II SA/Rz 1820/23

II SA/Rz 1820/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2194/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-22
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 157 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg Wojewody Podkarpackiego i R. sp. z o.o. z siedzibą w P. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr LXVII/489/2023 w przedmiocie ograniczenia czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko na terenie miejscowości Krówniki I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Wojewody Podkarpackiego kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. zasądza od Gminy [...] na rzecz strony skarżącej R. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 797 zł /słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dnia 22 sierpnia 2023 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę nr LXVII/489/2023 w sprawie ograniczenia czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, na terenie miejscowości K.
W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 8 ust. 1 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. - dalej: "u.s.g.") oraz art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2022 r. poz. 2556 ze zm. - dalej: "P.o.ś").
W § 1 tej uchwały wskazano, że wprowadza się na terenie miejscowości K. położonej w Gminie [...] ograniczenie czasu funkcjonowania instalacji i korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym w szczególności urządzeń i instalacji służących do przeładunku towarów poprzez wprowadzanie zakazu z ich korzystania od godz. 17.00 do godz. 6.00 dnia następnego w dni robocze oraz przez całą dobę w niedziele i święta. Ograniczeń określonych w § 1 nie stosuje się do urządzeń i instalacji zlokalizowanych w lokalach oraz obiektach zabezpieczonych przed wydostaniem się hałasu na zewnątrz budynku (§ 2). Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy [...] (§ 3). Wskazano, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego (§ 4).
W uzasadnieniu do uchwały wskazano, że z uwagi na liczne skargi mieszkańców dotyczące hałasu dobiegającego z okolicy bocznicy kolejowej zlokalizowanej w miejscowości K. Rada Gminy [...] podjęła działania mające na celu ochronę środowiska. Zostały zlecone badania dotyczące poziomu natężenia hałasu, które wykazały przekroczenie norm emisji. Z uwagi na to, że okolice bocznicy kolejowej w K. zabudowane są budynkami przeznaczonymi na mieszkalnictwo jednorodzinne organ stwierdził, że stosowne ograniczenie emisji hałasu jest niewątpliwie uzasadnione i możliwe na podstawie art. 157 P.o.ś. Podjęta uchwała ma na celu ograniczenie występowania negatywnych zjawisk dla mieszkańców w godzinach zwyczajowo przeznaczonych na odpoczynek po pracy oraz spoczynek nocny oraz całkowity zakaz niedzielę i święta. Wprowadzenie uchwały jest podyktowane potrzebą wyjścia naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców oraz pogodzenia interesów różnych grup społecznych funkcjonujących miejscowości K.
Uchwała została opublikowana w Dzienniki Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 26 września 2023 r., poz. [...].
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Wojewoda Podkarpacki oraz Spółka R. Sp. z o.o. w K. (dalej: "Spółka").
Wojewoda Podkarpacki zaskarżył powyższą uchwałę w całości domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zwrócił się o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu z dokumentów załączonych do skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewoda wyjaśnił, że przepisem upoważniającym razem gminy do stanowienia w drodze aktu prawa miejscowego ograniczeń czasowych w zakresie funkcjonowania instalacji jest art. 157 ust. 1 P.o.ś. W świetle tego przepisu wprowadzenie ograniczeń jest możliwe tylko wówczas, gdy emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko a wprowadzane ograniczenia powinny służyć eliminowaniu takiego negatywnego oddziaływania. Dla wprowadzenia ograniczeń funkcjonowania instalacji wystarczająca jest możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko, jednakże pogorszenie takie musi zostać wykazane przez organ stanowiący.
Wojewoda zauważył, że Starosta Powiatu [...] zlecił przeprowadzenie badań poziomu natężenia hałasu przez instalacje i urządzenia na terenie bocznicy kolejowej w K. laboratorium akredytowanemu przez Polskie Centrum Akredytacji. Przekroczenie w jednym punkcie pomiarowym dla pory dziennej wyniosło 10,7 dB zaś dla pory nocnej 9,0 dB, w drugim punkcie pomiarowym przekroczenie dla pory dziennej wyniosło 3,1 dB, zaś dla pory nocnej 10,8 dB.
Wojewoda wskazał, że Rada Gminy [...] wraz z kwestionowaną uchwałą, jak również w ramach pisemnych wyjaśnień złożonych na wezwanie Wojewody w dniu 25 września 2023 r. nie przedstawiła dokumentu zawierającego informację o przebiegu oraz wynikach przeprowadzonych badań poziomu hałasu (dokument przekazany został wraz z pozostałymi materiałami do sprawy administracyjnej prowadzonej przed SKO). Wojewoda zauważył, że organy gminy nie dysponują ostateczną decyzją wydaną przez właściwy organ ochrony środowiska w oparciu o art. 115a P.o.ś ustalającą dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem w odniesieniu do rodzajów terenów na które oddziałuje zakład, przy zastosowaniu wskaźników hałasu, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r., poz. 112 ze zm.). Z pisemnej informacji uzyskanej od Starosty [...] wynika, że 23 czerwca 2023 r. została wydana decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem R. Sp. z o.o., od której firma wniosła odwołanie do SKO w Przemyślu. Ponadto 21 lipca 2023 r. przez Starostę [...] zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dotyczącego negatywnego oddziaływania na środowisko przez R. Sp. z o.o. dla instalacji do przeładowywania i magazynowania towarów sypkich i pylistych.
Wojewoda powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że dla możliwości podjęcia uchwały ograniczającej czasowe funkcjonowanie instalacji w oparciu o art. 157 P.o.ś. oraz dla uznania, że przyjęte rozwiązanie jest właściwe dla osiągnięcia zamierzonych celów ochrony mieszkańców przed nadmiernym hałasem, konieczne jest skorzystanie z możliwości, jakie dają inne przepisy, w tym w szczególności art. 115a P.o.ś. poprzez ustalenie w drodze decyzji dopuszczalnego poziomu hałasu dla zakładu, bądź poprzez wydanie decyzji nakładającej obowiązki w zakresie ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego w trybie art. 362 P.o.ś. Istotą tych decyzji, jest to, że w przypadku kiedy dany podmiot mimo obowiązków nałożonych w decyzjach nadal negatywnie oddziałuje na środowisko, mogą być na niego nałożone określone obowiązki zapobiegające takim działaniom.
Wojewoda stwierdził, że możliwość i legalność podjęcia przez Radę Gminy kwestionowanej uchwały, należy także oceniać przez pryzmat konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej wyrażonej w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, jak również wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - zasady proporcjonalności stosowania przez organy władzy publicznej adekwatnych środków. Zastosowany w tym przypadku środek ochrony mieszkańców przed nadmiernym hałasem powinien być odpowiedni do zakresu ingerencji w środowisko, jaki powoduje zakład lub instalacja, a równocześnie proporcjonalny do ograniczenia prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli do osiągnięcia zamierzonego celu jakim powinno być przestrzeganie norm emisji hałasu byłoby wystarczające wydanie decyzji na podstawie art. 115a P.o.ś., to wprowadzenie dalej idącej ingerencji w działalność podmiotu na podstawie art. 157 § 1 P.o.ś. nie znajduje dostatecznego uzasadnienia.
Wojewoda uznał, że w sytuacji niezakończenia postępowań administracyjnych skutkujących wydaniem przez właściwe organy ochrony środowiska ostatecznych decyzji z zakresu ochrony przed nadmiernym hałasem emitowanym przez firmę R., zasada proporcjonalności nie została zachowana, a ponadto przyjęte w uchwale rozwiązanie ograniczające czas funkcjonowania instalacji służących do przeładunku towarów nie jest adekwatne i właściwe dla osiągnięcia zamierzonego przez organ stanowiący celu.
Natomiast R. Sp. z o.o. z/s w K. w skardze zwróciła się o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie uchwały oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Spółka zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 157 ust. 1 P.o.ś. w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w podjęciu uchwały:
- z przekroczeniem granic szczegółowego upoważnienia ustawowego do stanowienia aktu prawa miejscowego zawartego w art. 157 ust. 1 P.o.ś. i wprowadzenie na terenie miejscowości K. ograniczeń co do czasu funkcjonowania instalacji i korzystania z urządzeń, z których emitowany jest hałas - bez wykazania, że hałas emitowany z tych instalacji i urządzeń może negatywnie oddziaływać na środowisko, podczas gdy podjęcie uchwały w oparciu o ten przepis uzależnione jest od uprzedniego poczynienia ustaleń zakresie tego, co jest emitorem/emitorami hałasu (jakie instalacje/urządzenia) oraz, że emitowany przez te instalacje lub urządzenia hałas faktycznie negatywnie oddziałuje na środowisko;
- przedwcześnie, bez uprzedniego wykazania przez Radę, że hałas emitowany ze zlokalizowanych na terenie miejscowości K. instalacji lub urządzeń (w tym z instalacji i urządzeń używanych w zakładzie skarżącej) przekracza dopuszczalne granice poziomów hałasu w środowisku, których normy określono w rozporządzeniu z 14 czerwca 2007 r. i w wydanych dla zakładów (w których zlokalizowane są te instalacje/urządzenia), z uwagi na te przekroczenia, decyzjach o dopuszczalnym poziomie hałasu, o których mowa w art. 115a P.o.ś.;
2. art. 157 ust. 1 P.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w:
a) mylnym przyjęciu, że norma zawarta w tym przepisie przyznaje organowi stanowiącemu gminy możliwość wprowadzania ograniczeń co do czasu funkcjonowania wszelkich zlokalizowanych na terenie miejscowości K. instalacji i urządzeń, z których emitowany jest hałas do środowiska, podczas gdy możliwość zastosowania tego przepisu ogranicza się do instalacji i urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko;
b) w bezprawnym i niczym nieuzasadnionym utożsamieniu przez Radę Gminy [...] użytych w treści art. 157 ust. 1 pojęć "emisji hałasu do środowiska" i "hałasu mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko", podczas gdy zgodnie z prawem materialne skonsumowanie przez organ stanowiący gminy upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego zawartego w ww. przepisie ma miejsce jedynie w sytuacji gdy emitowany przez emitory hałasu (instalacje i urządzenia) do środowiska hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, nie zaś wtedy gdy hałas pochodzący z tych instalacji urządzeń, nawet uciążliwy, jest w ogóle emitowany;
3. art. 5 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przez Radę Gminy w uchwale, będącej emanację realizacji zadań własnych gminy z zakresu ochrony środowiska, wymogu konstruowania obwarowań i ograniczeń o charakterze generalnym i abstrakcyjnym w sposób zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju, która mieści w sobie obok ochrony przyrody również troskę o rozwój społeczny i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania i użytkowania stosownej infrastruktury;
4. art. 2, art. 20, art. 22 oraz art. 31 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) poprzez zawarcie w uchwale Rady Gminy [...] ograniczeń, które są nieproporcjonalne, nieracjonalne i nieadekwatne do stanu faktycznego a przez to w sposób rażąco bezprawny, bezzasadny i istotny ingerują w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, istotnie ograniczając możliwość jej faktycznego prowadzenie na terenie zakładu w K., a w konsekwencji godząc w wyinterpretowane z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady: proporcjonalności, przydatności i konieczności (rozumiane jako stosowanie przez organy administracji publicznej działające w granicach prawa środków adekwatnych i proporcjonalnych do okoliczności) oraz w chronione konstytucyjnie zasady: zasadę społecznej gospodarki rynkowej oraz swobodę działalności gospodarczej;
5. art. 64 Konstytucji RP i art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1615 ze zm.) poprzez bezprawną i bezpodstawną ingerencję organu stanowiącego Gminy, za pośrednictwem nałożonych w wydanym akcie ograniczeń, w prawo własności skarżącej i możliwość korzystania przez nią z elementów infrastruktury zakładu w K., zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
Skarżąca Spółka wywiodła, że posiada interes prawny w złożeniu skargi. Prowadzi działalność gospodarczą związaną ze świadczeniem usług spedycyjno-przeładunkowych na granicy z U. – przejście kolejowe M. – M. Skarżąca jest użytkownikiem infrastruktury kolejowej, w tym bocznicy kolejowej usytuowanej na nieruchomościach oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie K. Usytuowanie zakładu skarżącej mieści się w granicach administracyjnych gminy P. Na terenie zakładu skarżąca realizuje przeładunek wyrobów dowiezionych na teren zakładu za pośrednictwem taboru kolejowego. Wywóz przeładowanych towarów z terenu zakładu odbywa się za pośrednictwem pojazdów samochodowych i taboru kolejowego. Przeładunek jest realizowany za pośrednictwem koparek, ładowarek oraz zlokalizowanej na terenie zakładu suwnicy natorowej. Podczas realizowania czynności przeładunkowych emitowany jest do środowiska hałas a to w związku z pracą koparek, ładowarek i ruchem pojazdów samochodowych.
Z uwagi na działalność związaną z prowadzeniem zakładu, wprowadzone przez Radę kwestionowaną uchwałą ograniczenia, odnoszą bezpośredni skutek względem Spółki. Powodują konieczność ograniczenia prowadzonej działalności przeładunkowej i pozostałej działalności zakładu emitującej hałas do środowiska. Mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie zakładu, czas realizacji czynności przeładunkowych, konieczność ograniczenia wolumenu realizowanych przeładunków.
W odpowiedzi na skargi Rada Gminy [...] – reprezentowana przez Wójta Gminy [...] wniosła o ich oddalenie jako bezzasadnych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze zdjęcia satelitarnego miejscowości K. w celu wykazania położenie zakładu Spółki, pozostawania wyżej wymienionego zakładu w bardzo bliskim sąsiedztwie z domostwami oraz placówkami edukacyjnymi. W przypadku uznania skarg strona zawnioskowała o odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania.
Organ wyjaśnił, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada kierowała się przede wszystkim dobrem mieszkańców miejscowości K., którzy wielokrotnie i przez bardzo długi okres czasu zgłaszali Radzie, że całodobowa i zbyt głośna działalność Spółki jest dla nich uciążliwa. Podkreślono, że organ gminy w ramach przyznanych mu prawem kompetencji, mógł ustanowić ograniczenia co do czasu funkcjonowania różnych zakładów, w tym zakładu ww. spółki, poprzez wskazanie pewnych odcinków czasu, w których funkcjonowanie instalacji czy korzystanie z urządzeń będzie ograniczone lub wstrzymane. Przepis art. 157 § 1 P.o.ś. nie określa w żaden sposób jakie mogą być to odcinki czasu i w jaki sposób mają być one określone (np. w godzinach w skali doby czy dniach w skali tygodnia). Przepis nie uszczegóławia także, czy ograniczenia co do czasu funkcjonowania bądź korzystania oznaczają całkowity zakaz eksploatacji instalacji lub użytkowania urządzenia w określonym uchwałą czasie czy też tylko ograniczenie. Rada Gminy otrzymała swobodę wyboru zakresu i sposobu wprowadzania ograniczeń wedle własnego uznania, która analogicznie jak swoboda działalności gospodarczej, nie jest jednak nieograniczona i sięga pewnych granic, co organ uwzględnił.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 2042/23 WSA w Rzeszowie zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. II SA/Rz 1820/23 i II SA/Rz 2042/23 i prowadzić je dalej pod sygn. II SA/Rz 1820/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.
Skargi są zasadne.
Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rady Gminy [...] z dnia 22 sierpnia 2023 r., nr LXVII/489/2023 w sprawie ograniczenia czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, na terenie miejscowości K.
W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 8 ust. 1 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. - dalej: "u.s.g.") oraz art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2022 r. poz. 2556 ze zm. - dalej: "P.o.ś").
Wyjaśnienia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalna, bowiem została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm., dalej jako u.s.g.), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Merytoryczna ocena zasadności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest możliwa, jeśli skarżący nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Mając na względzie treść art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego", konieczne stało się zbadanie legitymacji skarżącego do wniesienia przedmiotowej skargi, a w konsekwencji wyjaśnienie, czy zaskarżone postanowienia Uchwały naruszają jego interes prawny lub uprawnienie.
Podkreślić przy tym należy, że w świetle cytowanego przepisu – inaczej niż w przypadku legitymacji strony ustalanej w postępowaniu administracyjnym, na gruncie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – legitymacja do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przysługuje temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został skarżonym aktem "naruszony" (por. wyrok NSA z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2; por. też wyroki NSA: z 20.01.2010 r., I OSK 1016/09; z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 27.03.2013 r., I OSK 2620/12; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny (zob. wyroki NSA: z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA).
Wskazać również należy, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 listopada 2003 r. sygn. SK 30/02, OTK ZU-A 2003, nr 8 poz. 84, wyrok NSA z 1 marca 2005 r., sygn. OSK 1437/04, a także wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2349/14). W związku z powyższym nawet ewentualna sprzeczność aktu z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli akt ten nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (por. wyroki NSA z 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, z 23 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2451/11, CBOSA).
Podstawą zaskarżenia jest jednocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, iż w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Poznaniu z 03.03.2023 r., IV SA/Po 776/22, LEX nr 3510063).
Naruszenie interesu prawnego skarżącej Spółki przedmiotowa uchwałą jest oczywiste, nie było także kwestionowane przez Radę Gminy [...].
Skarżąca jest użytkownikiem infrastruktury kolejowej (w tym: bocznicy kolejowej), usytuowanej na nieruchomościach oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] w obrębie K. (gm. [...]). Usytuowanie zakładu skarżącej mieści się w graniach administracyjnych Gminy [...]. Na terenie zakładu (adres: [...]) skarżąca realizuje przeładunek wskazanych powyżej wyrobów dowiezionych na teren zakładu za pośrednictwem taboru kolejowego. Wywóz przeładowanych towarów z terenu zakładu odbywa się za pośrednictwem pojazdów samochodowych i taboru kolejowego (przeładunek "z jednego wagonu towarowego na inny wagon towarowy"). Przeładunek jest realizowany za pośrednictwem koparek, ładowarek oraz zlokalizowanej na terenie zakładu suwnicy natorowej. Podczas realizowania czynności przeładunkowych emitowany jest do środowiska hałas, a to w związku z pracą koparek, ładowarek i ruchem pojazdów samochodowych (najczęściej o DMC > 3,5 tony).
Z uwagi na działalność skarżącej związaną z prowadzeniem zakładu w K. oraz mając na względzie powyższe definicje ustawowe pojęć: "instalacja", "urządzenia" i "eksploatacja urządzenia lub instalacji", ograniczenia wprowadzone przez Radę Gminy [...] w drodze uchwały nr LXVII/489/2023 z dnia 22 sierpnia 2023 r. odnoszą bezpośredni skutek względem skarżącej. Wprowadzone zaskarżoną uchwałą ograniczenia czasowe funkcjonowania instalacji i korzystania z urządzeń, z których hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko naruszają interes prawny skarżącej w sposób bezpośredni. Implikują one bowiem po stronie skarżącej koniecznością ograniczenia prowadzonej działalności przeładunkowej i pozostałej działalności zakładu, emitującej hałas do środowiska. Mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie zakładu, czas realizacji czynności przeładunkowych, konieczność ograniczenia wolumenu realizowanych przeładunków. Wprowadzone uchwałą Nr LXVII/489/2023 ograniczenia w czasie funkcjonowania instalacji i urządzeń mają negatywny wpływ na możliwości skarżącej w zakresie należytego wykonania obecnie realizowanych kontraktów długoterminowych, częstokroć czyniąc je niemożliwymi do wypełnienia. Z uwagi na powyższe obowiązki nałożone na skarżącą w drodze zaskarżonego aktu prawa miejscowego w sferze realnej i wymiernej (dającej się skalkulować z ekonomicznego punktu widzenia) godzą w swobodę prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej.
Przedmiotowa uchwała wpływa na konstytucyjnie chronione prawo skarżącej do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20, art. 22 Konstytucji RP), ingerując i zaburzając ustalony w zakładzie skarżącej modus operandi w zakresie obsługi towarów i ich wolumenu oraz możliwości organizacyjnych i technicznych skarżącej, które nie będą mogły być w pełni wykorzystane. Powyższe implikuje również tym, iż osłabieniu ulegają możliwości skarżącej w zakresie partycypowania na rynku usług przeładunkowych na równi z innymi - konkurencyjnymi - podmiotami. Co więcej przedmiotowa uchwała Rady Gminy [...] narusza interes prawny skarżącej w zakresie w jakim bezzasadnie znacząco ogranicza możliwość korzystania z przysługującego skarżącej prawa własności do znajdujących się na terenie zakładu: instalacji i urządzeń. Postanowienia uchwały sprowadzają możliwość korzystania przez skarżącą z instalacji i urządzeń jedynie do pór, w których zgodnie z jej treścią korzystanie z nich nie jest zabronione.
Legitymacja procesowa Wojewody wynika z art. 93 ust. 1 u.s.g.
Zgodnie z art. 157 Prawa ochrony środowiska Rada gminy może, w drodze uchwały, ustanawiać ograniczenia co do czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, z zastrzeżeniem ust. 2. Ograniczenia, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą instalacji lub urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego.
Niewątpliwie uchwała podjęta przez rade gminy na podstawie art. 157 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska stanowi akt prawa miejscowego, ponieważ skierowana jest do podmiotów nieznajdujących się w związku organizacyjnym z rada gminy (zob. Z. Bukowski i inni, Prawo Ochrony Środowiska. Komentarz, LexisNexis/el 2013), a sprawa mieści się w szeroko rozumianym pojęciu sprawy z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1353/15, https://rzeczenia .nsa.gov.pl).
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały Sąd stwierdza, że rażąco narusza ona prawo. Przepis art. 157 ust. 1 p.o.ś. zawiera w swojej hipotezie konieczność następującego ustalenia: funkcjonowanie jakiej, konkretnej instalacji lub korzystanie z jakich, konkretnych urządzeń, z których emitowany jest hałas, może negatywnie oddziaływać na środowisko.
Na powyższe wskazują judykaty NSA, w których stwierdza się, że rada gminy wprowadzając ograniczenia, o których mowa w art. 157 § 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, winna wykazać, że hałas emitowany z danej instalacji lub urządzenia faktycznie negatywnie oddziałuje na środowisko. Dopiero bowiem ustalenie, że emitowany hałas z tego typu instalacji lub urządzeń przekracza dopuszczalne granice poziomów hałasu w środowisku, których normy określono w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, może stanowić podstawę do wydania przez radę gminy aktu przewidzianego art. 157 ustawy Prawo ochrony środowiska (por. NSA w wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., II OSK 1355/14 czy podobne NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r., II OSK 1815/16).
Tymczasem w zaskarżonej uchwale w § 1 owych urządzeń i instalacji, które podczas funkcjonowania czy korzystania z nich emitują hałas mogący negatywnie oddziaływać na środowisko w ogóle nie skonkretyzowano.
Wprowadzone uchwałą ograniczenie czasu funkcjonowania instalacji i korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, dotyczy każdej instalacji i urządzenia na terenie miejscowości K. Gmina [...], która wypełnia warunki z § 1 uchwały.
W tym znaczeniu skarżona uchwała narusza art. 157 ust. 1 p.o.ś., wprowadzając ograniczenia co do każdych, w żaden sposób bliżej niesprecyzowanych instalacji i urządzeń, wychodząc poza zakres upoważnienia ustawowego.
W omawianym § 1 uchwały znajduje się przykładowe (sformułowanie w szczególności)wskazanie takich urządzeń i instalacji, tj. służących do przeładunku towarów. Dopiero z uzasadnienia uchwały można domniemywć o jakie to dokładnie instalacje i urządzenia chodzi uchwałodawcy.
Sąd w całości podziela stanowisko skarżących, że w świetle art. 157 ust. 1 p.o.ś. wprowadzenie ograniczeń jest możliwe tylko wówczas, gdy emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, a wprowadzane ograniczenia powinny służyć eliminowaniu takiego negatywnego oddziaływania. Ustawodawca wskazuje jednoznacznie, że dla wprowadzenia ograniczeń funkcjonowania instalacji wystarczająca jest możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko, jednakże zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa pogorszenie takie musi zostać wykazane przez organ stanowiący (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2022r., III OSK 7193/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2019r" II SA/Gd 564/18).
Z treści skarżonej uchwały wynika, że Starosta Powiatu [...] zlecił przeprowadzenie badań poziomu natężenia hałasu przez instalacje i urządzenia na terenie bocznicy kolejowej w Krównikach laboratorium akredytowanemu przez Polskie Centrum Akredytacji. Uzasadnienie do uchwały wskazuje, że przekroczenie w jednym punkcie pomiarowym dla pory dziennej wyniosło 10,7 dB zaś dla pory nocnej 9,0 dB, w drugim punkcie pomiarowym przekroczenie dla pory dziennej wyniosło 3,1 dB, zaś dla pory nocnej 10,8 dB. Równocześnie jednak należy podkreślić, iż Rada Gminy [...] wraz z kwestionowaną uchwałą, jak również w ramach pisemnych wyjaśnień złożonych na wezwanie Wojewody w dniu 25 września 2023r. nie przedstawiła dokumentu zawierającego informację o przebiegu oraz wynikach przeprowadzonych badań poziomu hałasu, który to dokument przekazany został wraz z pozostałymi materiałami do sprawy administracyjnej prowadzonej przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym.
Na niezasadność argumentacji rady wskazuje treść wyroku NSA z dnia 2 marca 2021 r., III OSK 1220/21, w którym stwierdził on, że "zastosowanie art. 157 § 1 p.o.ś. zawierającego podstawę do wprowadzenia ograniczenia czasowego w zakresie funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko co do zasady nie może dotyczyć pojedynczego przypadku, gdy dana instalacja lub dane urządzenie wyemitowało hałas przekraczający normy hałasu określone w stosowanym rozporządzeniu. Prawo ochrony środowiska zawiera szereg innych instrumentów jak np. uregulowaną w art. 115a p.o.ś. decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu wydawaną w przypadku stwierdzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu bądź decyzję wydawaną na podstawie art. 362 p.o.ś. nakładającą obowiązki ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego lub też decyzje wydawane na podstawie art. 363, art. 364, i art. 365 p.o.ś. Wspólną cechą wymienionych decyzji jest to, że w przypadku gdy dany podmiot negatywnie oddziałuje na środowisko, mogą być na niego nałożone określone obowiązki zapobiegające takim oddziaływaniom.
Oboje skarżący słusznie podnoszą, iż organy gminy nie dysponują ostateczną decyzją wydaną przez właściwy organ ochrony środowiska w oparciu o art. 115a p.o.ś ustalającą dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem w odniesieniu do rodzajów terenów na które oddziałuje zakład, przy zastosowaniu wskaźników hałasu, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014r., poz.112 ze zm.). Z pisemnej informacji uzyskanej od Starosty [...] wynika, że w dniu 23 czerwca 2023r. została wydana decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem R. Sp. z o.o., od której firma wniosła odwołanie do SKO w Przemyślu. Ponadto w dniu 21 lipca 2023r. przez Starostę [...] zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dotyczącego negatywnego oddziaływania na środowisko przez R. Sp. z o.o. dla instalacji do przeładowywania i magazynowania towarów sypkich i pylistych.
Zgodnie z poglądem zaprezentowanym w orzecznictwie, m, in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2021r., IV SA/Wa 2100/20 - dla możliwości podjęcia uchwały ograniczającej czasowe funkcjonowanie instalacji w oparciu o przepis art. 157 P.o.ś. oraz dla uznania, że przyjęte rozwiązanie jest właściwe dla osiągnięcia zamierzonych celów ochrony mieszkańców przed nadmiernym hałasem, konieczne jest skorzystanie z możliwości, jakie dają inne przepisy, w tym w szczególności art. 115a P.o.ś. poprzez ustalenie w drodze decyzji dopuszczalnego poziomu hałasu dla zakładu, bądź poprzez wydanie decyzji nakładającej obowiązki w zakresie ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego w trybie art. 362 P.o.ś. Istotą tych decyzji, jest to że w przypadku kiedy dany podmiot mimo obowiązków nałożonych w decyzjach nadal negatywnie oddziałuje na środowisko, mogą być na niego nałożone określone obowiązki zapobiegające takim działaniom. Wskazane stanowisko zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z 14 grudnia 2022r., III OSK 7193/21 przyjmując, iż "Prawo ochrony środowiska zawiera szereg innych instrumentów np. uregulowaną w art. 115a P.o.ś. decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu wydawaną w przypadku stwierdzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałas, bądź decyzję wydawaną na podstawie art. 362 P.o.ś. nakładającą obowiązki ograniczenia oddziaływania na środowisko łub przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Analogiczne stanowisko zaprezentował również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9 stycznia 2019r., II SA/Gd 564/18, w którym przyjął, iż " dopiero ustalenie, że emitowany hałas z tego typu instalacji lub urządzeń przekracza dopuszczalne granice poziomów hałasu w środowisku, których normy określono z rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i w wydanej z uwagi na to przekroczenie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, o której mowa w art. 115a lub art. 362 ustawy - Prawo ochrony środowiska, może stanowić podstawę, do wydania przez radę gminy aktu przewidzianego w art. 157 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. "
Możliwość i legalność podjęcia przez Rady Gminy [...] kwestionowanej uchwały, w ocenie Wojewody, należy także oceniać przez pryzmat konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej wyrażonej w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, jak również wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - zasady proporcjonalności stosowania przez organy władzy publicznej adekwatnych środków. Zastosowany w tym przypadku środek ochrony mieszkańców przed nadmiernym hałasem powinien być odpowiedni do zakresu ingerencji w środowisko, jaki powoduje zakład lub instalacja, a równocześnie proporcjonalny do ograniczenia prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli więc do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim powinno być przestrzeganie norm emisji hałasu byłoby wystarczające wydanie decyzji na podstawie art. 115a P.o.ś., to wprowadzenie dalej idącej ingerencji w działalność podmiotu na podstawie art. 157 § 1 P.o.ś. nie znajduje dostatecznego uzasadnienia (tak NSA w wyroku z 2 marca 2021r., III OSK 1220/21).
Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych, w jakich podejmowana była kwestionowana przez Wojewodę uchwała Rady Gminy [...], należy przyjąć, że w sytuacji niezakończenia postępowań administracyjnych skutkujących wydaniem przez właściwe organy ochrony środowiska ostatecznych decyzji z zakresu ochrony przed nadmiernym hałasem emitowanym przez firmę R. ta zasada proporcjonalności nie została zachowana, a ponadto przyjęte w uchwale rozwiązanie ograniczające czas funkcjonowania instalacji służących do przeładunku towarów nie jest adekwatne i właściwe dla osiągnięcia zamierzonego przez organ stanowiący celu.
W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko skarżących.
Ustawodawca w art. 157 ust. 1 p.o.ś. nie upoważnił organu stanowiącego gminy do dowolnej i samowolnej oceny, iż danego typu instalacja bądź urządzenie emituje hałas, który negatywnie oddziałuje na środowisko. Z uwagi na powyższe Rada Gminy [...] wprowadzając ograniczenia w zakresie czasu funkcjonowania instalacji ¡/lub korzystania z -rządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko winna wykazać, że hałas emitowany z danej instalacji lub urządzenia faktycznie negatywnie oddziałuje na środowisko (vide w tym względzie wyrok NSA z dnia 2 lutego 2016 r, sygn. akt II OSK 1355/14, SIP LEX nr 2080588).Jak wskazał NSA w przywołanym judykacie: "dopiero bowiem ustalenie, że emitowany hałas z tego typu instalacji lub urządzenia przekracza dopuszczalne normy poziomów hałasu w środowisku zawartym w rozporządzeni Ministra Środowiska (tj. rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r., poz. 112) może stanowić podstawę do wydania przez radę gminy aktu na podstawie art. 157 p.o.ś.
Rada Gminy [...] jest organem ochrony środowiska (w rozumieniu art. 376 p.o.ś.) i nie została przez ustawodawcę upoważniona do dowolnego i arbitralnego uznawania, bez uwzględnienia powszechnie obowiązujących przepisów prawa (w tym m.in. p.o.ś. oraz przepisów wykonawczych do tejże, określających standardy emisyjne), iż hałas emitowany z instalacji lub urządzenia skarżącej może negatywnie oddziaływać na środowisko. Powyższe stanowisko, które ugruntowało się również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 styczna 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1073/13, SIP LEX nr 1457734) uwzględnia fakt, iż rada gminy, jako kolegialny organ stanowiący i kontrolny w gminie, nie posiada środków organizacyjnych i technicznych (w tym stosowanej specjalistycznej wiedzy, personelu oraz urządzeń do pomiaru hałasu), stąd nie jest władny do skutecznego (prawnie relewantnego) dokonania ustaleń w zakresie tego, czy emitowany przez daną instalację/urządzenie hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko. Stąd też, w tym zakresie organ stanowiący winien, przy podejmowaniu ochwaty w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 157 ust. 1 p.o.ś, bazować na ewentualnie istniejących w obrocie decylach wydanych przez właściwe organy ochrony środowiska (w tym m.in. decyzjach określających dopuszczalny poziom hałasu wydanych na podstawie art. 115a p.o.ś. czy decyzjach wydanych na podstawie art. 362 p.o.ś.) oraz karach nakładanych przez te organy na prowadzącego instalacji w trybie ad. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś" właśnie za nieprzestrzeganie warunków określonych tymi decyzjami (te bowiem mogą stanowić dowód negatywnego oddziaływania przez prowadzącego instalację na środowisko w zakresie hałasu, nie zaś subiektywna ocena organu stanowiącego, oparta na skargach np.= mieszkańców gminy, którzy sąsiadują z instalacją). Potwierdzeniem powyższego jest choćby konstatacja WSA w Gdańsku zgodnie z którą: "W przekonaniu Sądu dopiero ustalenie, że emitowany hałas z tego typu instalacji lub urządzeń przekracza dopuszczalne granice poziomów hałasu w środowisku, których normy określona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia U czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i w wydanej z uwagi na to przekroczenie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, o której mowa w art. 115a lub 362 ustawy – Prawo ochrony środowiska, może stanowić podstawę do wydania przez radę gminy aktu przewidzianego w art. 157 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 564/18, SIP LEX nr 2610871).
Z powyższego wynika, iż istnienie w obrocie ostatecznych decyzji, o których mowa w art. 115a czy art. 362 p.o.ś. ma niebagatelne znaczenie dla ustalenia, iż emisja hałasu z instalacji/urządzenia negatywnie oddziałuje na środowisko, a w konsekwencji, że skorzystanie przez organ stanowiący gminy ze szczegółowego upoważnienia ustawowego do stanowienia aktu prawa miejscowego, zawartego w art. 157 ust. 1 p.o.ś. jest zasadne.
Rada Gminy [...] podejmując przedmiotową uchwałę nr LXVII/489/2023 przekroczyła zakres szczegółowego upoważnienia do stanowienia aktu prawa miejscowego zawartego w art. 157 ust. 1 p.o.ś. poprzez arbitralne (tj. nie dysponując żadnymi normatywami w postaci ostatecznych decyzji z art. 115a czy art. 362 p.o.ś., których adresatem byłaby skarżąca prowadząca instalację) uznanie, że emitowany hałas negatywnie oddziałuje na środowisko. Co więcej, nawet gdyby przyjąć, iż organ stanowiący gminy [...], przy podejmowaniu ww uchwały dokonał jakichkolwiek ustaleń co do negatywnego oddziaływania na środowisko w zakresie hałasu emitowanego przez instalacje i urządzenia skarżącej, to dokonał tego w zupełnym oderwaniu od przeznaczenia, faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenu, do którego skarżąca posiada tytuł prawny oraz terenów sąsiednich. Co bardzo istotne, a co – jak się wydaje – uszło uwadze Rady Gminy [...], punktem wyjścia dla ustalenia, czy na danym obszarze obowiązują dopuszczalne poziomy hałasu powinno być ustalenie źródła emitującego hałas i zasięgu jego oddziaływania. Jeśli zaś teren, na który oddziałuje hałas jest faktycznie zagospodarowany w ten sposób, nie można zaliczyć go do którejś/którychś spośród kategorii wskazanych w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś., to należy ustalić obowiązujące na tym terenie dopuszczalne poziomy hałasu (vide w tym względzie wyrok NSA z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1028/11, SIP LEX nr 1234109). Na uwagę w tym miejscu zasługuje fakt, iż zgodnie z art. 115a ust. 3 p.o.ś.: w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Spółka nie jest obecnie adresatem żadnej ostatecznej decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wydanej przez właściwego miejscowo Starostę (tj. właściwy organ ochrony środowiska – art. 115a ust. 1 w zw. z art. 378 ust. 1 p.o.ś.), w konsekwencji brak jest normatywnego ustalenia w zakresie dopuszczalnych poziomów hałasu poza zakładem Spółki, a więc w odniesieniu do terenów bezpośrednio sąsiadujących z tym zakładem (art. 115a ust. 3 p.o.ś.).
Prawo do prowadzenia działalności gospodarczej jest jednym z praw konstytucyjnie chronionych, a tym samym ograniczenie tego prawa musi spełniać warunek proporcjonalności oraz konieczności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Jeżeli więc do osiągniecia zamierzonego celu, jakim powinno być przestrzeganie norm emisji hałasu byłoby wystarczające wydanie decyzji na podstawie art. 115a p.o.ś., to wprowadzenie dalej idącej ingerencji w działalność podmiotu na podstawie art. 157 § 1 p.o.ś. nie znajdowało już dostatecznego uzasadnienia".
Zarzut Rady Gminy, że w okolicznościach sprawy nie można było od niej oczekiwać dysponowania decyzją wydaną na podstawie art. 115a p.o.ś. przed podjęciem uchwały, gdyż zgodnie z art. 115a ust. 2 p.o.ś. jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, portów lotnisk z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się, jest również chybiony.
Opisane w uchwale urządzenia i instalacje służące do przeładunku towarów (o ogólnikowości tego zapisu była mowa wyżej) nie mieszczą się w hipotezie art. 115a ust. 2 p.o.ś.
Z uzasadnienia uchwały wynika, że skarżąca Spółka wykorzystując ... kolejową prowadzi bazę przeładunkową. Tak więc wyjątkiem z art. 115a ust. 1 p.o.ś. objęte są linie kolejowe, ale bazy przeładunkowe nawet na terenach PKP już nie.
Merytoryczna ocena legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy [...] doprowadziła do wniosku, że została wydana z istotnym i rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z przepisem art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane
z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Biorąc zaś pod uwagę, że w okolicznościach tej sprawy nie zachodziły podstawy wyłączające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, określone przede wszystkim w art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., Sąd – na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. – obowiązany był stwierdzić jej nieważność w całości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.