II SA/Rz 2/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2007-03-22
NSAnieruchomościŚredniawsa
wspólnota gruntowanieruchomościprawo administracyjnezagospodarowanie przestrzenneprawo rzeczowepostępowanie administracyjnedecyzja administracyjnagrunt wspólnoty

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą uznania nieruchomości za grunty wspólnoty gruntowej, uznając, że sposób nabycia gruntów na podstawie przepisów ustawy wodnej z 1875 r. wyklucza ich kwalifikację jako wspólnoty gruntowej.

Sprawa dotyczyła skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą uznania nieruchomości za grunty wspólnoty gruntowej. Po wieloletnim postępowaniu, organy administracji i sąd administracyjny uznały, że sposób nabycia spornej parceli na podstawie przepisów ustawy wodnej z 1875 r. wyklucza jej kwalifikację jako wspólnoty gruntowej w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie pierwotnego tytułu własności i sposobu gospodarowania nieruchomością, a nie późniejsze okoliczności.

Przedmiotem skargi W. G. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. odmawiającą uznania nieruchomości (działki ewidencyjne nr 1642/1 i 2047/1 o łącznej powierzchni 36,9170 ha) za grunty wspólnoty gruntowej. Postępowanie w tej sprawie trwało od 1994 roku i charakteryzowało się wieloma decyzjami organów administracji oraz uchyleniami. Kluczowym elementem sprawy było ustalenie, czy sporna parcela stanowiła dobro gminne lub mienie gminne, będące we wspólnym użytkowaniu. Skarżący powoływali się na dokument z 1910 r. dotyczący regulacji rzeki S. i wyznaczenia gruntów powstałych w wyniku tych prac. Jednakże, sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym wyroku NSA oraz analizie przepisów ustawy wodnej z 1875 r., uznał, że sposób nabycia gruntów na podstawie tej ustawy (jako odsypisk powstałych w wyniku regulacji rzeki) nie pozwala na zakwalifikowanie ich jako wspólnoty gruntowej w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Sąd podkreślił, że decydujące znaczenie mają pierwotne tytuły własności i sposób gospodarowania nieruchomością, a nie późniejsze okoliczności, takie jak użytkowanie jako pastwisko czy przekazanie części nieruchomości na cele ogrodów działkowych. Wobec braku dowodów na powstanie wspólnoty gruntowej w rozumieniu przepisów, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość powstała w wyniku regulacji rzeki na podstawie przepisów ustawy wodnej z 1875 r. jako tzw. odsypisko, nie może być uznana za wspólnotę gruntową, gdyż sposób jej nabycia nie odpowiada tytułom wskazanym w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dokument z 1910 r. wydany na podstawie § 47 ustawy wodnej z 1875 r. wskazuje, że powstały grunt był odsypiskiem i przypadał właścicielom gruntów sąsiednich, a nie stanowił dobra gminnego lub mienia gminnego we wspólnym użytkowaniu, co jest warunkiem uznania go za wspólnotę gruntową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzwg art. 1 § 1

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Ustawa wodna z 1875 r. art. 47

Pomocnicze

Ppsa art. 1 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ppsa art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzwg art. 3

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób nabycia nieruchomości na podstawie przepisów ustawy wodnej z 1875 r. wyklucza jej kwalifikację jako wspólnoty gruntowej. Brak dowodów na powstanie wspólnoty gruntowej w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stanowiła dobro gminne i była we wspólnym użytkowaniu mieszkańców. Dokument z 1910 r. potwierdza powstanie wspólnoty gruntowej. Wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej jest wadliwy.

Godne uwagi sformułowania

ustalenie czy dana nieruchomość stanowi mienie gminne lub wspólnotę gruntową wymaga przede wszystkim wyjaśnienia, kiedy i na jakiej podstawie powstała masa majątkowa stanowiąca to mienie i "jaki był sposób gospodarowania nimi". o tym, czy mamy do czynienia ze wspólnotą gruntową przesądzają odpowiednie tytuły własności, a nie decyzje (władcze ustalenia) organu administracji publicznej wydanych na podstawie art.8 ust.1 i 2 Uzgw. grunt uzyskany wskutek budowli regulacyjnych w obrębie regulacyjnym przypada temu, co ponoszą koszta regulacyjne; musi być jednak odstąpiony właścicielom przyległych gruntów na ich żądanie za zwrotem wartości, jeżeli go przedsiębiorstwo nie potrzebuje do lepszego zabezpieczenia i umocnienia brzegu.

Skład orzekający

Jerzy Solarski

przewodniczący

Robert Sawuła

sprawozdawca

Joanna Zdrzałka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wspólnot gruntowych, znaczenie pierwotnych tytułów własności w postępowaniach administracyjnych, analiza przepisów historycznych (ustawa wodna z 1875 r.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z regulacją rzeki i historycznym sposobem nabycia gruntów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonego, wieloletniego sporu o charakter prawny nieruchomości, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Wieloletni spór o grunty wspólnoty: Sąd wyjaśnia kluczowe znaczenie pierwotnych tytułów własności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 2/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2007-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II OSK 733/08 - Wyrok NSA z 2008-09-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania nieruchomości za grunt wspólnoty -skargę oddala-
Uzasadnienie
|| SA/Rz 2/06
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie odmowy uznania nieruchomości za należącą do wspólnoty gruntowej. SKO zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...].10.2005r. rozpoznając odwołanie W. G., F. K. i J. T. od decyzji Starosty S. Nr [...] z [...].07.2005r. orzekającej o odmowie uznania za grunty wspólnoty byłej parceli gruntowej 2436/3 w obr. 3 miasta S. o łącznej powierzchni 39.9170 ha, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano się na art.138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960r. -kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm. zwana dalej k.p.a.).
W sprawie tej postępowanie zostało wszczęte w dn.23.09.1994r. na wniosek grupy osób, a to F. K., F. D. i J. K. określających się jako Zarząd Spółki Wspólnot Gruntowych Wsi P. – S., skierowany do ówczesnego Urzędu Rejonowego w S. Wnioskodawcy domagali się m.in. uznania, że parcela gruntowa 2436/3 pbj. Lwh 303 gm. P. o pow. ok. 56 ha stanowi wspólnotę gruntową (pastwiskową). Do wniosku dołączono m.in. protokół z zebrania wyborczego udziałowców wspólnoty gruntowej oraz wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie pastwiskowej. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją Nr [...] z dn.[...].12.1994r. orzekł m.in. o odmowie uznania byłej parceli gruntowej 2436/3 obj. Lwh 303 o pow. 39,917 ha za wspólnotę gruntową, a decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Wojewodę T. decyzją z [...].01.1995r. Nr [...]. Obie te decyzje w części odnoszące się do kwestii uznania parceli gruntowej 2436/3 za wspólnotę gruntową zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dn.15.10.1996r. SA/Rz 467/95. W wyroku tym Sąd uznając legitymację procesową m.in. W. G., obszernie wskazał na normatywne podstawy wydawania decyzji na podstawie przepisów ustawy z 29.06.1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz.169 ze zm., zwana dalej "Uzwg"). Zdaniem Sądu ustalenie czy dana nieruchomość stanowi mienie gminne lub wspólnotę gruntową wymaga przede wszystkim wyjaśnienia, kiedy i na jakiej podstawie powstała masa majątkowa stanowiąca to mienie i "jaki był sposób gospodarowania nimi". Decyzje wydane w tym zakresie uznano za przedwczesne w aspekcie wadliwości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Wspólnota gruntowa reprezentowana przez W. G. przedłożyła odpis dokumentu sporządzonego w dn. 15.09.1910 r. wyznaczającego granice odsypisk powstałych na prawym i lewym brzegu rzeki S. na terytorium gminy P., z którego wynika iż wyznaczono na planie sytuacyjnym granice gruntów przypadających na własność właścicieli nabrzeżnych gruntów w wyniku regulacji rzeki S. Decyzją z [...].09.1999r. Nr [...] Starosta S. orzekł o odmowie uznania byłej parceli gruntowej 2436/3 za wspólnotę gruntową. Decyzja powyższa została uchylona decyzją SKO z [...].10.1999r. Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Kolejną decyzją z [...].02.2000r. Nr [...] Starosta S. umorzył postępowanie w sprawie. Także tę decyzję SKO własną decyzją z [...].03.2000r. Nr [...] uchyliło, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Skargę Polskiego Związku Działkowców Zarządu Wojewódzkiego w T. na powyższą decyzję odrzucił NSA OZ w Rzeszowie postanowieniem z 9.07.2002r. SA/Rz 853/00. Następnie decyzją z [...].03.2003r. Nr [...] Starosta S. orzekł "o odmowie uznania za grunty wspólnoty byłą parcelę gruntową nr 2436/3 wg nowego oznaczenia stanowiąca działki ewidencyjne nr 1642/1 i 2047/1 o łącznej powierzchni 36,9170 ha ... oraz o umorzeniu postępowania w sprawie". Także tę decyzję SKO uchyliło własną decyzją z 20.05.2003r. Nr [...], a sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Tę ostatnią decyzję zaskarżył do WSA w Rzeszowie Prezydent Miasta S., a jego skargę odrzucił Sąd postanowieniem z 15.07.2004r. SA/Rz 1192/03.
Decyzją z [...].07.2005r. Starosta S. Nr [...] orzekł o odmowie uznania za grunty wspólnoty byłą parcelę gruntową nr 2436/3 wg nowego oznaczenia stanowiącą działki ewidencyjne nr 1642/1 i 2047/1 o łącznej powierzchni 36,9170 ha położone w obrębie 3 miasta S. W podstawie prawnej powołano się na art. 104 § 1 i 2 k.p.a. oraz art.8 ust.1 Uzwg. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji przyjął, że parcela gruntowa nr 2436/3 została wpisana do księgi gruntowej Lwh 303 na podstawie "Dz.Ustaw i Rozp. Krajowych Nr 29/1874 z dn.28.04.1874r." na rzecz miejscowości P. i fakt ten został uwidoczniony na mapie katastralnej miejscowości P. Zgodnie z poświadczeniem Sądu Rejonowego w N. parcela gruntowa 2436/3 objęta jest KW [...]i wpisano tam jest prawo własności na rzecz Skarbu Państwa w miejsce miejscowości P. po przeniesieniu z Lwh 303. Parcela ta odpowiada działkom ewidencyjnym Nr 1642/1 i 2047/1. W księdze wieczystej parcela gruntowa 2436/3 figurowała jako własność "Gminy P." bez oznaczenia czy stanowi to dobro czy mienie gminne. W 1973r. działka nr 2047/1 o pow. 7,22 ha została przekazana decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych w Rz., a aktem notarialnym Rep. [...] z [...].10.1996r. oddano ją w wieczyste użytkowanie Polskiego Związku Działkowców, działka ta figuruje w KW [...]. Pozostała część parceli 2436/3 jako działka ewid. nr 1642/1 i pow. 29.697 stanowi własność Skarbu Państwa i objęta jest KW 12479. Wniosek o wznowienie postępowania w kwestii zmiany wpisu w księdze wieczystej odnośnie własności działek o nr 1642/1 i 2047/1 został oddalony przez Sąd Rejonowy w N. postanowieniem z [...].08.2000r. Dkw [...]. Starosta uznał, że dawna parcela 2436/3 była użytkowana przez mieszkańców P. w latach 1960—72 jako pastwisko, czego dowodem jest ewidencja tzw. "spaśnego" prowadzona przez Zarząd Gospodarki Terenami w S. Ewidencja ta, zdaniem organu I instancji stanowić ma dowód przeciwko uznaniu istnienia wspólnoty gruntowej, skoro sami wnioskodawcy uznali, że pobierane na rzecz Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. opłaty za korzystanie z pastwiska dotyczyły właśnie parceli nr 2436/3. Wnioskodawcy nie przedłożyli wykazu osób uprawnionych do korzystania z pastwiska, nigdy nie urządzono spółki do zarządzania nieruchomością wspólnoty, nie zatwierdzono statutu spółki. Zdaniem organu I instancji te fakty oraz to, że wnioskodawcy z wnioskiem o uregulowanie sprawy wystąpili dopiero w 1994r. świadczyć mają, iż nigdy "nie czuli się właścicielami i nigdy nie władali tą nieruchomością". Dodatkowo organ I instancji powołał się na treść postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...].06.1978r. [...] odrzucającego pozew m.in. F. K. o odszkodowanie za przejęte grunty, w którym nie umieszczono parceli nr 2436/3.
Zdaniem Starosty S. mimo badania treści ksiąg wieczystych nie udało się ustalić źródła pochodzenia masy majątkowej, w skład której weszła sporna parcela, a takiego dowodu, oprócz dokumentu z 1910r., nie przedłożyli wnioskodawcy. Odnosząc się do charakteru własności gminy jako tzw. majątku gminnego i dobra gminnego wedle ustawy galicyjskiej z 12.08.1966r. organ I instancji uznał, że nie jest w stanie jednoznacznie określić charakteru tej własności, nadto biegły geodeta nie był w stanie w wyniku synchronizacji gruntów ustalić położenie i powierzchni gruntów opisanych w dokumencie z 1910r.. Zdaniem Starosty sporna parcela nie spełnia wymogów z art.1 ust.1 pkt 7 Uzwg. Nadto przy rozstrzyganiu kierowano się zasadą wyrażoną w art.7 k.p.a., uwzględniając istnienie na tym terenie zorganizowanego ogrodu działkowego dla 200 rodzin oraz wykorzystanie działki 1642/1 jako terenu rekreacyjnego i sportowego dla mieszkańców S. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli F. K., J. T. i W. G., którzy mają reprezentować Wspólnotę Gruntową, domagając się wydania decyzji merytorycznej, zgodnej z pierwotnym wnioskiem względnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się zrekapitulowali przebieg postępowania eksponując, iż trwa ono wiele lat. Zarzucili, że Starosta S. rozstrzygnął charakter przedmiotowych gruntów w swym piśmie z 21.10.2002r. uznając, że przedmiotowe działki stanowią dobro gminne, natomiast nie uwzględnił faktu wspólnego posiadania i użytkowania tych nieruchomości przez mieszkańców wsi P., czego dowodem mają być m.in. zeznania i oświadczenia świadków, w tym także na okoliczność czynienia w przeszłości starań o uznanie praw wspólnoty gruntowej. Odwołujący się uważali, że w tej sytuacji starosta winien przystąpić do ustalania osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Okoliczność oddania części nieruchomości w wieczyste użytkowanie na cele urządzenia ogrodów działkowych nie ma mieć znaczenia dla sprawy, jako że chodzi o ustalenia stanu prawnego istniejącego w dacie wejścia wżycie Uzwg. Wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej odnośnie przedmiotowych nieruchomości, który nastąpił dopiero w 1997r. odwołujący się uznali za wadliwe działanie, nadto wskazywali na konieczność respektowania praw nabytych mieszkańców wsi. Odmowę uchylenia wpisu w księdze wieczystej odwołujący się nie uznali za przeszkodę w wydaniu oczekiwanej przez nich decyzji. Fakt pobierania swoistej opłaty tzw. "spaśnego" przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. zdaniem odwołujących się nie mogło stanowić dowodu na prawa Skarbu Państwa do przedmiotowych nieruchomości, a fakt zarządzania tymi gruntami przez organy administracji państwowej oceniono w kategorii zarządzania wspólnym pastwiskiem mieszkańców P. Podniesiono, że rozmaitego rodzaju opłaty pobierano w tym czasie, nadto brak jest dowodów, aby owo spaśne pobierano wyłącznie od przedmiotowych nieruchomości. Zarzut braku przedstawienia listy osób uprawnionych do udziału we wspólnocie czy podjęciu w przeszłości starań o uznanie wspólnoty odwołujący się tłumaczyli obawą przed szykanami ze strony władz administracyjnych, użytkowaniem pastwiska bez przeszkód, eksponując iż także Skarb Państwa nie czynił żadnych formalnych kroków do przejęcia nieruchomości. Za nieuzasadnione uznano powoływanie się przez organ I instancji na uzasadnienie swych wywodów faktu odrzucenia pozwu F. K. postanowieniem Sądu Rejonowego w Stalowej Woli z 14.06.1978r. C[...], jak również odmawianie jako dowodu na prywatny charakter gruntów dokumentu z 15.09.1910r.. Zdaniem odwołujących się ekspertyza biegłego geodety, który stwierdził, iż nie jest możliwe określenie położenia i granic oraz powierzchni nieruchomości opisanych w w/w dokumencie nie podważa ani tego dokumentu, ani stanowiska wnioskodawców. Odwołujący się naprowadzają, że w tym rejonie jest tylko jeden obszar, który z uwagi na swe ukształtowanie jest możliwy do zidentyfikowania, zgodnie z ustaleniami dokumentu z 1910r.. Zdaniem odwołujących się wniosek o uznanie przedmiotowych nieruchomości za wspólnotę gruntową spełnia wymogi z art.7 ust.1 pkt 7 Uzwg, działki znajdowały się na obszarze województwa rz., stanowiły dobro gminne, były wspólnie użytkowane. Działania, jakie podjęli wnioskodawcy spowodowane były wezwaniem z Urzędu Miasta S., a odmowne decyzje starosty są dla odwołujących się niezrozumiałe. Nadmieniano także o możliwości pogodzenia różnych interesów społecznych, także przy uwzględnieniu wniosku o uznanie przedmiotowych gruntów za grunty wspólnoty.
Zaskarżoną decyzją, opisaną na wstępie, SKO utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W podstawie prawnej powołano się na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. Obszernie zrekapitulowano przebieg postępowania przytaczając zasadnicze wywody organu I instancji, jak i argumentację odwołujących się. Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy podkreślił, że czyni to z innych przyczyn niż I instancja. Przytoczono treść art.1 Uzwg i podkreślono, iż o uznaniu danych gruntów za grunty wspólnoty bierze się pod uwagę wyłącznie stan prawny jaki istniał wówczas, gdy ustalenia te powinny być przeprowadzone. Obecny stan nieruchomości, działania (lub ich brak) podejmowane przez wnioskodawców lub inne podmioty, na jakie powoływał się organ I instancji, zakwestionowano jako mogące mieć jakiekolwiek znaczenie dla sprawy. SKO podkreśliło, że w sprawie zapadł wyrok NSA z 15.10.1996r. SA/Rz 467/95, w którym znalazły się wytyczne dla orzekających organów. W szczególności odnosiły się one do ujawnienia źródła pochodzenia masy majątkowej, w skład której wchodzi sporna nieruchomość. Kolegium wskazuje, iż o tym, czy mamy do czynienia ze wspólnotą gruntową przesądzają odpowiednie tytuły własności, a nie decyzje (władcze ustalenia) organu administracji publicznej wydane na podstawie art.8 ust.1 i 2 Uzgw. Zdaniem organu odwoławczego należało przede wszystkim ustalić, jaki stan prawny obowiązywał w zakresie objętym treścią dokumentu z 1910r., przedłożonego przez wnioskodawców, celem rozstrzygnięcia czy istniała wspólna własność (wspólnota gruntowa) czy też nie. SKO uznało, że tym punktem odniesienia będzie ustawa wodna z 1875r. publikowana w Dzienniku Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicji i Lodomerii, której tekst pozyskano z Biblioteki Narodowej w Krakowie. W myśl § 47 cyt. ustawy grunt uzyskany wskutek budowli regulacyjnych w obrębie regulacyjnym przypada temu, co ponoszą koszta regulacyjne; musi być jednak odstąpiony właścicielom przyległych gruntów na ich żądanie za zwrotem wartości, jeżeli go przedsiębiorstwo nie potrzebuje do lepszego zabezpieczenia i umocnienia brzegu. Dokument z 1910r., który przedłożyli wnioskodawcy, a który miał być źródłem powstania wspólnoty gruntowej, zdaniem organu odwoławczego, skoro wydany został na podstawie § 47 ustawy wodnej z 1875r. wskazuje, że powstały w wyniku regulacji rzeki San grunt był tzw. odsypiskiem, nie powstał zaś na mocy jednego z tytułów wskazanych w art.1 Uzwg. Zdaniem kolegium wskazuje to, że nie mamy do czynienia ze wspólnotą gruntową.
Skargę na powyższa decyzję wnieśli do WSA w Rzeszowie F. K., J. T. i W. G. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Przytaczając zapadłe w sprawie orzeczenia skarżący podtrzymali argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Starosty S. oraz w pismach z 8.09.2005r. oraz z 17.10.2005r.. Zarzucono organowi odwoławczemu błędne uzasadnienie własnej decyzji oraz brak odniesienia się do wskazywanej podstawy prawnej przez wnioskodawców, aby uznać wspólnotę gruntową na mocy art.1 ust.1 pkt 7 i ust.2 Uzwg. Zdaniem skarżących istnieją dowody, iż oprócz wspólnoty gruntowej istniała wspólnota leśna, a potwierdzeniem tego mają być identyczne wpisy w Lwh 303, gdzie własność wpisana była na Gminę P. Potwierdzeniem ciągłości starań o uznanie wspólnoty gruntowej ma stanowić dowód z oświadczenia pracownika Zarządu Gospodarki Terenami w Urzędzie Miejskim w S., z którego wynika, że już w latach 60-tych mieszkańcy toczyli spory u uznanie spornych gruntów za wspólnotę. Zdaniem skarżących spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do uznania spornych gruntów za grunty wspólnoty, za niezrozumiałe zatem uznano wycofanie się orzekających organów od przystąpienia do ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, co sugerować miała decyzja SKO z [...].03.2000r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w istocie wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 16.05.2006r. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę J. T. i F. K. wobec braku uiszczenia wpisu sądowego na wezwanie Sądu. Z tych względów skargę rozpatrzono jako pochodzącą wyłącznie od W. G.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa).
W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem oceny legalności poddana jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. odmawiającego uznania nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych położonych w obr. 3 Miasto S. oznaczonych jako nr 1642/1 i 2047/1 o łącznej powierzchni 36.9170 ha, za grunty wspólnoty gruntowej. Punktem wyjścia do dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji muszą być wywody zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy (NSA OZ) w Rzeszowie z 15.10.1996r. SA/Rz 467/95, albowiem zapadł on w sprawie, która jest przedmiotem uwagi WSA w Rzeszowie. Aktualne pozostają zatem wszystkie te uwagi wówczas uczynione przez Sąd, które odnoszą się do prawnych aspektów dotyczących sposobu powstania wspólnot gruntowych oraz stwierdzania tego faktu w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art.99 Pwsa ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r., z zastrzeżeniem art.100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. NSA OZ w Rzeszowie uchylając w części decyzję Wojewody T. oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. orzekających o odmowie uznania za grunty wspólnoty przedmiotowych działek zarzucił wówczas orzekającym organom braki w zakresie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, który pozwoliłby na prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii istnienia lub nieistnienia wspólnoty gruntowej. Zdaniem NSA OZ w Rzeszowie należało zbadać na jakiej podstawie powstała masa majątkowa stanowiąca mienie oraz w jaki sposób nim gospodarowano. Sąd wskazał, iż ustalenie czy nieruchomość stanowi mienie gminne lub wspólnotę gruntową może napotykać na trudności, a wyjaśnienie pojawiających się wątpliwości należy szukać badając treść księgi wieczystej, katastru lub innych dokumentów, np. tabel likwidacyjnych lub innych aktów nadawczych. Istnienie tabeli likwidacyjnej lub wzmianki w niej, że własność została ustalona w związku z wykupem lub regulacją służebności, że jest dobrem gminnym będą dowodem, iż nieruchomość należy do wspólnot gminnych (s.7 uzasadnienia cyt. wyroku). Sąd wskazał także, iż organ prowadzący postępowanie winien przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych ustalić, w jaki sposób powstała masa majątkowa, w skład której wchodzi sporna nieruchomość. Zdaniem Sądu, pomijając opieszałość orzekających w sprawie organów i wielokrotne decyzje kasacyjne, jakie w sprawie zapadały, uznać należy, że zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego oceny, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku SA/Rz 467/95. W wyniku zbadania stanu archiwalnego dotyczącego zbioru dokumentów odnośnie parceli gruntowej nr 2436/3 objętej wykazem hipotecznym Lwh 303 ujawniono, że brak jest w nim jakichkolwiek adnotacji odnośnie tego, czy parcela stanowiła dobro gminne czy też mienie gminne, brak jest wpisów odnośnie osób uprawnionych do korzystania z tej parceli (k.70 akt administracyjnych). W szczególności nie ujawniono tabel likwidacyjnych lub aktu nadawczego własności tej nieruchomości. Skarżący w toku postępowania podnosił, że ustalenie granicy nieruchomości, z której mieli korzystać mieszkańcy wsi P. nastąpiło w wyniku regulacji koryta rzeki S., a dowodem na to miał być dokument z 15.09.1910r. w sprawie odgraniczenia tzw. odsypisk powstałych na brzegach S. w wyniku prac regulacyjnych. W treści tego dokumentu znalazła się wzmianka, iż c.k. Starostwo w N. orzekło na podstawie § 47 ust. wodnej z dnia 14 marca 1975r. o tym, że odsypiska między szczegółowo wskazanymi granicami miały przypaść na własność właścicieli nadbrzeżnych gruntów, "w miarę rozciągłości posiadanych przez tychże gruntów". Z opinii uprawnionego geodety wynika, że z treści dokumentu z 15.09.1910r. nie można określić położenia, granic, powierzchni, ani numerów parcel tam opisanych, nadto nie odnaleziono załącznika do tego dokumentu w postaci planu sytuacyjnego. Przeprowadzono również badania archiwalne w Archiwum Państwowym w P., gdzie ujawniono, iż w protokole parcelowym z 1877r. widnieje parcela gruntowa o nr 2436, jednak jej powierzchnia odpowiadała powierzchni 2,60 ha i brak było jakiejkolwiek wzmianki o właścicielach. Parcela ta nie odpowiadała także powierzchni parceli nr 2436/3 z roku 1884, tj. z daty powstania mapy katastralnej wsi P.
Organ odwoławczy wyeksponował, opierając się na treści § 47 ustawy wodnej z 1875r., której treść załączono do akta sprawy, że grunty przyznane mieszkańcom wsi P. na podstawie dokumentu z 15.09.1910r. biorąc pod uwagę sposób ich nabycia, nie mogły stanowić wspólnoty gruntowej, jako prywatnej współwłasności określonej grupy mieszkańców. Ocenę tę podziela WSA w Rzeszowie.
W myśl art.1 ust.1 pkt 7 Uwzg wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne: stanowiące dobro gromadzkie (gminne) min. będące we wspólnym użytkowaniu na terenach województw rzeszowskiego, krakowskiego oraz powiatu cieszyńskiego województwa katowickiego. Niewątpliwie nieruchomość będąca przedmiotem postępowania położona była na terenie byłego województwa rzeszowskiego. Spornym jest fakt użytkowania nieruchomości jako gruntów wspólnoty w aspekcie uiszczania tzw. spaśnego. Z kolei w świetle art.3 Uwzg nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części określonych w art.1 ust.1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne albo też do końca 1962r., a gdy chodzi o lasy i grunty leśne do dnia 30 września 1960r. zostały podzielone na działki indywidualne pomiędzy współuprawnionych bądź uległy zasiedzeniu. Według organu I instancji nieruchomość ta była udostępniania jako pastwisko przez zarządzający nim Zarząd Gospodarki Terenami w S., a dowodem na to ma być właśnie ewidencja ponoszonych opłat. Nadto, w świetle wytycznych wskazanych w wyroku SA/Rz 467/95 nie stwierdzono, aby nieruchomość ta miała charakter dobra gminnego, co warunkowało uznanie nieruchomości za wspólnotę gruntową.
Te okoliczności legły u podstaw oddalenia skargi na podstawie art.151 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI