II SA/RZ 2008/23

II SA/Rz 2008/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 2, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 października 2023 r. nr SKO.4120/288/2023 w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr KM-RP.5410.2.250.2023.JU oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 października 2022 r. nr KM-R.5411.1.441.2022.ET; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej E. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 października 2023 r. nr SKO.4120/288/2023. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO bądź organ odwoławczy) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. w likwidacji (dalej: Skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta [....] (dalej : organ I instancji) z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. KM- R.5410.2.250.2023.JU odmawiającej wyrejestrowania pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z powodu jego kradzieży - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżąca w dniu 26 lipca 2023r. złożyła wniosek o wyrejestrowanie w/w pojazdu załączając oświadczenie, że pojazd ten wraz z dokumentami i tablicami rejestracyjnymi został utracony.
Likwidator spółki R. N. oświadczyła również, że w 2019 r. kiedy objęła funkcję likwidatora - po poprzedniku, który sprawował tę funkcję od czasu postawienia spółki w stan likwidacji w 2014 r. - stwierdziła brak przedmiotowego pojazdu i nie jest w stanie ustalić jego aktualnego położenia.
Organ I instancji wezwał Skarżącą do dostarczenia oświadczenia - złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań – wskazującego na okoliczności zdarzenia, mające być przyczyną wyrejestrowania ww. pojazdu, które Skarżąca złożyła, wskazując jako przyczynę wyrejestrowania, o które się ubiega - utratę pojazdu w niewyjaśnionych okolicznościach.
Organ I instancji ustalił, że Skarżąca składała już wnioski o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu w dniach: 2 sierpnia 2022 r. oraz 4 października 2022 r. Postępowania zakończono decyzjami z 5 września 2022r. oraz 24 października 2022 r. o odmowie wyrejestrowania powyższego pojazdu. W uzasadnieniu obu decyzji podniesiono między innymi to, że po przeanalizowaniu wszystkich załączonych dokumentów stwierdzono, że nie pozwalają one na jednoznaczne uznanie, że pojazd którego dotyczy wniosek został skradziony.
W sprawie ustalono, że Komenda Miejska Policji w [...] umorzyła dochodzenie w przedmiocie przywłaszczenia przedmiotowego pojazdu (oraz dwóch innych, będących własnością spółki) z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu. W ocenie organu brak było jakichkolwiek dowodów, że pojazdy te były przedmiotem przestępstwa.
W związku z powyższym organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z 17 sierpnia 2023 r. odmówił wyrejestrowania pojazdu marki [....] o nr rej. [....]. z powodu kradzieży. Powołując się na art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (D.z.U.2023 poz. 1047- dalej P.r.d.) organ stwierdził, że w przypadku kradzieży pojazdu, podlega on wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, jeżeli ten złoży stosowne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Oświadczenie to jest istotnym elementem wniosku w sprawie wyrejestrowania pojazdu i jednocześnie wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji, ale tylko wówczas, gdy organ administracyjny nie dysponuje przeciwnymi dowodami w tej sprawie. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie dane systemu CEPIK, znane organowi z urzędu, przeczą oświadczeniu Skarżącej – nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uwzględnienie wniosku Skarżącej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. :
- art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d, poprzez jego niezastosowanie, co spowodowało odmowę wyrejestrowania pojazdu, mimo że z przedstawionego przez stronę stanu faktycznego wynika, że podstawą wyrejestrowania nie miała być kradzież pojazdu, a jego zaginięcie bądź przewłaszczenie przez osobę trzecią, z uwagi na brak pojazdu w miejscu, gdzie był ostatni raz widziany;
- art. 61 §1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o inny stan faktyczny a w konsekwencji nieuwzględnienie żądania strony;
- art. 104 § 2 K.p.a. w związku z art. 107 K.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty i oparcie decyzji na innym stanie faktycznym, aniżeli wnioskowała o to Skarżąca;
Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 §1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenie art. 11 i art. 107§1 ust. 6 K.p.a. z uwagi brak adekwatnego uzasadnienia decyzji tj. niewyczerpujące i nie przekonujące wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, SKO stwierdziło że zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 2 P.r.d. w przypadku kradzieży pojazdu, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Oświadczenie to jest wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji, tylko wówczas, gdy organ administracyjny nie dysponuje przeciwnymi dowodami w tej sprawie. Tymczasem z zalegających w aktach dokumentów wynika, że brak jest danych ostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa. Organ I instancji nie był zatem związany treścią oświadczenia likwidatorki reprezentującej Skarżącą, załączonym do wniosku o wyrejestrowanie, gdyż nie odpowiadało ono stanowi faktycznemu. Skoro policja umorzyła dochodzenie w sprawie utraty pojazdu, a z zapisu w bazie CEPiK wynika, że pojazd ten należy potraktować jako odzyskany po kradzieży – nie było możliwe wyrejestrowanie pojazdu, pomimo oświadczenia złożonego przez właściciela tego pojazdu.
W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie, Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 79 ust. 1 pkt 2 P.r.d., poprzez błędne zastosowanie w sprawie i uznanie, że w przepis ten będzie miał zastosowanie, podczas gdy postawę przedmiotowego wniosku stanowił art. 79 ust. 5 P.r.d., a więc udokumentowana została trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu, bez zmiany w zakresie prawa własności;
art. 79 ust 1 pkt 5 P.r.d., w związku z § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów, poprzez brak uwzględnienia tej przesłanki w postępowaniu, podczas gdy, jak wynika z wykładni celowościowej i systemowej, przepisu art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d., ma ona zapewnić racjonalność stosowania rzeczonego przepisu, po to aby nie utrzymywać fikcji prawnej polegającej na istnieniu w rejestrze pojazdu, którego faktycznie nie ma;
art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d. poprzez uznanie, że oświadczenie wnioskodawcy nie stanowi "udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu", podczas gdy z orzecznictwa wynika inne stanowisko, a także naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. §1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy wydanie decyzji przez organ I instancji nie nastąpiło zgodnie z żądaniem strony i zostało oparte na błędnej podstawie prawnej tj. art. 72 ust. 2 P.r.d. Strona wnosiła bowiem o wyrejestrowanie pojazdu na podstawie udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania, bez zmiany w zakresie prawa własności, a nie wyrejestrowania pojazdu na podstawie kradzieży - którym to żądaniem strony organy administracyjne są związane.
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 2 w zw. z art. 107 K.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy, co do istoty poprzez nierozstrzygnięcie wniosku składanego przez Skarżącą i oparcie decyzji na odmiennym stanie faktycznym aniżeli wskazany we wniosku
art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a. z których wynika zasada przyjaznej interpretacji przepisów i rozstrzygania w stanie faktycznym sprawy na korzyść strony.
art. 7 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób uniemożliwiający wnioskodawcy rozwiązanie stanu prawnego, w którym się znajduje w następstwie odebrania prawa do wyrejestrowania pojazdu.
art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
W odpowiedzi na Skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Poddając kontroli zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że wydane zostały one w warunkach nieważności, o której mowa w art. 156 §1 pkt 3 K.p.a.
Utrzymana w mocy decyzja organu I instancji jest bowiem trzecim z kolei rozstrzygnięciem tej samej sprawy, już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, o czym organy obu instancji informują wprost, w treści uzasadnień powołanych na wstępie decyzji, argumentując tym faktem trzecią z kolei odmowną decyzję wydaną wobec Skarżącej w przedmiocie wyrejestrowania tego samego pojazdu na tej samej podstawie faktycznej i prawnej.
Z akta administracyjnych wynika że w odpowiedzi na kolejno składane wnioski Skarżącej w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu marki [...] o nr rej.: [....] zapadły kolejno:
- decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 września 2022r. nr KM- R.5411.1.354.2022. JW., od której, zgodnie z twierdzeniem organu I instancji, nie wniesiono odwołania;
- decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 października 2022r. nr KM- R.5411.1.441.2022. ET od której, zgodnie z twierdzeniem organu I instancji, nie wniesiono odwołania;
- decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2023r. nr KM- RP.5410.2.250.2023. JU, utrzymana w mocy decyzją SKO z 25 października 2023 r. nr SKO.4120/288/2023 – będące przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie.
W podstawie prawnej wszystkich wymienionych decyzji organu I instancji powołano art. 104 w zw. z art. 107 K.p.a. w zw. z art. 79 ust 1 pkt 2 P.r.d.
Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 K.p.a. jest niewątpliwie jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego w Polsce. Jej naruszenie stanowi bardzo poważne uchybienie przepisom postępowania, skutkujące nieważnością decyzji. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W systemie prawa administracyjnego funkcjonuje bowiem zakaz ponownego rozpatrywania spraw, które już wcześniej zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną.
Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ma miejsce w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej, co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto pomiędzy tymi samymi stronami. Tożsamość spraw zaś będzie istniała wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy (wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., I OSK 485/21, LEX nr 3344422).
Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, że zastosowana przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia tj. art. 79 ust. 1 pkt 2 K.p.a., nie jest odpowiednia z uwagi na treść żądania Skarżącej i nie stanowi właściwej podstawy dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przechodząc bowiem do analizy skargi stwierdzić należy, że jest ona w sposób oczywisty zasadna, w zakresie, w jakim zarzuca organom obu instancji zignorowanie wniosku Skarżącej, co do powołanych w jego treści przesłanek wyrejestrowania pojazdu.
Skarżąca konsekwentnie bowiem, od momentu wniesienia wniosku w przedmiotowej sprawie, w sposób wyraźny i klarowny stwierdza, że utraciła opisany wyżej pojazd w sposób trwały i zupełny i z tej przyczyny domaga się jego wyrejestrowania. Skarżąca, poza pierwszym wnioskiem złożonym w sprawie, nie odwoływała się do przesłanki kradzieży, ale do faktu utraty tego pojazdu, w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach. Wynika to wyraźnie z oświadczenia złożonego na żądanie organu I instancji w dniu 10 sierpnia 2023r., w którym reprezentująca Skarżącą likwidator Spółki opisuje wyraźnie takie okoliczności jak stwierdzenie, że pojazd dotychczas zaparkowany na parkingu pod siedzibą Spółki, nie znajduje się w dotychczasowym miejscu i nie jest znane miejsce jego położenia, ani okoliczności w jakich został utracony.
Postępowanie w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu jest prowadzone na wniosek strony, który określa zakres postępowania prowadzonego w sprawie, w obrębie dopuszczalnych przesłanek tego postępowania w tj. w ramach zakreślonych w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 1-7 P.r.d. W razie złożenia przez stronę niezrozumiałego czy omyłkowego wniosku, organ ma możliwość doprecyzowania intencji strony, jednakże zawsze zgodnie z jej interesem i prawdopodobną wolą, zgodnie z zasadą wyartykułowaną w art. 9 K.p.a. Niedopuszczalnym jest jednak przeprowadzenie postępowania w oparciu o dowolnie wybrane przesłanki, sprzeczne zarówno z wnioskiem jak i intencją strony.
Zasadnym jest zatem podniesiony w skardze zarzut nierozpoznania żądania strony przez organy obu instancji, prowadzące postępowania w sprawie. Organy te bowiem niewłaściwie odczytały wniosek Skarżącej odnoszący się do utraty pojazdu tj. do przesłanki z art. 79 ust 1 pkt 5 P.r.d. jako kolejny wniosek oparty o przesłankę kradzieży pojazdu z art. art. 79 ust 1 pkt 2 P.r.d.
Reasumując, organ I instancji nie tylko nie rozpoznał wniosku Skarżącej złożonego w sprawie, ale też orzekając ponownie w ramach tej samej podstawy faktycznej i prawnej wydał kolejne rozstrzygnięcie w warunkach nieważności, co dodatkowo zaaprobował organ odwoławczy. Z tego względu zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 17 sierpnia 2023r. a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 24 października 2022r. wymagają usunięcia z porządku prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. Z mocy ostatnio powołanego przepisu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z tego względu, biorąc pod uwagę granice przedmiotowej sprawy tj. przedmiot sprawy, podmiot oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd uznał, że decyzja organu I instancji z 24 października 2022r. wydana została w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy, której dotyczy skarga, a usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego jest konieczne dla prawidłowego załatwienia, niezałatwionych dotychczas wniosków Skarżącej, sformułowanych na tożsamej podstawie prawnej.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji rozpoznana wniosek Skarżącej z 17 lipca 2023r. wraz z wnioskiem z 4 października 2022r. w oparciu o naprowadzoną w ich treści przesłankę z art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d. i w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wyda rozstrzygniecie w sprawie.
Na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.) Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, na które składa się: poniesiony wpis od skargi w kwocie 200 zł., opłata skarbowa z tytułu przedłożenia pełnomocnictwa – 17 zł. oraz kwota 480 zł. z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.