II SA/Rz 190/23

II SA/Rz 190/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.4.2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz adwokata K. P. wynagrodzenie w kwocie 590 zł 40/100 /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 110 zł 40/100 /słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy/.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z 19 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.4.2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] lutego 2016 r. nr [...] nakazał W. D. (dalej: "Skarżąca") wykonanie następujących robót budowlanych:
• rozebrać uszkodzoną część konstrukcji dachu (od strony południowej budynku)
• usunąć część pokrycia, która straciła oparcie (w strefach okapowych od strony wschodniej oraz od strony zachodniej budynku)
• usunąć pozostałości zniszczonego orynnowania po obu stronach budynku
• zamontować nowe orynnowanie
• zabezpieczyć pozostałą część konstrukcji dachu i strop budynku przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych poprzez np. oplandekowanie w terminie do dnia 31 października 2016 r.
Od ww. decyzji Skarżąca reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika – Z. Ł. złożyła odwołanie. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność złożonego odwołania.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Z. Ł., jednak postanowieniem z 2 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 994/16 tut. Sąd odrzucił ww. skargę.
Następnie PINB w [...] w dniu 13 września 2017 r. skierował do Skarżącej upomnienie wzywając ją do wykonania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, obowiązku określonego w decyzji tego Organu z 29 lutego 2016 r. W odpowiedzi na ww. upomnienie Skarżąca zwróciła się z prośbą o wyznaczenie terminu do końca lipca 2018 r., powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Organ I instancji stwierdził, że nie jest możliwe dokonanie zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania robót rozbiórkowych, bowiem upłynął termin zastrzeżony w decyzji ostatecznej. W decyzji z [...] lutego 2016 r. termin zakończenia robót rozbiórkowych został określony na dzień 31 października 2016 r. Natomiast wniosek Skarżącej o zmianę terminu wpłynął do organu w dniu 26 września 2017 r., a więc po upływie terminu na wykonanie robót rozbiórkowych określonym w decyzji.
PINB w [...] podał, że podczas trwania postępowania administracyjnego od 2011 r., które dotyczyło nieodpowiedniego stanu technicznego budynku gospodarczo-inwentarskiego, zarówno Skarżąca jak i jej ówczesny pełnomocnik twierdzili, że obiekt nadaje się do remontu. Organ powiatowy przychylił się wówczas do próśb Skarżącej, uchylił wcześniejszą decyzję o rozbiórce i nakazał przedłożenie ekspertyzy technicznej. Opracowanie to miało wskazać m.in. sposób i zakres koniecznych robót, których celem miało być doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Pomimo upływu czasu Skarżąca nie przedłożyła ekspertyzy technicznej, a stan budynku uległ znacznemu pogorszeniu. Wobec powyższego PINB nakazał wykonać roboty rozbiórkowe obiektu i określił termin zakończenia prac. Następnie po przeanalizowaniu akt sprawy, Organ I instancji stwierdził, że nie jest możliwe przedłużenie terminu do wykonania obowiązku robót rozbiórkowych.
Wobec powyższego PINB w [...] decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] odmówił zmiany decyzji własnej z [...] lutego 2016 r. nr [...] w zakresie obejmującym termin wykonania robót rozbiórkowych.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, PWINB w Rzeszowie decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Po rozpoznaniu skargi, tut. Sąd wyrokiem z 9 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 142/18 oddalił skargę.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3396/18 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z [...] października 2017 r.
W uzasadnieniu wyroku, NSA wskazał, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w powiązaniu ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami p.p.s.a. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie zapewniły stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania, a poczynione przez nie ustalenia i sposób prowadzenia postępowania nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Ponownie przeprowadzając postępowanie, stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, Organ I instancji zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się w siedzibie organu ze zgromadzonym materiałem, dowodowym oraz zgłoszenia ewentualnych zastrzeżeń i wniosków i jednocześnie ustalił termin oględzin w terenie w sprawie ustalenia obecnego stanu technicznego budynku gospodarczo-inwentarskiego.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2022 r. Organ I instancji ustalił obecny stan techniczny budynku gospodarczo-inwentarskiego i stwierdził, że ww. budynek od strony południowej ma zniszczoną konstrukcję dachu oraz strop do drugiej belki. Organ stwierdził również widoczne pęknięcie ściany wschodniej przy narożniku. Drewno konstrukcyjne więźby określił jako spróchniałe, załamane, z ubytkami zmniejszającymi jego przekrój. Strop nad dwoma pomieszczeniami ocenił jako będący w dobrym stanie. PINB porównując zdjęcia wykonywane w latach wcześniejszych m.in. protokół z 15 października 2015 r. stwierdził, że stan budynku uległ pogorszeniu. Obecnie widoczne jest wyraźne "pofałdowanie" linii kalenicy budynku, co oznacza postępujące zniszczenie konstrukcji więźby dachowej. Organ I instancji podczas oględzin na działce nr ewid. [...] stwierdził, że przy budynku gospodarczo-inwentarskim nie były wykonywane żadne roboty zmierzające do poprawy jego stanu technicznego. Skarżąca uczestnicząca w oględzinach wyjaśniła, że przedmiotowy budynek był użytkowany do 1994 r. dokąd jej mama mieszkała i hodowała "krowy, świnki i kury". Budynek ten był niszczony przez sąsiadów przez cały czas. Jak wskazywała Skarżąca, budynki były w dobrym stanie i gdy były one niszczone, zgłaszano to na policję i do prokuratury, jednak postępowania były umarzane. Skarżąca wyraziła swoją wątpliwość, co do możliwości prowadzenia remontu, gdyż uważała, że nie ma dojazdu do tej nieruchomości, ze względu na to, że sąsiedzi postawili płot i zagrodzili dojazd. Wyjaśniła, że droga od drugiej strony to droga gminna do samego wjazdu na posesję innego sąsiada.
W związku z ww. wypowiedzią Skarżącej w aktach sprawy, w adnotacji służbowej z 4 sierpnia 2022 r. Organ zawarł analizę możliwości dojazdu do działki nr ewid. [...] w N. W adnotacji tej Organ wyjaśnił, że od strony południowej działka nr ewid. [...] na całej swej szerokości graniczy z działką o nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów jest drogą gminną. Droga ta łączy się od południa z drogą gminną nr ewid. [...], która dochodzi do drogi powiatowej (dz. nr ewid. [...]). Od strony północnej działka nr ewid. [...] w N. na całej swej szerokości sąsiaduje z działką gminną o nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów stanowi pastwisko i grunty zakrzewione i zadrzewione (Ps i Lzr). Działka ta od północy, na całej swej długości przylega do drogi gminnej, tj. działki nr ewid. [...]. Jednakże ze względu na ukształtowanie terenu dostęp po działkach gminnych od strony północnej byłby mocno utrudniony. PINB w [...] wyjaśnił, że pracownicy organu, co najmniej od roku 2015 r. dojeżdżają do działki [...] w N. drogą gminną nr ewid. [...] łączącą się z drogą powiatową nr ewid. [...].
Po zwrocie akt do Organu I instancji Skarżąca została dwukrotnie poinformowana o możliwości zapoznania się z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, z którego dwukrotnie skorzystała oraz brała czynny udział w oględzinach. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Skarżąca wnosiła uwagi oraz przedłożyła dokumenty, m.in. mapy. W celu wyjaśnienia treści przedłożonych przez Skarżącą map, zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...]. W odpowiedzi, Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego wyjaśnił, że w dniu 8 kwietnia 2014 r. podczas prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonych na obrębie [...], gmina [...] wszystkie zabudowania zostały ocenione jako ruina, w związku z powyższym dla obiektów nie założono kartotek budynkowych i nie ujawniono ich w rejestrze opisowo kartograficznym, który stał się obowiązującym operatem ewidencji gruntów i budynków i włączony do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] listopada 2014 r. pod numerem [...]. Kolejno poinformowano, że w dniu 30 grudnia 2016 r. została przyjęta dokumentacja, w wyniku której została opracowana mapa uzupełniająca z dostosowania do stanu prawnego pod numerem [...] na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego przez tamtejszy organ, lecz zmiany ww. opracowania nie zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków. Organ I instancji odnosząc się do treści pism składanych przez Skarżącą wyjaśnił, że każdorazowo informował ówczesnego pełnomocnika Skarżącej o terminie planowanych oględzin na terenie nieruchomości, podobnie jak obecnie samą Skarżącą. W wyjątkowej sytuacji po wpłynięciu skargi - dokonana była doraźna kontrola bez powiadamiania stron, w związku z sygnałem o powstałym zagrożeniu. Natomiast w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ nie powoływał biegłych.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z 21 września 2022 r. nr NB-7356-VII-7/2011 odmówił zmiany decyzji własnej z [...] lutego 2016 r. nr [...] w zakresie obejmującym wykonanie robót budowlanych.
W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z [...] października 2017 r., że nie jest możliwe dokonanie zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania robót, bowiem upłynął termin zastrzeżony w decyzji ostatecznej. Wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie nie jest możliwe uznanie słusznego interesu strony (brak funduszy, zły stan zdrowia, podeszły wiek) za przyczynę do zmiany decyzji.
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i w konsekwencji brak nakazania robót przy budynku gospodarczo-inwentarskim, zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] w N. Skarżąca zaskarżonej decyzji jak i prowadzonemu postępowaniu przez PINB w [...] zarzuciła nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, a to chociażby w odniesieniu do braku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego informując, że Organ I instancji nie zapoznał się z całą dokumentacją, przez co nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności w sprawie. Podniosła, że biegły, który wydawał opinię w przedmiotowej sprawie, nie poinformował jej o terminie wizji lokalnej, przez co nie mogła zgłosić żadnych uwag, wniosków dowodowych. Zarzuciła, że doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania i jest to tożsama sytuacja jaka zaistniała we wcześniejszych postępowaniach, co zakończyło się sporządzeniem przez nią skargi kasacyjnej, która wyrokiem NSA okazała się zasadna. Podniosła, że sama opinia biegłego jest wadliwa ze względu na błędne określenie granicy działki nr ewid. [...], co według niej również potwierdza, że nie może ostać się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Podkreśliła, że stan budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości był bardzo dobry, natomiast uległ on pogorszeniu w wyniku działania sąsiadów, o czym od około 20 lat - zawiadamia Policję, Prokuraturę i wszystko było umarzane - nie jest więc prawdą, iż taki stan nastąpił przez rzekome jej zaniedbanie. Wobec powyższego nastąpiło błędne ustalenie stanu faktycznego. Podniosła, że budynki na działce nr ewid. [...] w N. został zawalone przez wskazaną przez nią osobę trzecią i ten fakt był zgłaszany do Sądu, jednak nie było żadnej reakcji. Sąsiedzi Skarżącej, którzy tak naprawdę dokonali zniszczenia budynków, a także i wielokrotnego pobicia jej matki według Organu I instancji oraz Policji i Prokuratury rzekomo wskazują na prawidłowy stan faktyczny. Zarzuciła, że w ogóle nie jest brane pod uwagę jej stanowisko, a prawda jest taka, że osoby o wątpliwej reputacji są dla organu administracyjnego bardziej wiarygodni, niż jej osoba. Podniosła, że bezpośrednio po dokonaniu zniszczenia budynków na działce nr ewid. [...] przez sąsiadów (a co w sposób oczywisty jest niebezpieczne i zagraża życiu), te same osoby od razu zawiadamiają organy, twierdząc, że te budynki grożą zawaleniem obawiając się przez to o swoje życie.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z 19 grudnia 2022 r. nr OA.7721.3.4.2022 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji organu nie może być dowolnie czy uznaniowo zmieniany przez organ, gdyż zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 ust. 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach ściśle określonych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Ewentualna możliwość zmiany ostatecznej decyzji organu oraz terminu wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej, na mocy której strony nabyły określone prawa mogłaby nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia okoliczności i warunków określonych w art. 155 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie w rozumieniu art. 155 k.p.a., decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo, jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...] nakazująca Skarżącej wykonanie określonych robót budowlanych w terminie do dnia 31 października 2016 r.
W ocenie Organu II instancji, stanowisko PINB dotyczące braku możliwości dokonania zmiany decyzji w zakresie terminu wykonania rozbiórki ze względu na upływ zastrzeżonego w decyzji ostatecznej terminu jest wadliwe. Jednak przeprowadzone postępowanie i wydane rozstrzygnięcie jest zasadne, gdyż za zmianą określonego terminu wykonania obowiązku nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony.
PWINB zwrócił uwagę, że w dacie orzekania podstawą do wydania decyzji Organu I instancji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy Prawo budowlane były dokonane ustalenia organu powiatowego (w tym ustalenia kontrolne z dnia 15 października 2015 r.) wskazujące, że stan techniczny budynku gospodarczo- inwentarskiego na działce nr ewid. [...] w N. uległ znacznemu pogorszeniu. W dacie wydania decyzji z [...] lutego 2016 r. w budynku gospodarczo-inwentarski całkowitemu zawaleniu uległ dach od strony południowej, pozostało szczątkowe orynnowanie, które nie spełniało swojej funkcji, część pokrycia (dachówek cementowych), w strefach przyokapowych, z obu stron dachu wisiała, grożąc niekontrolowanym spadnięciem. Widoczne były rozwarstwienia pustaków w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej budynku, które wskazywały na uszkodzenie fundamentów. Poprzez otwory drzwiowe organ powiatowy wykonał wówczas zdjęcia ścian murowanych zewnętrznych i wewnętrznych budynku oraz stropu typu Kleina - widoczne wówczas fragmenty nie wykazywały zniszczeń bądź uszkodzeń. Ponadto teren działki nr ewid. [...] w N. to teren nie ogrodzony, ani w żaden sposób zabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Całość działki, oprócz wysokich drzew, była gęsto porośnięta różnego rodzaju krzewami, młodymi drzewkami, zaroślami i chwastami.
Z ustaleń Organu I instancji wynika, że chwili obecnej stan techniczny budynku gospodarczo-inwentarskiego, jest gorszy niż był w dacie wydawania decyzji. Przedmiotowy budynek od strony południowej ma zniszczoną konstrukcję dachu oraz strop do drugiej belki. Organ powiatowy stwierdził również widoczne pęknięcie ściany wschodniej przy narożniku. Drewno konstrukcyjne więźby jest spróchniałe, załamane, z ubytkami zmniejszającymi jego przekrój. Strop nad dwoma pomieszczeniami określił jako będący w dobrym stanie. Organ porównując zdjęcia wykonywane w latach wcześniejszych m.in. protokół z 15 października 2015 r. stwierdził, że stan budynku uległ pogorszeniu, a przy budynku nie były wykonywane żadne roboty zmierzające do poprawy jego stanu technicznego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie będącej przedmiotem postępowania, za zmianą terminu wykonania obowiązku wskazanym w decyzji z [...] lutego 2016 r. nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony, gdyż w interesie społecznym leży przede wszystkim konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, a w dobrze pojętym słusznym interesie strony, czyli w tym przypadku właścicielki, leży jak najszybsze wykonanie robót określonych w nakazie decyzji PINB z [...] lutego 2016 r., poprzez wykonanie robót rozbiórkowych, naprawczych i zabezpieczających.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, W. D. zaskarżyła ww. decyzję PWINB w całości, wnosząc o jej zmianę, poprzez brak nakazania wykonania robót budowlanych, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy temu Organowi do ponownego rozpoznania.
Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia szeregu przepisów prawnych, co dokładnie opisała w złożonym odwołaniu. Skarżąca wyjaśniła, że obecnie mieszka z mężem, który wymaga profesjonalnej i całodobowej opieki, ona również jest emerytką i wymaga opieki. Skarżąca podtrzymała swoją argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji Organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 22 sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej – adw. K. P. poparł skargę, domagając się zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Pełnomocnik podał również, że był wraz ze Skarżącą na miejscu i widział stan przedmiotowego budynku. Pełnomocnik wskazał, że zdaje sobie sprawę z jego złej kondycji, jednak z drugiej strony wskazał, że nałożone na Skarżącą obowiązki mogły być dla niej nie do końca czytelne, zwłaszcza obowiązek orynnowania budynku w sytuacji jego całkowitej dewastacji. Podniósł, że Organ prowadził postępowanie jedynie w kierunku zmiany terminu wykonania obowiązku, który i tak już upłynął.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w całości podziela stanowisko Organu.
Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Decyzją, której Skarżąca domaga się zmiany to decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2016 r., Nr [...], która Organ nakazał W. D. jako właścicielce nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr eiwd. [...] w N. wykonanie następujących robót budowlanych:
- rozebrać uszkodzoną część konstrukcji dachu ( od strony południowej),
- usunąć część pokrycia, która straciła oparcie ( w strefach okapowych dachu od strony wschodniej oraz od strony zachodniej budynku),
- usunąć pozostałości zniszczonego orynnowanego po obu stronach budynku,
- zamontować nowe orynnowanie,
- zabezpieczyć pozostałą część konstrukcji dachu i strop budynku przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych poprzez np. oplandekowanie w terminie do dnia 31 października 2016 r. Roboty budowlane miały zostać wykonane pod nadzorem osoby uprawnionej, a o wykonaniu nakazu należało poinformować Organ, pod rygorem skutków prawnych.
Skarżąca od powyższej decyzji nie wniosła odwołania, decyzja w związku z tym stała się ostateczna.
Skarżąca we wniosku z 21 września 2017 r. domagała się zmiany terminu wykonania decyzji.
Organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że nie może ulec zmianie termin, który już upłynął, a ponadto sprzeciwia się temu stale pogarszający się stan obiektu- pozostałości po budynku mieszkalnym jednorodzinnym, mogącym grozić niekontrolowanym zawaleniem się.
Sąd w zupełności zgadza się ze stanowiskiem Organów obu instancji.
W pierwszej kolejności za Organem II instancji powtórzyć należy, że art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumpcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej.
Ewentualna zmiana decyzji ostatecznej mogłaby nastąpić tylko w sytuacji ziszczenia się przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. tj.: zgody strony, braku sprzeczności z przepisami szczególnymi oraz musi interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Poza interesem strony która wystąpiła z żądaniem żadna z przesłanek nie została spełniona.
Decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 P.b. i art. 81 ust. 4 P.b.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 P.b.: w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Na podstawie przeprowadzonych oględzin 15 października 2015 r. stwierdzono, że całkowitemu zawaleniu uległ dach budynku od strony południowej, pozostało szczątkowe orynnowanie, które nie spełnia swojej funkcji , część pokrycia ( dachówek cementowych), w strefach przyokapowych z obu stron dachu wisi, grożąc niekontrolowanym spadnięciem. Widoczne są rozwarstwienia pustaków w ścianach zewnętrznych od strony wschodniej budynku, które wskazywać mogą na uszkodzenie fundamentu.
Aktualnie Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani nie przedstawiła żadnych dowodów które mogłyby przemawiać za zasadnością złożonego wniosku.
W toku przeprowadzonych przez Organ oględzin 1 czerwca 2022 r. ustalono, że budynek gospodarczo – inwentarski od strony południowej ma zniszczoną konstrukcję dachu oraz strop do drugiej belki, widoczne są pęknięcia ściany wschodniej przy narożniku, drewno konstrukcyjne więźby dachowej jest spróchniałe, załamane z ubytkami zmniejszającymi jego przekrój, strop nad dwoma pomieszczeniami w dobrym stanie. Porównując zdjęcia z 15 października 2015 r. stwierdzono, że stan budynku uległ pogorszeniu. Obecnie widoczne jest wyraźne "pofałdowanie" linii kalenicy budynku, co oznacza postępujące zniszczenie konstrukcji więźby dachowej. Stwierdzono również, że przy budynku nie były prowadzone żadne prace zmierzające do poprawy stanu technicznego.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany decyzji ostatecznej. Sprzeciwiają się temu bowiem przepisy szczególne w tym art. 66 P.b., a groźba wywołania katastrofy budowlanej przeczy istnieniu interesowi społecznemu, który miałby uzasadniać zmianę decyzji.
Całkowicie chybione są podnoszone przez Skarżącą argumenty.
Stwierdzić należy, że Organy obu instancji zastosowały się do wskazówek NSA zawartych w wyroku z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3396/18 zapewniając Skarżącej czynny udział na każdym etapie postępowania.
Pismem z 5 maja 2022 r. Organ zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz o planowanych na dzień 1 czerwca 2022 r. oględzinach, w których Skarżąca wzięła udział. W dniu 29 lipca 2022 r. Organ ponownie zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, z którego Skarżąca także skorzystała w dniu 16 sierpnia 2022 r. przeglądając akta. W pismach z 18 i 20 sierpnia 2022 r. w sposób obszerny przedstawiła historię stosunków sąsiedzkich, wskazując, że sąsiedzi doprowadzili do ruiny budynki znajdujące się na działce nr eiwd. [...] w tym będący przedmiotem postępowania budynek inwentarsko – gospodarczy.
Również Organ II instancji zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym- zawiadomienie z 21 listopada 2022 r., która skorzystała z tego prawa w dniu 23 listopada 2022 r. dołączając do akt dokumentację fotograficzną oraz szereg dokumentów własnościowych a także z przebiegu toczących się różnych postępowań, które w sprawie nie mają żadnego znaczenia.
Bezzasadne są podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące trwających nieustannie sporów granicznych z właścicielami sąsiednich działek, jak również kwestia ich przyczynienia się do dewastacji budynku.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że ze znajdującego się w aktach wypisu z ewidencji gruntów wynika niespornie, że to Skarżąca jest właścicielką działki nr ewid. [...], na której znajduje się sporny budynek. To na niej w związku z tym spoczywa obowiązek utrzymania go w należytym stanie. Ewentualne spory graniczne, na które Skarżąca przedkłada szereg dokumentów także nie mogą odgrywać znaczenia w sytuacji, gdy bezspornie budynki znajdują się na działce Skarżącej. Również kwestia ewentualnego przyczynienia się do dewastacji budynku przez sąsiadów, co w sprawie nie zostało w żaden sposób potwierdzone, nie może mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, ponieważ z przepisów Prawa budowalnego ( art. 61 P.b.) wyraźnie wynika, że obowiązek utrzymania budynków w należytym stanie spoczywa przede wszystkim na właścicielu. Niedozwolona ingerencja w prawo własności nie jest natomiast przedmiotem kompetencji organów administracyjnych.
Zaprzeczono również by Skarżąca nie miała możliwości przeprowadzenia remontu ze względu na brak dostępu do działki. Na podstawie mapy stwierdzono, że działka nr eiwd. [...] od strony południowej graniczy z działką nr ewid. [...], która zgodnie z zapisami ewidencji gruntów jest drogą gminną i łączy się od południa także z drogą gminną działką ewid. nr [...], która dochodzi do drogi powiatowej nr [...]. Stwierdzono przy tym, że drogą tą dojeżdżają pracownicy urzędu, a więc jest to droga przejezdna. Adnotacja odnośnie powyższych ustaleń znalazła się w notatce służbowej z 4 sierpnia 2022 r., z którą Skarżąca zapoznała się przeglądając akta w dniu 16 sierpnia 2022 r.
Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma również znaczenia, że organy ewidencyjne nie wpisały budynku do ewidencji ze względu na zły stan techniczny. Kwestia bowiem zapisów ewidencyjnych jest także przedmiotem odrębnych postępowań. Tymczasem w sprawie faktem jest że budynek istnieje, a jego zły stan techniczny zobowiązuje Organ do podjęcia określonych, w tym wydania decyzji, które zapadły w sprawie.
Z zebranych w sprawie dokumentów wynika niezbicie, że nie jest wolą Skarżącej poprawienie stanu technicznego budynku. Przeciwnego stanowiska nie może usprawiedliwiać powoływanie się na stosunki sąsiedzkie. Utrzymanie budynku grozi katastrofa budowlaną.
Mając to wszystko na uwadze Sąd w całości podziela argumentację Organu, co mając na uwadze oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust.1 i 2 oraz § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r. poz.18 ze zm.) Sąd przyznał adwokatowi K. P. kwotę 590,40 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.