II SA/Rz 20/23

II SA/Rz 20/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 573
art. 2 pkt 6, art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 2c, ust. 3, art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w [...] na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 października 2022 r. nr S-V.9511.11.2022.NZ w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej - skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 20/23
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi Spółdzielni [...] jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 21 października 2022r. nr S-V.9511.11.2022.NZ w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy [pic]chronionej.
Jak wynika z akt sprawy, Spółdzielni [...] przyznano status zakładu pracy [pic]chronionej na mocy decyzji Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych w MPiPS z [...] czerwca 1992. R. nr [...]. Legitymując się ww. statusem, Spółdzielnia składała Wojewodzie Podkarpackiemu informacje półroczne dotyczące spełniania warunków z art. 28 oraz art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 573, ze zm., dalej: u.r.z.). Na podstawie danych dotyczących struktury zatrudnienia w poszczególnych miesiącach I [pic]półrocza 2022 r., zawartych w informacji półrocznej INF-W stwierdzono, że w miesiącu maju 2022 r. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wyniósł 0,4975, tj. 49,75%, a w czerwcu 2022 r. — 0,4982, tj. 49,82%. Zadeklarowany więc w informacji [pic]półrocznej wskaźnik I za te miesiące na poziomie 0,50 był wynikiem zaokrąglenia. [pic]W wyniku dalszej weryfikacji ustalono, że w podobny sposób zastosowano zaokrąglenie w sierpniu 2021 r. i wrześniu 2021 r., gdzie wskaźnik wynosił odpowiednio:[pic] 0,4956, tj. 49,56% i 0,4983, tj. 49,83%.
W związku z powyższym Wojewoda Podkarpacki decyzją z 2 września 2022 roku orzekł o utracie z dniem 1 sierpnia 2021 r. przez Spółdzielnię [...] statusu zakładu pracy chronionej.
Spółdzielnia, reprezentowana przez adwokata – A.M. złożyła wniosek [pic]o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 30 ust. 3 u.r.z. poprzez uznanie, że brak spełnienia wskaźników wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. w jednym lub nawet więcej miesiącach stanowi podstawę do utraty statusu zakładu pracy chronionej podczas gdy wskaźniki te winny być rozpatrywane w cyklach półrocznych i brak jest podstaw do wydania negatywnej decyzji dla strony jeśli na przestrzeni półrocznego okresu pracodawca spełnia wymogi wynikające z ustawy,
- art. 30 ust. 3 u.r.z., poprzez uznanie, że przy okresach rozliczeniowych wynoszących miesiąc (czemu strona przeczy) utrata statusu zakładu pracy chronionej powinna następować z pierwszym dniem miesiąca po upływie którego stwierdzono niespełnienie wymogów ustawowych podczas gdy ten dzień nie musi być dniem w którym wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych obniżył się poniżej wymaganego poziomu,
- art. 28 ust. 1 w zw. z art. 66 u.r.z., poprzez uznanie, że ustalając uzyskane wyniki dotyczące proporcji zatrudnionych osób niepełnosprawnych do ogółu zatrudnionych nie podlegają zaokrągleniu zgodnie z zasadami matematycznymi, podczas gdy zakaz taki nie wynika z ustawy a nadto ma uzasadnienie w innych przepisach, do których ustawa odsyła.
Spółdzielnia w oparciu o ww. zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Opisaną na wstępie decyzją z 21 października 2022r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję z 2 września 2022 r. nr S-V.9511.7.2022.RM.
Wojewoda uznał za niezasadny zarzut Strony dotyczący ustalania wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, określonego w art. 28 ust. 1 [pic]pkt 1 lit a u.r.z. na przestrzeni półrocznego okresu, zgodnie z obowiązkiem sporządzania deklaracji INF-W za okresy półroczne. Wojewoda wskazał, że przygotowywana na podstawie art. 30 [pic]ust. 4 u.r.z. informacja INF-W, związana jest głównie z obowiązkiem sprawozdawczym Wojewody względem Pełnomocnika, który został uwarunkowany przepisem art. 30 ust. 6 u.r.z.. Natomiast kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma przepis art. 2 pkt 6 u.r.z. zgodnie, z którym ilekroć w ustawie jest mowa o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych - oznacza to przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, [pic]w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Zdaniem Wojewody brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do faktu, że stan zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej powinien być zgodny z przepisami ustawy każdego miesiąca. Wojewoda powołał się przy tym na wyrok NSA z 5 października 2004 r., FSK 89/04, w którym wskazano, że definicja wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych [pic][pic]odnosi ten wskaźnik do udziału przeciętnego miesięcznego, co oznacza, że oblicza się go miesięcznie, a nie w dłuższym okresie.
Odnośnie zarzutu Strony dotyczącego konieczności ustalenia konkretnego dnia, w którym doszło do utraty statusu zakładu pracy chronionej, Wojewoda powołał się na całokształt regulacji prawnych obowiązujących w tym zakresie. Zastosowany przez organ przepis art. 30 ust. 3 ustawy został zestawiony z treścią przepisu art. 2 ust. 6 u.r.z. i dlatego [pic][pic]przedmiotem analizy Wojewody był przeciętny stan zatrudnienia w danym miesiącu, a nie [pic]stan zatrudnienia w danym dniu miesiąca. Skoro średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od miesiąca sierpnia 2021 r. ukształtował się w Spółdzielni na [pic]poziomie poniżej 50%, to należało orzec o utracie przedmiotowego statusu właśnie z dniem 1 sierpnia 2021 r.
Odnosząc się do zarzutu Spółdzielni, dotyczącego zasadności zaokrąglania wyników dotyczących proporcji zatrudnionych osób niepełnosprawnych do ogółu zatrudnionych Wojewoda wskazał, że art. 28 ust. 1 pkt 1a u.r.z. stanowi o osiągnięciu wskaźnika wynoszącego "co najmniej 50%", co w ocenie Wojewody jednoznacznie oznacza, że może on być wyższy, z pewnością jednak musi być osiągnięty, by uzyskać lub utrzymać status zakładu pracy chronionej. Zdaniem Organu przepisy prawa nie zawierają regulacji umożliwiających zaokrąglanie dokonanych wyliczeń procentowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy chronionej. Wojewoda powołał się przy tym na objaśnienia do wzoru formularza INF-1, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy [pic]i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2018 r. (Dz.U. 2018 r., poz. 1857). Z treści objaśnień wynika wprost, iż dane wskazywane w bloku C (dane o zatrudnieniu i kształceniu) zaokrągla się do drugiej cyfry po przecinku w dół — jeżeli trzecia cyfra po przecinku jest mniejsza niż 5, w górę — jeżeli trzecia cyfra po przecinku należy do przedziału od 5 do 9. W kontekście powyższych ustaleń Wojewoda uznał, że nie można przychylić się do stanowiska Strony, że przy ustalaniu stanu zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej na postawie przepisu art. 28 [pic]ust. 1 pkt 1 lit. a u.r.z., dopuszczalnym jest stosowanie zaokrągleń do pełnych procent. Z tego względu organ nie mógł uznać, że wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółdzielni wynoszące w miesiącach: sierpień 2021 r. - 49,56%, wrzesień 2021 r. - 49,83%, maj 2022 r. - 49,75% oraz czerwiec 2022 r. - 49,82% oznaczają, że został spełniony wymóg zatrudnienia co najmniej 50% osób niepełnosprawnych.
Spółdzielnia [...], reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 21 października 2022 r. nr S-V.9511.11.2022.NZ, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.[pic]
- art. 30 ust. 3 u.r.z., poprzez jego błędną wykładnię, i uznanie, że brak spełnienia wskaźników wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy w jednym lub nawet więcej miesiącach stanowi podstawę do utraty statusu zakładu pracy chronionej podczas gdy wskaźniki te winny być rozpatrywane w cyklach półrocznych i brak jest podstaw do wydania negatywnej decyzji dla strony jeśli na przestrzeni półrocznego okresu pracodawca spełnia wymogi wynikające z ustawy,
- art. 30 ust. 3 u.r.z., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przy okresach rozliczeniowych wynoszących miesiąc (czemu strona przeczy) utrata statusu zakładu pracy chronionej powinna następować z pierwszym dniem miesiąca po upływie którego stwierdzono niespełnienie wymogów ustawowych podczas gdy ten dzień nie musi być dniem w którym wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych obniżył się poniżej wymaganego poziomu,
- art. 28 ust. 1 w zw. z art. 66 u.r.z., poprzez uznanie, że ustalając uzyskane wyniki dotyczące proporcji zatrudnionych osób niepełnosprawnych do ogółu zatrudnionych nie podlegają zaokrągleniu zgodnie z zasadami matematycznymi podczas gdy zakaz taki nie wynika z ustawy a nadto ma uzasadnienie w innych przepisach, do których ustawa odsyła.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 u.r.z., poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nieodnoszący się do istoty zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Mając na uwadze ww. zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej jej decyzji z dnia 2 września 2022 r. oraz o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem ocena spełnienia wymaganych proporcji zatrudnienia powinna odbywać się w cyklach półrocznych i przejściowe niespełnienie wymogów zatrudnienia w jednym miesiącu nie powinno skutkować utratą statusu jeśli jest on zachowany w półrocznym cyklu sprawozdawczym. W ocenie Strony stanowisko Wojewody w tym zakresie nie uwzględnia celów ustawy oraz wykładni funkcjonalnej. Możliwa jest bowiem wykładania pozwalająca na przyjęcie, że skoro obowiązki sprawozdawcze zakładu realizowane są w cyklach półrocznych to i badanie wywiązania się z obowiązku zatrudniania odpowiedniej ilości osób niepełnosprawnych, może brać pod uwagę szerszą perspektywę czasową, choćby nawet podstawowym przedziałem czasowym był przedział "miesięczny". Ustawodawca bowiem jedynie do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej wymaga by wskaźnik zatrudnienia utrzymany był przez co najmniej 6 miesięcy. Regulując natomiast kwestię utraty statusu, ustawodawca odwołuje się nie do całego art. 28 ale do jego poszczególnych ustępów. A skoro więc nie mówią one o konkretnej perspektywie czasowej, to można je interpretować w taki sposób by zapewnić najpełniejszą realizację celów ustawy, czyli dążenia do zapewnienia możliwości pracy osobom niepełnosprawnym.
Skarżąca argumentowała również, że stanowisko Wojewody, dotyczące zasadności pozbawienia statusu zakładu pracy chronionej z pierwszym dniem miesiąca, w którym doszło do niedochowania wymogów zatrudnienia jest krzywdzące dla Strony oraz sprzeczne z literalnym brzemieniem przepisu. Stan zatrudnienia może się bowiem zmieniać w krótszym okresie czasu niż miesięczny (przykładowo przy okresach wypowiedzenia wynoszących dwa tygodnie ustanie stosunku pracy może nastąpić w trakcie miesiąca). Skoro więc przepisy nakazują stwierdzić utratę statusu zakłady pracy chronionej z dniem nieosiągnięcia wymaganego wskaźnika, to ten dzień należy ustalić a nie przyjmować pewne założenia, które nie mają oparcia w ustawie. Dla strony, dzień utarty statusu może mieć istotne znaczenie rozliczeniowe i nawet jeśli decyzja jest słuszna co do zasady, to nie można jej rozciągać na okres w których strona warunki spełniała. Skarżąca powołała się przy tym na brzmienie art. 30 ust. 2c u.r.z. Zgodnie z nim Wojewoda wydaje decyzję "przywracającą" status zakładu pracy chronionej od dnia ponownego spełnienia warunków. Podobny rygor należy stosować dla decyzji pozbawiających praw, nawet jeśli wiąże się to dla Organu z określonymi niedogodnościami, choćby były one wynikiem np. błędu ustawodawcy.
Skarżąca argumentowała również, że brak jest przeszkód do zaokrąglania proporcji liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych zgodnie z zasadami matematycznymi. Strona zwróciła uwagę, że Wojewoda w swej argumentacji powołał się na uzasadnienia do deklaracji INF-I oraz INF-2, w których na odwrocie znajduje się objaśnienie nakazujące zaokrąglać uzyskiwany wynik do dwóch miejsc po przecinku. Po pierwsze wskazuje to, że zaokrąglanie wyników jest dopuszczalne (chociaż nie zostało to w ustawie wprost wskazane), a po drugie, że gdyby ustawodawca nie chciał zaokrąglania do pełnych liczb przy składaniu deklaracji INFW, to wprost by to przewidział we wzorze deklaracji. Mając to na względzie Skarżąca stwierdziła, że skoro w średniej arytmetycznej wskaźnik zaokrągla się do pełnych liczb, to strona spełnia (po zaokrągleniu) wymóg zatrudnienia co najmniej 50% osób niepełnosprawnych. Skarżąca podniosła również, że skoro art. 66 u.r.z. nakazuje posiłkowanie się innymi aktami prawnym, które także sięgają prawa pracy, to stanowisko strony uznać należy za w pełni uzasadnione i co najistotniejsze, mające swoje uzasadnienie w przepisach.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Sąd uznał, że Wojewoda w sposób prawidłowy zastosował art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, pozbawiając w konsekwencji skarżącą Spółdzielnię statusu zakładu pracy chronionej z dniem 1 sierpnia 2021r.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.r.z., pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli:
1) wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi:
a) co najmniej 50%, a w tym co najmniej 20% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo
b) co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
2) obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy:
a) odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy,
b) uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich,
a także
3) jest zapewniona doraźna i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne;
4) wystąpi z wnioskiem o przyznanie statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej.
W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził, że Skarżąca nie spełniła wymogu dotyczącego wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy w: sierpniu i wrześniu 2021r. oraz w maju i czerwcu 2022r. Zdaniem tego organu powyższe skutkowało utratą statusu zakładu pracy chronionej z dniem 1 sierpnia 2021r.
Podstawę prawną dla zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 3 u.r.z., który przewiduje, że wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 lub art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub art. 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków.
Skarżąca nie kwestionowała, czemu dała wyraz bezpośrednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych we wskazanych powyżej czterech miesiącach wynosił mniej niż odsetek 50%, wymagany przez art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. Jednak w pierwszej kolejności Skarżąca podnosiła, że dla zachowania wymogu odpowiedniego zatrudnienia wystarczające jest, jeśli średnia wymaganego zatrudnienia jest utrzymywana przez 6 miesięcy. Skarżąca podniosła, że o ile w sierpniu i wrześniu 2021r., czy też w maju i czerwcu 2022r. wskaźnik zatrudnienia nieznacznie obniżył się poniżej poziomu 50%, to już średnia z II półrocza 2021r. oraz I półrocza 2022r. wynosiła ponad 50%. Skarżąca argumentowała więc, że spadek proporcji zatrudnienia osób niepełnosprawnych do ogółu zatrudnionych w jednym lub kilku miesiącach nie może powodować utraty statusu zakładu pracy chronionej. Sąd nie podzielił tej argumentacji Skarżącej z następujących powodów.
Po pierwsze z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. wprost wynika, że wymóg dotyczący odpowiedniego zatrudnienia osób niepełnosprawnych dotyczy okresu miesięcznego a nie półrocznego. Pracodawca w celu uzyskania statusu zakładu pracy chronionej powinien przez okres 6 miesięcy wykazać się odpowiednim (wskazanym w art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z.) wskaźnikiem zatrudnionych osób niepełnosprawnych a nastęnie wymóg ten zachowywać przez cały okres funkcjonowania zakładu pracy chronionej miesiąc do miesiąca. Okres półroczny w przepisie art. 28 ust. 1 uz.r. pojawia się w kontekście wymogów warunkujących uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej a nie na etapie funkcjonowania już tego rodzaju zakładu. Prawidłowo Wojewoda odwołał się do definicji wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, zamieszczonej w art. 2 pkt 6 u.r.z. Zgodnie z tym przepisem, wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2004 r., FSK 89/04 (dost. baza CBOSA) przesądził, że zawarta w art. 2 pkt 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) definicja wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych odnosi ten wskaźnik do "udziału przeciętnego miesięcznego", co oznacza, że oblicza się go miesięcznie, a nie w dłuższym okresie. Naczelny Sąd wskazał, że ilekroć ustawodawca chciał przyjąć wielkość przeciętną, obejmującą dłuższy okres, to dał temu jasno wyraz, czego przykładem może być art. 2 pkt 4 powyższej ustawy. Przepisy ustawy o rehabilitacji nie dają organom możliwości odstąpienia od wydania decyzji o stwierdzeniu utraty status zakładu pracy chronionej w przypadku niespełnienia przez dany podmiot omawianych wymogów, ze względu na to, że zatrudnione osoby niepełnosprawne miały zapewnioną pracę na przystosowanych do ich możliwości stanowiskach pracy, specjalistyczną i doraźną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne, jak również ze względu na uciążliwe skutki finansowe takiej decyzji. Zdaniem NSA, poszukiwanie funkcjonalnego, celowościowego uzasadnienia dla odstąpienia od zastosowania normy wynikającej z art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, której treść jest jednoznaczna i nie budząca wątpliwości, oznaczałoby w istocie dowolność organów w stosowaniu tych przepisów.
Art. 2 pkt 6 u.r.z. definiuje w sposób jednoznaczny, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych to przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem. Nie zachodzą więc podstawy do twierdzenia, że dla spełnienia warunku z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. wystarczającym będzie wykazanie się odpowiednim wskaźnikiem zatrudnienia w przedziale półrocznym a nie miesięcznym. Przepis art. 2 pkt 6 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.z.r nie daje podstaw do tego rodzaju wnioskowania. Powyższego stanowiska nie zmienia fakt, że pracodawca składa sprawozdania INF-W co pół roku. W sprawozdaniu tym przedstawia bowiem dane za każdy miesiąc, które następnie podlegają ocenie pod względem spełniania warunków, wymienionych w art. 30 ust. 3 u.r.z. Należy również mieć na względzie przepis art. 30 ust. 2c u.r.z., który określa warunki ponownego uzyskania statusu zakładu pracy chronionej. Jednym z warunków, wymienionym w pkt 2 ww. przepisu jest, aby łączny okres, niespełniania wymogu odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie był dłuższy niż 3 miesiące. Ustawodawca dopuścił więc możliwość ponownego uzyskania statusu zakładu pracy chronionej, jeśli okres, w którym odsetek zatrudnionych osób niepełnosprawnych był poniżej 50%, trwał nie dłużej niż 3 miesiące. Brzmienie art. 30 ust. 2c pkt 2 u.r.z. również wskazuje, że o zachowaniu wymogu odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych decydują okresy miesięczne a nie półroczne. Nie można więc twierdzić, jak chce tego Skarżąca, że dopiero gdy średnia zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie jest utrzymywana przez 6 miesięcy, rodzi to skutki wskazane w art. 30 ust. 3 u.r.z. To zapatrywanie Skarżącej pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 30 ust. 2c pkt 2 u.r.z. Ustawodawca w art. 30 ust. 2c pkt 2 u.r.z. uznał bowiem, że o ponowne uzyskanie statusu zakładu racy chronionej może ubiegać się tyko taki podmiot, który nie przestrzegał wymogu wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. nie dłużej niż trzy miesiące.
Sąd nie podzielił również zarzutu Skarżącej co do tego, że Wojewoda nie ustalił dokładnego dnia, w którym nie doszło do spełnienia wymogu uzyskania odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia. Skarżąca podnosiła, że to, że w sierpniu miesięczny wskaźnik zatrudnienia był niższy niż 50% nie oznacza, że stan taki nastąpił w dniu 1 sierpnia 2021r. Odnosząc się do tego zarzutu należy odwołać się do metodologii ustalania stanu zatrudnienia.
W pouczeniach, zawartych do formularza INF-W (w załączniku do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie określenia wzorów informacji przedstawianych przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej oraz sposobu ich przedstawiania - Dz. U. Nr 44, poz. 232) wskazano, że przeciętne zatrudnienie w miesiącu ustala się przy zastosowaniu metody arytmetycznej, dodając stany zatrudnienia (pełnozatrudnionych w osobach fizycznych oraz niepełnozatrudnionych po przeliczeniu na pełne etaty) w poszczególnych dniach pracy w danym miesiącu, łącznie z przypadającymi w tym czasie niedzielami, świętami oraz dniami wolnymi od pracy (przyjmuje się dla tych dni stan zatrudnienia z dnia poprzedniego lub następnego, jeśli miesiąc rozpoczyna się dniem wolnym od pracy) i otrzymaną sumę dzieląc przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca sprawozdawczego.
Pracodawca ma więc przedstawić dane dotyczące przeciętnego zatrudnienia w miesiącu. Konsekwentnie również wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych określa się jako przeciętny miesięczny udział procentowy. Danych dotyczących zatrudnienia w poszczególnych dniach danego miesiąca pracodawca nie przedstawia. Zarówno przytoczone wyżej pouczenie, jak i definicja zawarta w art. 2 pkt 6 u.r.z. wskazują, że stan zatrudnienia określa się dla danego miesiąca a nie konkretnego dnia. Stąd też orzeczenie o utracie statusu zakładu pracy chronionej z pierwszym dniem miesiąca, w którym nie osiągnięto wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest prawidłowe.
Skarżąca podnosiła również nie ma przeszkód do zaokrąglania proporcji liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych zgodnie z zasadami matematycznymi wskazując, że art. 66 u.z.r dopuszcza posiłkowanie się innymi aktami prawnymi, które także sięgają prawa pracy. Natomiast w obliczeniach statystyk zatrudnienia, bazujących na prawie pracy stosuje się przepisy o statystyce publicznej, która zakłada stosowanie średniej arytmetycznej. Skarżąca powoływała, że zgodnie z pkt 11 pouczenia do deklaracji INF-W przy obliczaniu przeciętnego zatrudnienia w miesiącu stosuje się metodę arytmetyczną.
Należy jednak podkreślić, że metodę arytmetyczną stosuje się przy obliczaniu stanów zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz ogółem. Stany zatrudnienia podała sama Skarżąca i nie były one kwestionowane przez Wojewodę. Natomiast spór dotyczył sposobu obliczenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, który jednakże został zdefiniowany w art. 2 pkt 6 u.r.z. Definicja ta przewiduje obliczenie udziału procentowego osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nie dopuszcza zaokrąglenia otrzymanego wyniku. Z tego względu Sąd uznał, że art. 2 pkt 6 u.r.z. nie daje podstaw prawnych do zaokrąglania wskaźnika zatrudnienia w sposób przyjęty przez Skarżącą. Tam bowiem, gdzie ustawodawca dopuszcza możliwość zaokrąglania wyników, stanowi o tym wyraźnie w ustawie (tak np. w art. 63 Ordynacji podatkowej). Skarżąca w skardze odwoływała się do argumentacji Wojewody, dotyczącej pouczeń do deklaracji INF-1 i INF-2. Z treści tych pouczeń Strona wywodziła, że dopuszczalne jest zaokrąglanie wyników do dwóch miejsc po przecinku (w dół – jeżeli trzecia cyfra po przecinku jest mniejsza niż 5, w górę – jeżeli trzecia cyfra po przecinku należy do przedziału od 5 do 9). Analizując treść deklaracji i wyjaśnień złożonych przez Skarżącą należy zauważyć, że Skarżąca dokonała opisanego wyżej zaokrąglenia w przypadku danych za maj 2022r., zgodnie z pismem z 21 lipca 2022r. (iloraz z 45/90,46 wyniósł 0,49745 – skarżąca podała – 0,4975). Niezależnie od powyższego zaokrąglenia Skarżąca wywodziła, że są podstawy do zaokrąglenia powyższego wyniku do 50%. Zdaniem Sądu, z uwagi na treść art. 2 pkt 6 u.r.z. nie zachodzą podstawy do tego rodzaju zaokrąglenia.
Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd miał na uwadze również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone na tle stosowania art. 30 ust 3 u.r.z., z którego wynika, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter decyzji związanej a Wojewoda pozbawiony jest możliwości korzystania z uznania administracyjnego. Naczelny Sąd wskazał bowiem, że status zakładu pracy chronionej podlega stałej weryfikacji przez uprawnione organy administracji publicznej (art. 30 ust. 3b i 3c ustawy). Niezależnie od ustawowo nakazanych kontroli ustawodawca zobowiązał prowadzącego zakład pracy chronionej do informowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków, o których mowa w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3, w terminie 14 dni od daty tej zmiany, oraz przedstawiania wojewodzie półrocznych informacji, dotyczących spełniania tych warunków (art. 30 ust. 4 ustawy). Wskazanym w ustawie obowiązkom odpowiadają stosowne uprawnienia. Przedsiębiorca prowadzący zakład pracy chronionej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z wymienionych w ustawie ciężarów publicznych (art. 31 ustawy). Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne, wykonujący zadania publiczne ciążące na państwie z mocy art. 69 Konstytucji RP, z tytułu wykonywania tych zadań są zwolnieni z ciężarów publicznych wówczas, gdy spełniają warunki prawne wymagane do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej. Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej ma prawny obowiązek informowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej warunków, o których mowa w art. 28 omawianej ustawy, a także jest zobligowany do przedstawiania półrocznych informacji dotyczących spełnienia tych warunków. Gdy z różnych powodów pracodawca przestał spełniać warunki określone w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 powyższej ustawy, traci uprawnienia do legitymowania się statusem zakładu pracy chronionej i wówczas wojewoda, stosownie do art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej, wydaje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej z dniem zaprzestania spełniania któregokolwiek z tych warunków. Warto przy tym zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2006 r. sygn. akt P 25/06 (OTK-A 2007, nr 2, poz. 09) skład orzekający stwierdził: "(...) w sytuacji naruszenia warunku prowadzenia takiego zakładu, właściwy organ administracji publicznej pozbawia przedsiębiorcę statusu zakładu pracy chronionej, i to ze skutkiem wstecznym, tj. od dnia zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z warunków lub obowiązków (art. 30 ust. 3 ustawy)".
Naczelny Sąd uznał, że przy wykładni art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej istotny jest podział decyzji administracyjnych: na decyzje związane i decyzje uznaniowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności takie jak przyczyny niespełnienia warunków zakładu pracy chronionej, jak i faktyczne skutki utraty tego rodzaju statusu nie mają znaczenia prawnego. Z treści art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej bowiem wynika wprost, że niespełnianie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej.
Decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest sankcją stosowaną wobec pracodawcy, lecz konsekwencją niedopełniania warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego takie uregulowanie służy nadrzędnemu celowi ustawy, jakim jest pomoc niepełnosprawnym, którzy powinni być zatrudnieni w warunkach uwzględniających ich potrzeby. Pracodawca, który w zamian za wykonywanie zadań publicznych korzysta z przywilejów, musi wywiązywać się z obowiązków prawnych stanowiących podstawę do zwolnienia go z konkretnych ciężarów publicznych. NSA uwzględnił przy tym, że utrata statusu zakładu pracy chronionej (a więc uprzywilejowanej pozycji pracodawcy) nie ma, co do zasady, charakteru nieodwracalnego, gdyż stosownie do art. 30 ust. 2c omawianej ustawy usunięcie stanu niezgodnego z prawem umożliwia uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej z dniem ponownego spełnienia warunków (tak wyrok NSA z 23 lutego 2010 r., II GSK 389/09, ONSAiWSA 2011, nr 2, poz. 44, zob. również wyrok NSA z 31 października 2019 r., II GSK 2926/17, LEX nr 2750463).
Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 u.r.z. W zaskarżonej decyzji Wojewoda odniósł się bowiem do zarzutów, przedstawionych przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawiając wyczerpującą w tym zakresie argumentację. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi, stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a.
Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.