II SA/Rz 232/12

II SA/Rz 232/12 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2013-03-28
Data wpływu
2012-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OSK 1275/13 - Wyrok NSA z 2014-12-10
II OZ 788/12 - Postanowienie NSA z 2012-09-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2012 r. sygn. akt j.w., WSA w Rzeszowie oddalił skargę J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...].
We wniesionej od tego wyroku przez pełnomocnika skarżącej (adwokata) skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o "zwolnienie jej od opłat sądowych
i wydatków w całości, w tym od opłaty od wpisu od skargi w całości" motywowany przysługującym skarżącej statusem emeryta, brakiem dodatkowych źródeł dochodu, oszczędności oraz dodatkowego zatrudnienia.
W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych wnioskujących w postępowaniu sądowo-administracyjnym o przyznanie prawa pomocy, J. T. zawnioskowała o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że z pobieranej emerytury ponosi koszty prowadzenia domu, obejmujące co 2 miesiące opłaty za gaz (314 zł.
w styczniu 2013 r., 746 zł. w listopadzie 2012 r.), energię elektryczną (1059 zł. – płatność przypadająca na kwiecień 2013 r., 1321 zł. w lutym 2013 r.), wodę
i kanalizację (270 zł.), telefon – 65 zł./m-c, ubezpieczenie domu – 439 zł./rok, podatek rolny i od nieruchomości – 950 zł./rok. Spłaca zadłużenie wobec zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zaciągnięte na kwotę 27 000 zł. na okres od lipca 2011 r. do czerwca 2017 r. z miesięczną ratą 385 zł. Jej rachunek bankowy – wg stanu na 14 marca 2013 r. - wykazuje ujemne saldo w wysokości
10 000 zł. /wysokość w/w kwot znajduje odzwierciedlenie w dołączonych do wniosku załącznikach/.
Wg zawartego we wniosku PPF oświadczenia, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, 3 swoich dzieci (28, 32 i 35 lat) oraz 7-letnią wnuczką. Źródła ich utrzymania stanowi pobierana przez nią emerytura (1743 zł.), renta męża (1500 zł.) oraz wynagrodzenie za pracę córki (2000 zł.) – druga córka
i syn są bezrobotni. Jako posiadany majątek wykazano 2 domy (200 i 56 m²) oraz nieruchomość rolną (6,24 ha); roczne dofinansowanie do gospodarstwa rolnego wynosi 16 000 zł.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości, jak i w części) wchodzi
w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.
Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, której sytuacja majątkowa i finansowa (oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym) jest jedynym wyznacznikiem, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia tych kosztów; bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają więc takie czynniki, jak wskazane w treści skargi kasacyjnej status zawodowy osoby wnioskującej, posiadanie przez nią dodatkowych (oprócz podstawowego) źródeł dochodu, dodatkowego zatrudnienia czy oszczędności. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie.
Dokonana w tym kontekście ocena informacji udzielonych przez J. T. nie potwierdza zasadności jej wniosku tak w całości, jak i w części. Mimo odwoływania się przez nią do przysługującego jej statusu emeryta oraz ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłatami), w żaden sposób nie wykazała ona,
z jakim negatywnym wpływem dla koniecznego utrzymania jej i rodziny wiązałoby się opłacenie przez nią związanych ze sprawą kosztów sądowych i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby przez to zaspokoić. Mając na uwadze etap na jakim znajduje się rozpoznawana sprawa, praktycznie jedyną opłatą jaka ją jeszcze w niej obciąża, jest wpis od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 250 zł. (warto przy tym podkreślić, że ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych nie działa wstecz i nie obejmuje kosztów już opłaconych).
Analiza sytuacji materialno – bytowej skarżącej i członków jej rodziny nie wskazuje, aby mimo ewentualnych /chociaż nie stwierdzonych/ przejściowych trudności finansowych cierpieli oni niedostatek związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych (należy przez niego rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Punktem odniesienia do tego nie są więc wszystkie normalne ponoszone wydatki, lecz przede wszystkim te przeznaczane na zakup żywności, lekarstw oraz najważniejsze opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania. W przypadku skarżącej za takie należy uznać zwłaszcza opłaty za gaz, energię elektryczną oraz wodę i kanalizację, których średnia wysokość obliczona na podstawie wykazanych płatności wynosi ok. 1 tys. zł./m-c. Przy stałych miesięcznych dochodach rzędu 5 tys. zł., mając nawet na uwadze pozostałe ponoszone płatności oraz koszty zakupu żywności dla 6-osobowej rodzony, jednorazowe opłacenie kwoty 250 zł. nie będzie przekraczało możliwości finansowych skarżącej i powodowało uszczerbku
w koniecznym utrzymaniu, zwłaszcza że w takich okolicznościach była ona już
w stanie opłacić wpis od skargi (500 zł.) oraz od zażalenia na postanowienie Sądu
z dnia 26 czerwca 2012 r. (100 zł.), opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie
i doręczenie uzasadnienia wyroku (100 zł.), a zapewne także ponieść jakieś wydatki związane z ustanowieniem pełnomocnika (adwokata) do postępowania kasacyjnego (sporządzenia skargi kasacyjnej). W tym zakresie nie można tracić z pola widzenia faktu posiadania gospodarstwa rolnego, które niezależnie od pobieranych stosunkowo wysokich dopłat do produkcji rolnej (16 tys. zł.) i ewentualnie generowanych dodatkowych dochodów, samo w sobie zapewne stanowi istotne źródło zaopatrzenia w artykuły żywnościowe, minimalizując tym samym ponoszone na ten cel wydatki.
Za przyznaniem skarżącej prawa pomocy nie może też przemawiać wykazywane przez nią zadłużenie na rachunku bankowym oraz obciążenie pożyczką, które to kwoty w ujęciu nominalnym nie są co prawda niskie, niemniej
w kontekście uzyskiwanych dochodów (w tym z gospodarstwa rolnego) nie są również nieproporcjonalnie wysokie czy też objęte wymagalnością natychmiastowej spłaty w całości. Dodatkowo zwrócenia uwagi wymaga, że utrwalone orzecznictwo sądowe (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2011 r. I FZ 362/11) nie pozwala na priorytetowe traktowanie względem kosztów sądowych zobowiązań prywatnoprawnych, tj. kredytów, pożyczek. Nie są więc one zaliczane do wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, tak samo jak np. wydatki na ubezpieczenie nieruchomości (domu) czy utrzymanie i eksploatację pojazdów mechanicznych.
W przedstawionej powyżej sytuacji nie jest więc możliwe uwzględnienie wniosku skarżącej. Wynikający z art. 199 P.p.s.a. ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA
z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), które to kryterium J. T. bez wątpienia spełnia. Jak wynika z innego postanowienia tegoż Sądu (z dnia 25 stycznia 2012 r. II FZ 797/11), prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
Skoro zatem skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy, z powołanych wyżej względów na podstawie
art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak
w sentencji postanowienia.