II SA/Rz 218/21

II SA/Rz 218/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 7223/21 - Wyrok NSA z 2023-03-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 271 ust. 3, 5, 5a, 5b, 7
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [....] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [....] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w [...] na rzecz strony skarżącej A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] kwotę 947 zł /słownie: dziewięćset czterdzieści siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] S. A. z siedzibą w [...] (Spółka) jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (organ) z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
W informacji rocznej Nr [...] z dnia [...] października 2020 r. organ działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (u.p.w.) w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] ustalił Spółce za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości:
1) 60.939,00 zł za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 144+00 na działce nr ew. 667/1 oraz w km 162+900 na działce nr ew. 1402,
2) 500,00 zł za pobór wody powierzchniowej z rzeki W. w km 144+000 na działce nr ew. 667/1 oraz w km 162+900 na działce nr ew. 1402.
Po rozpoznaniu reklamacji Spółki, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] organ działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w., art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w. – określił Spółce opłatę stałą za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r.:
1) w wysokości 30.470,00 zł za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900,
2) w wysokości 500,00 zł za pobór wody powierzchniowej z rzeki W. w km 162+900.
Ponadto organ określił, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach, płatnych w następujących terminach:
1) za I kwartał - w terminie 14 dni od daty doręczenia informacji Nr [...], tj. od daty 30 października 2020 r., na podstawie art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w., w wysokości 7.742,50 zł;
2) za II kwartał - w terminie 14 dni od daty doręczenia informacji Nr [...], tj. od daty 30 października 2020 r., na podstawie art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w., w wysokości 7.742,50 zł;
3) za III kwartał - w terminie 14 dni od daty doręczenia informacji Nr [...], tj. od daty 30 października 2020 r., na podstawie art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w., w wysokości 7.742,50 zł;
4) za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2021 r., w wysokości 7.742,50 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że opłata stała w związku z brzmieniem art. 271 ust. 3 i ust. 5 u.p.w. co do zasady naliczana jest na podstawie pozwolenia wodnoprawnego.Organ stwierdził, że argumentacja Spółki wskazuje na konieczność zastosowania przy ustalaniu opłaty stałej także realnego korzystania z usług wodnych. Spółka powołała się bowiem m. in. na brak korzystania z usług wodnych w 2020 r., wskazała, że opłatę stałą ustalono "posługując się (...) przyjętymi 3 dniami korzystania z usług wodnych" natomiast opłatę stałą za wprowadzanie ścieków ustalono "posługując się (...) szacunkowo przyjętymi 366 dniami korzystania z usług wodnych". Spółka podniosła także, że przy ustalaniu opłaty organ powinien skorzystać z regulacji zawartej w art. 271 ust. 5b u.p.w. Z uwagi na dyspozycję art. 7 oraz art. 77 k.p.a. pismem z dnia 20 listopada 2020 r. organ wezwał Spółkę do przedłożenia wyjaśnień mogących mieć znaczenie w sprawie, a mianowicie o przedłożenie dokumentów potwierdzających termin przystąpienia do użytkowania urządzeń umożliwiających korzystanie z usług wodnych, polegających na zrzucie ścieków po przeprowadzonej próbie szczelności do rzeki W. w km 144+000 oraz w km 162+900 wymienionych w punkcie I.1 i 2 pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Organ uznał również za zasadne powzięcie informacji o terminach pompowania wody powierzchniowej na potrzeby prób szczelności oraz o ewentualnej potrzebie powtórzenia prób, w sytuacji niepowodzenia próby. W związku z tym Spółka została zobligowana do przedłożenia protokołów z przeprowadzonych prób. Jako dowód zostały dopuszczone także układy wyników pomiarów wykonanych w związku z korzystaniem z usług wodnych na potrzeby przeprowadzonych w III i IV kwartale prób szczelności, z których wynika, że woda do tych celów pobierana była w przypadku III kwartału przez 5 dni (od 27 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r.) w km 162+900, natomiast w przypadku IV kwartału 2019 r. wodę pobierano przez 3 dni (od 6 listopada 2020 r. do 8 listopada 2020 r. Woda dla obydwu prób pobierana była z tej samej lokalizacji, tj. w km 162+900 rzeki W. Organ stwierdził, że w świetle zgromadzonych dowodów oraz w stanie prawnym aktualnym na dzień wydania decyzji, reklamacja Spółki nie zasługuje na uznanie w całości. Organ przywołał następnie fakt, że opłata stała za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900 oraz za pobór wody powierzchniowej z rzeki W. w km 162+900 została ustalona na postawie obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. ustawy Prawo wodne. Ustawa ta została wprowadzona do krajowego obiegu prawnego jako wynik realizacji spoczywającego na Rzeczpospolitej Polskiej obowiązku implementacji Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Ramowa Dyrektywa Wodna). Uzasadnienie do projektu u.p.w. powołuje się na Ramową Dyrektywę Wodną, która podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy. Organ wskazał, że postulat ten zawarto również w art. 9 ust. 3 u.p.w., który stanowi, że gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Organ podał, że w art. 16 u.p.w. sformułowane zostały m. in. definicje ustawowe kosztów środowiskowych i kosztów zasobowych. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o: pkt 24) kosztach środowiskowych - rozumie się przez to wartość materialną strat w środowisku powodowanych przez korzystanie z wód; pkt 25) kosztach zasobowych - rozumie się przez to wartość utraconych korzyści; które mogłyby być osiągnięte, gdyby zasoby wodne i ich zdolność do samoodtwarzania nie były zmniejszane przez podmioty aktualnie je użytkujące. Organ przytoczył pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym koszty zasobowe są kosztami utraconych korzyści. Koszty zasobowe występują wtedy, gdy istnieje alternatywny sposób wykorzystania danego dobra wykluczający się z innymi; koszt utraconych korzyści jest równy korzyściom z najlepszego alternatywnego wykorzystania danego dobra (zasobu). Praktyczna interpretacja tego pojęcia sprowadza się do zidentyfikowania obszarów, gdzie nastąpiło wykluczenie jednej działalności gospodarczej przez drugą z powodu braku wody niezbędnej do prowadzenia jednej i drugiej aktywności. Natomiast koszt środowiskowy to pieniężna wartość niekorzyści spowodowanych w środowisku przez użytkowników. Niekorzyści te są związane ze spadkiem wszystkich rodzajów użyteczności środowiska wodnego (np. surowców, miejsc rekreacji, środków transportu, podtrzymywania ekosystemów). Niekorzyści mogą mieć charakter rynkowy (mieć cenę) lub nierynkowy. Organ wyjaśnił, że w celu realizacji powyższych wytycznych art. 267 u.p.w. wprowadza katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który ma się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania wodami oraz wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne (art. 267 ust. 1 u.p.w.). Natomiast art. 35 ust. 3 u.p.w. zawiera katalog usług wodnych, z czego w punkcie 1 tego artykułu wymieniony jest jako usługa wodna - pobór wód podziemnych lub powierzchniowych natomiast w punkcie 5 - wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.w. usługi wodne objęte są obowiązkiem ponoszenia opłat. Natomiast art. 270 ust. 11 u.p.w. stanowi, że ww. opłata składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej. Organ stwierdził, że uzasadnienie dla istnienia równolegle dwóch typów opłat stanowi wykładnia przepisów w ramach dyrektyw systemowych i funkcjonalnych. Analiza przepisów zawierających algorytmy służące do ustalania opłat stałych za usługi wodne (art. 271 ust. 2 - 5 u.p.w.) prowadzi do jednoznacznego wniosku, że opłaty stałe (zarówno za pobór wód, odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych - do wód, jak i za wprowadzanie ścieków) ustalane są według tych samych zasad. Każda z powołanych norm prawnych zawiera w sobie odwołanie do wskaźnika ilości (wód, ścieków): po pierwsze - "wyrażonej w m3/s"; po drugie - "która może być pobrana/odprowadzona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego" albo "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym lub zintegrowanym". Znamienne jest zatem, że algorytm ustalania opłaty stałej jest ściśle związany ze zmiennymi potencjalnymi, a nie realnymi. Opłata stała ma zatem z założenia charakter abonamentowy, ustalana jest w formie informacji rocznej - pro futuro, w czterech kwartalnych ratach. Potwierdza to art. 271 ust. 6 u.p.w., który określa - co zauważa także Spółka - terminy płatności opłaty stałej: "Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału". Tak skonstruowany przepis dotyczący sposobu ustalania opłaty stałej ("na podstawie pozwolenia wodnoprawnego") w korelacji z wynikającymi z u.p.w. terminami płatności tejże opłaty ("nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału") w ocenie organu jednoznacznie wskazuje, że opłata stała nie może być ustalana na podstawie np. zdarzeń, które dopiero zaistnieją w danym roku. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie istotnie opłata stała została ustalona w drugiej połowie roku, którego ona dotyczy, ale należało ją ustalić w taki sposób i na podstawie takich danych, z jakich można skorzystać przy ustalaniu opłaty stałej na początku roku. Ustalenie opłaty stałej w oparciu o jakiekolwiek realia, które mogą się skonkretyzować dopiero na przestrzeni roku (niezależnie od terminu, w którym została ustalona) pozbawia ją cech opłaty stałej i nadaje jej cechy opłaty zmiennej. Opłata stała co do zasady ma być stała, jej wysokość nie podlega zmiennym, które ujawniają się dopiero po dokonaniu poboru wód, wprowadzania ścieków czy też odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. To algorytm służący ustaleniu wysokości opłaty zmiennej opiera się na "ilościach" z podaniem konkretnej jednostki - ilości pobranych wód wyrażonej w m3, ilości energii wyprodukowanej wyrażonej w MWh, ilości odprowadzonych wód w m3, wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami, etc. Potwierdza to także wskazany w art. 552 ust. 2a u.p.w. sposób pozyskiwania danych będących podstawą do ustalenia opłaty zmiennej: oświadczenia składane do 30 dni po upływie kwartału lub kontrola, która co do zasady może dotyczyć tylko okresu minionego. W korelacji z kwartalnym charakterem tej opłaty oraz dostosowanym do niej sposobem zapłaty - 14 dni od dnia doręczenia informacji ustalającej wysokość opłaty (art. 272 ust. 18 u.p.w.) to właśnie opłata zmienna stanowi rekompensatę za realne korzystanie z wód, dokonane w trakcie kwartału. Organ wskazał, że w odniesieniu do opłaty stałej ustalanej co do zasady na początku roku za dany okres rozliczeniowy (jeden rok) organ nie ma możliwości, ani też podstawy prawnej do "szacowania" czy "przewidywania" zdarzeń, które mogą (lub nie) mieć miejsce w przyszłości. Poza tym zmieniałoby to zupełnie charakter opłaty stałej, gdyż jej wysokość musiałaby się zmieniać, w zależności od zmiennych. W ocenie organu żądanie by uzależnić opłatę stałą od szacunków na przyszłość czy szacunków co do przewidywanego zakresu korzystania, aczkolwiek zrozumiałe z punktu widzenia podmiotu obarczonego opłatą, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Organ podkreślił, że zadośćuczynienie takiemu żądaniu - w przypadku braku korzystania z usługi wodnej w danym roku przez podmiot legitymujący się aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym, praktycznie wymuszałoby na organie - zwolnienie tego podmiotu z obowiązku ponoszenia opłaty stałej, również w przypadkach nieobjętych ustawowymi zwolnieniami. Tymczasem daniny publiczne, jakimi są opłaty za usługi wodne są powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, stanowiących źródło dochodów Państwa. Niepobieranie opłat za usługi wodne stanowiłoby uszczuplenie dochodów Państwa. Również Konstytucja RP w art. 217 stanowi, że nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Reasumując organ stwierdził, że brak realnego korzystania w danym roku, co do zasady, nie zwalnia podmiotu z obowiązku ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne, wyłączeniem od tej reguły są oczywiście przypadki ustalone w drodze ustawy, m. in. przypadek wymieniony w art. 271 ust. 5b u.p.w. Organ wskazał, że w przypadku I, II, III kwartału 2020 r. Spółka przedłożyła oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, w których informowała Zarząd Zlewni o braku korzystania z usług wodnych w tychże okresach. Na podstawie ww. oświadczeń organ odstąpił od ustalenia opłat zmiennych za ww. kwartały 2020 r. Organ uznał więc, że żądanie strony, by opłaty za usługi wodne ustalić w oparciu o realne korzystanie zostało spełnione. Zdaniem organu konsekwencją tak ukształtowanego systemu opłat za usługi wodne jest konstatacja, że do podmiotu należy dopilnowanie, by uzyskiwać pozwolenie tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny co realizacji zamierzonego przez podmiot celu. W tym kontekście opłaty za usługi wodne są rzeczywistym instrumentem ekonomicznym służącym gospodarowaniu wodami. Trzymają w ryzach ewentualne tendencje, by zażądać dla siebie w pozwoleniu wodnoprawnym udostępnienia zasobów wodnych w zakresie większym niż to konieczne, gdyż konsekwencją zwiększania żądań jest opłata proporcjonalna do zakresu korzystania, jaki został w pozwoleniu - na wniosek podmiotu - udzielony. W istocie mechanizm ten zapobiega marnotrawstwu wody, sprzyja zachowaniu zasady wyrażonej w art. 29 u.p.w., który stanowi, że korzystanie z wód nie może powodować (m. in.) marnotrawstwa wody. Jest to zatem mechanizm zgodny z zamysłem Ramowej Dyrektywy Wodnej, przyczyniający się do osiągnięcia określonych w niej - a wymienionych powyżej - celów. Skoro zatem zgodnie z art. 1 u.p.w. celem tej ustawy jest regulowanie gospodarowania wodami zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności kształtowanie i ochrona zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi, a jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodą są opłaty za usługi wodne, co więcej stanowić one mają zwrot kosztów usług wodnych, to oczywistą konsekwencją tego stanu rzeczy jest pobieranie opłat za udostępnianie w ramach pozwoleń wodnoprawnych pewnego zasobu wodnego (którego wielkość jest określona w pozwoleniu), lecz nie należy tego robić rozrzutnie i bez kontroli ("zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju"), lecz tylko w takim zakresie, który gwarantuje "ochronę zasobów wodnych". Organ wskazał, że pozwolenie wodnoprawne nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. zawiera w punkcie I cztery podpunkty (I.1, I.2, I.3, I.4), z określonymi lokalizacjami, w których podmiot zastrzegł sobie prawo do korzystania z usług wodnych polegających na poborze wody powierzchniowej i jej zrzucie w tej samej ilości i w tym samym kilometrażu rzeki. Dodatkowo, każdy z punków zawiera informację na temat łącznej ilości wody, która może być pobrana w danej lokalizacji. Punkt I.1 i I.2 dotyczy lokalizacji leżących na obszarze działania organu, natomiast pozostałe dwa (tj. I.3 i I.4) - na obszarze działania Zarządu Zlewni w [...]. Organ nadmienił, że również zmiana pozwolenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. odnosi się w całości do obszaru działania Zarządu Zlewni w [...]. Opłata stała ustalona w informacji rocznej Nr [...] dotyczy usług wodnych wymienionych w punkcie I.1 i I.2 decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., tj. poboru wody powierzchniowej w km 144+000 w ilości Qmax = 0,333 m3/s oraz jej zrzutu w tej samej ilości oraz tym samym kilometrze rzeki W. (punkt I.1.), a także poboru wody powierzchniowej w km 162+900 w ilości Qmax = 0,333 m3/s oraz jej zrzutu w tej samej ilości i w tym samym kilometrze rzeki W. Termin obowiązywania pozwolenia ustalono do dnia 30 września 2024 r. W uzasadnieniu decyzji nr [...] zamieszczono informację o fakcie złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego oraz wzmiankę o udostępnieniu wniosku wraz z dołączoną do niego dokumentacją do wglądu stronom postępowania. Dalej poczyniono uwagę, że czas poboru z rzek w jednym punkcie nie będzie dłuższy niż 3 dni. Organ zauważył, że w całej decyzji - zarówno w sentencji, jaki w uzasadnieniu - brak jest jakiejkolwiek adnotacji odnośnie limitu czasu zrzutu ścieków po przeprowadzonej próbie, względnie - przeprowadzonych próbach. W punkcie II.9. wprowadzono zapis, że w przypadku niskich stanów wód dopuszcza się możliwość poboru wody do wykonania próby hydraulicznej gazociągu z istniejących hydrantów znajdujących się w najbliższym otoczeniu planowanej inwestycji, po uzgodnieniu z ich właścicielem. Kolejno, poczynione są uwagi, że przy ustalaniu warunków pozwolenia wodnoprawnego wzięto pod uwagę wnioski zakładu, a czas obowiązywania pozwolenia ustalono zgodnie z art. 400 u.p.w. oraz wnioskiem zakładu, biorąc pod uwagę etapowy charakter przedsięwzięcia. Na bazie tych spostrzeżeń organ uznał za zasadne zapoznanie się z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nr [...], będącego podstawą do ustalenia opłaty stałej Nr [...] oraz operatem wodnoprawnym załączonym do wniosku. Organ wskazał, że wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego zawiera m. in. wyjaśnienia dotyczące podania dokładnych terminów pobierania wody i odprowadzania ścieków. Wnioskujący stwierdza m. in. że: nie jest to możliwe ze względu na fakt, że pobór i zrzut wód będzie uzależniony od przepływu wody w rzece, przy niskich przepływach nie będzie możliwości poboru wody, a przy dużych przepływach woda może być silnie zanieczyszczona, co również uniemożliwi pobór. Nikt nie jest w stanie określić jaki przepływ będzie za kilka miesięcy. Ponadto w związku z różną wydajnością poboru wody (uzależnioną od przepływu wody w rzece), czas napełniania odcinków może się wydłużać lub skracać. (...) Określenie sztywnego terminu może spowodować brak możliwości skorzystania z uzyskanej zgody w przypadku przekroczenia tego terminu. W konkluzji zawnioskowano o ustalenie końcowego terminu skorzystania z uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego do dnia 30 września 2024 r. Organ wskazał, że decyzja nr [...] zawiera dookreślenie limitu czasowego, w jakim podmiot ma prawo korzystać z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych. Jednocześnie brak określenia takiego limitu dla usługi wodnej polegającej na zrzucie ścieków po przeprowadzonej próbie. Organ stwierdził, że nie jest rolą organu rozstrzygającego o ustaleniu wysokości opłaty stałej domyślanie się z jakich powodów taki limit został w pozwoleniu wodnoprawnym ustalony dla jednego rodzaju usług wodnych, a dla drugiego rodzaju - już nie, zwłaszcza zważywszy na przywołaną powyżej treść wniosku. Pozwolenie wodnoprawne zostało wydane zgodnie z wnioskiem, strony były powiadomione o toczącym się postępowaniu, zaakceptowały wydane rozstrzygnięcie poprzez brak odwołania od wydanej decyzji w określonym ustawowo terminie. Przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 293/18 organ stwierdził, że adresatowi decyzji administracyjnej przysługują uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane - m. in. obowiązek opłatowy. Organ podkreślił, że organ ustalający opłatę stałą nie ma prawa dookreślać limitów czasowych ograniczających czasokres korzystania z usług wodnych adresata pozwolenia, gdyż jest to rolą organu wydającego pozwolenie wodnoprawne. Konsekwencją tego stało się ustalenie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w oparciu o wskaźnik 366 dni. Organ stwierdził jednak, że w świetle podnoszonych przez Spółkę argumentów, zebranego materiału dowodowego oraz bezsprzecznego faktu, że pozwolenie wodnoprawne wyróżnia dwie lokalizacje (w km 144+00 oraz km 162+900 rzeki W.) należące do obszaru działania Zarządu Zlewni, wysokość opłaty stałej należy ustalić z uwzględnieniem różnych okoliczności sprawy dla obu lokalizacji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 3 u.p.w. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ, natomiast zgodnie z art. 271 ust. 5 u.p.w. wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Jednocześnie ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw do art. 271 został dodany ust. 5a i 5b w brzmieniu: "5a. Opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. 5b. W przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.". Organ pokreślił, że powyższe regulacje (art. 271 ust. 5a i 5b u.p.w.) wchodzą w życie z dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy, tj. 23 listopada 2019 r., a więc mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Wzmiankowana nowelizacja w art. 1 pkt 87 lit. e) odsunęła w czasie także termin uwzględniania przy ustalaniu opłat za usługi wodne średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ) do 31 grudnia 2021 r., stąd opłatę Nr [...] za rok 2020 r. ustalono bez uwzględniania tego przepływu. Organ stwierdził, że u.p.w. nie zawiera definicji obiektów liniowych, należy zatem sięgnąć do definicji zawartych w innych aktach prawnych znajdujących się w obiegu prawnym. W myśl art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.): "Ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) pkt 3a: obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa (...)". W art. 54 i 55 u.p.b. określony został także moment przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z realizacją przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, gdyż inwestycja pn.: "Budowa gazociągu DN1000 MOP 8,4 MPa o średnicy DN 1000 relacji [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi" w ramach której uzyskano pozwolenie wodnoprawne nr [...] dotyczy obiektu liniowego, jakim jest gazociąg, expressis verbis wymieniony w przywołanej powyżej definicji obiektu liniowego, zawartej w art. 3 pkt 3a u.p.b. Dlatego przy ustalaniu daty początkowej okresu, za który ponosi się opłatę stałą, w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 271 ust. 5b u.p.w. Organ wskazał, że z brzmienia art. 271 ust. 5b u.p.w. Spółka wywiodła twierdzenie, że opłata stała w niniejszej sprawie jest naliczona bezpodstawnie, ponieważ powinna być ustalona - po pierwsze: nie w oparciu o liczbę dni w roku, tj. 366, nawet w sytuacji, gdy w pozwoleniu wodnoprawnym brak adnotacji odnośnie dookreślenia ilości dni, w trakcie których podmiot zastrzegł sobie możliwość korzystania z usług wodnych, a po drugie: od momentu oddania do użytkowania obiektu liniowego jakim jest gazociąg (a konkretnie od uprawomocnienia pozwolenia na jego użytkowanie). Spółka w reklamacji przeprowadziła rozważania, że zestaw urządzeń do poboru wody powierzchniowej jest instalacją tymczasową, nie stanowiącą odrębnego obiektu budowlanego, a zatem zasadne stało się zdefiniowanie samego gazociągu "jako tymczasowego urządzenia przeznaczonego do korzystania z zasobów wodnych i transportowania wody w danym czasie, zaznaczając jednak, że sam gazociąg jest liniowym obiektem budowlanym służącym do przesyłu gazu ziemnego, nie zaś wody i bezpodstawne staje się narzucenie przez Zarząd Zlewni w [...] jego gotowości do korzystania z usług wodnych przez 366 dni, w jednym i tym samym km rzeki (...). Korzystanie z usług wodnych przez 366 dni w danym km rzeki i na kolejnych etapach budowy gazociągu wyklucza w szczególności liniowy postęp prac budowlanych.". Organ nie zgodził się z powyższą interpretacją. W ocenie organu nie należy utożsamiać wymienionych w art. 271 ust. 5b u.p.b. urządzeń wodnych służących do korzystania z usług wodnych z samym obiektem liniowym. Na marginesie organ stwierdził, że żądanie, by w niniejszej sprawie opłatę stałą ustalić od dnia przystąpienia do użytkowania gazociągu jest zupełnie bezpodstawnym żądaniem zwolnienia Spółki z opłaty stałej ustalonej za pobór wody dla potrzeb prób szczelności oraz wprowadzanie ścieków po przeprowadzonych próbach. Zdaniem organu oczywistym jest, że po przystąpieniu do użytkowania gazociągu pozwolenie w tym zakresie nie będzie już podmiotowi potrzebne. Pozwolenie na pobór wody dla potrzeb prób szczelności oraz na wprowadzanie ścieków po przeprowadzonych próbach jest potrzebne dopóki trwa budowa gazociągu i nie jest on oddany do użytku. W rzeczywistości urządzeniami służącymi do realizacji usług wodnych są urządzenia faktycznie bezpośrednio służące do tego celu, tj. urządzenia służące do poboru wody oraz wyloty służące do wprowadzania ścieków do odbiornika. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 pkt 65 u.p.w. - ilekroć mowa w ustawie o urządzeniach wodnych: "rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: (...) d) obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych, (...) f) wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych (...)". W niniejszej sprawie Spółka twierdzi, że są to urządzenia tymczasowe. Organ stwierdził natomiast, że nawet jeśli istotnie tak jest, brak jest podstaw, by w tej konkretnej sprawie pomijać je i przypisywać ich funkcję samemu obiektowi liniowemu. Gazociąg nie spełnia definicji urządzeń służących do korzystania z zasobów wodnych, wymienionych w art. 16 pkt 65 lit. d) i f) u.p.w. Reasumując organ stwierdził, że powyższe regulacje mają istotne znaczenie w przypadkach usług wodnych omawianych w niniejszej decyzji, dla których nie wskazano w pozwoleniu wodnoprawnym limitu liczby dni, w trakcie których podmiot zastrzegł sobie prawo do korzystania z usługi wodnej. Dla tych przypadków datę początkową okresu, za jaki opłata stała powinna być ponoszona, należy określić z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 271 ust. 5b, tj. z uwzględnieniem daty przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych służących do korzystania z usług wodnych. Organ stwierdził, że osobną kwestią jest termin końcowy okresu, za który winno ponosić się opłatę stałą. Wprowadzony nowelizacją u.p.w. z dnia 11 września 2019 r. art. 271 ust. 5b, określa jedynie datę początkową okresu, za jaki należy ponosić opłatę stałą. Tenże artykuł stanowi wyłączenie z reguły wskazanej w art. 271 ust. 5a, a dotyczącej ustalania daty początkowej okresu za jaki powinno się ponosić opłatę stałą, w myśl której opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Niemniej jednak art. 271 ust. 5b u.p.w. nie modyfikuje, ani nie wskazuje wyłączeń od stosowania art. 271 ust. 5a w zakresie określenia daty końcowej okresu za jaki winno ponosić się opłatę stałą. Organ zauważył, że zarówno w zakresie poboru wód powierzchniowych, jak i wprowadzania ścieków pozwolenie wodnoprawne nr [...] uprawnia adresata do korzystania z ww. usług wodnych w dwóch lokalizacjach, tj. w km 144+000 oraz w km 162+900 rzeki W. Organ podał, że w reklamacji Spółka wskazała na to, że w 2020 r. nie realizowała usług wodnych w zakresie przywołanego w informacji rocznej Nr [...] pozwolenia wodnoprawnego nr [...]. Wskazała również na sukcesywne informowanie organu o tym fakcie po każdym ukończonym kwartale 2020 r. przy okazji przedkładania "Oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi". Jednakże w ocenie organu dla ustalenia daty przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych służących do realizacji usług wodnych konieczne jest wzięcie pod uwagę także oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne złożone po upływie każdego z kwartałów 2019 r. (tj. począwszy od momentu uprawomocnienia się decyzji nr [...]). Zarówno ww. dokumenty, jak również złożone w sprawie wyjaśnienia (pismo z dnia 26 listopada 2020 r.) wskazują na to, że Spółka na przestrzeni czasu od daty uprawomocnienia decyzji do końca III kwartału 2020 r. korzystała z usług wodnych jedynie w 162+900 km rzeki W. Nie odnotowano natomiast korzystania z usług wodnych wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym nr [...] w km 144+00 rzeki W. Ta okoliczność skłania organ do odmiennego potraktowania tych dwóch lokalizacji. Organ zauważył, że na dzień wydania decyzji nie ma jeszcze wiedzy o zakresie korzystania w IV kwartale 2020 r. co wzmacnia argumentację, że opłata stała nie może być ustalana w oparciu o "rzeczywisty" zakres korzystania w trakcie roku, a w oparciu o stałe wskaźniki wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 20 listopada 2020 r. Spółka została wezwana o przedłożenie dokumentów potwierdzających termin przystąpienia do użytkowania urządzeń umożliwiających korzystanie z usług wodnych polegających na zrzucie ścieków po przeprowadzonych próbach szczelności w km 144+000 oraz 162+900 rzeki W. W odpowiedzi w załączeniu do pisma z dnia 26 listopada 2020 r. Spółka przekazała oświadczenie dotyczące dnia zrzutu wody po wykonanej próbie hydraulicznej. W oświadczeniu dotyczącym próby hydraulicznej dla odcinków OP 6, OP 7, OP 8, OP 9 jako dzień zrzutu wód wskazano 12 września 2019 r. Tymczasem z przedłożonego z dniem 8 października 2019 r. układu wyników pomiarów ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi wynika, iż całkowita ilość ścieków (19 236 m3) została odprowadzona w dniu 4 września 2019 r. (punkt 4 układu wyników), podobnie w punkcie 5 układu wyników - jako datę wykonania i poboru próbek podano datę 4 września 2020 r. Natomiast w odniesieniu do korzystania z usług wodnych w km 144+000 rzeki W. Spółka wyjaśniła, że w tym kilometrażu korzystanie z usług wodnych (polegających na zrzucie wód po przeprowadzonej próbie) nie miało miejsca. W ocenie organu trudno zatem jednoznacznie określić datę przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych służących do realizacji usług wodnych oraz termin choćby rozpoczęcia zrzutu. Spółka podała dzień przystąpienia do użytkowania obiektu wskazany w art. 271 ust. 5b u.p.w. jako tożsamy z dniem uprawomocnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Spółka twierdzi, że urządzenia do poboru wody, jej przesyłu i oczyszczania stanowią tymczasową instalację nie stanowiącą odrębnego obiektu budowlanego. Jednakże organ zauważył, że w realiach niniejszej sprawy, tj. ustalenia opłaty stałej za okres 2020 r., najbardziej istotna nie jest konkretna data przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych, które bezsprzecznie miało miejsce w 2019 r. Z tej perspektywy istotny jest fakt, że do takiego użytkowania doszło w okresie poprzedzającym rok za jaki ustalana jest opłata. Spełniona zatem została przesłanka wynikająca z regulacji zawartej w art. 271 ust. 5b u.p.w. W niniejszym przypadku okres od przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych obejmuje także 2020 r. Analogicznie - brak przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych w okresie od daty uprawomocnienia decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, daje podstawę, w myśl art. 271 ust. 5b u.p.w. do uznania opłaty stałej za korzystanie z usług wodnych w okresie przed przystąpieniem do użytkowania za nienależną. Organ wskazał, że skoro, jak twierdzi Spółka w piśmie z dnia 26 listopada 2020 r., nie korzystała ona z usługi wodnej polegającej na zrzucie ścieków po przeprowadzonej próbie (a zatem również z poprzedzającego zrzut - poboru wody) w km 144+000 rzeki W., co potwierdzają również składane co kwartał oświadczenia podmiotu celem ustalenia opłaty zmiennej, to biorąc pod uwagę regulację zawartą w art. 271 ust. 5b u.p.w. należy stwierdzić, że opłata stała za wymienione w punkcie I.1. decyzji nr [...] usługi wodne polegające na poborze wód powierzchniowych w km 144+000 rzeki W. oraz zrzucie ścieków po przeprowadzonych próbach szczelności w tym samym kilometrze rzeki jest nienależna, gdyż inwestycja, której dotyczy przedmiotowa sprawa (budowa gazociągu) jest przedsięwzięciem w zakresie obiektów liniowych, zaś podmiot nie przystąpił dotychczas do użytkowania urządzeń służących do korzystania z usług wodnych. Na marginesie organ wspomniał, że w przypadku powzięcia informacji o przystąpieniu do użytkowania tychże urządzeń jeszcze w bieżącym roku - decyzja może zostać w tym zakresie zmieniona. Organ stwierdził, że zupełnie inna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do drugiej lokalizacji, tj. wymienionych w punkcie I.2 decyzji nr [...] usług wodnych polegających na poborze wody powierzchniowej w km 162+900 rzeki W. oraz zrzucie ścieków po przeprowadzonych próbach szczelności w tym samym kilometrze rzeki. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w ramach ww. decyzji dotychczas przeprowadzono dwie próby szczelności - obie w km 162+900, o czym świadczą zarówno oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, jak i dokumenty przedłożone wraz z pismem z dnia 26 listopada 2020 r., tj. oświadczenia dotyczące dnia zrzutu ścieków po przeprowadzonej próbie hydraulicznej w III kwartale 2019 r. dla odcinków próbnych gazociągu OP 6, OP 7, OP 8 i OP 9 oraz po przeprowadzonej próbie hydraulicznej w IV kwartale 2019 r. dla odcinków próbnych gazociągu OP 4 i OP 5, a także protokoły z przeprowadzonych prób szczelności. Organ wskazał, że pierwotnie opłata stała za pobór wód powierzchniowych w ramach decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego nr [...] została ustalona z uwzględnieniem dwóch różnych lokalizacji (kilometraż 144+000 oraz 162+900 rzeki W.) oraz zapisu w pozwoleniu wodnoprawnym, który stanowił, że czas poboru wody z rzek w jednym punkcie nie będzie dłuższy niż 3 dni, a także wskaźnika dopuszczalnej do pobrania ilości wody, wyrażonej w m3/s, który dla każdej z lokalizacji wynosi 0,333 m3/s. Pierwotnie opłata stała za usługę wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych została ustalona jako dwukrotność iloczynu jednostkowej stawki opłaty 250 zł na dobę za 1 m3/s, ilości dni (3 dni) oraz maksymalnej ilości wód możliwych do pobrania, wyrażonych w m3/s (0,333 m3/s), ponieważ uwzględniała dwie usługi wodne (możliwe do zrealizowania w dwóch różnych kilometrażach rzeki), o takich samych parametrach koniecznych do ustalenia opłaty. W toku postępowania organ stwierdził, że opłata stała za pobór wody powierzchniowej w km 144+000 rzeki W. jest nienależna. Niemniej jednak z uwagą należy przyjrzeć się zamieszczonemu w decyzji nr [...] sformułowaniu "czas poboru wody z rzek w jednym punkcie nie będzie dłuższy niż 3 dni" oraz okoliczności dwukrotnego poboru wody w tym samym km rzeki na potrzeby prób szczelności przeprowadzonych najpierw w III, a potem w IV kwartale 2019 r. W świetle zgromadzonej dokumentacji (przedłożone przez Spółkę raporty napełniania gazociągu, zestawienia poboru wody na cele prób z podziałem na dni, układy wyników pomiarów) okazuje się, że pobór wody dla potrzeb prób ciśnieniowych w III kwartale 2019 r. trwał 5 dni, natomiast czas trwania poboru w IV kwartale wyniósł 3 dni. Okoliczności sprawy rozstrzyga zapis w operacie wodnoprawnym, będącym podstawą do wydania ww. decyzji, że wykonanie prób ciśnieniowych odbywać się będzie z podziałem na odcinki. Poniżej tego zapisu zamieszczona została tabela obrazująca tenże podział (str. 10 - 11 operatu). Zgodnie z tabelą oddzielnie wypunktowano Odcinek 3 (podzielony na odcinki próbne OP 6, OP 7, OP 8) ze wskazaną ilością łączną wody do pobrania dla Odcinka 3 na poziomie 13.930 m3 w km 162+900 rzeki W. Oddzielnie wskazano pobór wody (realizowany również w km 162+900 rzeki W.) dla Odcinka 4, podzielonego na odcinki próbne OP 4, OP 5 ze wskazana łączną ilości wody do pobrania 9.987 m3. Sumy poboru wody, dla tych odcinków dają wartość wpisaną w pozwolenie wodnoprawne, jako ilość łączna wody możliwej do pobrania w tej lokalizacji 23.917 m3. Ten tok myślenia potwierdzają dokumenty przekazane przez Spółkę, wskazujące na wykonanie dwóch pompowań do celów prób szczelności oraz dwóch zrzutów ścieków dokonanych w dwóch oddzielnych terminach. Co prawda opłata Nr [...] dotyczy 2020 roku, natomiast wykonane próby szczelności miały miejsce w III i IV kwartale 2019 r., niemniej jednak, biorąc pod uwagę brzmienie art. 271 ust. 5a u.p.w. - w części dotyczącej końcowej daty okresu, za jaki opłata stała powinna być ponoszona ("opłatę stałą ponosi się za okres (...) do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę") oraz fakt, że pozwolenie w żaden sposób nie zostało wycofane z obiegu prawnego, opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych w km 162+900 rzeki W. należało ustalić jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za pobór wód powierzchniowych (250 zł na dobę za 1 m3/s), wskaźnika maksymalnej możliwej do pobrania ilości wód (0,333 m3/s) oraz wskaźnika ilości dni (6 dni) uwzględniającego planowane maksymalnie 3-dniowe pompowania wody powierzchniowej dla potrzeb prób szczelności dla Odcinka 3 oraz oddzielnie dla Odcinka 4. Na marginesie organ zauważył, że każda taka adnotacja zawarta w pozwoleniu wodnoprawnym dotycząca np. ilości dni, w ciągu których adresat pozwolenia jest uprawniony do korzystania z usług wodnych stanowi z jednej strony możliwość obniżenia wysokości opłaty stałej, z drugiej strony stanowi pewne ograniczenie praw podmiotu, a przekroczenie tychże uprawnień wskazanych w pozwoleniu - w odniesieniu do ilości dni, w ciągu których możliwe jest korzystanie z usługi wodnej czy ilości wody możliwej do pobrania stanowi przesłankę do wymierzenia opłaty podwyższonej określonej w art. 280 pkt 2 u.p.w. Sprawdzenie czy taka przesłanka zachodzi również w niniejszym przypadku może stanowić przedmiot osobnego postępowania (zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje na przekroczenie warunków pozwolenia dla jednego z odcinków m. in. w odniesieniu do ilości dni (woda pobierana przez 5 dni)). Nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania, jednakże obrazuje zależność pomiędzy opłatą stałą a opłatą podwyższoną i podkreśla fakt, że opłaty stałej nie można kształtować zupełnie dowolnie, ale powinna być ona odzwierciedleniem warunków nałożonych na podmiot starający się o uprawnienie do korzystania z wód, rzeczywistych praw i obowiązków określonych w decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Następnie organ stwierdził, że do rozstrzygnięcia pozostała opłata stała za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900. Podobnie jak w przypadku poboru wody w tej lokalizacji - zrzut po przebytych próbach ciśnieniowych w tym kilometrażu odbywał się dwukrotnie. Organ uczynił adnotację, że pomimo, że niniejsza sprawa dotyczy określenia opłaty za 2020 r., a zrzuty ścieków po przeprowadzonych próbach miały miejsce w III i IV kwartale 2019 r., to z uwagi na brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 271 ust. 5b u.p.w. należy wziąć pod uwagę czasokres od momentu uprawomocnienia pozwolenia wodnoprawnego, gdyż na przestrzeni tego czasu mogło mieć miejsce (i miało) przystąpienie do użytkowania urządzeń służących do korzystania z usług wodnych. Biorąc pod uwagę fakt, że przystąpienie do użytkowania tychże urządzeń miało miejsce - w świetle przedłożonych dowodów - we wrześniu 2019 r., to okres roku 2020, jako późniejszy w stosunku do września 2019 r. w ocenie organu należy traktować jako okres po przystąpieniu do użytkowania urządzeń umożliwiających korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do wód. Organ wskazał, że kolejnym przepisem mającym zastosowanie w odniesieniu do tego przypadku, jest art. 271 ust. 5a u.p.w. w części dotyczącej ustalenia daty końcowej okresu za jaki winna być ponoszona opłata stała. Ponieważ pozwolenie nie zostało dotychczas w żaden sposób wygaszone, uchylone lub zmienione w zakresie, który dotyczy wprowadzania ścieków w km 162+900, to opłata stała winna być naliczona do końca roku 2020. Oczywiście wygaszenie czy zmiana decyzji nr [...] w ww. zakresie, która uprawomocniłaby się jeszcze w 2020 r. wymusiłaby również zmianę niniejszej decyzji. Spółka w reklamacji poniosła, że urządzenia służące do poboru i oczyszczania wody są urządzeniami tymczasowymi, jednakże brak jest uregulowań nakazujących odmienne traktowanie tego rodzaju przypadków. Po skonsumowaniu uprawnień nadanych pozwoleniem wodnoprawnym przed datą jego wygaśnięcia z mocy prawa, podmiot może to pozwolenie zmienić lub wygasić w całości lub w części. Natomiast brak korzystania w danym roku nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z opłaty stałej (poza przypadkami wskazanymi w ustawie). Przytaczając wyrok NSA z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2913/19 organ stwierdził, że opłaty za usługi wodne, są jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 1 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 1 u.p.w.). W świetle powyższych spostrzeżeń organ stwierdził, że wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych rzeki W. w km 162+900 należy ustalić jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, maksymalnej możliwej ilości ścieków wprowadzanych do wód (0,333 m3/s) oraz ilości dni (366 dni). W pozwoleniu wodnoprawnym nr [...] znalazły się wskazówki co do ilości dni, w które podmiot ma prawo do korzystania z usługi wodnej polegającej na poborze wód powierzchniowych, brak jednakże jakiejkolwiek wzmianki o takim ograniczeniu w przypadku wprowadzania ścieków. Biorąc pod uwagę przytaczaną wcześniej treść wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, jak również korelację pomiędzy określeniem w pozwoleniu wodnoprawnym limitu ilości dni, w trakcie których możliwe jest korzystanie z usług wodnych a wymierzeniem opłaty podwyższonej, organ stwierdził, że domniemywanie przez ile dni podmiot życzył sobie korzystać z usług wodnych, bez wyraźnego wskazania tej ilości w pozwoleniu wodnoprawnym, nie jest rolą organu ustalającego opłatę stałą. W niniejszej sprawie dla usługi wodnej polegającej na poborze wód powierzchniowych wskazanie to wystąpiło, natomiast dla wprowadzania ścieków - już nie. Zakładając racjonalność działań Spółki oraz mając na względzie treść wniosku - o taki efekt mogła ówcześnie Spółka zabiegać, zwłaszcza, że od decyzji nie odwołała się, a powstała ona pod rządami nowego u.p.w., zatem obowiązek ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne oraz algorytmy determinujące jej wysokość były już znane. Organ zauważył, że pomimo, iż pozwolenie wodnoprawne wskazuje w kilku miejscach na wprowadzanie wód zużytych do wód, to jednak mamy do czynienia w niniejszej sprawie z usługą wodną polegającą na wprowadzaniu ścieków, na co w szczególności wskazuje podstawa prawna decyzji nr [...] (tj. art. 389 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 i 5 u.p.w.) oraz zdefiniowanie rodzaju wprowadzanego medium w punkcie 10 operatu wodnoprawnego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji, jako ściek "inny" w rozumieniu § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Odnosząc się do zarzutu wskazania w przedmiotowej opłacie terminów płatności innych niż wskazane w art. 271 ust. 6 u.p.w., organ przywołał brzmienie art. 300 ust. 1 u.p.w., zgodnie z którym: "Do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim (...)". W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie przepisów wprost bez zmian do zakresu innego zagadnienia, bądź stosowanie z pewnymi modyfikacjami do zakresu innego zagadnienia, bądź nie stosowanie do zakresu innego zagadnienia ze względu na bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tego innego zagadnienia. Oznacza to, że jedne przepisy Ordynacji podatkowej Działu III będą stosowane wprost, a inne z dostosowaniem do charakteru przedmiotowej sprawy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w reklamacji, organ stwierdził, że w myśl art. 21 ust. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Przepis ten należy stosować odpowiednio do informacji o opłatach za usługi wodne, w której wysokość opłaty także zostaje ustalona. W odróżnieniu od art. 21 § 2, który reguluje przypadki, w których ustawa podatkowa nakłada na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 tegoż artykułu, tj. gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej należy stosować z zastrzeżeniem § 3 tego artykułu. Dopiero w art. 21 § 3 mowa jest o decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Organ stwierdził, że w świetle zapisów art. 300 ust. 1 u.p.w., naturalną konsekwencją jest odpowiednie zastosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej w kwestii ustalania opłat za usługi wodne. Wobec tego jeśli zgodnie z art. 271 ust. 1 u.p.w. wysokość opłaty ustalana jest przez Wody Polskie, które przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, skatalogowanym w art. 298 ustawy, informację w tym zakresie, zawierającą także sposób obliczenia tej opłaty, to w przypadku, gdy taka informacja nie została dostarczona zainteresowanemu podmiotowi, podmiot ten nie ma podstaw do uiszczenia opłaty. Organ wskazał, że przepis art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, stanowi: "§ 1. Termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. § 2. Jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1.". Zatem art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej regulują sytuacje, w której przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku - tak jak w przypadku ustalania opłaty stałej na podstawie u.p.w. - natomiast zobowiązanie podatkowe ustalające wysokość opłaty nie zostanie doręczone co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku. Niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej została doręczona Spółce po terminach płatności ratalnych jakie wyznacza art. 271 ust. 6 u.p.w. - w przypadku I, II, jak i III raty kwartalnej. W konsekwencji, z powodu doręczenia informacji rocznej po upływie I, II raty kwartalnej, oraz w terminie krótszym niż 14 dni przed upływem terminu płatności III raty kwartalnej w 2020 r., czyli okresu za jaki opłata stała jest należna, należało skorzystać z przepisu art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej określającego termin płatności podatku na 14 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, zarówno dla I, II, jak i III raty opłaty stałej. Organ przytoczył w tym miejscu wyroki WSA w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt II SA/Rz 914/19, II SA/Rz 860/19. Organ wskazał, że u.p.w. w art. 300 ust. 1 zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej do ponoszenia opłat za usługi wodne, a także w przepisie tym stanowi, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. W związku z zaniechaniem wykonania obowiązku ponoszenia opłaty za usługi wodne, organ wskazał, że w myśl art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Niewniesiona w terminie do dnia 13 listopada 2020 r. I, II, III rata opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900 oraz za pobór wody powierzchniowej z rzeki W. w km 162+900 stanowi zatem zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, od której, stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę i która podlega obowiązkowi niezwłocznego jej uiszczenia na rachunek bankowy Wód Polskich. Organ wyjaśnił, że odsetki za zwłokę nalicza podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne (art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej), od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności I, II oraz III raty opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900 oraz za pobór wody powierzchniowej z rzeki W. w km 162+900 (art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej), które wpłacane są bez wezwania Wód Polskich (art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej). Końcowo organ wskazał, że przywołany w reklamacji art. 7a k.p.a., nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż nie odnosi się on do sytuacji pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, lecz do przypadków, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny). Przywołanie tego artykułu jest pewną niekonsekwencją ze strony Spółki, ponieważ wcześniejsze jej twierdzenia formułowane były jako bezsprzecznie prawidłowe, a tylko w sytuacji wystąpienia wątpliwości interpretacyjnych możliwe jest rozważenie zastosowania przywołanego powyżej artykułu. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2959/19. Zdaniem organu w realiach niniejszej sprawy nie zaistniała tego rodzaju sytuacja, zastosowane przepisy zostały jasno sformułowane, brak jest także wątpliwości co do sposobu kwalifikacji czy to rodzaju przedsięwzięcia, czy też identyfikacji urządzeń wodnych. Organ wyjaśnił, że przepis art. 273 ust. 6 u.p.w. stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określą wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie aktualnego pozwolenia wodnoprawnego nr [...], co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. podmiot obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą art. 271 ust. 1 i ust. 3 i ust. 5 u.p.w. oraz § 10 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Opłata za pobór wód powierzchniowych z rzeki W. w km 162+900 została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 6 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,333 m3/s, co stanowi 499,5 zł. Opłata za wprowadzanie ścieków do rzeki W. w km 162+900 została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,333 m3/s, co stanowi 30.469,50 zł.
W ustawowym terminie Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 268 ust. 1 pkt 1) i pkt 2), art. 271 ust. 1 pkt 2) i pkt 4), ust. 5 oraz ust. 5b i ust. 6 u.p.w. oraz art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że zaskarżona decyzja ustala opłatę stałą na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, jednakże bez uwzględnienia ograniczenia w korzystaniu z wód (tj. bez uwzględnienia ograniczenia liczby dni zrzutu zużytej wody, zawartego w operacie wodnoprawnym) oraz bez uwzględnienia faktycznego stanu w 2020 r. W rzeczywistości, w 2020 r. nie realizowano usług wodnych, przy czym nie przystąpiono do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych, jakim w przypadku prób hydraulicznych jest przenośna pompa wraz z wężem strażackim. Spółka wskazała, że pozwolenia wodnoprawnego nr [...] udzielono w związku z realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego pn. "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 1000 MOP 8,4 MPa relacji [...]", na pobór i zrzut wód powierzchniowych na potrzeby wykonania prób hydraulicznych gazociągu wysokiego ciśnienia DN 1000 MOP 8,4 MPa relacji [...], przy czym pod władaniem Zarządu Zlewni w [...] znajdują się dwie wskazane w decyzji lokalizacje poboru i zrzutu wód, t. j.; pobór wód powierzchniowych z rzeki W. w km 144+000 celem wykonania prób szczelności, oraz jej zrzut w tej samej ilości oraz w tym samym kilometrze rzeki W., po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu oraz pobór wód powierzchniowych z rzeki W. w km 162+900 celem wykonania prób szczelności oraz jej zrzut w tej samej ilości oraz w tym samym kilometrze rzeki W., po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu. Zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, pobór wody w powyższych punktach ma odbywać się za pomocą tymczasowego mobilnego urządzenia wodnego, t. j. pompy zasilanej agregatem prądotwórczym z koszem ssawnym, zaś jej zrzut przeprowadzany ma być rurociągiem spustowym/wężem strażackim do miejsca zrzutu. Spółka wskazała ma rozbieżność w zaskarżonej decyzji. Jedno z przedłożonych przez Spółkę oświadczeń, t. j. oświadczenie o braku korzystania z usług wodnych w km 144+00 rzeki W. było wystarczające do anulowania opłaty stałej za usługi wodne w tym punkcie w 2020 r., natomiast inne oświadczenia wskazujące datę zrzutu wód po próbach i tym samym zakończenie realizacji usług wodnych w 2019 r. było zdaniem organu nie do przyjęcia. Organ raz powołuje się na art. 271 ust. 5b u.p.w. stwierdzając jego zasadność zastosowania w przedmiotowej sprawie, przy czym opłata stała za 2020 r. liczona jest od uprawomocnienia decyzji, tj. od lutego 2019 r., mimo że pobór wód za pomocą omawianego wyżej tymczasowego urządzenia do poboru wody rozpoczął się we wrześniu 2019 r., co zostało w przedłożonych oświadczeniach udokumentowane. Kolejnym razem organ stwierdza, że opłata stała 2020 r. dotyczy roku 2019, bo wtedy przystąpiono do użytkowania urządzenia wodnego. W kolejnej części decyzji organ stwierdza, nie zważając na faktyczny stan, czyli brak możliwości realizowania usług wodnych, gdyż urządzenia wodne nie były użytkowane i nie ma potrzeby ich instalowania, gdyż próba hydrauliczna na danym etapie budowy gazociągu i w km 162+900 rzeki W. nie była przeprowadzana w 2020 r., że opłata powinna być naliczana do momentu wygaszenia decyzji w całości lub części. Ponadto organ nie uwzględnia samej metody przeprowadzania prób hydraulicznych i nie bierze pod uwagę czasu jej przeprowadzania, mimo przedkładanej na wezwanie szczegółowej dokumentacji, zapisów pozwolenia wodnoprawnego oraz operatu, gdzie wyraźnie wskazana została sama technika przeprowadzania tej próby i fizycznie nie jest możliwe jej przeprowadzanie od czasu uprawomocnienia decyzji do końca 2020 r. Zdefiniowane "urządzenia do poboru i zrzutu wody", tj. przenośna pompa wraz z wężem strażackim instalowane są na okres kilku dni, przy czym sam pobór czy zrzut wody, tj. korzystanie z usług wodnych możliwe jest dopiero po czasowym ich zamontowaniu na okres zaledwie kilku dni, nie zaś na dwa lata. W ostateczności, po częściowej akceptacji reklamacji, Spółka została zobowiązana do dokonania opłaty stałej w wysokości 30.970,00 zł za usługę realizowaną w 2019 r., co jest sprzeczne z faktem, że przedmiotowa opłata stała dotyczy okresu od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. W ocenie Spółki, opłata stała za 2020 r. nie powinna być w ogóle naliczona, gdyż w 2020 r. nie korzystano z usług wodnych zarówno w km 144+000 jak i w km 162+900 rzeki W., ani nawet nie instalowano urządzeń niezbędnych do korzystania z takich usług. Natomiast organ poprzestał na ustaleniu, że Spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne, co jest wystarczające do ustalenia opłaty za usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje pobór wód i odprowadzanie tych wód do odbiorników za pomocą tymczasowych urządzeń do poboru i zrzutu wody. Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku opłaty stałej za pobór czy odprowadzanie wód konieczne jest ustalenie, czy są jakiekolwiek podstawy pozwalające stwierdzić, że wody były pobierane lub odprowadzane przez cały 2020 r. Zresztą nawet opierając się wyłącznie na treści pozwolenia wodnoprawnego, w ocenie Spółki należało uwzględnić ograniczenie okresu dopuszczalnego zrzutu wód do 4 dni w roku, czego organ nie dostrzegł. Zdaniem Spółki organ posiada dowody pozwalające prawidłowo ustalić stan faktyczny, w którym korzystanie z usług wodnych jest niemożliwe w sytuacji braku zainstalowanych tymczasowych urządzeń wodnych. Spółka nadmieniła, że tymczasowe urządzenie wodne, t. j. przenośna pompa wraz z wężem strażackim, niezwłocznie po zakończonych próbach, tj. po kilku dniach zostaje zdemontowane i tym samym nie jest możliwe korzystanie z wód przez cały rok. Zdaniem Spółki postępowanie organu uznać w tym wypadku można za naruszenie wprowadzonej od 2017 r. do k.p.a. poprzez art. 7a, zasady in dubio pro libertate, ograniczającej ryzyko obciążania strony skutkami niejasnych przepisów, jak również naruszenie pozostałych, wskazanych w osnowie skargi, przepisów proceduralnych. Spółka przytoczyła przy tym wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 297/18, wydany w zbliżonym stanie faktycznym. Spółka wskazała, że organ poprzestał na ustaleniu, że Spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne na pobór i zrzut wód powierzchniowych na potrzeby wykonania prób hydraulicznych gazociągu wysokiego ciśnienia DN 1000 MOP 8,4 MPa relacji [...], co jest wystarczające do ustalenia opłaty za taką usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje pobór czy zrzut wód do odbiorników za pomocą tymczasowych urządzeń do poboru i zrzutu wód i czy takie urządzenia w ogóle są zainstalowane. Samą treść pozwolenia wodnoprawnego organ ustalił wadliwie, pomijając okoliczność ograniczenia liczby dni przeznaczonych na zrzut zużytej wody do 4 dni. Spółka podniosła również, że została zobligowana przez organ do wniesienia opłaty w terminach przypadających przed dniem doręczenia decyzji, a zatem niezgodnie z art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz z uchybieniem art. 271 ust. 6 u.p.w.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 13 kwietnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu niezależnie od oceny zasadności zarzutów w niej podniesionych. Sąd nie będąc jednak związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), wziął pod rozwagę z urzędu naruszenia prawa, które są konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Formułując powyższe konkluzje, Sąd uwzględnił następujące argumenty i przesłanki.
Po pierwsze, w sprawie istotne jest wyznaczenie zakresu przedmiotowego, przestrzennego i temporalnego usługi wodnej, z której korzystanie przez stronę skarżącą wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty stałej.
Z akt sprawy wynika, że opłata stała została określona (art. 271 ust. 7 u.p.w.) za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych (art. 271 ust. 3 u.p.w.) oraz wprowadzaniu ścieków do wód (art. 271 ust. 5 u.p.w.) w zakresie punktu (odcinka) lokalizacyjnego rzeki W. (162+900 km).
Po drugie, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie prawidłowa wykładnia obowiązujących od dnia 23 listopada 2019 r. przepisów ust. 5a i 5b art. 271 u.p.w. prowadzi do wniosku, że w przypadku realizacji obiektów liniowych, z których eksploatacją wiąże się korzystanie z usług wodnych, opłatę stałą – na zasadzie wyjątku od zasady wyrażonej w art. 271 ust. 5a u.p.w. – ponosi się jedynie za okres od dnia przystąpienia do użytkowania związanego z realizacją obiektu liniowego urządzenia wodnego, które służy do realizacji usług wodnych.
Na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy realizowanym obiektem liniowym jest niewątpliwie gazociąg wysokiego ciśnienia (por. art. 3 pkt 3a u.p.b.), a powiązanym z nim urządzeniami wodnymi służącymi do realizacji usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych i odprowadzaniu ścieków do wód są niewątpliwie pompa hydrauliczna do poboru wód z rzeki i wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do odprowadzania zużytej wody do rzeki (zob. art. 16 pkt 65 u.p.w.: lit. d) - obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz lit. f) - wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód). Oznacza to, że stronie skarżącej należało naliczać opłaty stałe za pobór wód powierzchniowych oraz za wprowadzanie ścieków do wód najwcześniej od dnia przystąpienia do użytkowania urządzeń wodnych w postaci pompy hydraulicznej i wylotów urządzeń kanalizacyjnych. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca przystąpiła do użytkowania powyższych urządzeń wodnych już w 2019 r. Organ powinien jednak dokładnie stwierdzić, jaki ostatecznie czasokres użytkowania urządzenia przyjmuje za rok 2020 (czy tylko określone dni, czy pewne okresy, czy też cały rok). Tylko w ten sposób możliwe jest zachowanie wymagań wynikających z art. 271 ust. 5b u.p.w. Ustalenia i oceny prawne organu nie są w tym zakresie pełne i spójne.
Po trzecie, najistotniejsze w przedmiotowej sprawie okazało się zagadnienie sposobu zastosowania podstawy decyzyjnej w zakresie określenia wysokości opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych oraz za wprowadzanie ścieków do wód w zakresie parametru temporalnego ("czasu wyrażonego w dniach"), jaki jest miarodajny do określenia ilości dni, w których woda powierzchniowa może zostać pobrana, albo w których ścieki mogą zostać wprowadzone do wód, oraz w zakresie parametrów ilościowych poboru wód i odprowadzania ścieków.
Z akt sprawy wynika, że analizowana podstawa decyzyjna wynika z decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. (ostatecznej od dnia 13 lutego 2019 r. i obowiązującej do chwili obecnej). Dla porządku należy również zastrzec, że do istotnego w sprawie pkt. I.2 decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. nie odnosi się decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. stwierdzająca wygaśnięcie pkt. I.3 i pkt. I.4 tej pierwszej decyzji.
Trzeba natomiast uwzględnić, że decyzja z dnia [...] stycznia 2019 r. określiła w pkt. I.2, że w odniesieniu do analizowanego punktu kilometrażowego (162+900 km) dopuszczalny jest pobór o wartości łącznej Q= 23.917 m(3), przy dopuszczalnych ilościach wynoszących: Qmax/s: 0,333 m(3)/s oraz Qśr/d: 23.917 m(3)/d oraz w takiej samej ilości – zrzut ścieków do rzeki W. Jednocześnie jedynie w uzasadnieniu ww. decyzji (s. 4-5) wskazano, że "czas poboru wody z rzek w jednym punkcie nie będzie dłuższy niż 3 dni". Z kolei w operacie wodnoprawnym z 2018 r., złożonym do akt administracyjnych (s. 21) wskazano, że "czas odprowadzania wody w miejscu zrzutu do danych cieków wynosić będzie do 4 dni".
Jakkolwiek zawarte w uzasadnieniu decyzji i operacie wodnoprawnym zastrzeżenia co do ilości dni w roku, w jakich następują w spornym punkcie kilometrażowym rzeki W. pobór wód i odprowadzanie ścieków, nie są formalnie wiążące, to jednak Sąd zauważa, że w zakresie poboru rocznego wody kontrolowany organ uwzględnił ilość dni, w jakich miały nastąpić dwie 3-dniowe próby hydrauliczne (6 dni) (zob. s. 16 i s. 22 zaskarżonej decyzji), natomiast w przypadku odprowadzania ścieków przyjął ilość 366 dni, uznając że odprowadzanie ścieków miało miejsce przez cały rok (s. 18 i s. 22 zaskarżonej decyzji). Podejście to budzi uzasadnione wątpliwości, albowiem skoro w przypadku poboru wody organ przyjął miarę czasową dni faktycznego poboru wody w związku z dwiema próbami hydraulicznymi (6 dni), to taką samą miarę należało odnieść od wymiaru ilościowego ścieków wprowadzanych do wód rzeki. Nie jest również prawdą, że brak jest danych pozwalających na ustalenia dni planowanej ilości dni zrzutu ścieków. Skoro w przypadku poboru wód organ odwołał się do treści uzasadnienia cyt. decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz do treści operatu wodnoprawnego z 2018 r. (zob. s. 15-16 zaskarżonej decyzji), to jest również uzasadnione – w celu zachowania spójności przyjętego przez organ podejścia – aby przy określaniu wysokości opłaty stałej za wprowadzanie ścieków również odwołać się do treści tego samego operatu wodnoprawnego z 2018 r. Wnikliwa analiza operatu prowadzi natomiast do wniosku, że w jego treści (s. 21) wyraźnie wskazano, że "czas odprowadzania wody w miejscu zrzutu do danych cieków wynosić będzie do 4 dni". Odrębnym zagadnieniem jest natomiast ilość operacji tzw. zrzutu ścieków. Jeśli jednak w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] stycznia 2019 r. (zob. pkt. I i pkt I.2) ustalono, że pozwolenie to obejmuje "pobór i zrzut wód powierzchniowych na potrzeby wykonania prób hydraulicznych" , a dopuszczalne ilości poboru i wody i zrzutu ścieków są tożsame (jest to przecież ta sama ilość wody), to nie jest logiczne i racjonalne twierdzenie, że strona skarżąca pobierała wody powierzchniowe przez 6 dni w roku, natomiast wprowadzała ścieki powstałe z tej samej ilości pobranej wody przez cały rok, tym bardziej że czas odprowadzania ścieków w miejscu tzw. zrzutu miał wynosić do 4 dni, a – zgodnie z operatem wodnoprawnym z 2018 r. (s. 21, pkt 10.1) – całkowita ilość odprowadzanej wody "nie będzie większa niż ilość pobieranej wody potrzebnej do wykonania prób hydraulicznych gazociągu". Skarżony organ musi mieć także na względzie podejście do powyższego zagadnienia (ilości dni wprowadzania ścieków do wód) przyjęte w sprawie o sygn. II SA/Rz 219/21 poddanej ocenie Sądu w odrębnym wyroku z dnia 1 czerwca 2021 r.
Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu prawidłowość wykonania operacji obliczeniowej w zakresie pozostałych czynników iloczynu określonego w art. 271 ust. 1 u.p.w. Tak jednostkowa stawka opłaty, jak i wyrażona w m(3)/s i określona w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] stycznia 2019 r. maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód (0,333 m(3)/s) zostały ustalone prawidłowo.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. podlega uchyleniu jako naruszająca w sposób istotny prawo procesowe (punkt pierwszy wyroku), a stronie skarżącej zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. należy się od skarżonego organu zwrot kosztów postępowania sądowego (punkt drugi wyroku).