II SA/Rz 17/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę placu manewrowego, uznając, że samowola budowlana nie została zalegalizowana w terminie.
Skarżący R. L. wniósł skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacjami, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie wstrzymały budowę i nakazały rozbiórkę, ponieważ inwestor nie złożył wniosku o legalizację w ustawowym terminie. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość działań organów i podkreślając, że decyzja o warunkach zabudowy nie usprawiedliwia samowoli budowlanej.
Przedmiotem sprawy była skarga R. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacjami (oświetlenia i kanalizacji deszczowej). Budowa została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po stwierdzeniu samowoli budowlanej, PINB wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy i poinformował o możliwości legalizacji. Skarżący wniósł zażalenie, które zostało utrzymane w mocy, a następnie skargę do WSA, która również została oddalona. WSA uznał, że utwardzenie terenu wraz z ogrodzeniem i instalacjami stanowi budowlę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie zwykłe utwardzenie gruntu. Po prawomocnym postanowieniu o wstrzymaniu budowy, Skarżący nie złożył wniosku o legalizację w terminie 30 dni. W związku z tym, zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b., PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak uwzględnienia decyzji o warunkach zabudowy. WSA oddalił skargę, wskazując, że decyzja o warunkach zabudowy nie usprawiedliwia samowoli budowlanej i nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze w przypadku samowoli budowlanej jest dwuetapowe i brak złożenia wniosku o legalizację w terminie skutkuje nakazem rozbiórki, co było zgodne z prawem w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli utwardzenie terenu wraz z towarzyszącymi elementami (ogrodzenie, studzienki kanalizacyjne) pełni funkcję samodzielną, a nie służebną, jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym prawomocnym wyroku, uznał, że przedmiotowe utwardzenie terenu wraz z instalacjami stanowi budowlę, a nie zwykłe utwardzenie gruntu, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 3 § 3
Prawo budowlane
P.b. art. 28 § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 48 § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 48a § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 49e § 1
Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 29 § 4
Prawo budowlane
P.b. art. 48 § 3
Prawo budowlane
P.b. art. 48a § 3
Prawo budowlane
P.b. art. 49e § 3
Prawo budowlane
P.b. art. 49e § 4
Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Decyzja o warunkach zabudowy nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji bez pozwolenia na budowę.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez brak działania przez organ z urzędu i nieuwzględnienie decyzji o warunkach zabudowy. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego, w tym decyzji o warunkach zabudowy.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Decyzja o warunkach zabudowy jest niczym innym jak tylko zapewnieniem, że na danym terenie będzie możliwa realizacja danego zamierzenia. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w żaden sposób nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji. Wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
sprawozdawca
Jolanta Kłoda-Szeliga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, procedury legalizacyjnej, konsekwencji braku złożenia wniosku o legalizację oraz znaczenia decyzji o warunkach zabudowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy placu manewrowego, ale zasady prawne są ogólne dla samowoli budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje typowy, ale ważny problem samowoli budowlanej i konsekwencji braku działania zgodnie z prawem. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy Prawa budowlanego i k.p.a. w praktyce.
“Samowola budowlana: Dlaczego decyzja o warunkach zabudowy nie ratuje przed rozbiórką?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 17/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-05-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-01-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jolanta Kłoda-Szeliga Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/ Magdalena Józefczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 682 art. 3 pkt 3, art. 48a ust. 1, art. 49e pkt 1, 3 i 4, art. 28, art. 29 ust. 4 pkt 4, Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 24 października 2023 r. nr OA.7721.19.39.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki placu manewrowego – skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PWINB", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB", "Organ I instancji") z [...] września 2023 r. nr [...] nakazującą R. L. (dalej: "Skarżący") rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z [...] września 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 49e pkt 1 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023r., poz 682 z późn. zm.; dalej "P.b.") nakazał Skarżącemu jako inwestorowi, rozbiórkę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ulicy [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji podał, że w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2021 r. stwierdził, że część działki nr ewid. [...] jest utwardzona kostką oraz ogrodzona stalowym ogrodzeniem o maksymalnej wysokości wynoszącej 1,57m z bramą przesuwną w północno-wschodnim narożniku. Wzdłuż wschodniej krawędzi utwardzenia wykonanego na działce widoczne są cztery wpusty kanalizacyjne przykryte żeliwną kratą o wymiarach 0,6 x 0,4 m. Wykonane na działce utwardzenie posiada spadek w kierunku wschodnim, tj. w kierunku wyżej opisanych wpustów kanalizacyjnych. Pod każdym z wpustów znajdują się studzienki kanalizacyjne o średnicy Ø 400 mm, wewnątrz których znajdują się wyloty skierowane w kierunku wschodnim. Na wysokości wyżej opisanych wpustów, poza ogrodzeniem działki, znajdują się cztery studzienki kanalizacyjne PCV Ø 400 mm obsypane ziemią. Stwierdzono również, że w południowo-wschodniej części utwardzenia wykonanego na działce nr [...] widoczne są cztery pokrywy żeliwne Ø 650 mm. R. L. (współwłaściciel działki nr [...]) oświadczył, że są to pokrywy dwóch żelbetowych zbiorników bezodpływowych o pojemności 10 m³, połączonych ze sobą rurą Ø 200, do których trafiają wody opadowe wpływające do czterech żeliwnych wpustów umiejscowionych przy wschodniej krawędzi wykonanego utwardzenia działki. Wokół ogrodzenia działki nr [...], za wyjątkiem jego północnej części, ukształtowane są skarpy: o spadku w kierunku działek sąsiednich i wysokości od 0,1 m do 0,6 m (część wschodnia i południowo wschodnia ogrodzenia), oraz o spadku w kierunku wykonanego ogrodzenia. Podczas kolejnej kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2022 r. ustalono, że na utwardzeniu działki są wymalowane farbą linie oraz ustawione są rzędy pachołków ostrzegawczych, a w części południowej działki stoją zaparkowane pojazdy przeznaczone do prowadzenia nauki jazdy. Teren działki jest oświetlony lampami ulicznymi znajdującymi się przy ogrodzeniu działki od strony wschodniej i zachodniej. Na podstawie przeprowadzonych kontroli PINB wydał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...] wstrzymujące budowę placu manewrowego wraz z ww. instalacjami, realizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Informując Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie PINB zażalenie wniósł R. L. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] września 2022 r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Organu I Instancji. W świetle powyższego Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie PWINB w przedmiocie wstrzymania budowy placu manewrowego. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt: II SA/Rz 1461/22 oddalił skargę R. L. Kolejno PINB decyzją z [...] września 2023 r. znak: [...] nakazał Skarżącemu rozebrać plac manewrowy wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ulicy [...] w [...]. Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. L. zarzucając naruszenie przepisów tj. art. 29 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 30 ustawy P.b. przez błędne przyjęcie, że utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym błędne uznanie, że wykonane utwardzenie winno być rozebrane. W ocenie odwołującego wykonane na działce nr ewid. [...] utwardzenie gruntu poprzez ułożenie kostki brukowej nie jest budowlą z rozumienia przepisów P.b. i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, zatem nie wystąpiła samowola budowlana. W tym stanie rzeczy odwołujący zarzucił naruszenie przepisów art. 3 ust. 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy P.b. oraz art. 104 k.p.a. w zw. z art. 49e pkt 1 ustawy P.b. Zdaniem odwołującego wykonane utwardzenie gruntu nie wpływa na nieruchomości sąsiednie i nie zmienia stosunków wodnych na działkach sąsiednich, gdyż cała woda z działki jest odprowadzana na jej teren. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty do spraw budownictwa w celu wykazania, że dokonane na działce budowlanej prace, nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2020 r. [...] o warunkach zabudowy na budowę budynku usługowo-biurowego wraz z placem manewrowym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Organ II Instancji utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] września 2023r. znak [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego oraz związanych z nim instalacji. W uzasadnieniu PWINB wskazał że stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący w sytuacji gdy nie nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego sprawy, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Orzekający w sprawie WSA w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt: II SA/Rz 1461/22 ocenił jako prawidłowe ustalenia organów nadzoru budowlanego, stwierdzając, że utwardzenie terenu wraz z ogrodzeniem i bramą przesuwną oraz wykonane studzienki kanalizacyjne pełnią funkcję samodzielną a nie służebną a co za tym idzie są budowlą, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. Mając na uwadze powyższe Organ II Instancji uznał, iż zarzuty odwołującego dotyczące błędnej kwalifikacji wykonanych robót i ich oceny prawnej nie zasługują na uwzględnienie, a Organ I Instancji zobowiązany był do kontynuowania procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 P.b. Zgodnie z art. 48 ust. 3 w/w ustawy w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie Organu II instancji z dnia [...] września 2022 roku, znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] sierpnia 2022 r. znak: [...], którym wstrzymał budowę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], realizowaną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca w/w obiektu może złożyć wniosek o jego legalizacje, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, określonej w przepisach art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f P.b. Postanowienie organu zażaleniowego z mocy prawa jest postanowieniem ostatecznym z chwilą jego wydania. PWINB stwierdził, że zgodnie z art. 48a ust. 1 P.b. - w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Z kolei ust. 3 P.b. stanowi, że - jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją określoną w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego. Zakres i bieg terminu na złożenie wniosku wynika wprost z przepisu prawa i przepisy jednoznacznie określają konsekwencje niezachowania tych terminów. Niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie skutkuje koniecznością wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, o czym traktuje przepis art. 49e pkt 1 ustawy P.b. Organ II Instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżący ani będąca współwłaścicielem działki nr ewid [...] obr. [...], M. L. w określonym przepisami terminie ani po jego upływie nie złożyli wniosku o legalizację popełnionej samowoli budowlanej, co za tym idzie zasadna jest decyzja PINB [...] z [...] września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia oraz instalacją kanalizacji deszczowej na działce ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Od powyższej decyzji Skarżący działając we własnym imieniu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, zaskarżając decyzję PWINB z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB [...] z [...] września 2023 r., znak: [...] w przedmiocie rozbiórki placu manewrowego wraz z instalacją oświetlenia i instlacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul [...] w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 4 k.p.a., poprzez brak działania przez organ z urzędu, co spowodowało brak uwzględnienia przez organ faktu znanego organowi z urzędu, tj. istnienia decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...].11.2020 r. prawomocnej z dniem [...].07.2021 r., podczas, gdy decyzja istnieje, jest w obrocie prawnym, nie została uchylona, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Organu II instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; I. Naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego - decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...].11.2020 r. prawomocnej z dniem [...].07.2021 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu II Instancji w całości, rozważenie stwierdzenia nieważności decyzji Organu I Instancji, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości jako bezprzedmiotowego. W ocenie Skarżącego wydano decyzję całkowicie sprzeczną z istniejącym stanem faktycznym, przepisami prawa oraz obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Organ nie ustalił faktu, który jest mu znany z urzędu tj. faktu istnienia prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] listopada 2020 r., która znacząco zmienia okoliczności sprawy i wskazuje, że Skarżący posiadał dokument uprawniający go do uzyskania pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę PWINB podtrzymał w całości stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji z [...] października 2022r. znak: [...], wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej jest dwuetapowe i rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 P.b.). W postanowieniu tym organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Zatem, jak nadmieniono, z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia (jak w niniejszej sprawie) albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego [...] wstrzymał budowę placu manewrowego wraz z instalacją elektryczną oświetlenia i instalacją kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], której inwestorem był Skarżący. Jednocześnie poinformowano Skarżącego, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca w/w obiektu może złożyć wniosek o jego legalizację wraz z opłatą legalizacyjną. Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia zażalenia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] września 2022 r., Nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1461/22 oddalił skargę. Sąd zaaprobował ustalenia organów nadzoru budowlanego, że ogrodzony teren działki nr [...] to plac manewrowy będący budowlą, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 P.b. Wyjaśnił również, że nie można przyjąć, czego oczekiwał Skarżący, aby objęto postępowaniem tylko utwardzenie terenu działki i przyjęto, że jest to utwardzenie gruntu, o jakim mowa w art. 29 ust. 4 pkt 4 P.b., z pominięciem pozostałych wykonanych robót budowlanych oraz funkcji, jaką plac ten spełnia. Sąd stwierdził również, że skoro utwardzenie terenu (wraz z ogrodzeniem z bramą przesuwną oraz wykonanymi studniami kanalizacyjnymi) pełni funkcję samodzielną, a nie służebną, to jest budowlą, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. Rozróżnia się bowiem budowlę w postaci utwardzonej powierzchni gruntu od robót budowlanych, w wyniku których powstaje utwardzenie gruntu niebędące samodzielną budowlą. Jedynie w pierwszym przypadku, a taki miał miejsce w sprawie wymagane jest legitymowanie się pozwoleniem na budowę, którego Skarżący nie posiadał. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a.: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Prawomocny wyrok Sądu i zawarte w uzasadnieniu do wyroku rozważania dotyczące charakteru budowli oraz procedury naprawczej są wiążące w niniejszej sprawie. W sprawie aktualnie nie jest sporne, że Skarżący jest współwłaścicielem działki i jednocześnie inwestorem. W zasadzie nie ulega również wątpliwości, że przedmiotowe utwardzenie stanowi obiekt budowlany o jakim mowa w art. 3 pkt 3 P.b. i wymagało dla realizacji pozwolenia na budowę. Kwestia ta została przesądzona w prawomocnym wyroku. Nie ulega również wątpliwości, że Skarżący nie legitymował się ani pozwoleniem na budowę ani też zgłoszeniem. W sprawie nie budzi także wątpliwości wszczęta procedura naprawcza w oparciu o art. 48 P.b. W świetle powyższego stwierdzić należy za Organami, że bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu uzasadniał wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć. W tym miejscu podkreślić należy, że wniesienie skargi na ostateczne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych nie wstrzymywało wykonania tego postanowienia. Postanowienia organu II instancji są ostateczne a co za tym idzie wykonalne. Obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej jest bowiem obowiązkiem podlegającym wykonaniu. Decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych. Zaskarżenie zatem do sądu ostatecznej decyzji administracyjnej nie powoduje, że traci ona przymiot ostateczności. Z chwilą doręczenia Skarżącemu postanowienia rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o legalizację, który jak wynika z akt administracyjnych upłynął bezskutecznie. W świetle powyższego rozstrzygniecie Organu o nakazie rozbiórki wydane w oparciu o art. 49 e pkt 3 P.b. było całkowicie uzasadnione. Bezzasadne jest powoływanie się przez Skarżącego na wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Dysponowanie taką decyzją w żaden sposób nie usprawiedliwia stanu samowoli. Wyjaśnić Skarżącemu należy, że decyzja o warunkach zabudowy jest niczym innym jak tylko zapewnieniem, że na danym terenie będzie możliwa realizacja danego zamierzenia. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w żaden sposób nie uprawnia do rozpoczęcia inwestycji. Dla jego realizacji, w przypadku zamierzeń, dla których ustawodawca przewidział wymóg uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a takiej Skarżący nie posiadał. Podsumowując stwierdzić należy, że orzeczony w niniejszej sprawie nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest konsekwencją nie wykonania obowiązków wynikających z ostatecznego postanowienia nakładającego wymóg usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. W myśl art. 49e pkt 4 P.b., o czym była już mowa wyżej, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niewykonania powyższego obowiązku w wyznaczonym terminie. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Co istotne ustawodawca wypowiada się w tym względzie kategorycznie, jednoznacznie, nie pozostawiając organowi miejsca dla uznania administracyjnego w tym sensie, że za niespełnieniem nałożonych obowiązków (w tym w zakresie uzupełnienia dokumentacji legalizacyjnej) podąża obowiązek organu do wydania decyzji rozbiórkowej. Innymi słowy wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 2524/11; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 828/17; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 874/17, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. II OSK 455/19, orzeczenia z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOIS). Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. Końcowo wyjaśnić należy, że ustawa - Prawo budowlane w sposób kompleksowy normuje przebieg procesu budowlanego, prawa i obowiązki jego uczestników, kwestie dotyczące użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych, a także zasady podejmowania w tych sprawach działań przez właściwe organy administracji publicznej. Reguluje również sposoby likwidacji samowoli budowlanej, która może polegać na orzeczeniu nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, łączącej się z koniecznością spełnienia określonych ustawowo przesłanek. Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie zasługują więc na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Poza wyżej omówionymi zagadnieniami szczegółowymi, Sąd stwierdza na podstawie analizy całego toku postępowania i danych zawartych w aktach sprawy, że Organy nie uchybiły przepisom postępowania, dokonując w szczególności wszechstronnej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w zakresie niezbędnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., w toku postępowania Organy administracji publicznej podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zakwestionowane w skardze decyzje wydane zostały w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego właściwej oceny, biorąc również pod uwagę wyjaśnienia Skarżącego. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI