II SA/RZ 1701/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-02-21
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowanieinwestycja drogowaograniczenie w korzystaniudecyzja administracyjnaprzewlekłość postępowaniabezczynność organuWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na niewykonanie wyroku, uznając, że Wojewoda Podkarpacki podejmował niezbędne czynności w sprawie odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości, mimo opóźnień wynikających ze złożoności sprawy i uwag stron.

Skarżąca E.S. wniosła skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie dotyczącego ustalenia odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości pod inwestycję drogową. Skarżąca zarzucała Wojewodzie Podkarpackiemu przewlekłe prowadzenie postępowania i brak wydania decyzji w terminie. Wojewoda argumentował, że opóźnienia wynikały ze złożoności sprawy, konieczności analizy operatów szacunkowych i uwag stron, a także z przyczyn kadrowych. Sąd uznał, że Wojewoda podejmował niezbędne czynności i nie dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, oddalając skargę.

Skarżąca E.S. złożyła skargę na niewykonanie przez Wojewodę Podkarpackiego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r. (sygn. akt II SAB/Rz 223/22), który zobowiązywał Wojewodę do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Skarżąca wskazała na upływ terminu na wydanie decyzji i wezwała organ do wykonania wyroku. Wojewoda Podkarpacki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przedstawiając szczegółowy opis czynności podjętych w sprawie, w tym analizę operatów szacunkowych, uwagi GDDKiA i skarżącej, oraz konieczność ponownego sporządzania wycen. Wojewoda podkreślił, że opóźnienia wynikały ze złożoności sprawy, licznych uwag stron oraz ograniczeń kadrowych. Sąd, analizując przebieg postępowania, stwierdził, że Wojewoda podejmował niezbędne czynności wyjaśniające, które miały miejsce nawet przed wpływem prawomocnego wyroku do organu. Sąd uznał, że czynności te były uzasadnione, a opóźnienie nie miało charakteru celowego ani nie wynikało z rażącego naruszenia prawa. W szczególności, sąd zwrócił uwagę na okres urlopowy oraz ogólne obciążenie kadrowe organu. W związku z tym, że Wojewoda wydał decyzję w sprawie w dniu 6 września 2023 r., sąd uznał, że nie doszło do bezczynności uzasadniającej uwzględnienie skargi na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Wojewoda Podkarpacki nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Wojewoda podejmował niezbędne czynności wyjaśniające, analizował uwagi stron i rzeczoznawcy, a opóźnienia wynikały ze złożoności sprawy, konieczności zapewnienia prawdy obiektywnej oraz czynników niezależnych od organu (np. obciążenie kadrowe, okres urlopowy). Wydanie decyzji kończącej postępowanie w dniu 6 września 2023 r. świadczyło o podjęciu działań zmierzających do wykonania wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 154 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, żądając wymierzenia organowi grzywny.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 154 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

P.p.s.a. art. 154 § § 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia niezasadnej skargi.

P.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiotem skargi może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Sąd stosuje kryterium zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 35 § § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie z terminów załatwienia sprawy okresów zawieszenia, opóźnień z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu.

u.p.z.p. art. 11f § ust. 1 pkt 8 lit. e

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o przestrzennym zagospodarowaniu przestrzennym

Określenie obowiązku budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, budowy lub przebudowy innych dróg publicznych, budowy lub przebudowy urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, budowy lub przebudowy zjazdów oraz rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania.

u.p.z.p. art. 11f § ust. 1 pkt 8 lit. i

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o przestrzennym zagospodarowaniu przestrzennym

Określenie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewoda Podkarpacki podejmował niezbędne czynności wyjaśniające w sprawie, co wyklucza bezczynność. Opóźnienia w postępowaniu wynikały ze złożoności sprawy, konieczności analizy uwag stron i rzeczoznawcy, a także z przyczyn niezależnych od organu (obciążenie kadrowe, okres urlopowy). Wydanie decyzji kończącej postępowanie świadczy o podjęciu działań zmierzających do wykonania wyroku.

Odrzucone argumenty

Wojewoda Podkarpacki dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, co uzasadnia wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej.

Godne uwagi sformułowania

trudno mówić o bezczynności Wojewody w sytuacji, kiedy podejmował w sprawie konieczne czynności nie sposób nie uznać wykonywanych przez Organ czynności za ważne dla sprawy daty czynności Organu w sprawie wskazują na to, że miały one miejsce bez nieuzasadnionych przerw czasowych niezałatwienie więc niniejszej sprawy w terminie wyznaczonym przez WSA w Rzeszowie nie miało charakteru celowego, a wynikało z niezbędnych czynności do podjęcia nieuzasadnione okazało się żądanie przez Skarżącą wymierzenia grzywny Wojewodzie Podkarpackiemu, jako że nie zostały spełnione przesłanki z art. 154 § 1 P.p.s.a.

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Maria Mikolik

członek

Stanisław Śliwa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza w kontekście oceny, czy opóźnienia w postępowaniu administracyjnym uzasadniają zastosowanie sankcji przewidzianych w art. 154 P.p.s.a., gdy organ wykazuje aktywność w prowadzeniu sprawy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, gdzie organ administracji wykazywał aktywność, ale napotykał na trudności proceduralne i merytoryczne. Ocena bezczynności i przewlekłości jest zawsze indywidualna dla każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego - egzekwowania wyroków sądów administracyjnych i odpowiedzialności organów za opóźnienia. Choć stan faktyczny jest złożony, wnioski sądu dotyczące oceny aktywności organu są istotne dla praktyków.

Czy opóźnienie w wydaniu decyzji zawsze oznacza bezczynność organu? WSA w Rzeszowie wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1701/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1365/24 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 154 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. S. na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 223/22 w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Podkarpackiego w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
E. S. (dalej również: "Skarżąca") złożyła, w dniu 4 września 2023 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na niewykonanie przez Wojewodę Podkarpackiego wyroku tut. Sądu z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 223/22 poprzez brak wydania w terminie wskazanym w tym wyroku decyzji administracyjnej w postępowaniu w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy L., obr. [...] jako działki nr [...] i [...], które zostały objęte decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia 19 grudnia 2019 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Skarżąca wskazała, że akta sprawy Wojewoda Podkarpacki otrzymał w dniu 25 maja 2023 r. Zatem termin na wydanie decyzji minął 26 czerwca 2023 r. W związku z brakiem wydania decyzji w wymienionym terminie, Skarżąca - w piśmie z 27 czerwca 2023 r. - wezwała Organ do wykonania wyroku. W odpowiedzi otrzymała informację, że sprawa zostanie załatwiona do 31 sierpnia 2023 r., jednak tak się nie stało.
Skarżąca wniosła o ukaranie Organu grzywną w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Zawnioskowała także o przyznanie na Jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniosła, że w 2019 r. doznała uszczerbku w dobrach prawnie chronionych (własność), kiedy została pozbawiona władztwa nad częścią nieruchomości, na której prowadzone były prace, a następnie w związku z utratą właściwości użytkowych przez nieruchomość. Do dnia dzisiejszego nie uzyskała odszkodowania w związku z poniesionymi uszczerbkami.
Strona podniosła, że musiała czekać długi czas na zakończenie prac budowlanych na Jej nieruchomości, aby możliwe było rozpoczęcie postępowania. Następnie przez okres prawie dwóch lat czekała na zakończenie tegoż postępowania. Podkreśliła, że w obecnych warunkach wysokiej inflacji każdy miesiąc oczekiwania na wypłatę odszkodowania oznacza realną zmianę siły nabywczej jaką będzie reprezentować otrzymana suma pieniężna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie. Podał, że decyzją z 19 grudnia 2019 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej zmienił swoją decyzję z 27 września 2010 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi krajowej Nr [...] ([...]) J. – K. wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi odcinka L. – G. km 613+767,30 do 619+589,86". W pkt 5a wymienionego rozstrzygnięcia zmieniającego Wojewoda - działając na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e specustawy drogowej - ustalił obowiązek budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, budowy lub przebudowy innych dróg publicznych, budowy lub przebudowy urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, budowy lub przebudowy zjazdów oraz rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania i zezwolił na wykonanie ww. obowiązków m.in. na działkach nr: [...] i [...] położonych w obrębie [....], gmina [....] (w zakresie przebudowy sieci gazowej wysokoprężnej i sieci elektroenergetycznej średniego napięcia - działka nr [...] oraz przebudowy sieci gazociągowej wysokoprężnej i sieci wodociągowej - działka nr [...]). Z kolei, w pkt 6 wskazanej decyzji, Wojewoda - na podstawie art. 11 f ust. 1 pkt 8 lit. i specustawy drogowej - określił ograniczenia w korzystaniu z przedmiotowej działki: na potrzeby przebudowy innych dróg publicznych, budowy i przebudowy sieci uzbrojenia terenu, budowy i przebudowy zjazdów, przebudowy urządzeń wodnych oraz rozbiórki istniejących obiektów budowlanych - na rzecz inwestora, na potrzeby konserwacji i usuwania awarii sieci uzbrojenia terenu - na rzecz każdoczesnego właściciela sieci.
We wniosku z 27 sierpnia 2021 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDKiA) wniosła o ustalenie wysokości odszkodowania za ograniczenie
w korzystaniu z działek nr: [...] i [...] położonych w S. w związku z przebudową sieci gazociągu wysokiego ciśnienia oraz za szkody powstałe w wyniku prowadzonych prac. Postanowieniem z 2 września 2021 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego J. S. na biegłego w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia takiego odszkodowania. Biegła sporządziła operaty szacunkowe datowane na 10 listopada 2021 r., w których określiła wartość szkód na łączną kwotę 32 187,00 zł. W piśmie z 21 stycznia 2022 r. GDKiA zgłosiła uwagi do wszystkich operatów szacunkowych w ramach inwestycji, w tym do operatów dla działek nr: [...] i [...] położonych w S. W pismach z 15 lutego 2022 r. biegła odpowiedziała na zarzuty.
Wojewoda zaznaczył, że decyzją z 11 stycznia 2022 r. ustalił wysokość odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z działki nr [...] położonej w S. Odwołanie złożyła od niej GDDKiA Oddział w [...], z tym, że podniesione zarzuty dotyczą szeregu innych postępowań w tym dla działek nr: [...] i [...] położonych w S. Minister Rozwoju i Technologii, decyzją z 26 maja 2022 r., uchylił powyższe rozstrzygnięcie dot. działki nr [....], podzielając argumentację GDDKiA Oddział w [...], dotyczącą wpływu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na zakres szkód. Wojewoda zaznaczył, że chcąc zachować spójność prowadzonych postępowań uwzględnił wytyczne Ministra we wszystkich podobnych sprawach i w tym celu zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego J. S. z prośbą o ponowne przeanalizowanie poprawności sporządzonych operatów szacunkowych oraz ewentualne sporządzenie skorygowanych wycen oraz odniesienie się do podniesionych przez GDDKiA w [...] zarzutów dotyczących braku wystąpienia szkody trwałej w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości, z uwagi na fakt, że możliwe ograniczenia w tym zakresie wprowadził już MPZP w 2003 r.
W dniu 13 czerwca 2022 r. Skarżąca złożyła ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii w związku z przedmiotowym postępowaniem zarzucając, że Wojewoda Podkarpacki dopuścił się bezczynności. Postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r. Minister uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie.
Następnie, E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wojewody Podkarpackiego. Wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. sygn. II SAB/Rz 223/22 Sąd w pkt I zobowiązał Wojewodę do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy Organowi wraz z prawomocnym wyrokiem uznając, że bezczynność zaistniała, jednak nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W dalszej kolejności, Wojewoda - mając na uwadze uwagi i zarzuty GDDKiA dotyczące sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego operatów szacunkowych, zwrócił się w piśmie z 5 kwietnia 2023 r. z prośbą o ponowne ich przeanalizowanie, w szczególności w kontekście obszaru ograniczenia nieruchomości określonego w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i oznaczonego w załączniku zamiennym Nr 1A linią przerywaną koloru niebieskiego. W związku z powyższym biegła przedłożyła nowe operaty szacunkowe dla przedmiotowych działek datowane na dzień 10 maja 2023 r. (dostarczone do Organu 6 czerwca 2023 r.), w których określiła wartość szkód na łączną kwotę 14 027,00 zł. Do operatów tych GDDKiA, w piśmie z 14 czerwca 2023 r., złożyła uwagi. Również Skarżąca, w piśmie z 23 czerwca 2023 r., podniosła zarzuty. W piśmie z 5 lipca 2023 r., rzeczoznawca majątkowy wycofała operaty szacunkowe z 10 maja 2023 r. i jednocześnie przedłożyła nowe, datowane na dzień 29 czerwca 2023 r., w których określiła wartość szkód na łączną kwotę 20 165,00 zł. GDDKiA,
w piśmie z 13 lipca 2023 r., podtrzymała w całości uwagi przedstawione w piśmie z 14 czerwca 2023 r. Także Skarżąca wniosła zastrzeżenia do operatów szacunkowych z 29 czerwca 2023 r. Dlatego, w piśmie z 19 lipca 2023 r. zwrócono się do rzeczoznawcy majątkowego z prośbą o odniesienie się do uwag GDDKiA w zakresie zmian poziomu współczynnika oraz o ewentualną korektę operatu szacunkowego. Wyjaśnienia zostały przedłożone w dniu 24 lipca 2023 r.
Końcowo, Wojewoda Podkarpacki wskazał na konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, co wynika z wyrażonej w art. 7 i art. 77 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Podkreślił też, że od kilku lat liczba spraw, które prowadzi w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania, jak i drugoinstancyjnych, znacznie przewyższa możliwości kadrowe, a skomplikowany charakter tychże spraw i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, jak i nieudokumentowanych skutkuje opóźnieniem lub niezałatwieniem sprawy w terminach ustawowych. Niezałatwienie więc niniejszej sprawy w terminie wyznaczonym przez WSA w Rzeszowie nie miało charakteru celowego, a wynikało z niezbędnych czynności do podjęcia. Organ zauważył też, że Skarżący wnosił o wydanie decyzji w najszybszym możliwym terminie, ale jednocześnie składał wielokrotnie uwagi i zarzuty do operatów szacunkowych podczas całego postępowania, a uwagi te i zarzuty musiały zostać dogłębnie przeanalizowane i wyjaśnione.
Końcowo Wojewoda podniósł, że w wydanej przez niego decyzji z 6 września 2023 r. ustalił wysokość odszkodowania za ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, której dotyczy sprawa. Od rozstrzygnięcia tego odwołała się GDDKiA.
W piśmie z 27 czerwca 2023 r. Skarżąca wezwała Wojewodę do wykonania wyroku, a następnie wniosła w dniu 4 września 2023r. wskazaną na wstępie skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrolując działalność organów administracji publicznej sąd stosuje kryterium zgodności z prawem, do czego obliguje go art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Jeden z dopuszczalnych przedmiotów skargi stanowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, a to zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a." Natomiast, w razie niewykonania przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona - po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy - może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny, a możliwość taką przewiduje art. 154 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając tego rodzaju skargę sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 154 § 7 P.p.s.a., sąd może też przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Niezasadność skargi skutkuje natomiast jej oddaleniem w oparciu na art. 151 P.p.s.a.
Jak z powyższego wynika, przesłanką skutecznego wniesienia skargi o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku jest uprzednie tj. przed wniesieniem skargi do sądu wystąpienie do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania tego wyroku. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, bowiem jak wynika z akt sprawy, w piśmie z 27 czerwca 2023 r., Skarżąca wezwała Wojewodę Podkarpackiego do wykonania wyroku tut. Sądu z 24 stycznia 2023 r. poprzez niezwłoczne wydanie decyzji kończącej postępowanie, którego sprawa dotyczy.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że istotą skargi opartej na art. 154 P.p.s.a. jest wymierzenie sankcji za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Warunkiem wymierzenia organowi grzywny jest zaś ustalenie przez sąd, że organ pozostaje w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Chodzi zatem o sytuację, kiedy organ nie podejmuje czy też nie kontynuuje postępowania, które ma się zakończyć wydaniem decyzji administracyjnej czy też załatwieniem sprawy w innej przewidzianej prawem formie.
Celem skargi unormowanej w art. 154 § 1 P.p.s.a. jest zatem zwalczenie stanu czy to bezczynności czy przewlekłości i doprowadzenie do zakończenia postępowania. Istotna jest również prewencja, zmierzająca do spowodowania, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania wskazanego stanu. Innymi słowy, chodzi o przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki.
Sąd nie bada natomiast, czy załatwienie przez organ sprawy było prawidłowe - zarówno pod względem procesowym jak i merytorycznym, jako że zagadnienia te podlegają analizie w innych trybach przewidzianych w procedurze administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej, gdzie ta ostatnia inicjowana jest po ostatecznym zakończeniu postępowania przed organami.
W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. należy zatem przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, oraz dokonać jego oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na jego bezczynność, czy też zaniechanie organu prowadzącego postępowanie jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od tegoż organu. Jeśli zatem właściwy organ prowadzi, po otrzymaniu wyroku sądu administracyjnego, postępowanie i kończy je wydaniem decyzji administracyjnej, Sąd nie może wobec niego zastosować grzywny przewidzianej w powołanym wyżej przepisie.
Ustalając fakt przekroczenia terminu, sąd powinien mieć na uwadze, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Zastosowanie grzywny w wyroku wydawanym na podstawie art. 154 P.p.s.a. może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, organ administracji pozostaje w bezczynności z przyczyn od niego zależnych. Jeśli zaś podejmuje uzasadnione czynności, które zmierzają do zakończenia postępowania administracyjnego, a nie zbędnie wydłużają je w czasie, to skarga podlega oddaleniu.
W ocenie Sądu, ta ostatnia sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Jak wskazują akta sprawy, odpis wyroku tut. Sądu z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 223/22 ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami administracyjnymi tej sprawy wpłynął do Wojewody Podkarpackiego w dniu 25 maja 2023 r. Jeszcze przed tą datą Wojewoda podjął czynności w sprawie, zwracając się w dniu 5 kwietnia 2023 r. do rzeczoznawcy majątkowego o ponowne przeanalizowanie uwag zgłaszanych w toku postępowania przez GDDKiA, w szczególności w kontekście obszaru ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, określonego w decyzji Wojewody z 19 grudnia 2019 r., prosząc o potraktowanie sprawy jako pilnej.
Nowe operaty szacunkowe dotyczące działek nr: [...] i [....], datowane na 10 maja 2023 r., wpłynęły do Organu 6 czerwca 2023 r., natomiast pisma GDDKiA oraz Skarżącej odnoszące się do nich Wojewoda otrzymał 15 i 27 czerwca 2023 r., po wysłaniu stronom zawiadomienia w tym przedmiocie w piśmie z 12 czerwca 2023 r.
W związku z powyższym, w piśmie z 5 lipca 2023 r. rzeczoznawca majątkowy oświadczyła, że cofa dotychczasowe operaty i przedłożyła nowe datowane na 29 czerwca 2023 r., o czym Organ zawiadomił strony w piśmie z 7 lipca 2023 r.
W dniach 17 i 20 lipca 2023 r. wpłynęły do Wojewody Podkarpackiego pisma z uwagami GDDKiA oraz Skarżącej.
Następnie, 19 lipca 2023 r., Organ wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego o pisemne odniesienie się do tych uwag oraz ewentualną korektę operatu "w możliwie krótkim terminie".
Odpowiedź rzeczoznawcy Wojewoda otrzymał 24 lipca 2023 r., a w dniu 6 września 2023 r. Organ wydał decyzję załatwiającą niniejszą sprawę.
Mając więc na uwadze przedstawiony wyżej ciąg zdarzeń, który miał miejsce
w niniejszej sprawie trudno, w ocenie Sądu, mówić o bezczynności Wojewody w sytuacji, kiedy podejmował w sprawie konieczne czynności, przy czym pierwsza z nich miała miejsce na długo przed tym jak Organ otrzymał prawomocny wyrok sądowy wraz z aktami sprawy. Już bowiem 5 kwietnia 2023 r. Wojewoda zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o zajęcie stanowiska w kwestii licznych uwag zgłaszanych w postępowaniu, a przedmiotowy wyrok wpłynął do Organu dopiero 25 maja 2023 r. Nie sposób nie uznać wykonywanych przez Organ czynności za ważne dla sprawy. W sytuacji bowiem, gdy Wojewoda wydał decyzję (11 stycznia 2022 r.) w innej sprawie - ale też mającej swe źródło w decyzji tego Organu z 19 grudnia 2019 r. - tzn. dotyczącej innych działek, ale tożsamej jeśli chodzi o kwestie merytoryczne i została ona uchylona przez organ wyższej instancji (Ministra Rozwoju i Technologii), to zasadnym stało się zwrócenie do rzeczoznawcy majątkowego celem odniesienia się do stanowiska Ministra zajętego w decyzji drugoinstancyjnej. Kiedy rzeczoznawca przedłożyła nowe operaty, to koniecznym stało się z kolei umożliwienie przez Organ stronom odniesienie się do nich. W związku zaś z przedstawionymi przez strony uwagami, rzeczoznawca sporządziła kolejne operaty, co znowu musiało skutkować zawiadomieniem o tym stron, które ponownie przedstawiły swoje stanowisko w sprawie. Stanowiska te przekazane zostały następnie przez Organ rzeczoznawcy, która z kolei odpowiedziała na nie. Daty czynności Organu w sprawie wskazują na to, że miały one miejsce bez nieuzasadnionych przerw czasowych. Jedyny dłuższy okres czasu dzielący poszczególne czynności to ten pomiędzy złożeniem przez rzeczoznawcę majątkowego ostatnich w sprawie wyjaśnień, co miało miejsce 24 lipca 2023 r. a wydaniem w sprawie decyzji, co nastąpiło 6 września 2023 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że wskazana przerwa to tzw. okres urlopowy, gdzie zazwyczaj obsada kadrowa w urzędach jest mniejsza. W tym zakresie Sąd przyjął za wiarygodne argumenty Wojewody, że od kilku lat liczba spraw, które prowadzi w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania, jak i drugoinstancyjnych, znacznie przewyższa możliwości kadrowe, skomplikowany charakter tych spraw i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, jak i nieudokumentowanych skutkuje opóźnieniem lub niezałatwieniem sprawy w terminach ustawowych. Niezałatwienie więc niniejszej sprawy w terminie wyznaczonym przez WSA w Rzeszowie nie miało charakteru celowego, a wynikało z niezbędnych czynności do podjęcia. Tym samym, trudno przyjąć, by to Organ obciążały negatywne skutki takiej sytuacji.
Niewątpliwie, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda w odpowiedzi na skargę, rolą organu administracji jest realizacja zasady prawdy obiektywnej tzn. dążenie do wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie czynności tak, aby wydana decyzja kończąca postępowanie była adekwatna do stwierdzonego stanu faktycznego. Oczywistym jest, że w sprawie, która jest skomplikowana, a strony aktywnie ze sobą polemizują, czynności wyjaśniające trwają dłużej niż w sprawie, która takiego charakteru nie ma. W sprawie niniejszej, gdzie strony składały różne uwagi do opracowanych operatów szacunkowych, rzeczoznawca musiał się do nich odnosić, a dopiero potem analizie mógł wszystko poddać Wojewoda. Nie budzi więc wątpliwości, że przed zakończeniem postępowania w niniejszej sprawie konieczne było postępowanie wyjaśniające, o którego rozmiarze przesądziły, w dużej mierze, same strony przedstawiając swoje stanowiska, czemu zresztą trudno się dziwić.
Dlatego też Sąd uznał, że zasada ekonomii postępowania została w niniejszej sprawie zachowana. W konsekwencji, nieuzasadnione okazało się żądanie przez Skarżącą wymierzenia grzywny Wojewodzie Podkarpackiemu, jako że nie zostały spełnione przesłanki z art. 154 § 1 P.p.s.a. Organ nie zlekceważył mianowicie prawomocnego wyroku sądowego, a podejmował niezbędne w sprawie czynności, które zakończył wydaniem w dniu 6 września 2023 r. decyzji. W celu uzyskania ewentualnego odszkodowania za szkodę, która powstała wskutek niewykonania orzeczenia sądu, skarżąca może wystąpić na drogę postępowania przed sądem powszechnym.
Z tych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI