II SA/Rz 2026/23

II SA/Rz 2026/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 9x ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 października 2023 r. nr SKO.4170/69/2023 w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr ROS.7003.15.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej M. Sp. z o.o. w R. kwotę 714 zł /słownie: siedemset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) z 27 października 2023 r. nr SKO.4170/69/2023, wydana w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przekazania odebranych niesegregowanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z 29 sierpnia 2023r. nr ROS.7003.15.2023 Burmistrz Gminy [...] (dalej: Burmistrz lub organ I instancji) odstąpił od nałożenia na M. sp. z o.o. z/s w R. (dalej: Skarżąca lub Spółka) administracyjnej kary pieniężnej za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości, położonych na terenie gminy [...], niesegregowanych odpadów komunalnych (zmieszanych) do instalacji komunalnej.
Jako podstawę prawną wydania decyzji organ I instancji przyjął art. 104, art. 189a i art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 775 zez zm. – dalej K.p.a.) oraz art. 9x ust. 1 pkt 3, art. 9e ust. 1 pkt 2 i 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm.) – dalej: u.c.p.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy odpady zostały dostarczone do odpowiedniej instalacji komunalnej. Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z 77 oraz art. 80 K.p.a., poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące przyjęciem, że zachodzą przesłanki do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej, w sytuacji gdy odpady ostatecznie zostały dostarczone i przetworzone w uprawnionej do tego instalacji komunalnej.
Opisaną na wstępie zaskarżoną decyzją z 27 października 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zakażonej decyzji odwołało się do kontroli przeprowadzonej w okresie od 31 stycznia 2023 r. do 5 kwietnia 2023 r. przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie wykazując, że odebrane od właścicieli nieruchomości i zmagazynowane na terenie bazy przeładunkowej przy ul. [...] w [...], będącej własnością Skarżącej, odpady o kodzie 20 03 01 - niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, odebrane z terenu gminy [....] w ilości 4,9200 Mg, nie zostały zagospodarowane zgodnie z przepisami u.c.p. Odpady te zostały dwukrotnie błędnie zakwalifikowane pod innym kodem odpadów: 19 stycznia 2023 r. jako odpady o kodzie 15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych, a 20 stycznia 2023 r. jako odpady o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11. W konsekwencji odpady o kodzie 20 03 01 niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne nie zostały przez podmiot odbierający odpady przekazane bezpośrednio do instalacji komunalnej, a zatem podmiot nie wypełnił obowiązku wskazanego w art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.
Organ odwoławczy wskazał, że sam fakt naruszenia ww. obowiązku nie oznacza automatycznie zasadności nałożenia na Spółkę kary pieniężnej. Istotną kwestią jest bowiem ustalenie, czy istniały podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wynikające z art. 189f K.p.a., który dla odstąpienia od nałożenia kary wymaga zaistnienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie działanie Skarżącej było w sposób oczywisty nieprawidłowe – gdyż, jak sama przyznała, do transportowanych odpadów został przypisany dwukrotnie niewłaściwy kod – waga naruszenia była jednak znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa – toteż odstąpienie od wymierzenia kary było zasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, Skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 7, art. 15, art. 77§1 i art. 80 w zw. z art. 107§3, art. 140 oraz art. 138§1 pkt 1 K.p.a. poprzez brak dostatecznego odniesienia się w treści decyzji do zarzutów odwołania, a także błędną ocenę materiału dowodowego;
- art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawi, w sytuacji gdy odpady zostały dostarczone do odpowiedniej instalacji komunalnej.
W ocenie Skarżącej, w opisywanej sprawie nie doszło do nieprzekazania odpadów do instalacji komunalnej zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p. Spółka podniosła, że wywiązała się z obowiązku nałożonego na nią wskazaną regulacją i okoliczność tę sygnalizowała w toku postępowania. Organy obu instancji nie odniosły się jednak do argumentów Skarżącej, przyjmując, że w sprawie zaszły okoliczności uprawniające do wszczęcia postępowania, w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
skarga jest zasadna
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.)
W tak zakreślonych granicach kontroli, wniesioną skargę należy uznać za uzasadnioną.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z 27 października 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odstąpienia od nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przekazania odebranych, niesegregowanych odpadów komunalnych do odpowiedniej instalacji komunalnej.
Organy obu instancji, prowadząc postępowanie w sprawie, odwołały się do protokołu kontroli sporządzonego przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska po przeprowadzeniu w dniach od 31 stycznia 2023 r do 5 kwietnia 2023 r., w siedzibie Skarżącej, kontroli w zakresie realizacji przez Skarżącą obowiązków podmiotów gospodarujących odpadami.
Analizując kwestię odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art 189f K.p.a. – co, jak słusznie wskazano w treści decyzji organów obu instancji jest obowiązkiem prowadzącego postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przekazania odebranych, niesegregowanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej, branym pod uwagę z urzędu – organy pominęły kwestię uprzednią, a mianowicie przesądzenie w zakresie samego faktu wypełnienia przez Skarżącą dyspozycji z art. 9x ust.1 pkt 3 u.c.p. Wymaga bowiem podkreślenia, że organ administracji publicznej winien dokonać rozważań w zakresie odstąpienia od wymierzania kary dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązków skutkujących nałożeniem kary.
Tymczasem, mimo że od początku prowadzonego postępowania Skarżąca konsekwentnie odwoływała się do faktu, że transportowane przez nią odpady - pomimo dwukrotnego błędnego oznakowania - zostały ostatecznie dostarczone do stosownej instalacji komunalnej, a także podkreślała, że na podstawie powołanego przepisu karze nie podlega samo nieprawidłowe oznakowanie transportu odpadów - organy nie odniosły się do argumentów Skarżącej, przedstawiając jedynie szeroką argumentację w kwestii przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej i pomijając kwestię pierwszoplanową tj. sam fakt popełnienia przez Skarżącą czynu podlegającego administracyjnej karze pieniężnej.
Na podstawie uzasadnienia decyzji zarówno organu I instancji jak i II instancji nie sposób stwierdzić z jakich przyczyn organy te uznały, że stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie odpowiada przesłankom z art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p. Zawarty w treści skargi zarzut Skarżącej, co do tego, że organy nie wykazały, dlaczego uznały, iż naruszyła ona opisany obowiązek - należy wobec tego uznać za zasadny.
Ani z akt postępowania, ani z uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem aby organy obu instancji uczyniły przedmiotem rozważań argumentację strony, kwestionującą popełnienie czynu podlegające karze administracyjnej. Mimo że Skarżąca wyjaśniała, że nieprawidłowości stwierdzone przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczyły tylko jednego z transportów odpadów, któremu dwukrotnie przypisano niewłaściwe kody, co jednak nie uniemożliwiło przekazania odpadów do właściwej instalacji komunalnej. Niewłaściwie oznakowany transport został bowiem w pierwszej kolejności zawrócony do siedziby Spółki, a następnie przekierowany do instalacji w Siemianowicach Śląskich, posiadającej stosowne uprawnienia do przetwarzania odpadów komunalnych. Same odpady nie zostały rozładowane w siedzibie spółki H. spółka z o.o. nie posiadającej uprawnień do przetwarzania odpadów niesegregowanych, gdzie pojazd stał jedynie przez chwilę, bez jakichkolwiek czynności rozładunkowych czy załadunkowych.
W tej sytuacji, skupiając się jedynie na analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, organy uznały automatycznie, że Skarżąca naruszyła przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w sposób pozwalający na przyjęcie, iż ziściła się w stosunku do Skarżącej przesłanka do prowadzenia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy tj. w sytuacji gdy strona od początku postępowania kwestionowała fakt popełnienia czynu podlegającego karze administracyjnej, obowiązkiem organów było w pierwszej kolejności wyrażenie oceny, co do dokonanej kwalifikacji stwierdzonych okoliczności jako zdarzenia powodującego powstanie obowiązku wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, jak również uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów stawianych przez art. 107 § 3 K.p.a.
Brak rozważań we wskazanym wyżej zakresie prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie została wydana naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dopiero bowiem stwierdzenie, że w stanie faktycznym sprawy zachodzą przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, otwiera drogę do rozważania przesłanek warunkowego jej umorzenia.
W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na koszty postępowania składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł., opłaty skarbowe od przedłożonych w sprawie pełnomocnictw (34 zł) oraz koszt zastępstwa procesowego tj. wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.