II SA/Rz 1812/23

II SA/Rz 1812/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 2, art. 146 § 1, art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, art. 134 § 1, art. 135, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 września 2023 r. nr SKO.4121/41/2023 w przedmiocie wydania uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 lipca 2023 r. nr KM-P.5430.6.4241.2022 o wydaniu skarżącemu prawa jazdy w zakresie wpisania daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1, B; II. stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1, B w wydanym skarżącemu dokumencie prawa jazdy nr [...] (nr druku [...]); III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego K. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1812/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi jest K.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 13 września 2023 r. nr SKO.4121/41/2023 dotycząca wydania uprawnień do kierowania pojazdami.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [...] 11 lipca 2023 r. wydał decyzję nr KM-P.5430.6.4241.2022 o uprawnieniu K.K. do kierowania pojazdami i wydał mu jednocześnie prawo jazdy nr [...] kategorii AM, A1, A2, A, B1, B ważne do [..] sierpnia 2037 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.K. zakwestionował jej zasadność w części określenia terminu ważności posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, wydanych 8 sierpnia 2002 r. bez określenia terminu ważności. W związku z uzyskaniem przez niego dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, w nowym dokumencie wpisano dzień [...] sierpnia 2037 r. dla wszystkich kategorii uprawnień, co narusza zasadę trwałości decyzji oraz konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych.
SKO wskazaną na wstępie decyzją z 13 września 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej: u.k.p.) oraz § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej: rozporządzenie z 24 lutego 2016 r.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyjaśniło, że stosownie do unormowania zawartego w treści art. 79 ust. 3 pkt 1 u.k.p., orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. Na podstawie § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., datą ważności uprawnienia jest najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy, przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Zatem data ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, T - wpisana w kolumnie 11 blankietu prawa jazdy ([...] sierpnia 2037 r.) jest datą prawidłową, wynikającą z przedłożonego wniosku o wydanie prawa jazdy oraz aktualnego orzeczenia lekarskiego z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] wydanego przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T z terminem następnego badania wskazanym na dzień [..] sierpnia 2037 r. Prezydent wydając K.K. decyzję administracyjną z 11 lipca 2023 r. o wydaniu uprawnień do kierowania pojazdami, ujętych w prawie jazdy nr [...], seria druku [...], prawidłowo dokonał przedmiotowego wpisu.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Kolegium z 13 września 2023 r. K.K. zarzucił naruszenie wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie zmiany daty ważności prawa jazdy kat. B i uznanie jego bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami tej kategorii.
Podał, że 8 sierpnia 2002 r. zostało mu wydane prawo jazdy kat. B bez wskazania terminu ważności - bezterminowe. W związku z uzyskaniem uprawnień kat. A złożył wniosek o wydanie nowego dokumentu. W nowym dokumencie prawa jazdy w polu 11 "ważne do" wpisano dzień [..] sierpnia 2037 r. dla wszystkich kategorii prawa jazdy.
W ocenie skarżącego, takie działanie organu naruszyło zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Wydanie mu bezterminowego prawa jazdy kat. B było prawomocną decyzją administracyjną, której trwałość nie została podważona przepisami prawa. Dodatkowo działanie urzędu naruszyło konstytucyjną zasadę ochrony praw słusznie nabytych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Wstępnie należy wskazać, że skarżący skierowanym do Prezydenta M. [..] wnioskiem z 31 sierpnia 2022 r., wskazując na posiadane już uprawnienia prawa jazdy kat. B (uzyskane 9 sierpnia 2002 r.), ubiegał się o wydanie także prawa jazdy kat. A.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w związku z orzeczeniem lekarskim z [...] sierpnia 2022 r. stwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do których jest wymagane prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T oraz uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami wg kat. A (11 lipca 2023 r.), wskazany w orzeczeniu lekarskim termin następnego badania ([...] sierpnia 2037 r.) wiązał Prezydenta jako organ wydający prawo jazdy także co do kat. B, jeżeli skarżący legitymował się dokumentem prawa jazdy potwierdzającym przysługujące mu w tym zakresie uprawnienia bezterminowo.
Wg orzekających w sprawie organów administracji, z w/w orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami do [...] sierpnia 2037 r. co do wszystkich wskazanych w nim kategorii. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się skarżący, wedle którego w zaistniałej sytuacji nabyte uprzednio uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B nie tracą charakteru bezterminowych.
Dokonawszy w zakreślonych wyżej granicach kontroli decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd uznał skargę za zasadną.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.p., prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą.
Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która m.in. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem (art. 75 ust. 1 u.k.p.), przy czym orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 79 ust. 3 pkt 1 u.k.p.).
W sprawie nie budzi wątpliwości, że orzeczenie lekarskie z [...] sierpnia 2022 r. o braku u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami odpowiada w swej formie wzorowi określonemu w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213); wzór ten w pkt 1.1) a) zbiorczo ujmuje kategorie prawa jazdy AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, co pozostaje zbieżne z art. 76 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym badanie lekarskie jest wykonywane w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. We wskazanym orzeczeniu lekarskim jako termin następnego badania wskazano 24 sierpnia 2037 r.
/ubocznie należy wskazać, że w/w rozporządzenie z dniem 6 grudnia 2022 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022 r., poz. 2503), co w sprawie nie ma jednak znaczenia z uwagi na wskazaną wyżej datę wykonania przez skarżącego badań lekarskich/.
Podstawa do wpisania daty ważności uprawnień wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. poz. 231). Wg jego § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a), wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w ten sposób, że datą ważności uprawnienia jest najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, (...), przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim.
Jak wynika przy tym z § 10 ust. 3 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia, data ważności prawa jazdy to najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy.
W ocenie Sądu, w kontekście powyższego organy błędnie wywiodły, że skoro w przedłożonym wraz z wnioskiem o wydanie nowego prawa jazdy (potwierdzającego posiadanie dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A) orzeczeniu lekarskim z [...] sierpnia 2022 r., które było najpóźniejszym w rozumieniu § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) powołanego rozporządzenia, data następnego badania została określona na 24 sierpnia 2037 r., to prawidłowe będzie wskazanie, że również w zakresie kat. B1 i B datą ważności uprawnień będzie ten dzień, co zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia skutkowało ustaleniem daty ważności prawa jazdy w zakresie ww. kategorii także na 24 sierpnia 2037 r.
Taki sposób interpretacji tych przepisów, zgodnie z którym określenie "daty ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko nowo nabytych uprawnień, ale również uprawnień nabytych wcześniej bezterminowo, pozostaje jednak w sprzeczności z § 29 ww. rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z jego ust. 1, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, wg którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a), nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p., rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia, ale na którym także ujawnieniu podlegają odrębnie data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami; z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 702 ze zm.), określającym wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, pod pozycją 11 "datę ważności uprawnienia". Utrata ważności prawa jazdy nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 u.k.p., dokument prawa jazdy ma ściśle określony termin ważności (wg jego ust. 1 pkt 1, prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się co do zasady na okres 15 lat). Jednakże z przepisu tego nie wynika, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r., Nr 403 poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Sąd dostrzega, że regulacja § 29 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami została z dniem 7 maja 2022 r. znowelizowana (rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, Dz.U. z 2022 r., poz. 874) poprzez dodanie po dotychczasowym ust. 1 i 2 kolejnego ust. 3, zgodnie z którym "przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy".
Wykładnia literalna tego przepisu mogłaby potwierdzać słuszność stanowiska zajętego w sprawie przez organ I i II instancji co do ograniczenia daty ważności wszystkich posiadanych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami (a więc również kat. B uzyskanych w 2002 r.) datą 24 sierpnia 2037 r.
Ze stanowiskiem tym nie sposób się jednak zgodzić, mimo że z orzeczenia lekarskiego z 24 sierpnia 2022 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami wynika jeden termin następnego badania (24 sierpnia 2037 r.) w odniesieniu do kat. AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T. Zdaniem Sądu, w świetle opisanego wyżej rozróżnienia między "datą ważności uprawnienia" a "datą ważności prawa jazdy", skutki wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego mogą dotyczyć wyłącznie nowego uprawnienia, a nie dotychczas posiadanych. Podkreślenia wymaga, że orzeczenie to zostało wydane - w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie prawa jazdy kat. A - na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., wg którego badaniu lekarskiemu podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień (w orzeczeniu tym wyraźnie przekreślono kolejne punkty odnoszące się do art. 75 ust. 1, tj. pkt 2 – 5 i 7-8, z których wynika obowiązek poddania się takiemu badaniu m.in. przez: osobę przedłużającą ważność prawa jazdy określonej kategorii; osobę ubiegającą się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; przez kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu; osobę posiadającą prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia).
W tych okolicznościach należy przyjąć, że wskazany w przedmiotowym orzeczeniu lekarskim termin kolejnego badania ma skutek wyłącznie co do uzyskania przez skarżącego nowych uprawnień kat. A, wykluczając możliwość jego rozszerzenia w zakresie terminów ważności uprawnień na już posiadane bezterminowo przez niego uprawnienie kat. B. § 29 ust. 3 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. nie miał zatem w stanie faktycznym sprawy zastosowania (analogiczne stanowisko na tle wykładni tego przepisu zostało zaprezentowane m.in. w wyrokach WSA w Gdańsku z 22 lutego 2024 r. III SA/Gd 701/23 i WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2023 r. II SA/Gl 333/23, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko orzekających w sprawie organów doprowadziło do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu uzyskania dodatkowego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, skutkowało nie tylko wydaniem decyzji zgodnie z wnioskiem, ale także "przy okazji" stało się podstawą do powtórnej weryfikacji nabytych bezterminowo przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. W dacie orzekania przez organy w obrocie prawnym funkcjonowała bowiem pierwotna decyzja administracyjna o wydaniu bezterminowo skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B z 2002 r., która nie została w żaden sposób podważona /z akt sprawy nie wynika oznaczenie tej decyzji/, a przedmiotem podjętych w ramach niniejszego postępowania decyzji organów I i II instancji było wyłącznie wydanie mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, z uwzględnieniem zastrzeżenia, że kierowca może co do zasady posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy (art. 4 ust. 2 u.k.p.).
Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Organy ograniczając zatem skarżącemu termin ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i B1 dokonały nieuprawnionej weryfikacji pierwotnej decyzji ostatecznej, wydanej w następstwie uzyskania przez skarżącego 9 sierpnia 2002 r. uprawnień do kierowania pojazdami kat. B.
Nie mniej istotne pozostaje, że stanowisko organów skutkowało ponadto nieakceptowalnym przyjęciem, że podstawę prawną do ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej z 2002 r. stanowiły przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co narusza podstawową dyrektywę wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. W rezultacie nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawały ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2021 r. II GSK 2030/21, z 21 października 2021 r. II GSK 1421/21, z 24 lutego 2021 r. II OSK 2312/20 i z 30 stycznia 2018 r. I OSK 585/16).
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie wydanymi przez organy decyzjami doszło więc do terminowego ograniczenia w czasie ważności posiadanych przez skarżącego bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, chociaż czynność taka nie miała podstaw faktycznych i prawnych. Skoro bowiem - wg art. 10 ust. 1 u.k.p. - starosta w drodze decyzji administracyjnej wydaje na wniosek osoby zainteresowanej prawo jazdy, oznacza to, że przyznaje nią tylko uprawnienia objęte wnioskiem - w niniejszej sprawie kat. A (decyzja nie mogła zatem obejmować uprawnień już posiadanych).
Doszło przez to do naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu, Starosta nie mógł w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty modyfikować w opisanym zakresie treści wcześniej wydanej w 2002 r. decyzji dot. kat. B, a okres ważności uprawnień mógł ograniczyć tylko w przypadku nowo uzyskanej kategorii A (A1, A2).
Powyższe działania organów administracji stanowiły rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie przez Sąd nieważności zarówno zaskarżonej decyzji SKO, jak i utrzymanej nią w mocy (blankietowej) decyzji organu I instancji z 11 lipca 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zakresie wpisania daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B1, B (pkt I sentencji wyroku).
Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę na ukształtowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że czynność wpisania do nowego dokumentu prawa jazdy terminu ważności dotychczas posiadanych uprawnień do kierowana pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która to czynność samoistnie objęta jest kognicją sądów administracyjnych na mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Ponieważ bezpośrednią konsekwencją decyzji organu I instancji było wydanie skarżącemu 11 lipca 2023 r. nowego dokumentu prawa jazdy, Sąd stwierdzając we wskazanym wyżej zakresie nieważność tej decyzji i utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji zobligowany był również stwierdzić bezskuteczność czynności Prezydenta polegającej na wpisaniu w wydanym skarżącemu dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B1 i B (pkt II sentencji wyroku).
Powyższe znajduje oparcie w regulacjach art. 146 § 1 P.p.s.a. (sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności) w zw. z art. art. 134 § 1 (sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a) i art. 135 P.p.s.a (sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia).
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego obejmujących opłacony przez skarżącego wpis od skargi (200 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.