II SA/Rz 191/23

II SA/Rz 191/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 199/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.3.2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę pozostałości budynku I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz adwokata K. P. wynagrodzenie w kwocie 590 zł 40/100 /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 110 zł 40/100 /słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy/.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z 16 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.3.2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę pozostałości budynku.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z 29 lutego 2016 r. nr [...] nakazał W. D. (dalej: "Skarżąca") rozbiórkę pozostałości po częściowo zawalonym, nieużytkowanym, nie nadającym się do remontu budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w N. Roboty rozbiórkowe należy rozpocząć w terminie, który nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia otrzymania przedmiotowej decyzji i zakończyć w terminie do dnia 31 października 2016 r. Po dokonaniu rozbiórki nakazano uporządkowanie terenu.
Od ww. decyzji Skarżąca reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika – Z. Ł. złożyła odwołanie. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność złożonego odwołania.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Z. Ł., jednak postanowieniem z 2 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 993/16 tut. Sąd odrzucił ww. skargę.
Następnie PINB w [...] w dniu 13 września 2017 r. skierował do Skarżącej upomnienie wzywając ją do wykonania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, obowiązku określonego w decyzji tego Organu z [...] lutego 2016 r. W odpowiedzi na ww. upomnienie Skarżąca zwróciła się z prośbą o wyznaczenie terminu do końca lipca 2018 r., powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Organ I instancji stwierdził, że nie jest możliwe dokonanie zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania rozbiórki, bowiem upłynął termin zastrzeżony w decyzji ostatecznej. W decyzji z [...] lutego 2016 r. termin zakończenia robót rozbiórkowych został określony na dzień 31 października 2016 r. Natomiast wniosek Skarżącej o zmianę terminu wpłynął do organu w dniu 26 września 2017 r., a więc po upływie terminu określonego w decyzji.
PINB w [...] podał, że podczas trwania postępowania administracyjnego od 2011 r., które dotyczyło nieodpowiedniego stanu technicznego budynku gospodarczo-inwentarskiego, zarówno Skarżąca, jak i jej ówczesny pełnomocnik twierdzili, że obiekt nadaje się do remontu. Organ powiatowy przychylił się wówczas do próśb Skarżącej, uchylił wcześniejszą decyzję o rozbiórce i nakazał przedłożenie ekspertyzy technicznej. Opracowanie to miało wskazać m.in. sposób i zakres koniecznych robót, których celem miało być doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Pomimo upływu czasu Skarżąca nie przedłożyła ekspertyzy technicznej, a stan budynku uległ znacznemu pogorszeniu. Wobec powyższego PINB nakazał rozbiórkę obiektu i określił termin zakończenia prac. Następnie po przeanalizowaniu akt sprawy, Organ I instancji stwierdził, że nie jest możliwe przedłużenie terminu do wykonania obowiązku rozbiórki.
Wobec powyższego PINB w [...] decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] odmówił zmiany decyzji własnej z [...] lutego 2016 r. nr [...] w zakresie obejmującym termin wykonania rozbiórki.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, PWINB w Rzeszowie decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Po rozpoznaniu skargi, tut. Sąd wyrokiem z 9 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 141/18 oddalił skargę.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 22 października 2021 r. sygn. akt II OSK 3302/18 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z [...] października 2017 r.
W uzasadnieniu wyroku, NSA wskazał, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w powiązaniu ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami p.p.s.a. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie zapewniły stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a poczynione przez nie ustalenia i sposób prowadzenia postępowania nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Ponownie przeprowadzając postępowanie, stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, Organ I instancji zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się w siedzibie organu ze zgromadzonym materiałem, dowodowym oraz zgłoszenia ewentualnych zastrzeżeń i wniosków i jednocześnie ustalił termin oględzin w terenie w sprawie ustalenia obecnego stanu technicznego pozostałości po budynku mieszkalnym.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2022 r. Organ I instancji ustalił, że pozostałości po budynku mieszkalnym, które istniały w dacie wydawania decyzji o rozbiórce - przestały istnieć. W miejscu budynku znajdują się leżące w sposób nieuporządkowany drewniane bale tworzące kiedyś konstrukcję ścian, widoczne są również meble. Organ powiatowy ustalił, że obiekt przestał istnieć, a z obowiązków ciążących na właścicielce nieruchomości pozostało uporządkowanie terenu po zawalonym obiekcie. Obecny stan na działce, w miejscu w którym istniał budynek mieszkalny został udokumentowany fotografiami dołączonymi do protokołu oględzin. Skarżąca uczestnicząca w oględzinach wyjaśniła, że budynek mieszkalny był zamieszkiwany przez jej mamę do 1994 r. Potem przez 3 lata do śmierci mieszkała u niej, a budynek nie był zamieszkały, ale gospodarstwo było prowadzone i budynki były doglądane. Dodała, że dach uległ zniszczeniu między 2012 r. a 2015 r. W trakcie oględzin Skarżąca wyraziła swoją opinię dotyczącą możliwych okoliczności w jakich budynek uległ zniszczeniu. Skarżąca wyraziła swoją wątpliwość, co do możliwości prowadzenia remontu, gdyż uważa, że nie ma dojazdu do tej nieruchomości, ze względu na to, że sąsiedzi postawili płot i zagrodzili dojazd. Wyjaśniła, że droga od drugiej strony to droga gminna do samego wjazdu na posesję innego sąsiada.
W związku z ww. wypowiedzią Skarżącej w aktach sprawy, w adnotacji służbowej z 4 sierpnia 2022 r. Organ zawarł analizę możliwości dojazdu do działki nr ewid. [...] w N. W adnotacji tej Organ wyjaśnił, że od strony południowej działka nr ewid. [...] na całej swej szerokości graniczy z działką o nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów jest drogą gminną. Droga ta łączy się od południa z drogą gminną nr ewid. [...], która dochodzi do drogi powiatowej (dz. nr ewid. [...]). Od strony północnej działka nr ewid. [...] w N. na całej swej szerokości sąsiaduje z działką gminną o nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów stanowi pastwisko i grunty zakrzewione i zadrzewione (Ps i Lzr). Działka ta od północy, na całej swej długości przylega do drogi gminnej, tj. działki nr ewid. [...]. Jednakże ze względu na ukształtowanie terenu dostęp po działkach gminnych od strony północnej byłby mocno utrudniony. PINB w [...] wyjaśnił, że pracownicy organu, co najmniej od roku 2015 r. dojeżdżają do działki [...] w N. drogą gminną nr ewid. [...] łączącą się z drogą powiatową nr ewid. [...].
Po zwrocie akt do Organu I instancji Skarżąca została dwukrotnie poinformowana o możliwości zapoznania się z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, z których dwukrotnie skorzystała oraz brała czynny udział w oględzinach. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Skarżąca wnosiła uwagi oraz przedłożyła dokumenty, m.in. mapy. W celu wyjaśnienia treści przedłożonych przez Skarżącą map, zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...]. W odpowiedzi, Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego wyjaśnił, że w dniu 8 kwietnia 2014 r. podczas prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonych na obrębie [...], gmina [...] wszystkie zabudowania zostały ocenione jako ruina, w związku z powyższym dla obiektów nie założono kartotek budynkowych i nie ujawniono ich w rejestrze opisowo kartograficznym, który stał się obowiązującym operatem ewidencji gruntów i budynków i włączony do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] listopada 2014 r. pod numerem [...]. Kolejno poinformowano, że w dniu 30 grudnia 2016 r. została przyjęta dokumentacja, w wyniku której została opracowana mapa uzupełniająca z dostosowania do stanu prawnego pod numerem [...] na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego przez tamtejszy organ, lecz zmiany ww. opracowania nie zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków. Organ I instancji odnosząc się do treści pism składanych przez Skarżącą wyjaśnił, że każdorazowo informował ówczesnego pełnomocnika Skarżącej o terminie planowanych oględzin na terenie nieruchomości, podobnie jak obecnie samą Skarżącą. W wyjątkowej sytuacji po wpłynięciu skargi - dokonana była doraźna kontrola bez powiadamiania stron, w związku z sygnałem o powstałym zagrożeniu. Natomiast w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ nie powoływał biegłych.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z 21 września 2022 r. nr NB-7356-VII-7/2011 odmówił zmiany decyzji własnej z [...] lutego 2016 r. nr [...] w zakresie obejmującym termin wykonania rozbiórki.
W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z [...] października 2017 r., że nie jest możliwe dokonanie zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania rozbiórki, bowiem upłynął termin zastrzeżony w decyzji ostatecznej. Wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie nie jest możliwe uznanie słusznego interesu strony (brak funduszy, zły stan zdrowia, podeszły wiek) za przyczynę do zmiany decyzji, szczególnie biorąc pod uwagę, że obiekt przeznaczony do rozbiórki zawalił się całkowicie, a pozostało do wykonania jedynie uporządkowanie terenu po zawalonym budynku.
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i w konsekwencji brak nakazania rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w N. Skarżąca zaskarżonej decyzji, jak i prowadzonemu postępowaniu przez PINB w [...] zarzuciła nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, a to chociażby w odniesieniu do braku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego informując, że Organ I instancji nie zapoznał się z całą dokumentacją, przez co nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności w sprawie. Podniosła, że biegły, który wydawał opinię w przedmiotowej sprawie, nie poinformował jej o terminie wizji lokalnej, przez co nie mogła zgłosić żadnych uwag, wniosków dowodowych. Zarzuciła, że doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania i jest to tożsama sytuacja jaka zaistniała we wcześniejszych postępowaniach, co zakończyło się sporządzeniem przez nią skargi kasacyjnej, która wyrokiem NSA okazała się zasadna. Podniosła, że sama opinia biegłego jest wadliwa ze względu na błędne określenie granicy działki nr ewid. [...], co według niej również potwierdza, że nie może ostać się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Podkreśliła, że stan budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości był bardzo dobry, natomiast uległ on pogorszeniu w wyniku działania sąsiadów, o czym od około 20 lat zawiadamia Policję, Prokuraturę, ale wszystkie postępowania były umarzane - nie jest więc prawdą, iż taki stan nastąpił przez rzekome jej zaniedbanie. Wobec powyższego twierdzi, że nastąpiło błędne ustalenie stanu faktycznego. Podniosła, że przedmiotowy budynek został zawalony przez wskazaną przez nią osobę trzecią i ten fakt był zgłaszany do Sądu, jednak nie było żadnej reakcji. Sąsiedzi Skarżącej, którzy tak naprawdę dokonali zniszczenia budynków, a także i wielokrotnego pobicia jej matki, według Organu I instancji oraz Policji i Prokuratury rzekomo wskazują na prawidłowy stan faktyczny. Zarzuciła, że w ogóle nie jest brane pod uwagę jej stanowisko, a prawda jest taka, że osoby o wątpliwej reputacji są dla organu administracyjnego bardziej wiarygodne, niż jej osoba. Podniosła, że bezpośrednio po dokonaniu zniszczenia budynków na działce nr ewid. [...] przez sąsiadów (a co w sposób oczywisty jest niebezpieczne i zagraża życiu), te same osoby od razu zawiadamiają organy, twierdząc, że te budynki grożą zawaleniem obawiając się przez to o swoje życie.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z 16 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.3.2022 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji organu nie może być dowolnie czy uznaniowo zmieniany przez organ, gdyż zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 ust. 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach ściśle określonych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Ewentualna możliwość zmiany ostatecznej decyzji organu oraz terminu wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej, na mocy której strony nabyły określone prawa mogłaby nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia okoliczności i warunków określonych w art. 155 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie w rozumieniu art. 155 k.p.a., decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo, jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...] nakazująca Skarżącej rozbiórkę pozostałości po częściowo zawalonym, nieużytkowanym, nie nadającym się do remontu budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w N., w terminie nie krótszym niż 6 tygodni, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji i zakończyć w terminie do dnia 31 października 2016 r. oraz nakazująca po dokonaniu rozbiórki uporządkowanie terenu.
W ocenie Organu II instancji, stanowisko PINB dotyczące braku możliwości dokonania zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania rozbiórki ze względu na upływ zastrzeżonego w decyzji ostatecznej terminu jest wadliwe. Jednak przeprowadzone postępowanie i wydane rozstrzygnięcie jest zasadne, gdyż za zmianą określonego terminu wykonania obowiązku nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony.
PWINB zwrócił uwagę, że w dacie orzekania podstawą do wydania decyzji Organu I instancji w trybie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane były dokonane ustalenia organu powiatowego (w tym ustalenia kontrolne z dnia 15 października 2015 r.) wskazujące, że stan techniczny budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] w N. uległ znacznemu pogorszeniu. W dacie wydania decyzji z [...] lutego 2016 r. konstrukcja dachu oraz strop budynku uległy całkowitemu zniszczeniu.
Z ustaleń Organu I instancji wynika, że w chwili obecnej pozostałości po budynku mieszkalnym, które istniały w dacie wydawania decyzji o rozbiórce przestały istnieć. W miejscu budynku mieszkalnego znajdują się leżące w sposób nieuporządkowany drewniane bale tworzące kiedyś konstrukcję ścian, widoczne są również meble. Z obowiązków ciążących na właścicielce nieruchomości pozostało uporządkowanie terenu po zawalonym obiekcie, co potwierdzają fotografie dołączone do protokołu oględzin organu powiatowego z 1 czerwca 2022 r. Zdaniem PINB w [...] nie jest możliwe przedłużenie terminu do wykonania obowiązku rozbiórki pozostałości po budynku, gdyż pozostało do wykonania jedynie uporządkowanie terenu po zawalonym budynku.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie będącej przedmiotem postępowania, za zmianą terminu wykonania obowiązku wskazanym w decyzji z [...] lutego 2016 r. nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony, gdyż w interesie społecznym leży przede wszystkim konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, a w dobrze pojętym słusznym interesie strony, czyli w tym przypadku właścicielki, leży jak najszybsze uporządkowanie terenu w miejscu budynku mieszkalnego, gdzie znajdują się leżące w sposób nieuporządkowany drewniane bale tworzące kiedyś konstrukcję ścian i meble. Obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy czy wykończenia a pozostałości po konstrukcji budynku oraz meble cały czas ulegają degradacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, W. D. zaskarżyła ww. decyzję PWINB w całości, wnosząc o jej zmianę, poprzez brak nakazania wykonania robót budowlanych, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy temu Organowi do ponownego rozpoznania.
Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia szeregu przepisów prawnych, co dokładnie opisała w złożonym odwołaniu. Skarżąca wyjaśniła, że obecnie mieszka z mężem, który wymaga profesjonalnej i całodobowej opieki, ona również jest emerytką i wymaga opieki. Skarżąca podtrzymała swoją argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji Organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 22 sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej – adw. K. P. poparł skargę, domagając się zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Pełnomocnik podał również, że był wraz ze Skarżącą na miejscu oraz, że Skarżąca ma świadomość, że znajdujący się tam budynek jest w stanie, który nie nadaje się do odbudowy. Zaproponował Skarżącej, że postara się znaleźć osoby, które za odzyskane części budynku posprzątają teren i go uporządkują. Wskazuje na to, że w interesie strony leżało przedłużenie terminu do wykonania nałożonego na nią obowiązku. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w całości podziela stanowisko Organu.
Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Decyzja, której Skarżąca domaga się zmiany to decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2016 r., Nr [...], którą Organ nakazał Skarżącej, jako właścicielce nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr eiwd. [...] w N. rozbiórkę pozostałości po częściowo zawalonym, nieużytkowanym, nie nadającym się do remontu budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] w N. w terminie do 31 października 2016 r. Decyzja stała się ostateczna.
We wniosku z 21 września 2017 r. Skarżąca domagała się zmiany terminu wykonania decyzji.
Organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że nie może ulec zmianie termin, który już upłynął, a ponadto sprzeciwia się temu stale pogarszający stan obiektu- pozostałości po budynku mieszkalnym jednorodzinnym, mogący grozić niekontrolowanym zawaleniem się.
Z tym stanowiskiem w zupełności należy się zgodzić.
W pierwszej kolejności za Organem II instancji powtórzyć należy, że art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumpcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej.
Ewentualna zmiana decyzji ostatecznej mogłaby nastąpić tylko w sytuacji ziszczenia się przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. tj. zgody strony, braku sprzeczności z przepisami szczególnymi oraz gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W sprawie, poza interesem strony, która wystąpiła z żądaniem zmiany, żadna z przesłanek nie została spełniona.
Decyzję wydano w trybie art. 67 ust. 1 P.b., zgodnie z którym: "jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia".
Na podstawie przeprowadzonych 15 października 2015 r. oględzin stwierdzono, że w przedmiotowym obiekcie całkowitemu zawaleniu uległ dach oraz strop, obiekt zabezpieczono plandeką, która również częściowo uległa zniszczeniu nie spełniając swojego zadania. Odczepiła się w południowej części budynku i wpadła do środka, odsłaniając fragmenty zawalonej konstrukcji dachu i odkrytych ścian zewnętrznych. Z kolei w północno – zachodnim narożniku obiektu zniszczeniu uległa podmurówka z pustaków betonowych oraz bale drewniane, które nad nią zwisały. Duże uszkodzenia stwierdzono w północnej, szczytowej ścianie obiektu, zwłaszcza w jej wschodnim narożniku, gdzie drewno jest spróchniałe, bale wyszczerbione i porośnięte mchem. Ta ściana również została odkryta, plandeka wpadła do środka. Stwierdzono, że drewniane bale z jakich są wykonane ściany zewnętrzne są mocno zniszczone, widoczne są liczne ślady uszkodzeń pochodzących od szkodników drewna wynikające z niszczącego działania czynników atmosferycznych, oraz upływu czasu i starzenia się materiałów, z których budynek został wykonany. Zniszczeniu uległy elementy nadające obiektowi cechy budynku tj. dach i strop.
Decyzja została wydana po uchyleniu przez Organ poprzedniej decyzji nakładającej na Skarżącą obowiązek rozbiórki z [...] marca 2012 r., Nr [...] w związku z zobowiązaniem się Skarżącej do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku. Obowiązku tego Skarżąca nie wykonała.
Aktualnie Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani nie przedstawiła żadnych dowodów które mogłyby przemawiać za zasadnością wniosku o zmianę decyzji.
W toku przeprowadzonych przez Organ oględzin 1 czerwca 2022 r. ustalono, że pozostałości po budynku mieszkalnym, które istniały w dacie wydania decyzji o rozbiórce przestały istnieć. W miejscu budynku znajdują się leżące w sposób nieuporządkowany drewniane bale tworzące kiedyś konstrukcję ścian, widoczne są również meble. Stwierdzono, że obiekt przestał istnieć, a z nałożonych na Skarżąca obowiązków pozostało już tylko uporządkowanie terenu po zawalonym obiekcie.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób zupełny pozwala na ocenę faktów.
W świetle tych ustaleń, Sąd nie ma najmniejszych wątpliwości co do prawidłowości wydania decyzji i braku podstaw do zmiany decyzji ostatecznej.
Sprzeciwiają się temu przepisy szczególne w tym art. 67 ust.1 P.b., i nie można znaleźć do tego podstaw odwołując się do interesu społecznego.
Zaakceptowanie stanowiska Skarżącej oznaczałoby akceptację istniejącego zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, a złożony przez Skarżącą wniosek nie zmierza do odwrócenia tej sytuacji. Świadczy o tym fakt, że w toku bardzo długiego postępowania Skarżąca nie podjęła żadnych działań zmierzających do usunięcia istniejącego zagrożenia, bądź chociażby jego zmniejszenia, doprowadzając de facto do całkowitej ruiny przedmiotowy budynek i powodując w efekcie, że spoczywający na niej obowiązek rozbiórki sprowadzać się będzie aktualnie do uporządkowania terenu po całkowicie zniszczonym budynku.
Jednocześnie stwierdzić należy, że Organy obu instancji zastosowały się do wskazówek NSA zawartych w wyroku z 22 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3302/18 zapewniając Skarżącej czynny udział na każdym etapie postępowania.
Pismem z 5 maja 2022 r. Organ zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz o planowanych na dzień 1 czerwca 2022 r. oględzinach, w których Skarżąca wzięła udział. W dniu 29 lipca 2022 r. Organ ponownie zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, z którego Skarżąca także skorzystała w dniu 16 sierpnia 2022 r. przeglądając akta. W pismach z 18 i 20 sierpnia 2022 r. w sposób obszerny przedstawiła historię stosunków sąsiedzkich, wskazując, że sąsiedzi doprowadzili do ruiny budynki znajdujące się na działce nr eiwd. [...] w tym będący przedmiotem postępowania budynek mieszkalny.
Również Organ II instancji zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym- zawiadomienie z 21 listopada 2022 r., która skorzystała z tego prawa w dniu 23 listopada 2022 r. dołączając do akt dokumentację fotograficzną oraz szereg dokumentów własnościowych a także z przebiegu toczących się różnych postępowań, które w sprawie nie mają żadnego znaczenia.
Bezzasadne są podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące trwających nieustannie sporów granicznych z właścicielami sąsiednich działek, jak również kwestia ich przyczynienia się do dewastacji budynku.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że ze znajdującego się w aktach wypisu z ewidencji gruntów wynika niespornie, że to Skarżąca jest właścicielką działki nr ewid. [...], na której znajduje się sporny budynek. To na niej w związku z tym spoczywa obowiązek utrzymania go w należytym stanie. Ewentualne spory graniczne, na które Skarżąca przedkłada szereg dokumentów także nie mogą odgrywać znaczenia w sytuacji, gdy bezspornie budynki znajdują się na działce Skarżącej. Również kwestia ewentualnego przyczynienie się do dewastacji budynku przez sąsiadów, co w sprawie nie zostało w żaden sposób potwierdzone, nie może mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, ponieważ z przepisów Prawa budowalnego ( art. 61 P.b.) wyraźnie wynika, że obowiązek utrzymania budynków w należytym stanie spoczywa przede wszystkim na właścicielu. Niedozwolona ingerencja w prawo własności nie jest natomiast przedmiotem kompetencji organów administracyjnych.
Zaprzeczono również by Skarżąca nie miała możliwości przeprowadzenia remontu ze względu na brak dostępu do działki. Na podstawie mapy stwierdzono, że działka nr eiwd. [...] od strony południowej graniczy z działką nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami ewidencji gruntów jest drogą gminną i łączy się od południa także z drogą gminną działką ewid. nr [...], która dochodzi do drogi powiatowej nr [...]. Stwierdzono przy tym, że droga tą dojeżdżają pracownicy urzędu, a więc jest to droga przejezdna. Adnotacja odnośnie powyższych ustaleń znalazła się w notatce służbowej z 4 sierpnia 2022 r., z którą Skarżąca zapoznała się przeglądając akt w dniu 16 sierpnia 2022 r.
Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma również znaczenia, że organy ewidencyjne nie wpisały budynku do ewidencji ze względu na zły stan techniczny. Kwestia bowiem zapisów ewidencyjnych jest także przedmiotem odrębnych postępowań. Tymczasem w sprawie faktem jest że budynek istnieje, a jego zły stan techniczny zobowiązuje organ do podjęcia określonych, w tym wydania decyzji, które zapadły w sprawie.
Z zebranych w sprawie dokumentów wynika niezbicie, że nie jest wolą Skarżącej poprawienie stanu technicznego budynku. Przeciwnego stanowisko nie może usprawiedliwiać powoływanie się na stosunki sąsiedzkie.
Mając to wszystko na uwadze Sąd w całości podziela argumentację Organu, co mając na uwadze oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust.1 i 2 oraz § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r. poz.18 ze zm.) Sąd przyznał adwokatowi K. P. kwotę 590,40 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.