II SA/RZ 203/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-04-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatnośćdochódkryterium dochodowewydatkinależność publicznoprawnaopieka nad osobą ubezwłasnowolnioną

WSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję SKO w Krośnie, utrzymując odpłatność za pobyt córki w DPS, uznając wydatki skarżącego na samochód i inne nieuzasadnione.

Skarżący R.Z. zaskarżył decyzję SKO w Krośnie ustalającą odpłatność za pobyt jego córki w domu pomocy społecznej. Sąd administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły wysokość opłaty. Sąd podkreślił, że należność publicznoprawna ma pierwszeństwo przed wydatkami nieuzasadnionymi, takimi jak koszty utrzymania samochodu czy utrzymania grobów, które nie mogą wyprzedzać obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt córki w DPS.

Przedmiotem sprawy była skarga R.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która uchyliła decyzję Burmistrza i ustaliła odpłatność za pobyt córki skarżącego w domu pomocy społecznej. Skarżący kwestionował sposób ustalenia tej odpłatności, zarzucając niekompetencję organów i nieprawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając decyzję SKO za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS jest należnością publicznoprawną, która powinna mieć pierwszeństwo przed wydatkami nieuzasadnionymi. W ocenie Sądu, wydatki na samochód, wysokie opłaty za telefon czy utrzymanie grobów nie mogły być uznane za niezbędne w stopniu usprawiedliwiającym obniżenie odpłatności za pobyt córki. Sąd wskazał, że kwota pozostająca do dyspozycji skarżącego po odliczeniu niezbędnych wydatków pozwala na pokrycie ustalonej opłaty, a zwolnienie z niej przerzuciłoby ciężar na innych podatników.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatki te nie mogą wyprzedzać obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, gdyż nie noszą cechy niezbędności i konieczności w takim stopniu, jak opłata za pobyt w DPS, która jest należnością publicznoprawną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że należność publicznoprawna za pobyt w DPS ma pierwszeństwo przed wydatkami, które nie są niezbędne. Wydatki na samochód, wysokie opłaty za telefon i utrzymanie grobów nie mogą być uznane za priorytetowe w stosunku do obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt córki w DPS, zwłaszcza gdy skarżący dysponuje kwotą pozwalającą na pokrycie tej opłaty po odliczeniu wydatków niezbędnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.s. art. 60 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § 5

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 103 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej § 3

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Należność publicznoprawna za pobyt w DPS ma pierwszeństwo przed wydatkami nieuzasadnionymi. Wydatki na samochód, wysokie opłaty za telefon i utrzymanie grobów nie są wydatkami niezbędnymi w rozumieniu przepisów. Zmiana sytuacji dochodowej skarżącego i kryteriów dochodowych uzasadniała zmianę decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące niekompetencji organów i nieprawidłowego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Konieczność uwzględnienia wszystkich zadeklarowanych przez skarżącego wydatków, w tym na samochód i utrzymanie grobów, przy ustalaniu odpłatności.

Godne uwagi sformułowania

należność publicznoprawna powinna mieć pierwszeństwo przed wydatkami, które nie noszą cechy niezbędności Zwolnienie bowiem Skarżącego z opłaty za pobyt córki w DPS powoduje przerzucenie tego ciężaru na innych podatników.

Skład orzekający

Karina Gniewek-Berezowska

sprawozdawca

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Piotr Godlewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w DPS, priorytetyzacja wydatków przy ocenie możliwości finansowych zobowiązanych, stosowanie art. 106 ust. 5 u.p.s."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji dochodowej i wydatkowej skarżącego, ale zawiera ogólne zasady dotyczące oceny wydatków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami finansowymi obywatela a jego obowiązkiem publicznoprawnym, pokazując, jak sąd ocenia 'niezbędność' wydatków.

Czy koszty utrzymania samochodu mogą zwolnić z opłaty za pobyt rodzica w DPS? Sąd wyjaśnia.

Sektor

opieka_zdrowotna_i_spoleczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 203/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.4110.91.1653.2022 w przedmiocie zmiany decyzji własnej dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.4110.91.1653.2022, uchylająca w całości decyzję Burmistrza Miasta [....] (dalej: "Organ I instancji", "Burmistrz") z 21 czerwca 2022 r. nr DZ.PS.5026.117.2.2020.DH i orzekająca o zmianie decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], poprzez ustalenie R.Z. (dalej: "Skarżący") odpłatności za pobyt jego córki A.Z. w domu pomocy społecznej.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 14, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.; dalej: "u.p.s.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Burmistrz Miasta [....] decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] ustalił Skarżącemu odpłatność za pobyt córki A.Z. w domu pomocy społecznej w kwocie 1.426,67 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2021 r.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, SKO w Krośnie decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Następnie Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, po rozpoznaniu której wyrokiem z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1309/21 Sąd oddalił skargę.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta [...] ustalił dla Skarżącego odpłatność za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej w [....] w wysokości 1.350,20 zł miesięcznie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz w wysokości 1.616,37 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z tym, że Skarżący odmówił zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt córki w DPS w kwocie 1.350,20 zł począwszy od 1 stycznia 2022 r. ustalił Skarżącemu opłatę za pobyt córki, stanowiącą nadwyżkę 300% kryterium dochodowego, które od 1 stycznia 2022 r. dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 2.328 zł, w kwocie 1.350,20 zł od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. Natomiast ze względu na zmianę sytuacji dochodowej Skarżącego zobowiązuje Organ do ustalenia nowej kwoty odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS od miesiąca kwietnia 2022 r. W związku z powyższym opłata ta od 1 kwietnia 2022 r. wynosi.1 616,37 zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie zarzucając, że system rozpoznania środowiskowego zawodzi. Ponadto Skarżący opisał przebieg postępowania administracyjnego, zarzucając Organowi niekompetencję. Wobec powyższego wniósł o głęboką analizę sposobu pracy Organu I instancji oraz sprawiedliwą decyzję.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie opisaną na wstępie decyzją z 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.4110.92.1654.2022 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o zmianie decyzji Burmistrza Miasta [....] z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], poprzez ustalenie Skarżącemu odpłatności za pobyt jego córki A.Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]: w wysokości 1.350,20 zł miesięcznie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022r., w wysokości 1.616,37 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r.
Na podstawie akt sprawy Organ odwoławczy ustalił, że Skarżący ma 72 lat, jest wdowcem i mieszka samotnie. W grudniu 2021 r., tj. w miesiącu poprzedzającym podwyższenie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej osiągnął miesięczny dochód z emerytury w kwocie 3.678,20 zł. Organ wskazał, że nadwyżka dochodu Skarżącego ponad 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.350,20 zł, a zatem wysokość miesięcznej opłaty za pobyt córki Skarżącego w domu pomocy nie może przekroczyć tej kwoty w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. Natomiast od dnia 1 marca 2022 r. Skarżący osiąga dochód z emerytury (podwyższonej w wyniku waloryzacji) w kwocie 3.944,37 zł miesięcznie. Podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt A.Z. w domu pomocy decyzją Burmistrza Miasta [...] z 19 kwietnia 2021 r. stanowił dochód Skarżącego w wysokości 3.529,67 zł. Zatem podwyższenie dochodu przekracza 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (tj. 77,60 zł). Nadwyżka dochodu Skarżącego ponad 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.616,37 zł, a zatem wysokość miesięcznej opłaty za pobyt córki Skarżącego w domu pomocy nie może przekroczyć tej kwoty miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r.
W toku postępowania ustalono również, że miesięczne wydatki, związane z utrzymaniem, jakie ponosi Skarżący to: 550 zł tytułem czynszu, 77,50 zł tytułem opłaty za energię elektryczną, 10 zł tytułem opłaty za gaz, 92 zł tytułem opłaty za telefon, około 100 zł tytułem wydatków na leki oraz około 1.000 zł na zakup żywności. Łączna wysokość miesięcznych wydatków Skarżącego wynosi około 1.830 zł. Ponadto Skarżący zadeklarował, że rocznie ponosi również następujące wydatki: 670 zł tytułem ubezpieczenia samochodu, 100 zł tytułem przeglądu technicznego samochodu, około 1.000 zł tytułem napraw samochodu, 1.000 zł na odzież, 100 zł na fryzjera, 1.000 zł na utrzymanie grobów najbliższych, 60 zł tytułem podatku rolnego, 70 zł tytułem podatku od nieruchomości za garaż oraz 60 zł tytułem ubezpieczenia indywidualnego. Łączna wysokość ww. wydatków w skali roku to kwota ok. 4.060 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje kwotę ok. 340 zł. Za konieczne wydatki należy również uznać koszty odwiedzin córki w domu pomocy związane z dojazdem. Deklarowane przez Skarżącego miesięczne koszty dojazdu do [...], gdzie mieści się dom pomocy, wynoszą ok. 150 zł.
W ocenie SKO miesięczna opłata za pobyt córki Skarżącego w DPS w wysokości 1.350,20 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz w wysokości 1.616,37 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r. mieści się w możliwościach finansowych Skarżącego, gdyż pozostała do jego dyspozycji kwota 2.328,00 zł miesięcznie pozwala mu na pokrycie w pełnej wysokości niezbędnych wydatków na utrzymanie, wynoszących ok. 2.320 zł miesięcznie.
Zdaniem Organu odwoławczego deklarowanych przez Skarżącego miesięcznych wydatków na paliwo w wysokości ok. 650 zł nie można uznać za niezbędne, gdyż wiążą się one z jego działalnością jako myśliwego. Zatem nie są to wydatki na zaspokajanie jego niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast kwoty przekazywane dobrowolnie przez Skarżącego córce w wysokości 400 zł miesięcznie również nie są wydatkami niezbędnymi. W ocenie Kolegium w pierwszej kolejności na Skarżącym ciąży obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt córki w DPS, ponieważ należność ta ma charakter publicznoprawny. Kwoty dobrowolnych darowizn nie mają pierwszeństwa w zaspokajaniu przed należnościami publicznoprawnymi.
Organ II instancji podał również, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...] od stycznia 2022 r. wynosi 4.174,69 zł (zarządzenie Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Pomocy Społecznej Powiatu [....] oraz średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w [...] Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej w [....] oraz [...] Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej w [...] w 2022 r., Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego z 2022r., poz. [...]). Różnica pomiędzy kosztem miesięcznego utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...], a miesięczną opłatą ponoszoną przez A.Z. wynosi 1.961,01 zł. Wobec powyższego ustalona dla Skarżącego zaskarżoną decyzją opłata za pobyt jego córki w domu pomocy w wysokości 1.350,20 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz w wysokości 1.616,37 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r. nie przekracza miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...].
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył R.Z. wnosząc o uchylenie decyzji i nakaz rzetelnego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący zarzucił urzędnikowi poświadczenie nieprawdy. Skarżący wniósł również o rzetelną analizę sprawy.
Skarżący wyjaśnił, że ma 72 lata, natomiast większość swojego życia (45 lat) poświęcił rodzinie i ojczyźnie pracując w kopalni, budownictwie, czy energetyce.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 60 ust. 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy: obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. I OPS 7/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 574/21 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W sprawie bezsporne jest, że córka Skarżącego A.Z. przebywa w DPS w [...] Nie ulega również wątpliwości, że Skarżący jest jedynym krewnym i opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej córki.
Bezsporne jest także, że ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2020 r., Nr [...] ustalono odpłatność A.Z. za pobyt w DPS w kwocie 1915,14 zł, stanowiącą równowartość 70 % dochodu. Nie jest również kwestionowane, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] od stycznia 2022 r. wynosi 4.174,69 zł ( zarządzenie Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] styczna 2022 r. w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Pomocy Społecznej Powiatu [...] Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego z 2022 r., poz. [...]).
Nie ulega również wątpliwości, że Skarżący nie wyraził zgody na zawarcie umowy w sprawie wysokości opłaty ponoszonej w związku z pobytem członka rodziny w DPS.
Zgodzić należy się z Organem, że wobec braku podstaw do zawarcia umowy konieczne stało się ustalenie opłaty w drodze decyzji.
Rację należy również przyznać Organowi II instancji, który orzekając kasacyjnie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zmianie poprzednio wydanej decyzji w sprawie ustalenia opłaty z dnia [...] kwietnia 2021 r. ustalając opłatę od stycznia 2022 r. do marca 2022 r. a następnie od 1 kwietnia 2022 r.
Podstawą uchylenia decyzji Organu I instancji i dokonanej zmiany był prawidłowo powołany przez Organ II instancji art. 106 ust. 5 u.p.s. zgodnie z którym: decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U z 2021 r., poz. 1296), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. zmianie uległa wysokość kryteriów dochodowych w pomocy społecznej z 701 zł na 776 zł. Ponadto zmianie uległa również wysokość dochodu Skarżącego. W grudniu 2021 r. Skarżący osiągał dochód z emerytury w wysokości 3.678,20 zł, od 1 marca 2022 r. w związku z waloryzacją rent i emerytur wysokość pobieranego świadczenia wzrosła do 3.944,37 zł. Stanowiło to podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s.
Aktualne przedmiotem oceny pozostaje kwestia prawidłowości ustalonej kwoty odpłatności.
W sprawie w zasadzie nie ma sporu co do wysokości dochodów Skarżącego. Organy ustaliły na podstawie decyzji ZUS wysokość dochodu ( po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne) z tytułu emerytury Skarżącego, która w grudniu 2021 r. wynosiła 3.678,20 zł, zaś od 1 marca 2022 r. 3944,37 zł.
W sposób wyczerpujący zostały również ustalone ponoszone przez Skarżącego wydatki. Opiewają one na kwotę około 3.112 zł. Pomniejszony o te wydatki dochód wyniósł 560 zł – do marca 2022 r., od kwietnia, z uwagi na zwiększony dochód 830 zł.
Z informacji posiadanych przez organ z urzędu wynika, że Skarżący, jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej córki dysponuje 30 % jej dochodu ( około 611 zł), które pozostały po odliczeniu 70 % na poczet należności z tytułu pobytu w DPS.
Porównanie kwot jakie Skarżącemu pozostają po odliczeniu wskazanych przez niego wydatków, z kwotą należności ustaloną przez Organy wskazuje na to, że nie wystarczałaby ona na opłacenie tych należności
Na tle sprawy powstaje jednak pytanie czy wszystkie wskazane przez zobowiązanego wydatki powinny zostać uwzględnione przez organy przy ustalaniu możliwości finansowych Skarżącego.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Organów, że nie wszystkie wydatki wskazane przez zobowiązanego mogą wyprzedzać obowiązek odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS.
Zgodzić się bowiem należy, że należność za pobyt członka rodziny w DPS, jako należność publicznoprawna powinna mieć pierwszeństwo przed wydatkami, które nie noszą cechy niezbędności. Nie różni się ona niczym od należności podatkowych. Stanowi część dochodów budżetowych jednostki samorządu terytorialnego i pośrednio wpływa na sytuację pozostałych członków wspólnoty samorządowej.
W ocenie Sądu nie budzą wątpliwości zgłoszone przez Skarżącego wydatki na czynsz, gaz, energię elektryczną, leki, żywność czy odzież, jako wydatki niezbędne ujęte także w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej ( Dz.U. z 2005 r., Nr 211, poz. 1762).
Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia: próg interwencji socjalnej jest ustalany w oparciu o koszyk dóbr i usług opracowany na podstawie minimalnych norm spożycia, minimalnych okresów użytkowania dóbr oraz minimalnego zakresu korzystania z usług, wyrażony wartościami cen rynkowych w przyjętym okresie badawczym, a następnie korygowany o rzeczywiste zachowania konsumpcyjne wybranych typów gospodarstw domowych o niskich dochodach.
3. Zakres potrzeb niezbędnych do egzystencji branych pod uwagę przy ustalaniu progu interwencji socjalnej obejmuje wydatki na:
1) żywność;
2) mieszkanie;
3) odzież i obuwie;
4) edukację;
5) ochronę zdrowia i higienę;
6) transport i łączność;
7) kulturę, sport i wypoczynek.
4. Minimalny zakres wydatków, o których mowa w ust. 3, powinien zapewnić zaspokojenie potrzeb niezbędnych do egzystencji osoby lub rodziny.
W sprawach o ustalenia opłaty za pobyt w DPS jako próg socjalny ustawodawca wprowadza kwotę 300 % kryterium dochodowego tj. 2.328,00 zł.
Należy w związku z tym przyjąć, że jest to kwota, która obejmuje koszty niezbędnego utrzymania. Wydatki przekraczające tą kwotę, które mogłyby usprawiedliwiać zmniejszenie kwoty należności za pobyt członka w DPS muszą również nosić cechy niezbędności i konieczności, a także wyjątkowości.
Oceniając pod tym kątem wskazane przez Skarżącego wydatki zgodzić należy się z Organem, że nie wszystkie wskazane przez niego wydatki charakteryzują się cechą niezbędności i konieczności. Wśród tych wydatków słusznie Organ zauważa wydatki na samochód, które łącznie sięgają kwoty około 800 zł. Nie kwestionując potrzeby posiadania samochodu, Sąd stwierdza, że wydatki związane z jego utrzymaniem nie mogą wyprzedzać wydatków związanych z utrzymaniem córki w DPS. Skarżący musi mieć świadomość, że w takich kategoriach podlegają one ocenie. Zwolnienie bowiem Skarżącego z opłaty za pobyt córki w DPS powoduje przerzucenie tego ciężaru na innych podatników. Zatem wyłącznie wyjątkowa sytuacja osób zobowiązanych może usprawiedliwiać obniżenie kwoty należności. Podobnie należy ocenić wysokie opłaty za telefon, jak również comiesięcznie ponoszone koszty utrzymania grobów bliskich. Jeśli dodatkowo uwzględnić podnoszoną przez Organy okoliczność pozostawienia w dyspozycji Skarżącego 30 % dochodu podopiecznej czyli kwoty 611 to możliwości finansowe Skarżącego przedstawiają się już inaczej aniżeli przedstawił to sam Skarżący. Podkreślenia również wymaga, że Skarżący poza córką nie ma nikogo na utrzymaniu, mieszka samotnie. Zatem ponosi wyłącznie wydatki związane z własnym utrzymaniem, co również ma wpływ na ocenę jego możliwości finansowych.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że odpłatność za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej obciąża członków rodziny i stanowi rekompensatę za przejęcie tej opieki przez instytucję samorządowe. Osoby bliskie są zobowiązane do partycypowania w tych kosztach na miarę swoich możliwości finansowych, przy czym możliwości finansowe należy oceniać w kontekście zarówno samego zobowiązanego jak też sytuacji przeciętnego obywatela.
W ocenie Sądu dokonana przez Organy ocena jest adekwatna do dokonanych ustaleń, a wyciągnięte wnioski logiczne. Nie można Organom zarzucić dowolności. Ustalona opłata stanowi różnicę pomiędzy kwotą należności przypadającą za pobyt mieszkańca DPS, należnością przypadającą na mieszkańca DPS, a uwzględnionymi przez Organ wydatkami na utrzymanie Skarżącego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI