II SA/Rz 1906/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K.M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmawiającą udostępnienia ksiąg stanu cywilnego w celu ich sfotografowania. Skarżący chciał sfotografować akty urodzeń do 1922 r. oraz akty małżeństw i zgonów do 1942 r. Organy administracji odmówiły, argumentując, że księgi te nie stały się materiałem archiwalnym, ponieważ nie upłynął jeszcze termin ich przechowywania w urzędzie (100 lat dla urodzeń, 80 lat dla małżeństw i zgonów), a zatem nie mogą być udostępniane na zasadach archiwalnych. Wojewoda powołał się również na art. 130 ust. 5 P.a.s.c., wskazując, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że dostęp do materiałów archiwalnych jest regulowany przez ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, która stanowi lex specialis w stosunku do Prawa o aktach stanu cywilnego. Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych sądów administracyjnych, zgodnie z którym okres przechowywania ksiąg w urzędzie nie jest równoznaczny z okresem ich udostępniania. Prawo dostępu do materiałów archiwalnych jest powszechne (art. 16a ust. 1 u.n.z.a.), a udostępnianie odbywa się na zasadach określonych w tej ustawie, w tym poprzez umożliwienie odwzorowań cyfrowych (art. 16d ust. 1 pkt 1). Sąd stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy, wiążąc możliwość udostępnienia ksiąg z okresem ich przechowywania w urzędzie, zamiast z przepisami dotyczącymi materiałów archiwalnych. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dostępu do materiałów archiwalnych, w tym ksiąg stanu cywilnego, do celów digitalizacji, niezależnie od okresu ich przechowywania w urzędzie, w oparciu o ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
Dotyczy głównie dostępu do materiałów archiwalnych, które nie zostały jeszcze przekazane do archiwum państwowego, ale spełniają kryteria czasowe dla materiałów archiwalnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres przechowywania ksiąg stanu cywilnego w urzędzie stanu cywilnego ogranicza prawo do ich udostępniania w celu digitalizacji, jeśli nie upłynął jeszcze termin przekazania ich do archiwum państwowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okres przechowywania ksiąg w urzędzie nie ogranicza prawa do ich udostępniania w celu digitalizacji, jeśli akty w nich zawarte spełniają kryteria materiału archiwalnego zgodnie z ustawą o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
Uzasadnienie
Dostęp do materiałów archiwalnych jest powszechny i regulowany przez ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, która jest lex specialis. Okresy przechowywania w urzędzie dotyczą przekazania do archiwum, a nie samego udostępniania. Trudności techniczne nie mogą ograniczać prawa dostępu.
Czy art. 130 ust. 5 P.a.s.c. (dotyczący osób uprawnionych do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego) ma zastosowanie do wniosku o udostępnienie ksiąg w celu ich sfotografowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 130 ust. 5 P.a.s.c. nie ma zastosowania do wniosku o udostępnienie ksiąg w celu ich sfotografowania, jeśli wnioskodawca nie żąda odpisu aktu, a jedynie dostępu do księgi.
Uzasadnienie
Przepis ten dotyczy wyłącznie osób uprawnionych do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego, a nie dostępu do ksiąg w celu ich digitalizacji.
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.a.s.c. art. 128 § 1 i 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
P.a.s.c. art. 130 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
u.n.z.a. art. 16a § 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
u.n.z.a. art. 16b § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
u.n.z.a. art. 16d § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.a.s.c. art. 130 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
u.n.z.a. art. 22c § 1-3
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dostęp do materiałów archiwalnych jest powszechny i regulowany przez ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, a nie przez przepisy P.a.s.c. dotyczące okresu przechowywania w urzędzie. • Okres przechowywania ksiąg w urzędzie nie stanowi przeszkody do ich udostępniania w celu digitalizacji, jeśli spełnione są warunki ustawy archiwalnej. • Art. 130 ust. 5 P.a.s.c. nie ma zastosowania do wniosku o udostępnienie ksiąg do sfotografowania.
Odrzucone argumenty
Organy administracji argumentowały, że księgi nie są materiałem archiwalnym, ponieważ nie upłynął termin ich przechowywania w urzędzie. • Organy powołały się na art. 130 ust. 5 P.a.s.c., twierdząc, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odpisu aktu.
Godne uwagi sformułowania
nieprawidłowa jest taka ich interpretacja, która kwestię udostępniania wnioskowanych przez skarżącego materiałów utożsamia z okresem ich przechowywania w urzędzie stanu cywilnego. • Wykładnia art. 130 ust. 4 p.a.s.c. w związku z art. 128 ust. 1 i 1a p.a.s.c. musi odbywać się w świetle ogólnej zasady powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. • Przepisy tej ostatniej ustawy stanowią według NSA lex specialis względem unormowań p.a.s.c. w zakresie, w jakim określają one co jest materiałem archiwalnym, oraz na jakich zasadach i w jakich formach odbywa się udostępnianie takich materiałów. • Sposób prowadzenia ksiąg nie może bowiem ograniczać zasady powszechnego dostępu wynikającej z art. 16 ust. 1 u.n.z.a.
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Zdrzałka
członek
Paweł Zaborniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dostępu do materiałów archiwalnych, w tym ksiąg stanu cywilnego, do celów digitalizacji, niezależnie od okresu ich przechowywania w urzędzie, w oparciu o ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach."
Ograniczenia: Dotyczy głównie dostępu do materiałów archiwalnych, które nie zostały jeszcze przekazane do archiwum państwowego, ale spełniają kryteria czasowe dla materiałów archiwalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego prawa dostępu do informacji publicznej i materiałów archiwalnych, co jest istotne dla genealogów i badaczy. Wyjaśnia złożone relacje między różnymi ustawami.
“Czy stare księgi stanu cywilnego są dostępne do skanowania? Sąd wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.