od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie ustanowionego przez nie pełnomocnika (radcy prawnego) z wyboru – 480 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw – 2 x 17 zł orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.