II SA/Rz 1708/23

II SA/Rz 1708/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 900
art. 64 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na akt Dyrektora Szkoły Muzycznej [...] w [....] z dnia 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odwołania z funkcji kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Dyrektora Szkoły Muzycznej [...] w [...] na rzecz skarżącego K. G. kwotę 617 zł /słownie: sześćset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1708/23
UZASADNIENIE
K.G., reprezentowany przez adw. J.J. wniósł skargę na akt administracyjny – zarządzenie Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej [...] z 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odwołania skarżącego K.G. z funkcji kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji w Państwowej Szkole Muzycznej (dalej: PSM) I i II stopnia w S. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił obrazę prawa materialnego, tj.:
- art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i przyjęcie, że wprowadzone przez dyrektora szkoły zmiany organizacyjne, dokonane w strukturze zatrudnienia oraz w kształcie istniejących w szkole muzycznej sekcji, mogą być podstawą do uznania, że zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony" i odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (w rozumieniu art. 64 ustawy), podczas gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, zmian organizacyjnych, wprowadzonych przez dyrektora szkoły i niemających żadnego związku z działaniem lub zaniechaniem odwoływanego ze stanowiska nauczyciela, nie sposób jest uznać za taki "szczególnie uzasadniony przypadek".
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 64 ust. 1 Prawa oświatowego, poprzez jego niezastosowanie i brak zasięgnięcia opinii organu prowadzącego (nadzorczego), w tym przypadku Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie, przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia;
- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 66 Prawa oświatowego oraz z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. per analogiam, poprzez brak zawarcia w omawianym zarządzeniu faktycznej przyczyny odwołania skarżącego ze stanowiska, a także brak sporządzenia uzasadnienia zarządzenia, mające wpływ na kształt wydanego zarządzenia w ten sposób, że zaskarżone zarządzenie nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej;
- art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. per analogiam - poprzez brak pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi sądowoadministracyjnej.
W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego K.G. zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, o zobowiązanie Dyrektora PSM I i II stopnia w S. do przedłożenia kompletnych akt pracowniczych skarżącego K.G., o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w ww. aktach dla wykazania przebiegu zatrudnienia skarżącego, wyników pracy, stażu pracy a zwłaszcza dla wykazania, że nie były stosowane wobec skarżącego kary porządkowe w postaci upomnienia bądź nagany.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jest nauczycielem dyplomowanym w Państwowej Szkole Muzycznej I i II stopnia w S. Na podstawie zarządzenia Dyrektora PSM w S. (ostatnio wydanego 31 sierpnia 2020 r.) otrzymał on powołanie do pełnienia funkcji kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji w tej szkole na okres do 31 sierpnia 2024 r. Zarządzenie to zostało wydane po uzyskaniu przez Dyrektora PSM pozytywnej opinii Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie, który jest tu organem nadzoru. Skarżący pełni tę funkcję nieprzerwanie od 14 lat, a jego powołanie było przedłużane na kolejne okresy podobnymi zarządzeniami Dyrektora PSM. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., doręczonym skarżącemu również tego samego dnia (data dowiedzenia się o akcie administracyjnym), Dyrektor PSM odwołał skarżącego z tej funkcji, jako podstawę prawną zarządzenia podając art. 64 i art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, a także wprowadzone "zmiany organizacyjne". Nie wyjaśnił przy tym, jakiego rodzaju są to zmiany. Zarządzenie to nie zawierało zresztą żadnego uzasadnienia, ani pouczenia o prawie do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej. Jest przy tym okolicznością niesporną, że faktycznie wprowadzono pewne zmiany organizacyjne w grafiku zajęć i w strukturze istniejących w szkole sekcji. Mianowicie, dokonano rozdzielenia omawianej sekcji na dwie nowe sekcje (dla każdego z dwóch stopni szkoły muzycznej) i w miejsce skarżącego powołano dwóch nowych kierowników dla każdej z nowopowstałych sekcji.
Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie było zastrzeżeń czy uwag krytycznych co do jakości, terminowości czy też organizacji jego pracy, poziomu jego kultury osobistej, stosunku do uczniów i rodziców, do współzatrudnionych oraz przełożonych. Tym bardziej - skarżący nigdy nie był karany dyscyplinarnie. Sam skarżący jest nauczycielem z 34-letnim stażem pracy, posiada wykształcenie wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym. Kierownikiem sekcji jest nieprzerwanie od 2009 r., a więc 14 lat. Uczniowie należący do kierowanej przez niego sekcji odnosili wiele sukcesów na konkursach krajowych i zagranicznych. Także wielu uczniów skarżącego jest laureatami znaczących konkursów ogólnopolskich i międzynarodowych. Sam skarżący otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, w tym przykładowo: nagrody dyrektora szkoły, trzy Nagrody Indywidualne Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej II stopnia w 2011 r., w 2019 r., ostatnia 15 października 2021 r., oraz Odznakę Zasłużonych dla Kultury Polskiej, przyznaną 13 października 2021 r. Wedle przypuszczeń skarżącego, zaskarżone zarządzenie może być natomiast wyrazem niezadowolenia dyrekcji szkoły z faktu, że w lutym 2023 roku przystąpił do związku zawodowego NSZZ "Solidarność".
Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżący argumentował, że zmiany organizacyjne, wprowadzone w sposób odgórny i planowany, nie mogą być uznane za "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Przepis ten został wprowadzony z myślą o sytuacjach skrajnych, nieprzewidzianych, które zagrażają interesowi publicznemu i funkcjonowaniu szkoły i wymagają natychmiastowej reakcji kierownictwa szkoły, nie zaś z myślą o zmianach wprowadzanych w sposób planowy. Z orzecznictwa wyłania się obraz, w którym zasadnicza przyczyna problemu musi zawsze leżeć po stronie odwoływanego nauczyciela (np. rażące naruszanie prawa, popełnienie poważnego przestępstwa itd.), tymczasem "zmiany organizacyjne" leżą wyłącznie po stronie Dyrektora, który zarządzenie wydał.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Państwowej Szkoły Muzycznej I i II Stopnia w S. wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.
W uzasadnieniu podkreślono, że rolą dyrektora szkoły muzycznej jako placówki oświatowej jest niezwłoczne reagowanie na potrzeby i uwagi grona pedagogicznego, uczniów oraz ich rodziców w zakresie kierunków, metod kształcenia. W tym zakresie Dyrektor placówki — po zasięgnięciu opinii właściwych organów nadzorczych - może podejmować w tym zakresie także zmiany organizacyjne. W związku z powyższym pismem z 14 kwietnia 20203 r., znak: [...] Dyrektor poinformował Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie o zamiarze wprowadzenia zmian w strukturze organizacyjnej szkoły. W ocenie zarówno Dyrektora placówki jak i Rady Pedagogicznej Szkoły zmiany w jej strukturze organizacyjnej stały się koniecznie i w związku z powyższym w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu Rady Pedagogicznej PSM podjęto uchwałę w sprawie zaopiniowania odwołania K.G. z funkcji kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji w PSM I i II stopnia. Rada Pedagogiczna Szkoły podjęła decyzję o konieczności podziału funkcji kierownika na dwie odrębne sekcje dla każdego z dwóch stopni szkoły. Powyższe działania podyktowane były koniecznością dostosowania placówki oświatowej do zmieniających się potrzeb jej uczniów oraz podniesienia poziomu kształcenia. W ocenie szkoły każda z sekcji mając na uwadze charakter nauczania wymaga szczególnej i odrębnej uwagi w zakresie sprawowania bieżącej opieki pedagogicznej nad uczniami. Dyrektor podkreślił, że zaproponowane zmiany w strukturze organizacyjnej szkoły wraz z zaproponowanymi zmianami personalnymi otrzymały pozytywną opinię organu nadzorczego - Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie w pismach z dnia 1 czerwca 2023 r. znak: [...] i [...]. Tym samym zarzut pełnomocnika skarżącego o braku zasięgnięcia opinii jest bezzasadny.
Dyrektor wskazał, że funkcja jaką pełnił Skarżący była mu powierzona na czas określony do 31 sierpnia 2024 r. Nie oznacza to, że w ww. okresie dyrektor placówki nie może wprowadzić zmian w strukturze organizacyjnej. Co więcej, jeżeli tego wymaga dobro uczniów i szkoły, jest zobowiązany do natychmiastowego podjęcia tego typu działań. W niniejszej sprawie takie działania podjęto i zmiany te również w pełni zaakceptowało grono pedagogiczne szkoły jak i organ nadzorczy.
Odnosząc się do argumentacji skargi Dyrektor stwierdził, że nikt nie kwestionuje kwalifikacji jak i osiągnięć pedagogicznych Skarżącego. Ten aspekt nie miał wpływu na zmiany w strukturze organizacyjnej Szkoły, podobnie jak przynależność skarżącego do działających w placówce związków zawodowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 66 ustawy Prawo Oświatowe Dyrektor wskazał, że od 9 maja 2023 r. tj. od dnia zaopiniowania przez Radę Pedagogiczną Szkoły zmian w strukturze organizacyjnej została rozpoczęta prawna procedura wprowadzenia zmian, która zakończyła się zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. o odwołaniu Skarżącego z funkcji kierownika sekcji. Trudno sobie wyobrazić, iż po pozytywnym zaopiniowaniu organu nadzorczego Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie zmian w strukturze organizacyjnej placówki szkolnej podlegającej na rozdzieleniu funkcji kierownika sekcji odrębnie na I i II stopień nadal miało funkcjonować stanowisko kierownika sekcji dla I i II stopnia jako całości, tym bardziej, iż Dyrektor Centrum Edukacji Artystycznej wyraził pozytywną opinię w sprawie odwołania Skarżącego z funkcji kierownika sekcji. Zatem nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek, ponieważ utrzymanie - pomimo pozytywnej opinii organu nadzorczego - funkcji kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji w Państwowej Szkole Muzycznej I i II stopnia z dniem 2 września 2023 r. mogło doprowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej, a tym samym zagrażało interesowi publicznemu. Dyrektor podkreślił również, że Skarżący jako wieloletni nauczyciel w PSM w S. a także uczestnik wielu posiedzeń Rady Pedagogicznej Szkoły ma pełną wiedzę o prawnych zasadach, o przesłankach i powodach wprowadzenia zmian w strukturze organizacyjnej szkoły, a także o związanych z tym koniecznych zmian na stanowiskach kierowniczych poszczególnych sekcji Szkoły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r., poz. 2492 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., co do zasady sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest akt Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia, wydany na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 900, dalej: u.p.o.) - w przedmiocie odwołania Skarżącego ze stanowiska kierownika sekcji akordeonu, instrumentów dętych i perkusji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akt, polegający na odwołaniu ze stanowiska kierowniczego kwalifikuje się jako akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych przepisami mającymi charakter publicznoprawny, a co za tym idzie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi o jego cywilnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Okoliczność, że akt taki wywołuje konsekwencje w sferze prawa pracy, ma jedynie taki skutek, że osoba odwołana może własnego interesu prawnego w sferze stosunków pracowniczych dochodzić przed sądem pracy. (wyrok NSA z 22 czerwca 2005 r., I OSK 296/05 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Akt ten ma treść zarówno publicznoprawną, jak i związaną ze stosunkami prawa pracy ( postanowienie NSA z 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2030/14, wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 833/18). Z tego względu zaskarżony akt należy zakwalifikować do kategorii wyodrębnionej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Akt ten dotyczy bowiem praw i obowiązków danej osoby, gdyż na jego mocy zostaje ona pozbawiona kompetencji kierowniczych. Nie budzi zatem wątpliwości ścisła relacja między aktem o powołaniu albo odwołaniu osoby z funkcji kierowniczej a jej uprawnieniami i obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa.
Od odwołania ze stanowiska kierowniczego w szkole nie przysługuje odwołanie, lecz można wnieść na ten akt skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 53 § 2 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że Skarżący zachował termin do wniesienia skargi, bowiem zaskarżony akt odebrał w dniu jego wydania, tj. 31 sierpnia 2023r., natomiast skargę nadano za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 21 września 2023r.
Sąd był więc uprawniony do kontroli merytorycznej zaskarżonego aktu, stosując kryterium legalności.
Analizując zgodność z prawem zaskarżonego aktu wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe), jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej.
Stosownie do art. 66 ust. 1 u.p.o., organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:
1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:
a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,
b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,
c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3;
2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W niniejszej sprawie Dyrektor odwołał Skarżącego ze stanowiska kierownika sekcji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., przyjmując, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadny jest zarzut Skarżącego, dotyczący uchybienia formalnego, polegającego na nieuzyskaniu opinii jednostki nadzorczej przed wydaniem zaskarżonego aktu, który to obowiązek wynika z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p.. Nie jest kwestionowane, że przed odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierownika ww. sekcji Dyrektor był zobowiązany uzyskać opinię Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej z uwagi na treść § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie specjalistycznej jednostki nadzoru (Dz. U. poz. 607 z późn. zm.).
Z akt sprawy wynika bezspornie, że opinia Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej, która dotyczyła stricte odwołania Skarżącego z funkcji kierownika została wydana dnia 15 września 2023r. a wpłynęła do PSM 21 września 2023r., a zatem po wydaniu zaskarżonego aktu. Zatem wymóg uzyskania opinii przed odwołaniem nauczyciela z funkcji kierowniczej nie został zachowany, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p., co stanowi już samodzielną podstawę do uchylenia aktu na podstawie art. 146 P.p.s.a. Opinie z 1 czerwca 2023r., na które powoływał się Organ w odpowiedzi na skargę dotyczyły natomiast zgody na utworzenie stanowisk kierowników dwóch sekcji, odrębnych dla I oraz II stopnia PSM. Opinie te nie dotyczyły więc rozstrzygnięcia, zawartego w zaskarżonym akcie.
Zaskarżony akt obarczony jest również kolejną wadą prawną, która polegała na braku uzasadnienia.
Sąd podziela stanowisko, utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wymóg uzasadnienia władczego aktu w sprawie z zakresu administracji publicznej wynika z ogólnych zasad ustrojowych zawartych w Konstytucji RP, w tym zwłaszcza z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2) oraz z zasad praworządności i legalności (art. 7). W orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do aktów odwołujących dyrektorów szkoły ze stanowiska podkreśla się, że akty takie powinny być odpowiednio uzasadnione, przy czym istotne są wywody i argumentacja prawna zawarta bezpośrednio w uzasadnieniu podjętego aktu (tak: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. I OSK 1664/12; wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., III SA/Lu 609/11; wyrok WSA w Gliwicach z 23 sierpnia 2011 r., sygn. IV SA/GI 986/10, wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 314/11). Powyższe stanowisko należy w pełni odnieść do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, ma ono bowiem materialnie jednakową treść, jak akt o odwołaniu dyrektora szkoły. Uzasadnienie aktu jest jego niezbędnym elementem w szczególności gdy dochodzi do odwołania, tak jak w niniejszej sprawie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p., który to przepis uprawnia dyrektora szkoły do fakultatywnego odwołania ze stanowiska kierowniczego ("organ może"). To, jakie zdarzenia organ uznał za przypadki szczególnie uzasadnione w myśl art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p. musi wynikać bezpośrednio z uzasadnienia wydanego w tym zakresie zarządzenia. W uzasadnieniu aktu odwołującego nauczyciela z zajmowanego stanowiska Dyrektor powinien dokładnie i szczegółowo przedstawić i ocenić okoliczności uzasadniające odwołanie, czy to o charakterze obiektywnym, czy też wynikające z zaniedbań nauczyciela (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 1972/11,LEX nr 1166066). Należy przy tym wskazać, że skutki prawne wywołuje zarządzenie, a nie późniejsze pisma wyjaśniające, czy też odpowiedź na skargę (porównaj wyrok WSA w Krakowie z 11.10.2018 r., III SA/Kr 403/18, LEX nr 2573103). Z tego powodu to w akcie odwołującym nauczyciela ze stanowiska kierowniczego należy precyzyjnie wskazać, jakie przyczyny legły u podstaw odwołania wraz z oceną, wykazującą, że jest to przypadek szczególny, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżony akt był pozbawiony uzasadnienia, co stanowiło drugą przyczynę uchylenia zaskarżonego aktu.
Sąd nie podzielił również argumentacji, zawartej w odpowiedzi na skargę, co do tego, że przyczyną odwołania był przypadek szczególny, związany z koniecznością zapewnienia prawidłowej organizacji pracy placówki i sprostania potrzebom edukacyjnym uczniów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że skoro art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p. wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole - powinien być interpretowany ściśle. "Przypadki szczególnie uzasadnione" są wąsko ujmowane w orzecznictwie - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Omawiana przesłanka dotyczy sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bo naruszenie prawa przez nauczyciela jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10, wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12- dostępne w CBOSA). Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym, odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że nauczyciel utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Warto przykładowo wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za przyczyny "szczególnie uzasadnione" uznano np. kradzież, błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan likwidacji, poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w domu dyrektora, zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych, notoryczne nieregulowanie zobowiązań szkoły, długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (por. wyrok NSA z 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1884/17, wyrok NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 22/17, wyrok NSA z 29 czerwca 20187 r., sygn. akt I OSK 109/17). Odnotować należy również stanowiska, w których pomimo braku zawinionego zachowania osoby zajmującej stanowisko kierownicze istniały podstawy do odwołania. W wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2015 r., sygn. akt I PK 167/16 uznano, że likwidacja szkoły jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym odwołanie dyrektora ze szkoły w czasie roku szkolnego. Za okoliczność obiektywną, która jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" uznaje się również połączenie szkół w jeden zespół na podstawie uchwały rady (por. wyrok WSA w Gdańsku z 25.03.2021 r., III SA/Gd 872/20, LEX nr 3172434), niemożność łącznia funkcji kierowniczej z uwagi na sprawowanie mandatu radnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21.01.2020 r., IV SA/Wr 460/19, LEX nr 2977015).
Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że przedstawiona w odpowiedzi na skargę argumentacja nie wskazuje, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", który wymagałby natychmiastowego działania i odwołania Skarżącego z funkcji kierownika sekcji na rok przed upływem terminu powołania. Jak wskazywał Organ, planowane zmiany miały na celu dostosowanie placówki do zmieniających się potrzeb oświatowych i podniesienie poziomu kształcenia. Z całą pewnością Dyrektor może inicjować zmiany organizacyjne z ww. przyczyn wskazanych w odpowiedzi na skargę, jednakże nie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.p., lecz wraz z upływem okresu powołania Skarżącego na stanowisko kierownika sekcji z dniem 31 sierpnia 2024 roku. Planowane zmiany organizacyjne, związane z potrzebą rozdzielenia stanowiska kierownika sekcji odrębnie dla każdego stopnia (I oraz II) w ramach zespołu szkół muzycznych nie są przypadkiem szczególnie uzasadnionym, który wymaga natychmiastowych działań w związku z zagrożeniem destabilizacji pracy placówki. Tego rodzaju okoliczności Organ nie wykazał. Na tle wskazanych w orzecznictwie przypadków nie można stwierdzić, by chęć rozdzielenia funkcji kierownika sekcji ww. instrumentów w kolejnym roku szkolnym stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na zastosowanie tej wyjątkowej instytucji, uzasadniającej odwołanie Skarżącego z pełnionej funkcji na rok przed upływem terminu powołania. Nie było to działanie wywołane nagłą sytuacją ale planowaną zmianą organizacją placówki, która dodatkowo nie została odpowiednio zatwierdzona z uwagi na brak uzyskania opinii w przedmiocie odwołania Skarżącego z pełnionej funkcji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 29.11.2022 r., II SA/Rz 1032/22, LEX nr 3444690).
Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania tytułem zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości przewyższającej stawkę minimalną z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia ponieważ uznał, że uzasadniał to wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący był zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego z mocy prawa na podstawie art. 239 §1 pkt 1 lit d P.p.s.a.