II SA/RZ 181/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2020-06-09
NSAinneWysokawsa
stypendium rektoraprawo o szkolnictwie wyższymśrednia ocenbłąd systemupostępowanie administracyjnedecyzja administracyjnaprawo studentauchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium Rektora studentce, uznając, że błąd systemu spowodował zaniżenie jej średniej ocen i tym samym naruszenie przepisów prawa.

Studentka A. S. zaskarżyła decyzję odmawiającą przyznania jej stypendium Rektora dla najlepszych studentów, wskazując na błąd w systemie, który zaniżył jej średnią ocen. Po uwzględnieniu poprawionej średniej, organ odwoławczy stwierdził, że studentka spełnia kryteria, ale środki zostały już rozdysponowane. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że błąd systemu obciąża uczelnię, a rozdysponowanie środków przed rozpatrzeniem odwołań narusza zasady sprawiedliwości i dwuinstancyjności postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi studentki A. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej odmawiającą przyznania jej stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Studentka wniosła o przyznanie stypendium, jednak Komisja Stypendialna odmówiła, wskazując na zbyt niską liczbę punktów wynikającą z jej średniej ocen. Po odwołaniu, Odwoławcza Komisja Stypendialna przyznała, że średnia ocen studentki została błędnie wpisana z powodu 'błędu systemu', i że po poprawieniu średniej studentka spełnia kryteria do otrzymania stypendium. Jednakże, z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych, odmówiono przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że błąd systemu, który doprowadził do zaniżenia średniej ocen studentki, obciąża uczelnię, a rozdysponowanie środków finansowych przed rozpatrzeniem wszystkich odwołań narusza zasady sprawiedliwości, zaufania do władzy publicznej oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że studentka, spełniając kryteria, miała prawo oczekiwać skutecznej realizacji swojego prawa do stypendium.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, błąd systemu obciąża uczelnię i nie może być podstawą do odmowy przyznania stypendium, jeśli student spełnia pozostałe kryteria.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że błąd systemu, który doprowadził do zaniżenia średniej ocen studentki, jest wadą postępowania uczelni i nie może być podstawą do odmowy przyznania stypendium, zwłaszcza gdy poprawiona średnia kwalifikuje studentkę do jego otrzymania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.s.w.n. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.w.n. art. 91 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s.w.n. art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.w.n. art. 86 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.w.n. art. 95 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 art. 281 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd systemu komputerowego uczelni skutkujący zaniżeniem średniej ocen studentki. Rozdysponowanie środków finansowych na stypendia przed rozpatrzeniem wszystkich odwołań od decyzji o odmowie przyznania stypendium.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o braku środków na wypłatę stypendium po poprawieniu średniej ocen. Argument uczelni, że studentka powinna zweryfikować poprawność danych we wniosku i zaświadczeniach.

Godne uwagi sformułowania

błąd systemu kuriozalna jest sytuacja, w której z jednej strony przyznaje się studentom prawo do wniesienia odwołania, a z drugiej strony brak jest zabezpieczonych środków w przypadku uchylenia decyzji organu I instancji. nie wyklucza się jako powodu odmowy przyznania osobom studiującym prawa do przysługujących im świadczeń - mimo spełnienia kryteriów do ich uzyskania – wyczerpania środków przeznaczonych na ich realizację. Stanowiska tego nie można jednak poczytywać jako bezwzględnej zasady determinującej rozstrzygnięcie w każdym takim przypadku Wypłacenie stypendiów studentom, którzy zgodzili się z pozytywnymi dla siebie decyzjami, przed rozpatrzeniem spraw studentów, którzy otrzymali decyzje negatywne i złożyli wnioski o ponowne rozpoznanie ich spraw, doprowadziło do naruszenia zasady sprawiedliwości i zasady zaufania do władzy publicznej.

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący

Piotr Godlewski

sprawozdawca

Małgorzata Wolska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez uczelnie w procesie przyznawania świadczeń studentom, odpowiedzialność uczelni za błędy systemów informatycznych, znaczenie zasady dwuinstancyjności i sprawiedliwości w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przyznawaniem stypendiów rektora na uczelniach wyższych, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i techniczne mogą prowadzić do niesprawiedliwych decyzji, a sąd administracyjny staje w obronie praw studenta. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasad postępowania administracyjnego.

Błąd systemu kosztował studentkę stypendium, ale sąd administracyjny przywrócił sprawiedliwość.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 181/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Wolska
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1181/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-03-04
II OSK 1571/21 - Wyrok NSA z 2022-10-19
Skarżony organ
Komisja Orzekająca
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 86 ust. 1, art. 281 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz skarżącej A. S. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 181/20
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi A. S. jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] (dalej: OKS U[...]) z [...] grudnia 2019 r.
nr [...] odmawiająca przyznania jej stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020.
Z uzasadnienia tej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że skarżąca jako studentka Wydziału Pedagogicznego – Kierunek: Pedagogika [...] września 2019 r. zwróciła się do Rektora z wnioskiem o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020.
Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] (dalej: KS U[...]) decyzją
z [...] listopada 2019 r. nr [...] - powołując się na art. 104 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.), ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.) w zw. z art. 281 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca
2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.), Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu R. stanowiący załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz Zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie określenia wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz wysokości świadczeń dla studentów /doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020 - odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium.
Komisja wskazała, że przy ocenie wniosku zastosowano metodę punktową. Łączna liczba uzyskanych przez wnioskodawczynię punktów wyniosła 45,50 (średnia ocen – 45,50; osiągniecia naukowe – 0; osiągnięcia artystyczne – 0; osiągniecia sportowe – 0). Nadto działając zgodnie z § 16 ust. 3-9 Regulaminu ustaliła listę rankingową studentów kierunku Pedagogika i na jej podstawie wyłoniła grupę 10% najlepszych studentów kierunku. Łączna liczba uzyskanych punktów oraz pozycja wnioskodawczyni na liście rankingowej nie kwalifikowały jej do grupy 10% najlepszych studentów.
Odwołaniem[...] listopada 2019 r. wnioskodawczyni wniosła o uchylenie wydanej decyzji oraz przyznanie Stypendium Rektora. Podniosła, że nastąpił błąd polegający na zaniżeniu jej średniej ocen za semestr III i IV. Wyliczona przez nią średnia wyniosła 4,66, we wniosku zaś błędnie wpisano 4,55. Wnioskodawczyni wskazała również, że po doręczeniu przedmiotowej decyzji udała się do sekretariatu, gdzie poinformowano ją o faktycznym zaniżeniu średniej z uwagi na błąd systemu. Na dowód tej okoliczności wnioskodawczyni załączyła do odwołania zaświadczenie
nr [...] z [...] listopada 2019 r. o ponownie wyliczonej średniej arytmetycznej z ostatnich dwóch semestrów na poziomie 4,66.
Opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r. – wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. - OKS U[...] utrzymała w mocy decyzję KS U[...].
W uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśniono, że Rektor w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studentów U[...] ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów – rozdział I-III, VI i VIII-XII Regulaminu. Cytując § 15 ust. 5 Regulaminu wyjaśniono, że stypendium Rektora może otrzymać nie więcej niż 10% studentów danego kierunku studiów, a w przypadku gdy liczba studentów na kierunku jest mniejsza niż 10, stypendium Rektora może być przyznane 1 studentowi z zastrzeżeniem, że przy ustaleniu liczby 10% studentów otrzymujących stypendium Rektora nie uwzględnia się studentów, o których mowa w ust. 1.
OKS wskazała, że postanowiła przychylić się do wniosku wnioskodawczyni
o uwzględnienie nowego zaświadczenia dotyczącego wyższej średniej i zmienić liczbę punktów za wyróżniające wyniki w nauce na 46,60. W związku z tym OKS po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdziła, że wnioskodawczyni spełnia kryteria do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020. Ze względu jednak na to, że środki z dotacji przeznaczone na stypendium Rektora dla najlepszych studentów dla 10% liczby studentów kierunku Pedagogika zostały rozdysponowane, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą A. S. (zastępowana przez adwokata) zaskarżyła w całości decyzję OKS U[....] z [...] grudnia 2019 r., zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 29 ust. 3 pkt b Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów UR stanowiącego załącznik do Zarządzenia [...] Rektora U[....] z [...] sierpnia 2019 r. poprzez jego błędną interpretację oraz błędne zastosowanie i tym samym przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wypłaty należnego stypendium Rektora w roku akademickim 2019/2020.
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędną, niewszechstronną i dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dokumentów, brak dążenia do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie, podczas gdy szczegółowe przeanalizowanie powyższego przypadku w zgodzie z obowiązującymi przepisami i zasadami logiki prowadzą do wniosku, iż decyzja jest rażąco bezzasadna.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji KS U[...] oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Wskazano, że niezbyt wnikliwie zbadano stan faktyczny sprawy poza ogólnikowym stwierdzeniem o spełnieniu przez wnioskodawczynię kryteriów do uzyskania stypendium Rektora. W ocenie skarżącej kuriozalna jest sytuacja, w której z jednej strony przyznaje się studentom prawo do wniesienia odwołania, a z drugiej strony brak jest zabezpieczonych środków
w przypadku uchylenia decyzji organu I instancji.
Skarżąca podniosła także, że zaskarżone decyzje są oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym spowodowanym najprawdopodobniej omyłką rachunkową jednego z pracowników dziekanatu. Na skutek dokonanych zaniedbań doszło do rażącego zaniżenia średniej ocen wnioskodawczyni. Skarżąca podniosła także, że Komisja Stypendialna nie dokonała weryfikacji rozpatrywanych dokumentów wnioskodawców m.in. kontroli wiarygodności wystawionych zaświadczeń o średniej ocen. W ocenie Skarżącej mogło dojść do bezzasadnego przyznania stypendium Rektora osobom do tego nieuprawnionym.
W odpowiedzi na skargę OKS U[...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniła, że do obowiązków studenta należy dołączenie do wniosku potwierdzenia zaliczonego ostatniego roku /odpowiednio semestru oraz średniej ocen obliczonej zgodnie z zasadami określonymi w rozdz. II w zał. nr 7 do Regulaminu.
W ocenie organu, to na skarżącej ciążył obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów oraz zweryfikowanie, czy treść przedkładanego zaświadczenia odpowiada stanowi faktycznemu sprawy wg stanu na dzień składania wniosku. Komisja wyjaśniła dalej, że student przedstawia we wniosku swoją średnią ocen potwierdzoną przez pracownika dziekanatu jedynie w celu uwierzytelnienia danych, a nie wyliczenia samej średniej.
W replice do zarzutu braku środków do wypłacenia stypendiów Komisja wyjaśniła, że środki przeznaczone na stypendium są limitowane z woli ustawodawcy, który określił zasady ich rozdysponowania. Środki z dotacji z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego przekazane na Fundusz Stypendialny Uczelni w 2019 r. zostały przekazane z wymogiem ustawowym dla 10% studentów kierunku, w tym na kierunku pedagogika I stopnia dla 137 studentów kierunku. Wskazano także, że studenci mają możliwość uzyskania świadczenia w postępowaniu odwoławczym, w szczególności jeżeli negatywna decyzja została wydana przez Komisję na podstawie błędnej oceny wniosku dokonanej przez Komisję Stypendialną. Wydana decyzja była prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, nie wynikała z błędnej oceny wniosku, a była wynikiem przedłożonych przez skarżącą błędnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania
z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem zaskarżonej decyzji OKS U[...] i poprzedzającej ją decyzji KS U[...] jest odmowa przyznania skarżącej stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020. Stosując wskazane wyżej kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno decyzja organu II jak i I instancji została podjęta z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, wykluczając uznanie prawidłowości zawartych w nich rozstrzygnięć.
W sprawie nie budzi zastrzeżeń, że wysokość środków finansowych przeznaczonych na stypendia rektora dla najlepszych studentów ograniczona jest do poziomu 10% liczby studentów danego kierunku studiów.
O ile decyzja organu I instancji jako powód odmowy wskazała, że liczba uzyskanych przez wnioskodawczynię punktów (45,50) nie sytuowała jej w gronie uprawnionych do tego stypendium 10% najlepszych studentów danego kierunku, to w decyzji organu II instancji – po zweryfikowaniu faktycznej liczby punktów uzyskanych przez nią za wyniki w nauce (46,60) stwierdzono, że mimo spełnienia kryterium do przyznania stypendium Rektora, z uwagi na rozdysponowanie przeznaczonych na to środków, nie może zostać ono przyznane. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym – co zostało wykazane przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego (zaświadczenie Kolegium Nauk Społecznych Dziekanatu Sekcji Toku Studiów nr [...] z [...] listopada 2019 r.) – że jej średnia arytmetyczna ocen z ostatnich 2 semestrów branych pod uwagę przy ustalaniu prawa do wnioskowanego stypendium wynosiła 4,66, jednak w wyniku "błędu systemu" we wniosku o przyznanie stypendium w części przeznaczonej do wypełnienia przez pracownika dziekanatu prowadzącego tok studiów wpisano zaniżoną średnią ocen 4,55 i odpowiadającą jej liczbę punktów 45,50.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. W myśl ust. 2 tego artykułu, przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.
Stypendium rektora może otrzymać student który uzyskał m.in. wyróżniające wyniki w nauce, przy czym stypendium to przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów (art. 91 ust. 1 i 3 w/w ustawy). Stosownie do art. 95
ust. 1 powołanej ustawy, wysokość świadczeń o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 lub sposób jej ustalania oraz szczegółowe kryteria i tryb przyznawania oraz wypłacania tych świadczeń określa regulamin świadczeń dla studentów.
W odniesieniu do studentów U[...] szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń o których mowa w art. 86 ust. 1 w/w ustawy oraz wzory wniosków o ich przyznanie określa ustalony na podstawie art. 95 ust. 2 tej ustawy Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu R. (stanowiący załącznik do zarządzenia Rektora U[...] nr [...] z [...] sierpnia 2019 r.), obowiązujący od [...] października 2019 r.
Regulacje dotyczące przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów zawarte zostały w jego § 15 i 16. Wynika z nich w szczególności, że stypendium to może otrzymać nie więcej niż 10 % wszystkich studentów danego kierunku studiów (§ 15 ust. 5). Stosownie do § 16, oceny wniosków o przyznanie stypendium Rektora dokonuje KS, stosując metodę punktową (ust. 1), przy czym szczegółowe zasady ich oceny merytorycznej określa załącznik nr 7 do Regulaminu (ust. 2). Na podstawie liczby punktów przyznanych przez KS, sporządza się listy rankingowe na danym kierunku i poziomie studiów, w kolejności od najwyższej do najniższej (ust. 3), a stypendium Rektora może uzyskać student, który zgodnie z listą rankingową znajduje się w grupie 10% liczby studentów kierunku na danym poziomie studiów (ust. 6). Do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium Rektora KS może dokonywać zmian w listach rankingowych, jeżeli zmiany te wynikają z oczywistych błędów (ust. 5).
Decyzje w sprawie przyznania świadczeń bądź odmowy ich przyznania które podejmuje KS lub OKS mają charakter decyzji administracyjnych (§ 27 ust. 1),
a w sprawach nieuregulowanych przepisami Regulaminu zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisy K.p.a.
Z powyższego wynika, iż zarówno KS jak i OKS decydując o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczeń (w tym stypendium Rektora) powinny kierować się nie tylko przepisami prawa materialnego, ale także uwzględniać przepisy normujące prowadzenie postępowania administracyjnego.
W związku z tym należy przede wszystkim zauważyć, że w sprawie nie został ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny, w oparciu o który została wydana decyzja KS, jako organu orzekającego w I instancji. Jakkolwiek bliżej niewyjaśnione określenie "błąd systemu" miałby w ocenie OKS UR świadczyć o zaistnieniu niezależnej przyczyny technicznej skutkującej zaniżeniem przypisanej skarżącej średniej z ocen – a w konsekwencji pozycją na liście rankingowej plasującej ją poza 10% gronem najlepszych studentów uprawnionych na jej kierunku do stypendium Rektora, to nie jest on kategorią całkowicie obiektywną, pozwalającą stwierdzić, że Uczelnia (działające w jej imieniu organy) nie ponoszą za jego zaistnienie jakiejkolwiek odpowiedzialności. To na nich bowiem spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowego działania tego systemu, skoro w oparciu o zawarte w nim dane pracownicy Dziekanatu i członkowie KS dokonują weryfikacji wniosku studenta
o przyznanie stypendium Rektora.
Spowodowało to błędne (dokonane z naruszeniem art. 7 i art. 77 K.p.a.) i mające wpływ na wynik postępowania ustalenie przez KS U[...] stanu faktycznego w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszelkich istotnych dla jej właściwego rozpatrzenia okoliczności, gdyż w sytuacji prawidłowego naliczenia średniej ocen i przypisania im właściwej liczby punktów, znalazłaby się ona w grupie 10% uprawnionych studentów i otrzymałaby wnioskowane stypendium.
Jakkolwiek powyższa okoliczność została wzięta pod uwagę w toku orzekania przez OKS U[...], nie skutkowało to przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia, gdyż organ ten utrzymując zaskarżoną decyzją w mocy decyzje organu I instancji, oparł odmowę na rozdysponowaniu przeznaczonych na ten cel środków finansowych.
Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są poglądy orzecznictwa, wg których nie wyklucza się jako powodu odmowy przyznania osobom studiującym prawa do przysługujących im świadczeń - mimo spełnienia kryteriów do ich uzyskania – wyczerpania środków przeznaczonych na ich realizację. Stanowiska tego nie można jednak poczytywać jako bezwzględnej zasady determinującej rozstrzygnięcie w każdym takim przypadku, co powinno odbywać się z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozpatrzenia danej sprawy aspektów.
Akceptacja tego stanowiska z rozpoznawanej sprawie prowadziłaby bowiem do nieuzasadnionego przerzucenia na skarżącą pełnych konsekwencji wadliwego działania organów Uczelni, gdyż poza sporem pozostaje, że w przypadku przypisania jej prawidłowej liczby punktów uzyskałaby stypendium Rektora. Spełniając bowiem przesłanki do jego przyznania, miała pełne prawo oczekiwać skutecznej realizacji tego prawa.
Zwrócenia uwagi i wyraźnego odniesienia w związku z tym wymaga kwestia okresu, w którym zakwalifikowanym studentom zostały wypłacone stypendia Rektora. Jako wadliwą i sprzeczną z prawem należy ocenić praktykę skutkującą rozdysponowaniem i wypłatą przeznaczonych na to środków przed rozpatrzeniem odwołań wniesionych od decyzji organu I instancji (KS). Takie działania jawią się jako przedwczesne, a obowiązkiem organu było powstrzymanie się z nimi do czasu, gdy wszystkie decyzje w sprawie przyznania /odmowy przyznania stypendium Rektora staną się przynajmniej ostateczne. Działania te skutkują nierównym traktowaniem studentów ubiegających się o przyznanie stypendium Rektora, czyniąc postępowanie odwoławcze iluzorycznym i w rzeczywistości ograniczając je do pierwszej instancji, gdy tymczasem – zgodnie z art. 15 K.p.a. – zasadą jest dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jako kuriozalne jawi się w tej sytuacji twierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że studenci mają możliwość uzyskania świadczenia w postępowaniu odwoławczym, w szczególności jeżeli negatywna decyzja została wydana przez Komisję na podstawie błędnej oceny wniosku dokonanej przez Komisję Stypendialną. Trudno w tym kontekście zaakceptować również zapis § 16 ust. 5 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], ograniczający KS możliwość dokonywania zmian
w listach rankingowych z powodu oczywistych błędów jedynie do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium Rektora.
W ten sposób pozbawiono bowiem skarżącą z przyczyn całkowicie od niej niezależnych i niezawinionych świadczenia które ze względu na osiągnięcia w nauce się jej należało, przyznając go jednocześnie osobie która nie powinna znaleźć się
w gronie 10% najlepszych studentów danego kierunku (trudno tym samym podzielić wyrażone również w odpowiedzi na skargę stanowisko, że student przedstawia we wniosku swoją średnią ocen potwierdzoną przez pracownika dziekanatu jedynie w celu uwierzytelnienia danych a nie wyliczenia samej średniej, a odmowa przyznania skarżącej świadczenia nie wynikała z błędnej oceny wniosku, lecz była wynikiem przedłożonych przez nią błędnych dokumentów).
Wypłacenie stypendiów studentom, którzy zgodzili się z pozytywnymi dla siebie decyzjami, przed rozpatrzeniem spraw studentów, którzy otrzymali decyzje negatywne i złożyli wnioski o ponowne rozpoznanie ich spraw, doprowadziło do naruszenia zasady sprawiedliwości i zasady zaufania do władzy publicznej. Obie zasady znajdują podstawę w przepisach Konstytucji RP (art. 2) i są powtórzone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2019 r. I OSK 2461/18 – LEX nr 2718131).
Wskazane naruszenia prawa procesowego przez OKS U[...] przekładały się na podjęcie zaskarżonej decyzji także z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 91 ust. 1 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 16 ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji KS o odmowie przyznania skarżącej stypendium Rektora.
Ubocznie już tylko należy zwrócić uwagę na wadliwość podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, w której powołane przepisy odnoszą się do przyznawania studentom świadczeń w roku akademickim 2018/2019; stanowi to dodatkowo o naruszeniu art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a.).
Z opisanych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji OKS U[...] oraz poprzedzającej ją decyzji KS U[...] (pkt I sentencji wyroku).
Wskazania co do dalszego postępowania dla w/w organów wynikają wprost
z przedstawionych powyżej rozważań.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując opłacony wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz uiszczoną od pełnomocnictwa opłatę skarbową (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI