II SA/RZ 182/25

II SA/Rz 182/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, art. 30,
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 stycznia 2025 r. nr SKO.4112/24/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 stycznia 2025 r. nr SKO.4112/24/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania DL (dalej: Skarżący), od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji) z [...] października 2024 r. nr [...], w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art.30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm. - dalej: u.p.o.u.a.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 2 sierpnia 2024 r. Skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych i wypłaconych synowi Skarżącego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz odsetek z tego tytułu. Prośbę swą motywował tym, że od lat dokonuje wpłat na konto komornika jeśli tylko jego sytuacja na to pozwala, jednakże w chwili obecnej jest w bardzo ciężkiej sytuacji materialno-bytowej, nie może znaleźć pracy, nie jest w stanie się utrzymać. Kiedy podejmuje pracę komornik dokonuje potrącenia w wysokości 60% wynagrodzenia. Zmuszony jest korzystać z pomocy MOPS w [...]. Dotychczas mógł liczyć na wsparcie mamy, która zmarła. Posiada majątek odziedziczony po rodzicach w ułamkowych częściach, ale nie ma porozumienia współwłaścicieli, co do jego sprzedaży.
Jak ustalono w sprawie, na podstawie ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] z [...] maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt [...] Skarżący zobowiązał się do płacenia rat alimentacyjnych w wysokości 350 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2012 r. sygn. akt [...] zgodnie ze zobowiązaniem ojca dziecka, raty alimentacyjne na rzecz syna zostały podniesione do kwoty 450 zł miesięcznie.
Niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego spowodowało, że od 30 czerwca 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne ([...]), które jest bezskuteczne. Organ I instancji wskazał, że wobec bezskuteczności egzekucji organ właściwy wierzyciela tj. Wójt, Burmistrz, Prezydent Miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, wypłaca jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Prezydent w okresie od 1 października 2009 r. do 31 marca 2012 r. wypłacił świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego syna Skarżącego, w wysokości 350 zł miesięcznie, natomiast od 1 kwietnia 2012r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane były w wysokości 450 zł miesięcznie. Łącznie na rzecz uprawnionego dziecka wypłacono kwotę w wysokości 70 816,13 zł.
Z zaświadczenia komornika sądowego z 22 sierpnia 2024 r. wynika, że w toku czynności egzekucyjnych ustalono, że Skarżący nie posiada stałych źródeł utrzymania. W 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, odbywał karę pozbawienia wolności. W toku prowadzonego postępowania wyegzekwowano od dłużnika łącznie kwotę 6 076,23 zł. Skarżący posiada zadłużenie z tytułu:
- świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 70 390,13 zł oraz odsetki ustawowe w wysokości 42 253,95 zł.
- na rzecz wierzyciela kwotę w wysokości 11 800,00 zł i odsetki w wysokości 10 394,00 zł.
W toku postępowania ustalono, że Skarżący jest kawalerem, ma 35 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pracuje zawodowo ani dorywczo. Od 13 czerwca 2024 r. zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Obecnie źródłem jego dochodu jest pomoc z MOPS. Według oświadczenia o stanie majątkowym z 19 sierpnia 2024 r. Skarżący posiada udział w wysokości 1/3 w domu przy ul. [...], o powierzchni ok. 350 m2, udział w wysokości 8/48 w domu w [...], o powierzchni ok. 80 m2 oraz udział w wysokości 8/48 w działce rolnej i budowlanej w [...] o powierzchni 10 ar/1ha. Ponosi stałe miesięczne obciążenia finansowe związane z utrzymaniem domu w postaci opłat za energię elektryczną i gaz – 250 zł. Posiada zaległości w opłatach za wodę i śmieci. Łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi w chwili obecnej 543 zł. w tym zasiłek okresowy w kwocie 388 zł oraz zasiłek na żywność w kwocie 155 zł.
W tym stanie faktycznym, opisaną na wstępie decyzją z 1 października 2024 r. Prezydent odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ustawowych odsetek za opóźnienie z tego tytułu.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżący, zakwestionował jej zasadność, wskazując na brak obiektywizmu organu oraz pominięcie trudnej sytuacji strony.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium podkreśliło że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. decyzja w przedmiocie umorzenia należy do decyzji uznaniowych organu, co oznacza że umorzenie należności na wniosek dłużnika nie jest obligatoryjne, nawet wówczas gdy organ stwierdzi, że zostały spełnione przez wnioskodawcę wszystkie przesłanki.
Odnosząc się do okoliczności przedmiotowej sprawy Kolegium podkreśliło, że nie są to okoliczności pozwalające na wyjątkowe potraktowanie wnioskodawcy i uwzględnienie jego żądania w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do uchylenia zaskarżonej instancyjnie decyzji Prezydenta.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący, zaskarżył zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów prawa procesowego, stronniczość oraz brak obiektywnej oceny. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przychylenie się do jego wniosku o umorzenie zaległości wobec funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana dwa miesiące po ustawowym terminie jaki obowiązywał Kolegium oraz po złożeniu ponaglenia. Zarzucił, że został pozbawiony możliwości konsultacji z pracownikiem prowadzącym sprawę, gdyż pracownicy SKO wprowadzali go w błąd - wielokrotnie telefonował w celu umówienia spotkania ale nigdy nie zastał pracownika prowadzącego sprawę.
Odnosząc się do art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Skarżący podniósł, że pracownicy Kolegium nieobiektywnie ocenili jego stan majątkowy i dodał, że prócz zobowiązań alimentacyjnych posiada jeszcze inne zobowiązania w tym: wobec byłej partnerki w wysokości 20 000 zł oraz z tytułu nie spłaconego kredytu w wysokości 40 000 zł.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a. ), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli zaskarżona decyzja może zostać uchylona tylko w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
W tak zakreślonych granicach kontroli sądowej, skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona na decyzję o odmowie umorzenia zaległości z funduszu alimentacyjnego, nie zaś w przedmiocie bezczynności organu czy też przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie zgłoszonego wniosku. Dlatego też Sąd koncentruje się na przedmiocie prawy tj. na zbadaniu legalności wydanej decyzji i prawidłowości postępowania przeprowadzonego w celu wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. ewentualnie stwierdzone naruszenie przepisów postępowania może doprowadzić do uchylenia decyzji, wydanej w toku takiego postępowania, tylko wtedy gdy mogło mieć ono wpływ na końcowy wynik tego postępowania.
Takich naruszeń przepisów postępowania Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdza.
Skarżący ma oczywiście prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej przeprowadzi postępowanie w jego sprawie wnikliwie i szybko, a także wyda rozstrzygniecie w ustawowo zakreślonym terminie, jednak nie sposób stwierdzić, że ewentualne wydanie decyzji po terminie wynikającym z art. 35 §1 K.p.a. jest okolicznością, która może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Skoro zatem skarga nie dotyczy ewentualnej przewlekłości prowadzonego postępowania, podniesiony w jej treści zarzut wydania decyzji po upływie dwóch miesięcy po ustawowym terminie, jaki obowiązywał Kolegium – nie jest zasadny.
Analogicznie, pozbawiony zasadności jest zarzut braku możliwości konsultacji z pracownikiem organu, z którym Skarżący nie był się w stanie umówić na spotkanie, mimo wielokrotnie podejmowanych prób.
Zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, ustanowioną w art. 10 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten ustanawia po stronie organu administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie postępowania, możliwości zapoznania się z materiałami dowodowymi oraz umożliwienia stronie wypowiedzenia się w kwestiach istotnych dla sprawy. Przepis ten nie ustanawia jednak po stronie pracowników organu obowiązku pozostawania w osobistym kontakcie z wnioskodawcą czy też osobistych konsultacji w sprawie. Istnienie tego rodzaju praktyki organu bądź jej brak pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości przeprowadzonego postępowania. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że Skarżący kierował do organu pisma w sprawie, a zatem miał możliwości wypowiedzenia się, co do okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Nie ma zatem podstaw aby uznać, że doszło do naruszenia prawa Skarżącego do aktywnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Przechodząc do oceny legalności wydanej w sprawie decyzji podkreślić należy na wstępie, że ustalenia w zakresie stanu fatycznego sprawy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – głównie w oparciu o oświadczenia Skarżącego. Sama kompletność ustalonego stanu faktycznego nie jest podważana przez Skarżącego, który w treści skargi kwestionuje
Racjonalność dokonanej przez organ oceny ustalonego stanu faktycznego, kwestionuje obiektywizm organu odwoławczego – podkreślając, że wpływ na wynik sprawy i traktowanie Skarżącego w kontaktach z organem mogły mieć kwestie pozaprawne wynikłe z osobistych animozji pracownika organu - a także zasadność odmowy umorzenia wnioskowanych zaległości.
Wnioskiem z 11 lipca 2024r. Skarżący ubiegał się o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego. Podstawę materialnoprawną załatwienia takiego wniosku może stanowić art. 30 u.p.o.u.a. zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.p.o.u.a. w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (art. 30 ust 1 u.p.o.u.a.)
Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną- zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
W kontrolowanej sprawie organy uznały, że nie zachodzą powyższe przesłanki mogące uzasadniać umorzenie zaległości w całości lub części czy też rozłożenie ich na raty.
Istota sporu, w świetle zarzutów skargi, sprowadza się do oceny czy organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i na jego podstawie zasadnie odmówiły Skarżącemu zastosowania ulg w spłacie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wydanie decyzji w ramach tzw. "luzu decyzyjnego"- z czym mamy do czynienia zarówno w przypadku art. 30 ust. 1 jaki art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. - nie oznacza, że taka decyzja nie podlega żadnej kontroli sądu administracyjnego. Kontrola ta jest w tym przypadku dość ograniczona i polega na ocenie, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (vide: wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2429/14). Innymi słowy, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, a nie obejmuje tej części rozstrzygnięcia, które wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa - rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1375/14).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do odmowy umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. wskazać należy na stanowisko wojewódzkich sadów administracyjnych, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni popiera, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek w świetle art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego, w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum odpowiednio 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyroki NSA z 26 września 2017 r., sygn. akt I OSK 526/17; z 19 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3071/15 i z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1426/11; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z ustaleń organu, nie kwestionowanych przez Skarżącego, wynika, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Przedstawiona przesłanka umorzenia zalęgłości nie zachodzi zatem w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. dodatkowo wskazać należy, iż w bogatym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dotyczącym możliwości umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wskazuje się na to, że zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, czy wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że sam fakt wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (por. wyrok NSA z 20 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1851/20).
Okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę (por. wyrok WSA w Szczecinie z 16 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 747/22).
Dokonując wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. a tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie, nie można pominąć, że przy ocenie tej sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją perspektywy poprawy jego sytuacji w przyszłości. Inne są bowiem możliwości spłaty zadłużenia przez osoby np. legitymujące się orzeczeniem o trwałej niezdolności do pracy, czy też będące w podeszłym wieku, a inne osoby młodej, nie legitymującej się takim orzeczeniem (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1363/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się że - co do zasady - każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczną, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd bądź ustalonych w ramach ugody alimentów. W tej sytuacji uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (tak wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2020 r.; sygn. akt I OSK 2861/19 oraz z dnia 15 maja 2018 r.; sygn. akt I OSK 2670/17; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 862/20).
Podkreślenia te wymaga, że uznaniowość rozstrzygnięcia w przedmiocie ulg w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza, że nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia wskazane w tym przepisie kryteria zastosowania ulgi w spłacie zadłużenia, to nie rodzi to po jego stronie żadnego roszczenia wobec organu. Jednakże prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy może nastąpić wyłącznie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności, a decyzja musi być dostatecznie uzasadniona przez wskazanie okoliczności takiego rozstrzygnięcia, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Rolą organu jest bowiem, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wnikliwe ustalenie istnienia (lub braku) okoliczności przemawiających za udzieleniem wnioskowanej ulgi, przeprowadzenie zgodnie z art. 80 K.p.a. oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz uzasadnienie wydanej decyzji w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.
Sądowa kontrola legalności takiego aktu polega na zbadaniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy oraz czy rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór stanowiska i na ich podstawie dokonał obiektywnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy ani organ I instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Zgromadziły materiał dowodowy w sposób pozwalający na dokonanie prawidłowych ustaleń w zakresie sytuacji finansowej, majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej Skarżącego, którą następnie rozważyły i oceniły w sposób należyty.
Nie ma wątpliwości, że przedstawiona przez Skarżącego sytuacja finansowa jest trudna. Skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, które stanowią jedyne źródło jego dochodu, gdyż nie może już liczyć na pomoc zmarłej mamy. Nie ma stałej ani dorywczej pracy i deklaruje, że nie jest w stanie jej znaleźć, z uwagi na niskie wyksztalcenie i nasycenie rynku pracy wynikające z fali imigracji spowodowanej wojną na terytorium Ukrainy. W przeszłości prowadził działalność gospodarczą, przebywał tez w zakładzie karnym. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że Skarżący jest 35-letnim kawalerem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu, który nie jest jego wyłączną własnością, ponosząc koszty jego utrzymania. Utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej. Posiada majątek w postaci udziału we własności nieruchomości tj. dwóch domów i działki, ale z uwagi na nieuregulowanie spraw spadkowych nie jest w stanie tym majątkiem swobodnie rozporządzać. Nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ani nie deklaruje chorób przewlekłych. Co istotne z punktu widzenia zarzutów skargi, w wywiadzie wskazano, że z powodu braku dochodów Skarżący korzysta z zasiłków: okresowego oraz na zakup żywności.
Wobec powyższych ustaleń należy zgodzić się z wnioskami organów obu instancji, co do braku - na obecną chwilę - uzasadnionych podstaw do umorzenia wnioskowanej przez Skarżącego zaległości. Mimo bowiem niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej Skarżącego, a także mimo obiektywnie dużych kwot obciążających Skarżącego zobowiązań – z uwagi na młody wiek i stan zdrowia Skarżący jest w stanie poprawić swoją sytuację finansową, a majątek który mu prawnie przysługuje, po uregulowaniu spraw spadkowych, może stanowić w przyszłości realne źródło zaspokojenia przynajmniej części obciążających Skarżącego zobowiązań. Ta realna perspektywa poprawy sytuacji życiowej Skarżącego stanowi, w chwili obecnej, przeszkodę do uwzględnienia wniosku – działanie takie należałoby bowiem postrzegać w kategoriach nieuzasadnionego przerzucenia kosztów wychowania dziecka Skarżącego na ogół obywateli.
Jak wskazano powyżej, instytucja umorzenia należności stosowana jest w wypadkach szczególnych, kiedy trudna sytuacja rodzinna, majątkowa czy finansowa strony jest wynikiem okoliczności niezależnych od strony i nie rokuje poprawy. Co istotne, przyjmuje się, że organ rozpoznający wniosek o umorzenie zaległości powinien mieć na względzie nie tylko obecną sytuację dłużnika, ale również perspektywę zmiany tej sytuacji. Jeśli bowiem poprawa sytuacji dłużnika jest realna, nie jest zasadne rezygnowanie z zaspokojenia słusznych roszczeń publiczno-prawnych.
W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że trudności finansowe Skarżącego wynikają z przyczyn niezależnych od strony, czy też z okoliczności, obiektywnie rzecz biorąc, niemożliwych do przezwyciężenia - nawet jeśli Skarżący uważa to za zbyt trudne. Biorąc pod uwagę wiek, stan zdrowia i brak zobowiązań rodzinnych Skarżącego, za słuszny należy uznać wniosek organów, że Skarżący jest w stanie podjąć zatrudnienie i w ten sposób poprawić swoją sytuację materialną. Niski poziom zaspokojenia potrzeb bytowych, będący konsekwencją bierności zawodowej dorosłej, pełnosprawnej osoby, nie może zostać uznany za okoliczność niezależną od strony, stanowiącą podstawę uwzględnienia złożonego wniosku.
Tym samym, wbrew sformułowanym w treści skargi zarzutom braku obiektywizmu i zastosowania pozaprawnych przesłanek, należy podkreślić, że odmowa umorzenia wnioskowanych zaległości znajduje logiczne uzasadnienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Niski stan zaspokojenia potrzeb nie jest bowiem okolicznością, na którą Skarżący nie ma wpływu – nie stanowi zatem uzasadnienia dla przyznania mu wnioskowanej preferencji w postaci umorzenia zaległości.
Podkreślić również należy, że ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że najbardziej podstawowe potrzeby Skarżącego są w chwili obecnej zaspokojone, w stopniu nie zagrażającym jego zdrowiu - otrzymuje pomoc żywnościową oraz zasiłek okresowy, a także korzysta z pomocy urzędu pracy, co zapewnia ubezpieczenie oraz perspektywę poprawy sytuacji bytowej w przyszłości. Istniejące zadłużenie nie ma negatywnego wpływu na obecny poziom zaspokojenia potrzeb Skarżącego, a w sprawie istnieją podstawy do wnioskowania, że Skarżący będzie w przyszłości w stanie zaspokoić przynajmniej część obciążających go zobowiązań.
Podsumowując, w ocenie Sądu organy obu instancji zgromadziły kompletny, a zarazem wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy, który poddały wnikliwej i szczegółowej analizie, czemu dały wraz w motywach wydanych rozstrzygnięć. Orzeczona odmowa umorzenia jest w realiach kontrolowanej sprawy w pełni uzasadniona. Organom orzekającym nie można zatem postawić skutecznego zarzutu naruszenia granic uznania administracyjnego.
W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych, zgodzić się trzeba z organami orzekającymi w sprawie, że sytuacja finansowa Skarżącego jest bez wątpienia trudna, niemniej jednak nie jest ona na tyle wyjątkowa, żeby zasadnym było na chwilę obecną zastosować ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. W analogicznej jak Skarżący sytuacji znajduje się zdecydowana większość dłużników alimentacyjnych, a Skarżący z uwagi na wiek i stan zdrowia ma realne szanse na poprawę swojej sytuacji. Przejściowe i zdatne do przezwyciężenia trudności nie mogą decydować o trwałym uwolnieniu od zobowiązań
z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Ciężar utrzymania dzieci nie spoczywa bowiem na Skarbie Państwa, czy też mówiąc inaczej na ogóle podatników, a nie na rodzicach, którzy w pierwszej kolejności obciążeni są obowiązkiem alimentacyjnym względem swoich dzieci (art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy).
Orzeczona odmowa nie zamyka Skarżącemu możliwości ponownego ubiegania się o nią w przyszłości, o ile nastąpi zmiana okoliczności faktycznych sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.