II SA/Rz 1703/23

II SA/Rz 1703/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1630
art. 2 ust. 1-3, ust. 15, ust. 15a-g
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 września 2023 r. nr SKO.4114/625/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 1703/23
UZASADNIENIE
J.S. (dalej: "skarżący") wnioskiem z 13 września 2022 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") o wypłatę dodatku węglowego. Podał, że zamieszkuje w D. ul. [...], prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a głównym źródłem ogrzewania jest piec kaflowy na paliwo stałe.
W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (formularz B - budynki i lokale niemieszkalne: lokale biurowe) jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła ww. adresu J.S. wskazał: ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny.
Po rozpoznaniu ww. wniosku Burmistrz Miasta [...] decyzją z 10 listopada 2022 r. nr MOPS.5570.849.2022.AB odmówił przyznania dodatku węglowego. Organ wskazał na brak możliwości przyznania dodatku węglowego w lokalu zadeklarowanym jako niemieszkalny, ogrzewanym przy pomocy źródeł ciepła zasilanych elektrycznie.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO") decyzją z 7 czerwca 2023 r. nr SKO.4114/405/2022 uchyliło wyżej opisaną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało na konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych, w tym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, celem ustalenia czy pod wskazanym adresem prowadzone jest gospodarstwo domowe.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Burmistrz decyzją z 20 lipca 2023 r. nr MOPS.5570.5.2023.MP odmówił przyznania dodatku węglowego.
Organ wyjaśnił, że wykonując wytyczne organu odwoławczego, 30 czerwca 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Ustalono, że jedyną deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania jaka została złożona dla adresu: ul. [...], jest ta z 28 czerwca 2022 r. z której wynika, że lokal biurowy znajdujący się pod ww. adresem ma zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła: ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. W trakcie wywiadu skarżący oświadczył, że w sezonie zimowym ogrzewał pomieszczenia przy pomocy tzw. kozy. W związku z problemami z przewodami kominowymi w budynku została ona po sezonie zimowym zdemontowana. Wyjaśnił także, że błędnie złożył deklarację, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe. W trakcie wywiadu skarżący nie okazał takiego źródła. Nie ustalono także jednoznacznie czy podany adres: [...] jest miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Sam wnioskodawca w trakcie wywiadu środowiskowego uniemożliwił dokonanie tych ustaleń. Odmówił bowiem pracownikom MOPS w D. pokazania pomieszczeń, w których, jak twierdzi prowadzi gospodarstwo domowe, a nie będących pracownią. W ocenie Burmistrza istniejące rozbieżności pomiędzy deklaracją złożoną w CEEB, danymi zawartymi we wniosku i informacjami uzyskanymi od wnioskodawcy podczas wywiadu środowiskowego, wskazują, że nie spełnia on podstawowego warunku określonego w art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1630 ze zm. – dalej: "u.d.w."), tj. nie ogrzewa lokalu źródłem ciepła zasilanym węglem.
W odwołaniu skarżący zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczących sposobu rozpoznania wniosku, zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zawnioskował o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
SKO w Rzeszowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 15g u.d.w., decyzją z 7 września 2023 r. nr SKO.4114/625/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wyjaśniło, że przesłanki przyznawania dodatku węglowego określone zostały w art. 2 ust. 1 u.d.w. Zgodnie z tym przepisem dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez paliwo stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w. - dodanym na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) - dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r. a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
SKO podzieliło dokonane przez organ I instancji ustalenia, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 u.d.w., tj. lokal nie posiada głównego źródła ogrzewania zasilanego paliwami stałymi (węglem). Ustawodawca w art. 2 ust. 15g u.d.w. jednoznacznie przesądził, że dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia głównego źródła ogrzewania jest wywiad środowiskowy. Skoro przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy nie potwierdził, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilane węglem tj. źródło o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., to brak było podstaw do przyznania dodatku węglowego. Ponadto fakt, że cały budynek posiada pion (przewód kominowy) do ogrzewania węglem nie jest wystarczający do przyznania dodatku, ponieważ w lokalu nie jest zainstalowane i używane żadne źródło ciepła zasilane węglem.
Kolegium podkreśliło także, że uprawnioną do dodatku węglowego jest osoba, która zamieszkuje i gospodaruje pod adresem wskazanym we wniosku. Warunkiem otrzymania dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji.
W przedmiotowej sprawie odwołujący złożył wniosek na adres ul. [...]. Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania złożona przez odwołującego w dniu 28.06.2022 r. została złożona na Formularzu B - budynki i lokale niemieszkalne. Pod w/w adresem brak jest osób zadeklarowanych do odbioru odpadów komunalnych. Przeprowadzony wywiad środowiskowy nie wykazał jednoznacznie czy odwołujący zamieszkuje pod wyżej wskazanym adresem. Wywiad został przeprowadzony w pomieszczeniu, które służy odwołującemu za pracownię. Pomieszczenie to jest miejscem prowadzonej działalności gospodarczej, gdzie znajdowały się szafy wypełnione segregatorami oraz sprzęty biurowe. Odwołujący poinformował, że w podpiwniczeniu znajdują się jeszcze dwa pomieszczenia, a jedno z nich pełni funkcję sypialni. Odmówił on jednakże pracownikom wstępu do ww. pomieszczeń, gdyż mają one charakter prywatny. Pracownicy MOPS nie mieli możliwości stwierdzić czy odwołujący faktycznie prowadzi w nich gospodarstwo domowe. Pracownia w której przeprowadzono wywiad nie nosiła śladów prowadzenia gospodarstwa domowego, lecz prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto organ I instancji wskazał, że posiada w bazie wnioskodawców dwa inne wnioski odwołującego o wypłatę dodatku węglowego na adresy: [...] nr 1 oraz [...] nr 2, które zostały rozpatrzone negatywnie na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy.
Kolegium wskazało, że specyfika postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie dodatku węglowego polega na tym, że strona ma obowiązek współdziałać z organem w postępowaniu wyjaśniającym zmierzającym do zbadania okoliczności mających kluczowe znaczenie, tj. faktu posiadania źródła ogrzewania uprawniającego do dodatku węglowego oraz prowadzenia gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem. To na właścicielu nieruchomości spoczywa ciężar wykazania ww. okoliczności, z których chce wywodzić skutki prawne. Powołując się na art. 2 ust. 15b i ust. 15e u.d.w. Kolegium uznało, że wyrażenie zgody przez odwołującego na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a następnie odmowa pokazania pomieszczeń w których prowadzone jest gospodarstwo domowe jest w istocie postępowaniem pozornym i tego rodzaju zachowanie należy interpretować jako brak zgody na przeprowadzenie wywiadu, co skutkuje odmową przyznania dodatku.
Ponadto okoliczność, że odwołujący figuruje w rejestrze mieszkańców miasta D. i jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: [...], ul. [...] nie jest tożsama z zamieszkiwaniem, a tym samym prowadzeniem gospodarstwa domowego pod ww. adresem. Instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny, ewidencyjny. Fakt prawa własności danej nieruchomości nie jest przesłanką, warunkującą przyznanie dodatku węglowego. Istotne jest pod jakim adresem osoba zamieszkuje i gospodaruje, a więc prowadzi gospodarstwo domowe.
W sprawie nie został spełniony warunek z art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w., tj. brak źródła ogrzewania oraz zamieszkiwania i gospodarowania pod adresem wskazanym we wniosku. To skutkuje odmową przyznania dodatku węglowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J.S. wnioskując o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- art. 78 k.p.a. poprzez brak należytego i pełnego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych,
- naruszenie art. 81 k.p.a. przez uznanie za udowodnione okoliczności, że podany przez wnioskodawcę adres - ul. [...] – nie jest miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego, przez uznanie, że wnioskodawca nie okazał żadnych źródeł zasilania węglem służącym do ogrzewania lokalu, przez nienależyte przeprowadzenie wywiadu środowiskowego 30.06.2023 r.,
- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 i 129 k.p.a. przez pominięcie w toku postępowania przed organami obu instancji wszelkich dowodów mających istotne znaczenie do ustalenia faktycznej prawdy materialnej i nieprzeprowadzenie w żadnym zakresie weryfikacji materiału dowodowego, w tym szczególnie pominięcie dowodów znanych organowi z urzędu - dowodu z zameldowania w tym lokalu wnioskodawcy od września 2000 r., dowodu z dokumentów Wspólnoty Mieszkaniowej o remoncie przewodów kominowych,
- naruszenie art. 7, art. 77, art. 234, art. 129 § 2, art. 238 § 1 w zw. z art. 227 k.p.a. przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem i stanem faktycznym wniosku z 13 września 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego, pisma z 17 maja 2022 r. kierowanego do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] wraz z pismem Wspólnoty Mieszkaniowej z 12 maja 2022 r. bezspornie potwierdzających istnienie przewodów kominowych i podłączenie do tych przewodów źródła ciepła ogrzewanego paliwem stałym, węglem;
- błędną interpretację faktów i niewłaściwe sporządzenie notatki służbowej spisanej 30 czerwca 2023 r. na okoliczność ponownego rozpatrzenia wniosku o dodatek węglowy złożonego w dniu 13 września 2022 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Dokonane przez rozstrzygające organu ustalenia w sprawie są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanych decyzjach, w tym zastosowanych przepisów prawa. Nie budzi zastrzeżeń Sądu zarówno zakres czynności podjętych w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, jak również sposób ich udokumentowania.
Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił decyzję SKO w Rzeszowie z 7 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 20 lipca 2023 r. odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (u.d.w.).
W myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe). Przez paliwa stałe – zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy - rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85 % węgla kamiennego.
Wniosek o wypłatę dodatku węglowego podlega weryfikacji, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).
Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (art. 2 ust. 15b u.d.w.). Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e u.d.w.). Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 15g u.d.w.).
Stwierdzić należy, że przywołane wyżej przepisy określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z rejestrów lub postępowań określonych w art. 2 ust. 15a u.d.w., jednakże gdy informacje te okażą się niewystarczające lub gdy podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może – w przypadkach wskazanych w art. 2 ust. 3d, ust. 15f i ust. 15g u.d.w. - przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku. Celem zatem przeprowadzenia takiego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (bądź osoby niebędącej wnioskodawcą, w stosunku do której organ posiada informacje, że spełnia warunki przyznania przedmiotowego świadczenia wynikające z ustawy) jest dokonanie ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie do uzyskania dodatku węglowego, dotyczących ustalenia – w przypadku zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych - wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania czy też pozyskania ustaleń wskazujących na to czy, a jeżeli tak, to które z wymienionych w art. 2 ust. 1 u.d.w. źródeł ogrzewania pozostaje dla danego gospodarstwa domowego głównym źródłem jego ogrzewania. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ratio legis powołanych przepisów sprowadza się do objęcia wsparciem w formie ww. świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym jednak zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w gospodarstwie domowym z tym, że ustalenia te powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 259/23 – orzeczenie to i następne dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu – rozstrzygające w sprawie organy obu instancji - sprostały powyższym wymogom.
Jak wynika z akt sprawy skarżący 28 czerwca 2022 r. złożył deklarację (formularz B – budynki i lokale niemieszkalne: lokale biurowe) dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania dla adresu: ul. [...]. Wynika z niej, że lokal biurowy znajdujący się pod ww. adresem ma zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła: ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. We wniosku o wypłatę dodatku węglowego skarżący wskazał, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe. Organ ustalił, że pod ww. adresem brak jest także osób zadeklarowanych do odbioru odpadów komunalnych.
W rozpoznawanej sprawie w celu dokonania weryfikacji podanych danych i wyjaśnienia wątpliwości organ i instancji przeprowadził 30 czerwca 2023 r. wywiad środowiskowy, z którego sporządził notatkę służbową.
Powyższe zgodne jest z cytowanymi wyżej przepisami ustawy o dodatku węglowym. Zatem nie można za zasadne uznać zarzutów skarżącego zmierzających do podważenia wiarygodności zebranego w sprawie materiału dowodowego i twierdzeń o konieczności sporządzenia przez organ protokołu z dokonanych czynności, zwłaszcza że zgodnie z art. 2 ust. 15 g u.d.w. z przeprowadzonego wywiadu sporządza się notatkę służbową.
W trakcie wywiadu środowiskowego skarżący oświadczył, że w sezonie zimowym ogrzewał pomieszczenia przy pomocy tzw. kozy, która po sezonie zimowym została zdemontowana, w związku z problemami z przewodami kominowymi w budynku. Oświadczył także, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe. Jednakże nie okazał takiego źródła. Poinformował, że w pomieszczeniach zainstalowany jest bojler elektryczny służący do ogrzewania wody.
Zdaniem Sądu słusznie rozstrzygające organy uznały, że wnioskodawca w trakcie wywiadu nie okazał źródła ogrzewania uprawniającego do uzyskania dodatku węglowego, a zatem nie udowodnił tego faktu. Nie można zatem przyjąć, że została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 u.d.w., tj. lokal nie posiada głównego źródła ogrzewania zasilanego paliwami stałymi (węglem).
Okoliczność, że budynek w którym znajduje się lokal posiada pion (przewód kominowy) – na potwierdzenie czego skarżący przedłożył do akt administracyjnych pismo Wspólnoty Mieszkaniowej w D. z 12 maja 2022 r. – nie jest wystarczająca do przyznania dodatku węglowego. Sąd stwierdza, że z pisma tego wynika jedynie, że w budynku przy ul. [...] w lokalu nr [...] została podłączona wentylacja do przewodu dymnego oraz, że w części piwnicznej również zostało wykonane podłączenie wentylacji do przewodu dymnego. Poinformowano także, że istnieje możliwość podłączenia wentylacji w piwnicy. Pismo to nie potwierdza, jak chce tego skarżący, że w ww. lokalu zainstalowane jest i używane źródło ciepła zasilane węglem.
Z przywołanych powyżej przepisów wynika wprost, że warunkiem niezbędnym do skutecznego ubiegania się o dodatek węglowy jest zamieszkiwanie pod adresem wskazanym we wniosku oraz prowadzenie pod wskazanym adresem gospodarstwa domowego. Sam fakt sporadycznego przebywania w danym lokalu, zameldowania czy też prowadzenia w nim działalności gospodarczej, nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania dodatku węglowego jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby czyli, że jest to miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Dla przyznania prawa do dodatku węglowego nie ma znaczenia tytuł prawny do lokalu/budynku oraz fakt zameldowania. O prawie do dodatku węglowego decyduje nie legalność zamieszkiwania, a stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu (pomieszczeniu), na obszarze gminy, do której składa się wniosek. Zamieszkiwanie w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w. oznacza zatem rodzaj pobytu osoby w danym miejscu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 14 grudnia 2023 r. II SA/Go 584/23, wyrok WSA w Krakowie z 6 grudnia 2023 r. III SA/Kr 773/23).
Sąd podziela w całości stanowisko organów co do braku potwierdzenia faktu zamieszkiwania przez skarżącego pod wskazanym przez niego we wniosku adresem: ul. [...] w D., wyprowadzone z prawidłowo dokonanej oceny materiału dowodowego.
Ze sporządzonej notatki służbowej z 30 czerwca 2023 r. wynika, że wywiad przeprowadzony został w pomieszczeniu, które służy skarżącemu za pracownię, miejsce gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Świadczyło o tym wyposażenie w sprzęty biurowe. Pracownicy MOPS odnotowali, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego w podpiwniczeniu znajdują się jeszcze dwa pomieszczenia, a jedno z nich pełni funkcję sypialni. Jednakże skarżący nie wyraził zgody na pokazanie tych pomieszczeń – jak oświadczył "nie ma takiego obowiązku, a pomieszczenia mają charakter prywatny".
Zdaniem Sądu opisane w wywiadzie okoliczności faktycznie potwierdzają, że istotnie przeprowadzający wywiad pracownicy MOPS w D. nie mogli jednoznacznie stwierdzić czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe pod wskazanym adresem, czy faktycznie tam zamieszkuje. Słusznie jest stanowisko organów, że brak współdziałania wnioskodawcy w trakcie przeprowadzonego wywiadu uniemożliwił organom poczynienie jednoznacznych ustaleń. Wątpliwości organu w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego i zamieszkiwania pod wskazanym adresem mógł rozwiać sam skarżący poprzez udostępnienie pomieszczeń, które wskazywałyby, że stanowią one centrum życiowe skarżącego, że zaspokaja w nich codzienne potrzeby życiowe. Brak współdziałania skarżącego w tym zakresie nie może być odczytywany na jego korzyść. Tym bardziej, co słusznie zauważył organ – takie zachowanie skarżącego należy odczytywać jako brak zgody na przeprowadzenie wywiadu, co zgodnie z art. 2 ust. 15e u.d.w., stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Jako niesłuszne należy także ocenić stanowisko skarżącego o pominięciu dowodów znanych organom z urzędu, a mianowicie pominięcie zaświadczenia o zameldowaniu wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu. Zarówno Kolegium jak i organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnili skarżącemu, że fakt zameldowania na pobyt stały pod adresem: [...], ul. [...] nie jest tożsamy z zamieszkiwaniem, a tym samym z prowadzeniem gospodarstwa domowego pod ww. adres. Instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny, ewidencyjny. Sąd aprobuje powyższe stanowisko organów. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że często zdarza się, że miejsce zameldowania danej osoby nie pokrywa się z jej faktycznym miejscem zamieszkania.
Ponadto deklaracja z 28 czerwca 2022 r. została złożona na Formularzu B – budynki i lokale niemieszkalne: lokale biurowe), a pod tym adresem brak jest także osób zadeklarowanych do odbioru odpadów.
W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia bezspornie uprawniały do przyjęcia, że nie został spełniony warunek z art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w., tj. brak źródła ogrzewania oraz że skarżący nie zamieszkuje i gospodaruje pod adresem wskazanym we wniosku. Organ I instancji uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 2 ust. 15a u.d.w. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie ogranicza się do wskazanych w tym przepisie ewidencji, czy oświadczeń wnioskodawcy. Zaskarżone rozstrzygnięcie i utrzymaną nim decyzję organu I instancji oparto na danych wynikających z rejestrów, informacji uzyskanych od skarżącego oraz ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W konsekwencji zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych w skardze przepisów k.p.a., ani też innych wad, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W konsekwencji skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.