II SA/Rz 17/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-05-08
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkaplac manewrowynadzór budowlanydecyzja administracyjnakontrola sądowalegalizacja budowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę placu manewrowego, uznając, że samowola budowlana nie została zalegalizowana w terminie.

Skarżący R. L. wniósł skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacjami, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie wstrzymały budowę i nakazały rozbiórkę, ponieważ inwestor nie złożył wniosku o legalizację w ustawowym terminie. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość działań organów i podkreślając, że decyzja o warunkach zabudowy nie usprawiedliwia samowoli budowlanej.

Przedmiotem sprawy była skarga R. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacjami (oświetlenia i kanalizacji deszczowej). Budowa została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po stwierdzeniu samowoli budowlanej, PINB wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy i poinformował o możliwości legalizacji. Skarżący wniósł zażalenie, które zostało utrzymane w mocy, a następnie skargę do WSA, która również została oddalona. WSA uznał, że utwardzenie terenu wraz z ogrodzeniem i instalacjami stanowi budowlę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie zwykłe utwardzenie gruntu. Po prawomocnym postanowieniu o wstrzymaniu budowy, Skarżący nie złożył wniosku o legalizację w terminie 30 dni. W związku z tym, zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b., PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak uwzględnienia decyzji o warunkach zabudowy. WSA oddalił skargę, wskazując, że decyzja o warunkach zabudowy nie usprawiedliwia samowoli budowlanej i nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze w przypadku samowoli budowlanej jest dwuetapowe i brak złożenia wniosku o legalizację w terminie skutkuje nakazem rozbiórki, co było zgodne z prawem w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli utwardzenie terenu wraz z towarzyszącymi elementami (ogrodzenie, studzienki kanalizacyjne) pełni funkcję samodzielną, a nie służebną, jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym prawomocnym wyroku, uznał, że przedmiotowe utwardzenie terenu wraz z instalacjami stanowi budowlę, a nie zwykłe utwardzenie gruntu, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 3 § 3

Prawo budowlane

P.b. art. 28 § 1

Prawo budowlane

P.b. art. 48 § 1

Prawo budowlane

P.b. art. 48a § 1

Prawo budowlane

P.b. art. 49e § 1

Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 29 § 4

Prawo budowlane

P.b. art. 48 § 3

Prawo budowlane

P.b. art. 48a § 3

Prawo budowlane

P.b. art. 49e § 3

Prawo budowlane

P.b. art. 49e § 4

Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzja o warunkach zabudowy nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji bez pozwolenia na budowę.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez brak działania przez organ z urzędu i nieuwzględnienie decyzji o warunkach zabudowy. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego, w tym decyzji o warunkach zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Decyzja o warunkach zabudowy jest niczym innym jak tylko zapewnieniem, że na danym terenie będzie możliwa realizacja danego zamierzenia. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w żaden sposób nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji. Wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura.

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Karina Gniewek-Berezowska

sprawozdawca

Jolanta Kłoda-Szeliga

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, procedury legalizacyjnej, konsekwencji braku złożenia wniosku o legalizację oraz znaczenia decyzji o warunkach zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy placu manewrowego, ale zasady prawne są ogólne dla samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowy, ale ważny problem samowoli budowlanej i konsekwencji braku działania zgodnie z prawem. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy Prawa budowlanego i k.p.a. w praktyce.

Samowola budowlana: Dlaczego decyzja o warunkach zabudowy nie ratuje przed rozbiórką?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 17/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 3, art. 48a ust. 1, art. 49e pkt 1, 3 i 4, art. 28, art. 29 ust. 4 pkt 4,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 24 października 2023 r. nr OA.7721.19.39.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki placu manewrowego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PWINB", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB", "Organ I instancji") z [...] września 2023 r. nr [...] nakazującą R. L. (dalej: "Skarżący") rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z [...] września 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 49e pkt 1 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023r., poz 682 z późn. zm.; dalej "P.b.") nakazał Skarżącemu jako inwestorowi, rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ulicy [...] w [...].
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji podał, że w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2021 r. stwierdził, że część działki nr ewid. [...] jest utwardzona kostką oraz ogrodzona stalowym ogrodzeniem o maksymalnej wysokości wynoszącej 1,57m z bramą przesuwną w północno-wschodnim narożniku. Wzdłuż wschodniej krawędzi utwardzenia wykonanego na działce widoczne są cztery wpusty kanalizacyjne przykryte żeliwną kratą o wymiarach 0,6 x 0,4 m. Wykonane na działce utwardzenie posiada spadek w kierunku wschodnim, tj. w kierunku wyżej opisanych wpustów kanalizacyjnych. Pod każdym z wpustów znajdują się studzienki kanalizacyjne o średnicy Ø 400 mm, wewnątrz których znajdują się wyloty skierowane w kierunku wschodnim. Na wysokości wyżej opisanych wpustów, poza ogrodzeniem działki, znajdują się cztery studzienki kanalizacyjne PCV Ø 400 mm obsypane ziemią. Stwierdzono również, że w południowo-wschodniej części utwardzenia wykonanego na działce nr [...] widoczne są cztery pokrywy żeliwne Ø 650 mm. R. L. (współwłaściciel działki nr [...]) oświadczył, że są to pokrywy dwóch żelbetowych zbiorników bezodpływowych o pojemności 10 m³, połączonych ze sobą rurą Ø 200, do których trafiają wody opadowe wpływające do czterech żeliwnych wpustów umiejscowionych przy wschodniej krawędzi wykonanego utwardzenia działki. Wokół ogrodzenia działki nr [...], za wyjątkiem jego północnej części, ukształtowane są skarpy: o spadku w kierunku działek sąsiednich i wysokości od 0,1 m do 0,6 m (część wschodnia i południowo wschodnia ogrodzenia), oraz o spadku w kierunku wykonanego ogrodzenia. Podczas kolejnej kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2022 r. ustalono, że na utwardzeniu działki są wymalowane farbą linie oraz ustawione są rzędy pachołków ostrzegawczych, a w części południowej działki stoją zaparkowane pojazdy przeznaczone do prowadzenia nauki jazdy. Teren działki jest oświetlony lampami ulicznymi znajdującymi się przy ogrodzeniu działki od strony wschodniej i zachodniej.
Na podstawie przeprowadzonych kontroli PINB wydał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...] wstrzymujące budowę placu manewrowego wraz z ww. instalacjami, realizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Informując Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Na postanowienie PINB zażalenie wniósł R. L. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] września 2022 r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Organu I Instancji.
W świetle powyższego Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie PWINB w przedmiocie wstrzymania budowy placu manewrowego. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt: II SA/Rz 1461/22 oddalił skargę R. L.
Kolejno PINB decyzją z [...] września 2023 r. znak: [...] nakazał Skarżącemu rozebrać plac manewrowy wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ulicy [...] w [...].
Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. L. zarzucając naruszenie przepisów tj. art. 29 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 30 ustawy P.b. przez błędne przyjęcie, że utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym błędne uznanie, że wykonane utwardzenie winno być rozebrane. W ocenie odwołującego wykonane na działce nr ewid. [...] utwardzenie gruntu poprzez ułożenie kostki brukowej nie jest budowlą z rozumienia przepisów P.b. i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, zatem nie wystąpiła samowola budowlana. W tym stanie rzeczy odwołujący zarzucił naruszenie przepisów art. 3 ust. 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy P.b. oraz art. 104 k.p.a. w zw. z art. 49e pkt 1 ustawy P.b. Zdaniem odwołującego wykonane utwardzenie gruntu nie wpływa na nieruchomości sąsiednie i nie zmienia stosunków wodnych na działkach sąsiednich, gdyż cała woda z działki jest odprowadzana na jej teren. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty do spraw budownictwa w celu wykazania, że dokonane na działce budowlanej prace, nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2020 r. [...] o warunkach zabudowy na budowę budynku usługowo-biurowego wraz z placem manewrowym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Organ II Instancji utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] września 2023r. znak [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego oraz związanych z nim instalacji.
W uzasadnieniu PWINB wskazał że stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący w sytuacji gdy nie nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego sprawy, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Orzekający w sprawie WSA w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt: II SA/Rz 1461/22 ocenił jako prawidłowe ustalenia organów nadzoru budowlanego, stwierdzając, że utwardzenie terenu wraz z ogrodzeniem i bramą przesuwną oraz wykonane studzienki kanalizacyjne pełnią funkcję samodzielną a nie służebną a co za tym idzie są budowlą, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b.
Mając na uwadze powyższe Organ II Instancji uznał, iż zarzuty odwołującego dotyczące błędnej kwalifikacji wykonanych robót i ich oceny prawnej nie zasługują na uwzględnienie, a Organ I Instancji zobowiązany był do kontynuowania procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 P.b. Zgodnie z art. 48 ust. 3 w/w ustawy w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Organ odwoławczy wskazał, że w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie Organu II instancji z dnia [...] września 2022 roku, znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] sierpnia 2022 r. znak: [...], którym wstrzymał budowę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], realizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca w/w obiektu może złożyć wniosek o jego legalizacje, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, określonej w przepisach art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f P.b. Postanowienie organu zażaleniowego z mocy prawa jest postanowieniem ostatecznym z chwilą jego wydania.
PWINB stwierdził, że zgodnie z art. 48a ust. 1 P.b. - w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Z kolei ust. 3 P.b. stanowi, że - jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją określoną w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego.
Zakres i bieg terminu na złożenie wniosku wynika wprost z przepisu prawa i przepisy jednoznacznie określają konsekwencje niezachowania tych terminów. Niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie skutkuje koniecznością wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, o czym traktuje przepis art. 49e pkt 1 ustawy P.b.
Organ II Instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżący ani będąca współwłaścicielem działki nr ewid [...] obr. [...], M. L. w określonym przepisami terminie ani po jego upływie nie złożyli wniosku o legalizację popełnionej samowoli budowlanej, co za tym idzie zasadna jest decyzja PINB [...] z [...] września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia oraz instalacją kanalizacji deszczowej na działce ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...].
Od powyższej decyzji Skarżący działając we własnym imieniu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, zaskarżając decyzję PWINB z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB [...] z [...] września 2023 r., znak: [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego wraz z instalacją oświetlenia i instlacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul [...] w [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 4 k.p.a., poprzez brak działania przez organ z urzędu, co spowodowało brak uwzględnienia przez organ faktu znanego organowi z urzędu, tj. istnienia decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...].11.2020 r. prawomocnej z dniem [...].07.2021 r., podczas, gdy decyzja istnieje, jest w obrocie prawnym, nie została uchylona, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Organu II instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
I. Naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego - decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...].11.2020 r. prawomocnej z dniem [...].07.2021 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu II Instancji w całości, rozważenie stwierdzenia nieważności decyzji Organu I Instancji, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości jako bezprzedmiotowego.
W ocenie Skarżącego wydano decyzję całkowicie sprzeczną z istniejącym stanem faktycznym, przepisami prawa oraz obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Organ nie ustalił faktu, który jest mu znany z urzędu tj. faktu istnienia prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] listopada 2020 r., która znacząco zmienia okoliczności sprawy i wskazuje, że Skarżący posiadał dokument uprawniający go do uzyskania pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę PWINB podtrzymał w całości stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji z [...] października 2022r. znak: [...], wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej jest dwuetapowe i rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 P.b.). W postanowieniu tym organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Zatem, jak nadmieniono, z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia (jak w niniejszej sprawie) albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego [...] wstrzymał budowę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], której inwestorem był Skarżący. Jednocześnie poinformowano Skarżącego, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca w/w obiektu może złożyć wniosek o jego legalizację wraz z opłatą legalizacyjną.
Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia zażalenia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] września 2022 r., Nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1461/22 oddalił skargę. Sąd zaaprobował ustalenia organów nadzoru budowlanego, że ogrodzony teren działki nr [...] to plac manewrowy będący budowlą, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 P.b. Wyjaśnił również, że nie można przyjąć, czego oczekiwał Skarżący, aby objęto postępowaniem tylko utwardzenie terenu działki i przyjęto, że jest to utwardzenie gruntu, o jakim mowa w art. 29 ust. 4 pkt 4 P.b., z pominięciem pozostałych wykonanych robót budowlanych oraz funkcji, jaką plac ten spełnia.
Sąd stwierdził również, że skoro utwardzenie terenu (wraz z ogrodzeniem z bramą przesuwną oraz wykonanymi studniami kanalizacyjnymi) pełni funkcję samodzielną, a nie służebną, to jest budowlą, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. Rozróżnia się bowiem budowlę w postaci utwardzonej powierzchni gruntu od robót budowlanych, w wyniku których powstaje utwardzenie gruntu niebędące samodzielną budowlą. Jedynie w pierwszym przypadku, a taki miał miejsce w sprawie wymagane jest legitymowanie się pozwoleniem na budowę, którego Skarżący nie posiadał.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a.: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Prawomocny wyrok Sądu i zawarte w uzasadnieniu do wyroku rozważania dotyczące charakteru budowli oraz procedury naprawczej są wiążące w niniejszej sprawie.
W sprawie aktualnie nie jest sporne, że Skarżący jest współwłaścicielem działki i jednocześnie inwestorem. W zasadzie nie ulega również wątpliwości, że przedmiotowe utwardzenie stanowi obiekt budowlany o jakim mowa w art. 3 pkt 3 P.b. i wymagało dla realizacji pozwolenia na budowę. Kwestia ta została przesądzona w prawomocnym wyroku. Nie ulega również wątpliwości, że Skarżący nie legitymował się ani pozwoleniem na budowę ani też zgłoszeniem. W sprawie nie budzi także wątpliwości wszczęta procedura naprawcza w oparciu o art. 48 P.b.
W świetle powyższego stwierdzić należy za Organami, że bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu uzasadniał wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć.
W tym miejscu podkreślić należy, że wniesienie skargi na ostateczne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych nie wstrzymywało wykonania tego postanowienia.
Postanowienia organu II instancji są ostateczne a co za tym idzie wykonalne.
Obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej jest bowiem obowiązkiem podlegającym wykonaniu. Decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych. Zaskarżenie zatem do sądu ostatecznej decyzji administracyjnej nie powoduje, że traci ona przymiot ostateczności. Z chwilą doręczenia Skarżącemu postanowienia rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o legalizację, który jak wynika z akt administracyjnych upłynął bezskutecznie.
W świetle powyższego rozstrzygniecie Organu o nakazie rozbiórki wydane w oparciu o art. 49 e pkt 3 P.b. było całkowicie uzasadnione.
Bezzasadne jest powoływanie się przez Skarżącego na wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Dysponowanie taką decyzją w żaden sposób nie usprawiedliwia stanu samowoli. Wyjaśnić Skarżącemu należy, że decyzja o warunkach zabudowy jest niczym innym jak tylko zapewnieniem, że na danym terenie będzie możliwa realizacja danego zamierzenia. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w żaden sposób nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji. Dla jego realizacji, w przypadku zamierzeń, dla których ustawodawca przewidział wymóg uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a takiej Skarżący nie posiadał.
Podsumowując stwierdzić należy, że orzeczony w niniejszej sprawie nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest konsekwencją nie wykonania obowiązków wynikających z ostatecznego postanowienia nakładającego wymóg usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. W myśl art. 49e pkt 4 P.b., o czym była już mowa wyżej, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niewykonania powyższego obowiązku w wyznaczonym terminie. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Co istotne ustawodawca wypowiada się w tym względzie kategorycznie, jednoznacznie, nie pozostawiając organowi miejsca dla uznania administracyjnego w tym sensie, że za niespełnieniem nałożonych obowiązków (w tym w zakresie uzupełnienia dokumentacji legalizacyjnej) podąża obowiązek organu do wydania decyzji rozbiórkowej. Innymi słowy wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 2524/11; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 828/17; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 874/17, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. II OSK 455/19, orzeczenia z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOIS). Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie.
Końcowo wyjaśnić należy, że ustawa - Prawo budowlane w sposób kompleksowy normuje przebieg procesu budowlanego, prawa i obowiązki jego uczestników, kwestie dotyczące użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych, a także zasady podejmowania w tych sprawach działań przez właściwe organy administracji publicznej. Reguluje również sposoby likwidacji samowoli budowlanej, która może polegać na orzeczeniu nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, łączącej się z koniecznością spełnienia określonych ustawowo przesłanek.
Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu nie zasługują więc na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Poza wyżej omówionymi zagadnieniami szczegółowymi, Sąd stwierdza na podstawie analizy całego toku postępowania i danych zawartych w aktach sprawy, że Organy nie uchybiły przepisom postępowania, dokonując w szczególności wszechstronnej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w zakresie niezbędnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., w toku postępowania Organy administracji publicznej podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zakwestionowane w skardze decyzje wydane zostały w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego właściwej oceny, biorąc również pod uwagę wyjaśnienia Skarżącego.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI