II SA/RZ 215/24

II SA/Rz 215/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Piotr Godlewski
Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 2458/24 - Wyrok NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2023 r. nr 1801-IGC.4823.31.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów – skargę oddala –
Uzasadnienie
Decyzją z 11 grudnia 2023 r. nr 1801-IGC.4823.31.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego (NPUCS) w Przemyślu z 10 lipca 2023 r. nr 408000-408000-COC-3.4823.330.2023.24 w przedmiocie kary pieniężnej. W podstawie prawnej Organ II instancji powołał: art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), określanej następnie "O.p.", art. 3 ust. 11, art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. e, art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 26 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104), zwanej dalej: "ustawą SENT" oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 898), dalej "rozporządzenie MF z 2022 r.".
W dniu 16 maja 2022 r. w miejscowości [...] funkcjonariusze [....] Podkarpackiego Urzędu Celno- Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę przewozu towarów dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [....]. Transport ten był objęty zgłoszeniem przewozu o numerze referencyjnym [...]. Z treści tego zgłoszenia oraz okazanych do kontroli dokumentów wynikało, że przedmiotem przewozu był towar o nazwie felga aluminiowa - złom aluminium o zadeklarowanym kodzie systemowym 0005 i kodzie odpadu 200140,
w ilości 20 220 kg. Nadawcą towaru była firma J. [....] Królestwo Niderlandów, odbiorcą towaru: H. s.r.o., [....], Słowacja, zaś przewoźnikiem Skarżący tj. Ł. S. prowadzący działalność pod firmą: [....] Ł. S. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że:
- przewoźnik nie zaktualizował w zgłoszeniu danych dotyczących daty rozpoczęcia przewozu, tj. w zgłoszeniu wskazano 20 maja 2022 r., a pojazd przekroczył granicę 16 maja 2022 r.,
- przypisany do zgłoszenia lokalizator o numerze [....] nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, co uniemożliwiło prawidłowe monitorowanie przesyłki.
NPUCS, decyzją z 10 lipca 2023 r., nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT za niezaktualizowanie danych zawartych w zgłoszeniu przewozu oraz umorzył postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie.
Po jego rozpoznaniu, DIAS - decyzją z 11 grudnia 2023 r. - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji. Stwierdził, że Skarżący w myśl art. 2 pkt 8 ustawy SENT był przewoźnikiem odpadu o zadeklarowanym kodzie systemowym 0005 i kodzie odpadu 200140 o nazwie felga aluminiowa – złom aluminium, o masie brutto 20 220 kg, którego przewóz, zgodnie z § 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia MF z 2022 r. podlega systemowi monitorowania przewozu i obrotu. Towar ten przewożony był z Królestwa Niderlandów do Słowacji i stosowanie do art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy SENT w dniu 12 maja 2022 r. został zgłoszony do rejestru monitorowania przewozu. W toku kontroli przeprowadzonej w miejscowości [...] w dniu 16 maja 2022 r. funkcjonariusze stwierdzili, że w systemie SENT w zgłoszeniu [...] wpisano datę faktycznego rozpoczęcia przewozu na 20 maja 2022 r. oraz planowaną datę zakończenia przewozu - 20 maja 2022 r. Z kolei, w raporcie SENT-GEO widniał zapis o braku danych z lokalizatora GPS i kamer ANPRS dla wskazanego zgłoszenia przewozu/lokalizatora w podanym przedziale czasowym, a monitorowanie wskazywało zakres od 2022-05-20T00:00:00.000+02:00 do 2022-05-21T00:00:00.000+02:00. W związku z powyższym lokalizator GPS [....] przypisany do przedmiotowego zgłoszenia nie przekazywał do systemu danych geolokalizacyjnych na całej trasie przewozu towaru. Trasa pojazdu nie była widoczna w systemie SENT. W toku postępowania Organ I instancji ustalił jednak, że dane geolokalizacyjne z urządzenia [...] były przekazywane do systemu SENT-GEO. Przesłane zestawienie zawiera współrzędne geolokalizacyjne całej trasy, jaką pokonał pojazd w trakcie realizacji przedmiotowego przewozu, od przejścia granicznego [...], w dniu 13 maja 2022 r. o godz. 11:02 do miejsca kontroli w [...], bez przerw w nadawaniu sygnału.
Zdaniem DIAS, prawidłowo zatem NPUCS uznał, że w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych nie doszło do naruszenia przepisów ustawy SENT. Jak wykazano w materiale dowodowym, brak widoczności pojazdu w chwili kontroli nie wynikał z braku przekazywania danych geolokalizacyjnych z urządzenia [...] do systemu SENT-GEO, a był jedynie konsekwencją niedokonania przez przewoźnika aktualizacji daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju. Przewoźnik, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, nie zaktualizował danych w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu, tj. w zgłoszeniu wskazano 20 maja 2022 r., a pojazd przekroczył granicę 13 maja 2022 r.
Okoliczność ta wyczerpuje, w ocenie DIAS, przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot obierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącego Organ odwoławczy podał, że zaniedbania pracownika dokonującego zgłoszenia SENT nie zwalniają przewoźnika z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy SENT. Kary nakładane na uczestników przewozu na podstawie tego aktu są niezależne od winy uczestników przewozu. Przewoźnik, jako podmiot profesjonalny, jest obowiązany zaznajomić osoby działające w jego imieniu i świadczące na jego rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych - z tymi wymaganiami oraz umożliwić im ich wypełnienie. Powyższe nie budzi wątpliwości w świetle art. 9 ust. 3 ustawy o SENT.
Zdaniem DIAS, w realiach niniejszej sprawy nie można uznać, że zgłoszenie SENT spełniło wymogi prawne w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru, skoro dane wskazane w tym zgłoszeniu na moment rozpoczęcia przewozu i moment kontroli były niezgodne ze stanem faktycznym. Data faktycznego rozpoczęcia przewozu jest zaś kluczowym elementem łączącym dane geolokalizacyjne z numerami rejestracyjnymi środka transportu wykorzystywanego do przewozu towarów oraz przebytą trasą i umożliwia jego identyfikację w rejestrze SENT. W zaistniałych okolicznościach podanie przez Skarżącego błędnej daty rozpoczęcia przewozu towaru "wrażliwego" skutkowało tym, że niemożliwym było zidentyfikowanie go w systemie i powiązanie ze zgłoszeniem - na moment kontroli przewóz ten był realizowany poza nadzorem właściwych organów, pomimo przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu, a co za tym idzie - nie było możliwe prawidłowe śledzenie przesyłki. Sytuacja ta uniemożliwiała organom monitorowanie w systemie środka transportu - który w dniach 13-16 maja 2022 r. przewoził towar uznany za "wrażliwy", a zatem taki przewóz - wbrew twierdzeniem Skarżącego - w sposób istotny naruszał cel ustawy, którym jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia przepisów prawa. W świetle tego celu nie można uwzględnić, że Skarżący prowadzi działalność w sposób legalny, pieczołowity i regularnie wykonuje swoje zobowiązania podatkowe.
Rozpatrując niniejszą sprawę DIAS zważył również na dyspozycję art. 30 ust. 4 w zw. z art. 30 ust. 1 i 5 ustawy SENT podnosząc, że konstrukcja tych unormowań wskazuje, że nie dotyczą one naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej przewozu, a znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy nieprawidłowości zostały ujawnione po zakończeniu przewozu, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.
Organ odwoławczy przeanalizował także możliwość zastosowania wobec Skarżącego art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i odstąpienia od nałożenia na Niego kary i uznał, że brak jest ku temu podstaw. Możliwość takiego odstąpienia istnieje bowiem wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes przewoźnika bądź interes publiczny. Organ podkreślił, że ten pierwszy nie wyczerpuje się wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również sytuację ekonomiczną przewoźnika (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych takiej osoby i jej rodziny, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. Dla uznania zaistnienia ważnego interesu podatnika nie wystarczy więc powołanie się na sytuację finansową, ale musi mieć ona charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników, a aktywność dowodową w tym zakresie winien wykazać przewoźnik. Z kolei, przy rozważaniu przesłanki w postaci interesu publicznego ważna jest ocena, czy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT oraz czy wymierzona kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
Zdaniem DIAS, naruszenie w warunkach sprawy przepisów ustawy SENT nie wynikało z przyczyn niezależnych od przewoźnika, a było następstwem braku dostatecznej staranności. Przewoźnik, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa SENT. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić natomiast okoliczności związane z lekceważeniem przepisów prawa czy z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów. W toku postępowania Organ odwoławczy nie stwierdził też zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych. Nieaktualnych danych w zakresie daty rozpoczęcia przewozu nie można rozpatrywać jako oczywistej omyłki.
Jak ustalono w sprawie, wobec Skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dane pozyskane z ZUS i US nie wskazują na zagrożenie Jego wypłacalności. W toku postępowania nie przedstawił On zaś konkretnych okoliczności i dowodów świadczących o trudnościach finansowych. Taka postawa może świadczyć o tym, że one nie występują. Uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł nie wpłynie więc na sytuację ekonomiczną Skarżącego w sposób zagrażający Jego bytowi. Nie zachodzi więc ważny interes przewoźnika.
Analizując zaś przesłankę interesu publicznego Organ odwoławczy zważył, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Z uwagi na to, że wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty, istnieje konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów, a przewidziane w ustawie wymogi treściowe zgłoszenia SENT należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar. Zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym, a więc w ustawie SENT - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia. Zatem zasada ta została przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwa kara za naruszenie przepisów ustawy SENT ma na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w tym akcie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji. Sam fakt braku uszczuplenia należności podatkowych nie daje wystarczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyjęcie odmiennej oceny w tym zakresie niweczyłoby cel ustawy, która przewiduje sankcje stricte za niedopełnienie obowiązków o charakterze formalnym przez poszczególnych uczestników przewozu. Sytuacjami wypełniającymi przesłankę interesu publicznego byłyby te, które uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków ustawy SENT np. brak technicznych możliwości aktualizacji danych zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu, czy wystąpienie wydarzeń nadzwyczajnych, niedających się przewidzieć, związanych z ochroną życia ludzkiego lub mienia znacznej wartości itp., a takich w sprawie nie ustalono.
Ł. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję DIAS, zarzucając naruszenie:
- art. 8 w zw. z art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, co doprowadziło do powstania Jego nieuzasadnionej odpowiedzialności;
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzje w sprawie wydano bez wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa, podczas gdy decyzja Organu I instancji powinna być uchylona,
a postępowanie umorzone w całości;
- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a., polegające na tym, że nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że wydane decyzje zostały nienależycie uzasadnione, w sposób ogólnikowi i lakoniczny, pozbawiony indywidualnego podejścia do przedmiotowej sprawy,
- art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a nie dopuścił się On naruszenia prawa, albowiem z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, że dochował należytej staranności w działaniu, czego nie wzięto pod uwagę;
- art. 107 § 3 oraz art. 8 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji;
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, bowiem Organy nie zważyły, że po Jego stronie zachodzi ważny interes przewoźnika a także istotny interes publiczny, co umożliwiało odstąpienie od nałożenia kary;
- art. 1. art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez niedostrzeżenie przez Organ prowadzenia postępowania podatkowego w sposób naruszający zasady zaufania obywateli do organów podatkowych oraz przez zaaprobowanie błędnych i niepełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy i zaniechania przeprowadzenia wszechstronnego i wyczerpującego materiału dowodowego, dokonania jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że Jego sytuacja ekonomiczna pozwala na uiszczenie kary w wysokości 10 000 zł bez uszczerbku dla prowadzonej działalności, podczas gdy wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego, analiza materiału dowodowego prowadzi do przeciwnego wniosku;
- art. 120 O.p. poprzez niedostrzeżenie, że Organ przyjął, że "zasadą jest płacenie kar
a nie zwalnianie z tego obowiązku", która to zasada nie znajduje odzwierciedlenia
w przepisach prawa i nie może stanowić podstawy wydawania decyzji o nałożeniu kary bądź odmówienia zastosowania przepisów pozwalających organom na odstąpienie od jej wymierzania.
Skarżący wniósł o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie uchylenie decyzji skarżonej, jak też o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrolując decyzje administracyjne, które jako przedmiot takiej kontroli wskazuje art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd obowiązany jest stosować kryterium zgodności z prawem. Wymóg w tym zakresie wprowadza art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Niezgodność z prawem stanowi podstawę eliminacji badanego aktu z obrotu prawnego z tym, że nie każde uchybienie przepisom prawa skutkuje taką koniecznością. W świetle więc art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zauważenie przyczyn określonych w art. 156 1 K.p.a. skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji. Natomiast, naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje do uchylenia skarżonej decyzji w całości lub w części, o czym przesądza art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie zauważył tego rodzaju uchybień, dlatego skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Badaną decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję NPUCS o nałożeniu na Skarżącego, jako przewoźnika, kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie określonego obowiązku wynikającego z ustawy SENT i umorzeniu postępowania w zakresie naruszenia innego obowiązku wynikającego z tego aktu.
Podstawowe okoliczności sprawy nie są w istocie sporne. Jak wynika z akt tej sprawy, w dniu 16 maja 2022 r. w miejscowości [....] przeprowadzona została kontrola przewozu towarów dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki [....] oraz naczepy marki [...]. Transport ten objęty był zgłoszeniem przewozu, z którego wynikało, że przedmiotem przewozu był towar o nazwie felga aluminiowa - złom aluminium o zadeklarowanym kodzie systemowym 0005 i kodzie odpadu 200140, w ilości 20 220 kg. Jako miejsce wjazdu na terytorium RP wskazano przejście graniczne [...], zaś jako miejsce wyjazdu poza terytorium RP [...]. Datę faktycznego rozpoczęcia przewozu oraz planowaną datę jego zakończenia określono na 20 maja 2022 r. Faktycznie jednak przewóz rozpoczął się dnia 13 maja 2022 r. o godz. 11.02. Powyższe uznano za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT tj. w zakresie konieczności aktualizacji danych zgłoszenia odnoszących się do daty rozpoczęcia przewozu, za co - w myśl art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT - nałożono na Skarżącego karę w wysokości 10 000 zł. Poza tym, ustalono, że urządzenie GPS przypisane do przedmiotowego zgłoszenia przekazywało aktualne dane geolokalizacyjne środka transportu, którego dotyczy sprawa do systemu SENT GEO. Wprawdzie w chwili kontroli pojazd ten nie był widoczny w tym systemie, jednak wynikało to z niedokonania przez Przewoźnika aktualizacji daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, a nie z tego, że dane geolokalizacyjne nie były przekazywane. Mając to na względzie, postępowanie w zakresie naruszenia obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT (tzn. przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem) umorzono jako bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Katalog towarów objętych systemem określono w art. 3 ust. 2 tego aktu. Przy czym, według art. 3 ust. 11 ustawy SENT, minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu. W sprawie niniejszej przedmiotem przewozu był właśnie towar wskazany w § 1 pkt 7 rozporządzenia MF z 2022 r. (wydanego na wyżej wskazanej podstawie), w którym mowa jest o towarach innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2012 r.
o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, bez względu na ich ilość w przesyłce.
W takiej sytuacji na Skarżącym spoczywał obowiązek stosowania się do wymogów przewidzianych ustawą SENT. Jednym z nich jest to, aby m. in. przewoźnik niezwłocznie aktualizował dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia, o czym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Przepis ten należy odczytywać w połączeniu z art. 7 tej ustawy, wskazującym elementy, jakie powinno zawierać zgłoszenie w przypadku przewozu po drodze publicznej i po krajowej sieci kolejowej. Jest to m. in. miejsce i data rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju (ust. 2 pkt 1). Inny zaś to wymóg, o którym mowa w art.10a ustawy SENT, by
w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący nie zrealizował pierwszego ze wskazanych obowiązków, w związku z czym nałożono na Niego karę pieniężną
w wysokości 10 000 zł, bowiem sankcję w postaci kary w takiej właśnie wysokości przewiduje w takim wypadku art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Natomiast wobec stwierdzenia w toku postępowania, wbrew pierwotnym ustaleniom kontroli, że wymóg
z powołanego art. 10a ust. 1 ustawy SENT został przez Przewoźnika dochowany, postępowanie w zakresie niedostosowania się do niego umorzono jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 208 § 1 O.p.
Zarzuty Skarżącego sprowadzają się de facto do kwestionowania tego, że nie odstąpiono względem Niego od nałożenia przedmiotowej kary, którą to możliwość przewiduje art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej,
o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Regulacja zawarta
w cytowanym art. 24 ust. 3 ustawy SENT pozostawia organowi administracji publicznej tzw. luz decyzyjny, który oznacza, że rolą tego organu jest sprawdzenie, czy
w ustalonym w sprawie stanie faktycznym istnieją jakieś szczególne przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
W tym miejscu należy jako niezasadny ocenić zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 120 O.p. poprzez przyjęcie, jako zasady, obowiązku płacenia kar za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy SENT. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, to jest podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Przewidziane zaś w niej kary są sankcjami o charakterze pieniężnym, nakładanymi przez organ administracji publicznej w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu ustawowego obowiązku przez osobę zobowiązaną. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty dokonujące przewozu towarów. Powyższe ma wpłynąć na zwiększenie uwagi strony, jej samokontroli
i dołożenia większej staranności podczas dokonywania kolejnych zgłoszeń SENT. Oczywistym jest więc, że generalnie kara za naruszenie któregoś z obowiązków, określonych tą ustawą, jest obligatoryjna chyba, że organ stwierdzi w toku postępowania występowanie "przypadku uzasadnionego", który pozwoli mu na odstąpienie od wymierzenia takiej kary. Sąd ma zaś za zadanie ocenić, czy organy prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki takiego odstąpienia tj. czy dokonały ich właściwej interpretacji w kontekście okoliczności rozpoznawanej sprawy. Wskazany art. 24 ust. 3 ustawy SENT odwołuje się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności. Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe, powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu przedsiębiorstwa albo niewywiązywaniu się z nałożonych obowiązków. Z kolei, pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. W orzecznictwie podkreśla się, że nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego użytego w art. 24 ust. 3 ustawy SENT jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Zastosowanie tej reguły w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Organ winien zatem rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Rozważeniu powinien więc podlegać całokształt okoliczności sprawy z uwzględnieniem celów ustawy SENT (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.07.2023 r. II GSK 2306/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24.04.2024 r. III SA/Po 899/23).
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można Organom zarzucić uchybień w zakresie przeprowadzenia analizy pod kątem możliwości odstąpienia wobec Skarżącego od kary z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Argumentacja Organów w tym przedmiocie jest wyczerpująca i jak najbardziej uzasadniona. Oceniając, czy za tego rodzaju rozwiązaniem przemawia ważny interes Przewoźnika Organy podniosły mianowicie, że o tego rodzaju interesie nie może przesądzać wysokość nałożonej kary, jak też brak powstania uszczupleń w budżecie państwa. W toku postępowania zbadano też sytuację finansową Skarżącego ustalając, że nie toczą się względem Niego jakiekolwiek postępowania egzekucyjne, jak też, że nie posiada zaległości wobec ZUS oraz, że w roku 2020 i 2021 osiągnął dochody. Ponadto, ustalono, że według stanu na dzień 10 listopada 2022 r., posiadał On zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2022 r. Powyższe, zdaniem Organów, wskazywało na stabilną sytuację finansową Strony w badanym okresie. Zwrócono też uwagę na to, że rozważania odnośnie do kwestii ekonomicznych miały miejsce z urzędu, a to dlatego, że Skarżący nie przedłożył sam żadnych dokumentów
w tym zakresie.
Organy nie stwierdziły również w uwarunkowaniach sprawy występowania interesu publicznego w odstąpieniu wobec Przewoźnika od nałożenia kary. Podniosły, że naruszenie, którego się dopuścił miało charakter istotny, ponieważ uniemożliwiało realizację podstawowego celu ustawy SENT, jakim jest monitorowanie przewozu towarów w czasie rzeczywistym. System SENT GO udostępnił bowiem widoczność pokonanej trasy retrospektywnie dopiero w dacie wskazanej w zgłoszeniu tj. 20 maja 2022 r. Powyższego zaniedbania nie można, zdaniem Organów, uznać za jedynie drobne przewinienie czy zwykłą omyłkę. W interesie publicznym jest to, aby system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny. Organy podniosły też, że brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby stawianiem Strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Podkreślono też, że ustawodawca dokonał miarkowania wysokości kar pieniężnych w zależności od rangi naruszenia poszczególnych przepisów. Przewidział więc różne stawki kar mając na uwadze rodzaj naruszonego obowiązku, a zatem uwzględnił konstytucyjną regułę proporcjonalności. Poza tym, przewoźnik to osoba profesjonalnie zajmująca się przewozem towarów, od której należy oczekiwać znajomości przepisów prawa.
Niewątpliwie o istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria o charakterze zobiektywizowanym. Rozpoznając niniejszą sprawę Organy nie miały podstaw, by uznać, że zagrożona jest płynność finansowa, czy też egzystencja Skarżącego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, w jaki sposób zapłata kary administracyjnej miałaby wpłynąć na działalność firmy i możliwość jej dalszego funkcjonowania. Przy czym, zauważenia wymaga, że Skarżący nie wykazał się w toku postępowania aktywnością i nie przedłożył dokumentów, które w Jego ocenie przemawiałyby za występowaniem po Jego stronie ważnego interesu.
Również przedstawione motywy odnoszące się do niewystępowania w uwarunkowaniach sprawy interesu publicznego są jak najbardziej prawidłowe. Postępowanie podmiotu, który w zgłoszeniu SENT wskazał dane niezgodne ze stanem faktycznym nie może być generalnie postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i aby była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W interesie publicznym jest także sprawowanie właściwego monitoringu drogowego towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu. Trudno więc mówić o niewspółmierności nałożonej kary w stosunku do dokonanego zaniechania. Samo powołanie się na omyłkę jako możliwą w prowadzeniu każdej działalności gospodarczej nie wskazuje na ową nieadekwatność. Jak już bowiem zauważono, od przewoźnika będącego profesjonalistą należy oczekiwać znajomości przepisów prawa istotnych dla jego branży i zapewnienia takiej organizacji prowadzonego przedsiębiorstwa, aby były one stosowane.
Reasumując, poczynione przez Organy ustalenia co do braku szczególnych, wyjątkowych okoliczności godzących w ważny interes Przewoźnika, czy też godzących w interes publiczny w sposób nie do pogodzenia z ogólnym porządkiem prawnym czy uzasadnionym, obiektywny poczuciem sprawiedliwości, przemawiały za uznaniem, że nałożenie kary nie narusza tych interesów.
W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy nie naruszyły więc przepisów postępowania określonych w Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy zauważyć, że w myśl art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Tym samym, nie mogły odnieść skutku zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego, który w niniejszym postępowaniu w ogóle nie był stosowany. Organy nie mogły także naruszyć art. 189f K.p.a., bowiem zgodnie z art. 189a K.p.a. zawarte w tej ustawie regulacje m. in. odnośnie do odstępowania od wymierzenia kary pieniężnej mogą stanowić podstawę prawną decyzji organu tylko wtedy, gdy kwestie te nie są uregulowane odrębnie. Tymczasem ustawa SENT normuje je we własnym zakresie. Organy zinterpretowały nieostre pojęcia prawidłowo oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego, jednocześnie należycie je uzasadniając. Absolutnie nie sposób się zgodzić ze Skarżącym, że uzasadnienia te są ogólnikowe, lakoniczne i pozbawione indywidualnego podejścia do sprawy.
Z tych wyżej podanych względów Sąd skargę oddalił, czego podstawę stanowił art. 151 P.p.s.a.