II SA/Rz 1653/24

II SA/Rz 1653/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1, art. 151 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 59 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 30 października 2024 r. nr OA.7721.9.1.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr PINB.5121.13.2024 oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 24 lipca 2024 r. nr PINB.5121.13.2024; II. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1653/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi K.K. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") z dnia 30 października 2024 r. nr OA.7721.9.1.2024 w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") decyzją z dnia 6 maja 2024 r. nr PINB.5121.13.2024, po rozpoznaniu wniosku Gminy [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej w miejscowości R., na terenie nieruchomości nr ewid. [...], [...].
Powyższe rozstrzygnięcie stało się ostateczne z dniem 23 maja 2024 r.
Wnioskiem z 12 lipca 2024 r. K.K. zwróciła się do PINB o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją udzielającą pozwolenia na użytkowanie. Jako podstawę wniosku wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż jako strona nie brała udziału w postępowaniu bez swej winy. Zwróciła się także o wstrzymanie wykonania decyzji.
PINB w [...] postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 r. nr PINB.5121.13.2024 wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia 6 maja 2024 r. i w jego toku postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r. nr PINB.5121.13.2024, wydanym na podstawie art. 152 § 1 k.p.a. odmówił wstrzymania wykonania decyzji źródłowej z 6 maja 2024 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem PWINB z dnia 8 października 2024 r. nr OA.7722.9.1.2024. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., II SA/Rz 1482/24 WSA w Rzeszowie uchylił oba te postanowienia (wyrok nieprawomocny).
Natomiast po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego PINB decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr PINB.5121.13.2024 odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 6 maja 2024 r. o pozwoleniu na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej
Organ wyjaśnił, że działka skarżącej nr ewid. [...] w R. nie graniczy z działkami nr [...], [...], na których zlokalizowana jest inwestycja. Wymóg uzyskania pozwolenia na użytkowanie przepompowni ścieków wynikał z faktu, że w sprawie doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z przepisami została wydana decyzja PINB z dnia 24 listopada 2023 r. nr PINB.5160.7.2023, zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na wznowienie robót. Zatwierdzony projekt budowlany określał, że obszar oddziaływania obiektu mieści się w całości na działkach na których zaprojektowana została inwestycja (dz. nr [...], [...]). W decyzji tej został nałożony na inwestora - Gminę obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, stosownie do art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwestor dołączył wymagane prawem dokumenty. Zrealizowana inwestycja została objęta kontrolą obowiązkową z urzędu, która potwierdziła zgodność wykonanej inwestycji z ustaleniami i warunkami decyzji PINB z 24 listopada 2023 r.
Organ stwierdził, że skarżąca nie posiadała przymiotu strony w zakresie realizacji inwestycji na terenie nieruchomości o nr ewid. [...], [...] w R. Stosownie do art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor a więc w niniejszym przypadku Gmina [...]. Z tej przyczyny PINB odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.
W odwołaniu od tej decyzji K.K. wskazała, że nie jest istotne, że należąca do niej działka nr ewid. [...] nie graniczy bezpośrednio z działkami o nr ewid. [...] i [...], lecz to, że znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu znajdującego się w bezpośredniej bliskości. Skoro w sprawie nastąpi zmiana rzędnych studzienek, zaledwie w odległości 1,0 m od granicy należącej do niej działki nr ewid. [...], to w jej ocenie jest fizycznie niemożliwe, żeby zmiana ta nie wpływała na zmianę przebiegu sieci na należącej do niej działce. Wskazana inwestycja, czyli budowa kanalizacji, jest realizowana na dużym obszarze, przy czym fragment sieci, który zbiega się do przedmiotowej przepompowni musi być uznawany za powiązany ze sobą a zmiana jednego fragmentu musi oddziaływać także na inne elementy sieci. Inwestycja ta musi być rozpatrywana całościowo.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 30 października 2024 r. PWINB w Rzeszowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że działka odwołującej nie graniczy bezpośrednio z działkami nr ewid. [...] i [...], na których usytuowana jest przedmiotowa inwestycja. Działkę nr ewid. [...] od działki nr ewid. [...] oddzielają: działka nr ewid. [...] oznaczona jako W PsIV (rów) oraz działka nr [...] oznaczona jako dr (droga). Z mapy do celów projektowych zgromadzonej w aktach sprawy znak: PINB.5121.13.2024 - dotyczących pozwolenia na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej w R. wynika, że przepompownia ścieków [....] usytuowana jest na działce nr ewid. [...] po stronie wschodniej, natomiast działka nr ewid. [...] znajduje się po stronie północno zachodniej i od działki nr ewid. [...] oddzielają ją ww. działki nr ewid. [...] i [...]. Natomiast działka nr ewid. [...] położona jest po stronie południowej działki nr ewid. [...] i jest w jeszcze większej odległości od działki nr ewid. [...]. Zgodnie z opisem do projektu budowlanego zamiennego, którego fragment dołączono do akt sprawy znak: PINB.5121.13.2024 "obszar oddziaływania obiektu mieści się w całości na działkach, na których została zaprojektowana inwestycja". Z mapy do celów projektowych zgromadzonej w ww. aktach wynika, że zmiany rzędnych studni na kanalizacji oraz przepompowni zostały zaakceptowane i zakwalifikowane jatko nieistotne przez projektanta.
W odniesieniu do argumentacji odwołania wyjaśnił, że nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i nie zostały uwzględnione. Obawa skarżącej o wpływ inwestycji na jej nieruchomość po zmianie rzędnych studzienek (studnia i przepompownia), uzasadniać może stwierdzenie istnienia interesu faktycznego po jej stronie, nie powodującego jednak powstania interesu prawnego w sprawie. Okoliczność oddalenia działki skarżącej od przedmiotowej inwestycji powoduje, że inwestycja nie wpływa na jej uprawnienia właścicielskie.
K.K. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej zmianę i w konsekwencji uchylenie ostatecznej decyzji PINB z 6 maja 2024 r.
Wyjaśniła, że przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania jest decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej w miejscowości R., na terenie nieruchomości o nr ewid. [...], [...] - a więc na działkach znajdujących się w bezpośredniej bliskości należącej do niej działki nr [...] (co wynika z map zalegających w dokumentacji postępowania), a co za tym idzie - ewentualne awarie przepompowni mogą skutkować wybiciem kanalizacji i zalaniem należącej do niej działki nr [...]. Należy mieć w szczególności na uwadze ukształtowanie terenu. Skarżąca wskazała, że jedna z takich sytuacji miała miejsce – sieć kanalizacyjna i przepompownia uległy awarii co skutkowało koniecznością wykonania prac naprawczych. Powyższe potwierdza, że sieć wykonana jest wadliwie. Pozbawienie skarżącej możliwości udziału w postępowaniu skutkowało, że jej uwagi nie zostały wzięte pod uwagę.
To na skutek skarg skarżącej postępowanie naprawcze miało miejsce (inwestycja była prowadzona z naruszeniem zapisów pozwolenia na budowę). Należąca do niej działka znajduje się w odległości zaledwie około 1 metra od obiektu (elementu sieci kanalizacyjnej), którego dotyczyła decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Jest oczywiste, że wszelkie awarie obiektu będą oddziaływać bezpośrednio na teren jej działki (szczególnie ewentualne wybicia sieci kanalizacyjnej). Organ pominął, że działki nr [...] oraz nr [...] i [...] położone są w bardzo bliskiej odległości a ukształtowanie terenu sprawia, że jest narażona na wybicia kanalizacji na działkach [...] lub [...]. Projektowane zmiany przebiegu sieci kanalizacyjnej dochodzą niemalże do samej granicy należącej do niej działki nr [...]. Na skutek zmiany projektu najniższy punkt sieci kanalizacyjnej będzie znajdować się na będącej jej własnością działce nr [...], co stanowi istotną zmianę w stosunku do oryginalnego projektu. Zmiana najniższego punktu prowadzi z kolei do wniosku, że w razie awarii kanalizacji, to na jej działce może dojść do tzw. wybicia kanalizacji, co może prowadzić do wysokich szkód oraz zagrożenia dla życia i zdrowia.
Skarżąca podkreśliła także, że do dokumentacji postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty [....] z 1 września 2023 r. nr 237/2023 (AB.6740.2.72.2023) dołączony jest aneks do projektu budowlanego, a w nim na mapie do celów projektowych oznaczony jest zieloną linią obszar, którego dotyczą zmiany w projekcie. Do obszaru tego została zaliczona m. in. należąca do skarżącej działka nr [...] a zatem została zaliczono do obszaru oddziaływania obiektu.
Skarżąca stwierdziła, że decyzja dotyczy jej interesu prawnego i powinna być uznana za stronę postępowania.
W odpowiedzi na skargę PWINB w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia – ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach
W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które wziął pod uwagę z urzędu.
Skarga dotyczy postanowienia wydanego we wznowionym postępowaniu.
Tryb wznowienia postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym. Wprowadza on wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. Ze względu na wyjątkowość i specyfikę trybu wznowienia, kodeks postępowania administracyjnego przewiduje szczególne jego uregulowanie, zawarte w art. 145-152 k.p.a.
Postępowanie wznowieniowe jest dwufazowe – w pierwszym następuje wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc badanie formalnych podstaw wznowienia, obejmujące przede wszystkim kwestie podmiotowe, zachowania terminu oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a.. Wyłączona tu jest jakakolwiek uznaniowość organu (tak m.in. E. Mzyk w: Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa – Zielona Góra 1994), co oznacza, że w przypadku wskazania przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), które nie przesądza jednak o istnieniu podstaw wznowienia.. Negatywny zaś wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
W przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a ta była podstawą wniosku skarżącej o wznowienie, zasadą jest, że legitymacja wnioskodawcy jest badana dopiero po wznowieniu postępowania w toku właściwego postępowania co do przyczyn wznowienia. Jednakże organ właściwy w sprawie wznowienia może dokonać wstępnej i negatywnej oceny istnienia legitymacji w sytuacji, gdy jest oczywiste, tj. nie wymaga szczegółowej analizy i wglądu w przedmiot sprawy ani przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, że podmiotowi żądającemu wznowienia z powodu jego pominięcia jako strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, nie przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu. W takim wypadku organ jest uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Dotyczy to przypadków oczywistego braku legitymacji, gdy np. wniosek zostaje złożony przez osobę, która z racji braku jakiekolwiek związku ze sprawą, nie może posiadać statusu strony, co jest oczywiste bez merytorycznej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy, bądź też przepisy prawa wyraźnie wskazują strony postępowania. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21.01.2020 r., II SA/Rz 633/19).
W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja zaistniała.
Skarżąca domagała się wznowienia postepowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej na działkach nr ewid. [...], [...] w R., jakie toczyło się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] na wniosek Gminy [...] i zakończyło wydaniem decyzji z dnia 6 maja 2024 r. nr PINB.5121.13.2024.
Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., argumentując, że jako właścicielka działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winna zostać uznana za stronę postępowania.
PINB w [...] postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 r. nr PINB.5121.13.2024 wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia 6 maja 2024 r.
Postępowanie wznowieniowe zakończyło się wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmawiającej uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przepompowni ścieków z siecią kanalizacji sanitarnej na działkach nr ewid. [...] i [...] w R.
Przepis art. 151 k.p.a. określa rodzaje decyzji kończących postępowanie wznowieniowe, stanowiąc w § 1 pkt 1, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której
odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organu i instancji i utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji organy dokonały obszernej analizy interesu prawnego skarżącej, który uzasadniałby jej udział w postepowaniu w zakresie realizacji inwestycji na terenie nieruchomości o nr ewid. [...], [...] w R., wykazując, że działka skarżącej nie graniczy bezpośrednio z działkami [...] i [...], a w konsekwencji - że skarżąca nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją źródłową z dnia 6 maja 2024 r.
Organy wyjaśniły też, że stosownie do art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor a więc w niniejszym przypadku Gmina [...].
Ta właśnie okoliczność jest kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W sytuacji, gdy przepisy prawa – art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane – wyraźnie wskazują stronę postępowania, a wniosek o wznowienie postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. złożył inny niż wymieniony w art. 59 ust. 7 P.b. podmiot, brak było podstaw do wznowienia postępowania. Okoliczność ta nie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i badania przymiotu stron, a zatem postępowanie wznowieniowe na podstawie wniosku skarżącej nie powinno zostać w ogóle wszczęte, w konsekwencji nie mogła zostać też wydana decyzja kończąca to postępowanie.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja PINB w [...] z dnia 30 sierpnia 2024 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 151 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie. Względy legalności wymagają także uchylenia postanowienia PINB w [...] z dnia 24 lipca 2024 r. o wznowieniu postępowania na wniosek skarżącej, jako że zostało ono wydane także z naruszeniem przepisów postępowania w takim stopniu – art. 149 § 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia jest bezprzedmiotowe i na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył to postępowanie.
Sąd odstąpił od orzekania o kosztach, na podstawie art. 210 § 1 P.p.s.a., wobec braku stosownego wniosku skarżącej.