II SA/Rz 238/23

II SA/Rz 238/23 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OZ 408/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3, art. 57 § 1 pkt 1 i 2, art. 58 § 1 pkt 3, art. 84, art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W., A.W.1 i L.P. na działalność Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] - p o s t a n a w i a - I. odrzucić wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; II. odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 14 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga A.W., A.W.1 i L.P. (dalej określani również: "skarżącymi"). W jej treści skarżący wskazali, że wnoszą skargę na:
1) "nienazwaną decyzję Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Zarządu Zlewni w [...] nr [...] z dnia 3.01.2023 lub w zależności od interpretacji, bezczynność organu.";
2) "zignorowanie wszystkich wniosków i pism procesowych w postępowaniu zażaleniowym od rozpoczętej 29.11.2022 inwestycji przesunięcia koryta rzeki [...]";
3) "przewlekłe łamanie terminów i wszystkich procedur nakazanych prawem a także nieuzasadnioną zwłokę w udzieleniu odpowiedzi skarżącym. (...)".
Formułując w taki sposób przedmiot zaskarżenia, skarżący wnieśli o:
1) uchylenie pisma – decyzji z dnia 3 stycznia 2023 r., jako merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez nich żądań zawartych we wnioskach od dnia 30 listopada 2022 r.;
2) uchylenie pozwolenia wodnoprawnego lub innego dokumentu powodującego przesunięcie koryta rzeki [...] na znaczną odległość i skierowanie poprzez wykonany mur kamienny wód powodziowych na granicę ich działki, na której znajdują się słup energetyczny i inne obiekty budowlane gospodarstwa rybackiego;
3) nakazanie przez Sąd pilnego rozebrania dolnego odcinka wybudowanego już stałego umocnienia kamiennego nowego koryta rzeki oraz przywrócenie stosunków wodnych do stanu sprzed wykonania inwestycji;
4) nakazanie przez Sąd pilnego dobudowania wału przeciwpowodziowego z bloków skalnych w miejsce zerwanej koparkami linii brzegowej;
5) nakazanie przez Sąd przywrócenia przejezdności przez rzekę, która istniała w tym miejscu od ponad 100 lat;
6) nakazanie przeprowadzenia postępowania wodnoprawnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że w dniu 29 listopada 2022 r. Zarząd Zlewni w [...] rozpoczął inwestycję przesunięcia koryta rzeki [...] i wykonanie trwałych kamiennych umocnień. Pismem z dnia 30 listopada 2022 r., złożonym w Nadzorze Wodnym w [...], skarżący wnieśli o pilne wstrzymanie wszelkich prac związanych z przesunięciem koryta rzeki oraz niezwłoczne przywrócenie stosunków wodnych istniejących do dnia 30 listopada 2022 r. W dniu 27 grudnia 2022 r. wnieśli również ponaglenie do Dyrektora Zarządu Zlewni w [...], wobec braku odpowiedzi na wcześniejsze pisma. W dniu 6 stycznia 2023 r. skarżący otrzymali odpowiedź od organu, która jednak – jak podkreślili – nie rozstrzygała merytorycznie sprawy. W związku z faktem, że dotychczasowe ustalenia skarżących z Nadzorem Wodnym zostały anulowane zdecydowali się wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Do skargi załączyli korespondencję wymienianą m.in. z Dyrektorem Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wody Polskie w [...] (dalej zwany również: "organem") oraz dokumentację fotograficzną.
W odpowiedzi na wniesioną skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Podał, że w 2022 r. w ramach "Programu realizacji zadań związanego z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną" jednostki zostało ujęte zadanie pn. "Udrożnienie koryta oraz zasyp wyrw w brzegach i dnie na potoku [...] w km 1+440 - 1+650 w m-ci [....]". Dla ww. zadania została sporządzona uproszczona dokumentacja projektowa, a po przeprowadzeniu postępowania przetargowego i wyłonieniu wykonawcy robót na jego realizację została podpisana umowa znak: [...] z dnia [...] listopada 2022 r. Zadanie było realizowane w okresie od dnia 26 listopada 2022 r. do dnia 12 grudnia 2022 r. i zostało protokolarnie odebrane bez uwag w dniu 16 grudnia 2022 r.
Jak wyjaśnił organ, w ramach zadania wykonano udrożnienie koryta potoku [...] oraz zasyp wyrw w brzegach. Celem zadania było uzyskanie drożności, a co za tym idzie, polepszenia warunków przepływu wód oraz zatrzymania postępującej erozji brzegów. Organ wskazał, że przedmiotowe zadanie było wykonywane w ramach utrzymania wód, o którym mowa w art. 227 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2265 ze zm.), które stanowi jeden z podstawowych obowiązków administratora wód. Na jego wykonanie nie było wymagane uzyskanie decyzji pozwolenie wodnoprawne zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo wodne. Organ miał jedynie obowiązek zgłosić planowany zamiar wykonania prac do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] zgodnie z art. 118 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.), co zostało dokonane, a zgłoszenie zostało przyjęte bez uwag.
Organ zaznaczył, że w wyniku realizacji prac na potoku [...] nie doszło do przekierowania wody na działkę skarżących. Nadmienił, że to w stanie istniejącym przed realizacją zadania wody były skierowane pod kątem prostym na działkę o nr ewid. [...].
Natomiast ustosunkowując się do złożonej skargi organ podkreślił, że pismo znak: [...] z dnia 3 stycznia 2023 r. stanowiło odpowiedź na pismo wnioskodawców z dnia 27 grudnia 2022 r., w którym poinformowano skarżących o ujęciu w Programie zadań utrzymaniowych jednostki na rok 2023 zabezpieczenia odcinka potoku [...] we wnioskowanej przez skarżących lokalizacji. Wymienione pismo nie stanowiło decyzji administracyjnej ani innego aktu administracyjnego, od którego strony mogłyby się odwołać czy żądać jego uchylenia. Przed organem nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, jedynie prowadzona była korespondencja. Nie doszło też do bezczynności organu, a wnioskodawcom została udzielona merytoryczna odpowiedź.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 23 lutego 2023 r. wezwano skarżących do sprecyzowania przedmiotu skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie pouczono skarżących o treści przepisów postępowania określających zakres kognicji sądu administracyjnego.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 8 marca 2023 r., skarżący zwrócili się z prośbą o wyznaczenie dodatkowego 14-dniowego terminu na sprecyzowanie skargi, co uzasadnili złym stanem zdrowia i pobytem w szpitalu A.W., który – jak wskazali – dysponuje wiedzą i dokumentacją w przedmiotowej sprawie. Natomiast z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku, wskazali, że przedmiotem skargi jest "bezczynność i prowadzenie postępowania zażaleniowego w przedmiocie przełożenia koryta rzeki (...) bez procedury". Wyjaśnili, że pismem z dnia 30 listopada 2022 r. złożyli, jako właściciele sąsiednich działek i dzierżawca ujęcia wody, szereg wniosków do Nadzoru Wodnego w [...], w związku z prowadzoną inwestycją przesunięcia koryta rzeki [....] i wybudowania trwałych kamiennych umocnień brzegowych. Zaznaczyli przy tym, że dotychczasowe ustalenia z Nadzorem Wodnym w [...] zostały odrzucone przez Zarząd Zlewni w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Stosownie do art. 57 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności oraz oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. Określenie przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny skargi, zaś skarga, której braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Trzeba mieć również na uwadze, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego.
Należy wobec powyższego wskazać, że z treści złożonej skargi nie sposób jednoznacznie wywodzić, co w istocie skarżący chcieli uczynić przedmiotem zaskarżenia. Skarga sprowadza się bowiem do szeregu twierdzeń odnośnie działań oraz zaniechań Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] w związku z "inwestycją przesunięcia koryta rzeki [...]". Jak wynika z treści skargi, ogólnie wskazując, skarżący są niezadowoleni z przebiegu ww. inwestycji oraz z nieuwzględnienia ich wcześniejszych ustaleń z Nadzorem Wodnym w [...] w zakresie sposobu jej realizacji. Zarzucają przy tym organowi między innymi ignorowanie składanych wniosków i pism procesowych oraz nieuzasadnioną zwłokę w udzielaniu odpowiedzi. Jednocześnie skarżący sformułowali w skardze liczne wnioski do Sądu, jak między innymi o uchylenie bliżej niesprecyzowanych "pozwolenia wodnoprawnego lub innego dokumentu, powodującego przesunięcie koryta rzeki [...]", uchylenie pisma określanego "nienazwaną" decyzją z dnia 3 stycznia 2023 r. nr [...], nakazanie przeprowadzenia postępowania wodnoprawnego oraz inne wymienione na wstępie.
Ze względu na wielowątkowość i niejednoznaczne żądania skargi wezwano skarżących do jej sprecyzowania poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, znajdującego oparcie w przytoczonych w wezwaniu przepisach P.p.s.a., z podaniem, czy skarga dotyczy działania (decyzji, innego aktu bądź czynności) czy też bezczynności skarżonego organu, w tym określenia takich cech przedmiotu zaskarżenia, które pozwolą w sposób jednoznaczny przesądzić, że jest nim taka a nie inna działalność, bądź taka a nie inna bezczynność organu (tj. podanie numeru, daty i przedmiotu skarżonej decyzji, wskazanie na czym polega i jakiego postępowania dotyczy bezczynność organu).
Analiza akt sprawy prowadzi do uznania, że skarżący nie wykonali należycie wezwania Sądu, gdyż z udzielonej odpowiedzi w dalszym ciągu nie wynika jednoznacznie, co pragnęli uczynić przedmiotem zaskarżenia.
Odnosząc się jednak w pierwszej kolejności do wniosku skarżących o przedłużenie terminu do sprecyzowania skargi, wskazać należy, że zgodnie z art. 84 P.p.s.a., przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Terminy procesowe dzielą się na terminy ustawowe i terminy sądowe. Pierwsze z nich są wyszczególnione w ustawie i nie mogą być przez sąd skracane lub przedłużane. Drugie zaś wyznaczane są przez sąd lub przewodniczącego i mogą być, zależnie od okoliczności sprawy, skracane lub przedłużane. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany (tak na przykład: postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. II OZ 342/19 – dostępne: CBOSA). Z tej przyczyny Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżących o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i w związku z tym na podstawie art. 84 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie I postanowienia.
Natomiast wyjaśnienia skarżących sformułowane "z ostrożności procesowej", w razie nieuwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu do sprecyzowania skargi, są jeszcze dalej nieprecyzyjne niż wskazane uprzednio w treści skargi i nie czynią zadość skierowanemu do nich wezwaniu. Skarżący nie wskazali, tak w skardze, jak i w kolejnym piśmie procesowym, żadnej konkretnej formy działania, czy też bezczynności organu administracji publicznej, która mogłaby podlegać kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przytoczonymi w ww. wezwaniu Sądu przepisami. Posługiwanie się sformułowaniami tego rodzaju jak "nienazwana decyzja", "uchylenie pozwolenia wodnoprawnego lub innego dokumentu, powodującego przesunięcie koryta rzeki [...]" czy "w zależności od interpretacji", nie pozwala Sądowi na odczytanie intencji skarżących co do zamierzonego przedmiotu zaskarżenia. W istocie bowiem, Sąd nie jest w stanie ocenić nawet, czy skarżący wskazują jeden, czy też więcej przedmiotów zaskarżenia, które w dalszym ciągu trudno zakwalifikować, jako jedną ze spraw wskazanych w art. 3 § 2-3 P.p.s.a., a więc taką, która podlega kognicji sądu administracyjnego.
Podkreślenia wymaga, że to rolą skarżącego jest wskazanie, czego dotyczy skarga, zaś Sąd nie może domniemywać przedmiotu zaskarżenia, ani przyjmować w tym zakresie własnej "interpretacji". Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, co do zasady, związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w celu skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skarżący musi wskazać rozstrzygnięcie, czynność lub bezczynność organu, która ma stanowić przedmiot kontroli Sądu.
Jednocześnie należy dodać, że z wyjaśnień organu wynika, że nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne i nie została wydana żadna decyzja odnosząca się do kwestii poruszanych w skardze. Organ podał, że przedmiotowe zadanie było wykonywane w ramach utrzymania wód, o którym mowa w art. 227 ustawy Prawo wodne, które stanowi jeden z podstawowych obowiązków administratora wód i na jego wykonanie nie było wymagane uzyskanie decyzji pozwolenie wodnoprawne zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo wodne. Jak wskazał, organ miał jedynie obowiązek zgłosić planowany zamiar wykonania prac do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] zgodnie z art. 118 ustawy o ochronie przyrody, a dokonane zgłoszenie zostało przyjęte bez uwag.
Z powyższych względów, Sąd nie mogąc jednoznacznie ustalić zamiaru skarżących, co do przedmiotu zaskarżenia zawartego w złożonej skardze, zmuszony był do jej odrzucenia, jako zawierającej braki formalne, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II postanowienia.