II SA/Rz 229/23

II SA/Rz 229/23 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.W. na działanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalny Zarząd Zlewni w [...] w sprawie wypłaty odszkodowania - postanawia - odrzucić skargę.
Uzasadnienie
II SA/Rz 229/23
UZASADNIENIE
W dniu 10 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie wpłynęła, przekazana przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, skarga R.W. (dalej: "skarżący") z dnia 23 stycznia 2023 r. zatytułowana jako "wniosek o wszczęcie postępowania, brak odpowiedzi na wniosek, ponaglenie i skargę w terminie przez Zarząd PGW Wody Polskie". W jej treści skarżący wskazał, że po uprawomocnieniu się decyzji Ministerstwa Infrastruktury zostały naniesione w księgach wieczystych zmiany. Złożył do PGW Wody Polskie w Rzeszowie wniosek o zwrot kosztów za wykonanie projektu linii brzegowej i zwrot odszkodowania za zajętą działkę [...] przez wody płynące. Nie otrzymał odpowiedzi, wysłał ponaglenie i również nie otrzymał odpowiedzi. Złożył zatem skargę, która została przekazana do Prezesa, a nie do sądu administracyjnego. Po ponad 40 dniach otrzymał odpowiedź o odmowie wszczęcia postępowania. Do skargi skarżący dołączył postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 12 stycznia 2023 r. nr KUM.061.1.2023.EC o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie PGW WP.
Z uwagi na brak precyzyjnego określenia przedmiotu skargi tut. Sąd dwukrotnie – wezwanie z dnia 18 kwietnia 2023 r. oraz z dnia 23 czerwca 2023 r. – wezwał skarżącego do sprecyzowania skargi poprzez jednoznaczne i niebudzące wątpliwości:
- określenie przedmiotu skargi i precyzyjne wskazanie czy jest nim decyzja, postanowienie, inny akt lub czynność oraz dokładne jego oznaczenie poprzez wskazanie konkretnej daty i numeru;
- jednoznaczne wskazanie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy poprzez podanie pełnej nazwy organu ze wskazaniem jego siedziby.
W odpowiedzi – pismo z 3 lipca 2023 r. – skarżący poinformował, że "PGW WP Zarząd Zlewni w [...] nie odpisuje w terminie na pisma, nie powiadamia go, że pismo będzie wydane w innym terminie. Dotyczy wypłacenia odszkodowania za trwale zajętą działkę przez wody płynące. Ministerstwo Infrastruktury wydało decyzję odnośnie ustalenia linii brzegowej. Wniosek składał kilkukrotnie wraz z dokumentami." Podał, że "odpowiedź na pisma otrzymuje po czterech miesiącach (data opracowania pisma jest dwa miesiące wcześniej. Dotyczy wypłacenia odszkodowania oraz zwrot kosztów za wykonanie linii brzegowej brak odpowiedzi na wniosek, ponaglenie i skargę w terminie przez PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w [....]".
Wobec tak sprecyzowanego przedmiotu skargi oraz po analizie nadesłanych akt administracyjnych tut. Sąd uznał, że organem administracji publicznej którego działalności dotyczy w niniejszej sprawie skarga jest PGW WP Regionalny Zarząd Zlewni w [...], a sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania za grunty zajęte przez wody płynące.
W odpowiedzi na skargę – pismo z dnia 2 sierpnia 2023 r. – organ wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm. – dalej: "P.w.") określające tryb wypłaty odszkodowania za grunty niestanowiące własności właściciela wód, trwale zajęte przez śródlądowe wody płynące - tj. art. 223 i art. 472 nie przewidują stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.). Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wykonując uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód oraz gruntów nimi pokrytych nie działa jako organ administracji publicznej lecz jak podmiot prawa cywilnego - państwowa osoba prawna. Wobec powyższego organ wskazał, że przedmiotowa sprawa i akta nie są prowadzone w formie przewidzianej w postępowaniach administracyjnych.
Odnosząc się do skargi R.W. Zarząd wyjaśnił, że pismo z dnia 16 lutego 2023 r., znak: RZ.RUM.2312.63.2022.MD zostało wysłane w tym samym dniu za pośrednictwem systemu e-PUAP, ale z nieznacznych przyczyn technicznych nie zostało dostarczone. Ponowna wysyłka odpowiedzi nastąpiła w dniu 5 kwietnia
2023 r. po interwencji skarżącego. W piśmie poinformowano, że wypłata odszkodowania nastąpi do końca 2023 r., ponieważ niezbędne jest zabezpieczenie środków na ten cel oraz zlecenie wykonania operatu szacunkowego ustalającego wartość nieruchomości. Na moment sporządzenia niniejszego pisma, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie oczekuje na dostarczenie przez rzeczoznawcę majątkowego, któremu zostało zlecone wykonanie dokumentacji, operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości utraconej przez R.W. w wyniku trwałego zajęcia przez śródlądowe wody płynące potoku [....] - dz. [...] obr. [...], gm. [....]. Po otrzymaniu operatu szacunkowego Zarząd będzie prowadził dalszą korespondencję z R.W. w celu zaspokojenia w części nieprzedawnionego roszczenia. W ocenie organu skarga jest bezprzedmiotowa. W korespondencji prowadzonej między RZGW w Rzeszowie a skarżącym jasno wskazano tok rozpatrzenia sprawy oraz przewidywany termin wypłaty odszkodowania w trybie art. 472 P.w.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "P.p.s.a") jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu.
Czyniąc zadość powyższemu, wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3-5 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił działanie PGW WP Regionalny Zarząd Zlewni w [....] w sprawie wypłaty odszkodowania za grunty zajęte przez wody płynące.
W odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.).
Jak wyżej wskazano wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy żądania skarżącego w zakresie wypłaty odszkodowania za grunt trwale zajęty przez śródlądowe wody płynące.
Prawidłowo wskazał organ w odpowiedzi na skargę, powołując się na art. 223 i art. 472 P.w., że ww. roszczenie ma charakter cywilnoprawny.
Stosownie bowiem do treści art. 223 P.w. jeżeli śródlądowe wody płynące lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wód, grunt ten z chwilą zajęcia staje się z mocy prawa własnością właściciela wód (ust. 1). W ust. 2 tego przepisu wskazano natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wód na warunkach określonych w art. 472. Zgodnie zaś z art. 472 P.w. w sprawie naprawienia szkód będących skutkiem okoliczności określonych w art. 222 ust. 3 i art. 223 ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, z tym że odszkodowanie obejmuje także koszty sporządzenia projektu, o którym mowa w art. 220 ust. 6. Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem 2 lat od dnia wystąpienia szkody.
Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd stwierdza, że odpowiedzialność wynikająca z sytuacji opisanych w wyżej wskazanych przepisach ma charakter roszczenia cywilnoprawnego (por. postanowienie NSA z 5.04.2022 r., sygn. I OW 202/21, Lex nr 3343780), a właściwym sądem do rozpatrywania sporów w tym zakresie jest sąd powszechny. Tak określony w skardze przedmiot zaskarżenia nie mieści się zatem w katalogu rozstrzygnięć podlegających kognicji sądów administracyjnych, wskazanym w wyżej powołanych art. 3 § 2, § 2a i § 3 P.p.s.a.
Wypłata odszkodowania za trwałe zajecie przez śródlądowe wody płynące
i wszelkie roszczenia z tym związane nie mogą być dochodzone w trybie administracyjnym, a właściwym dla rozstrzygania sporów wynikających z takiej umowy jest sąd powszechny.
Z przyczyn wyżej przytoczonych, Sąd zobligowany był do odrzucenia skargi, jako dotyczącej sprawy niemieszczącej się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Wobec tego, że skarga podlegała odrzuceniu, Sąd na podstawie art. 222 P.p.s.a. odstąpił od wzywania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.