II SA/Rz 1641/22

II SA/Rz 1641/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 196/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a, ust. 7 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2022 r.nr OA.7722.8.4.2022 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr PINB.5160.5.2022; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej A. P. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB"; "organ odwoławczy") z dnia 9 listopada 2022 r. nr OA.7722.8.4.2022 wydane w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.").
Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Dnia 5 kwietnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej: "PINB") przeprowadził czynności kontrolne. W ich trakcie ustalił, że na działce nr [...] przy ul. [....] w K. bezpośrednio w granicy z działką nr [...] usytuowany jest budynek gospodarczy o wymiarach zewnętrznych po obrysie ścian wynoszących 3,51m x 5,97m i wysokości w przedziale 2,76 - 3,30 m (wysokość mierzona od posadzki do membrany dachu). Ustalił także, że przedmiotowy budynek prawdopodobnie posiada niezależną konstrukcję od budynku garażowego na działce nr [...], do którego bezpośrednio przylega. Budynek gospodarczy posiada ściany murowane z bloczków z betonu komórkowego gr 24 cm, natomiast od strony północno-zachodniej ścianę zewnętrzną budynku stanowi mur z bloczków zalewowych betonowych, który został nadbudowany powyżej wysokości 2,20 m bloczkami z betonu komórkowego gr 24 cm. Ściany budynku wewnątrz oraz na zewnątrz zostały wykończone tynkiem cienkowarstwowym. Budynek posiada dach o konstrukcji drewnianej jednospadowy (spadek w kierunku budynku mieszkalnego nr [....]) pokryty blachą trapezową. Zamontowano rynny i rury spustowe z PVC odprowadzające wodę opadową z dachu przedmiotowego budynku. Ponadto PINB ustalił, iż od strony budynku nr [...] w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór okienny, który zamurowano pustakami szklanymi. Wymiary otworu wynoszą 80 x 60 cm. Od strony frontowej w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór o wymiarach w świetle wynoszący 2,25 m x 2,50 m, w którym w dniu kontroli nie było zamontowanej stolarki ani bramy. Wewnątrz obiektu wykonana jest posadzka w postaci wylewki betonowej. Obiekt nie posiada instalacji wewnętrznych. Wewnątrz obiektu składowane były różnego rodzaju sprzęty gospodarcze, rower itp. Przed wejściem do obiektu ułożono betonowe płyty ażurowe. Na połaci dachowej wykonany jest świetlik z falistej płyty poliwęglanowej. Odległość przedmiotowego budynku od ogrodzenia z działką nr ewid. [...] wynosi 3,25 m, natomiast od ogrodzenia z działką nr ewid. [...] wynosi 3,10m. PINB bazując na przedłożonej dokumentacji technicznej ustalił, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany z wykorzystaniem istniejącego muru z bloczków betonowych, który biegnie wzdłuż granicy z działką nr [...], [...] i częściowo pełni funkcję ogrodzenia. Uczestniczący w czynnościach kontrolnych T.P. oświadczył, że początkiem 2020 r. dokonano scalenia działki nr [...] i działki nr [...], w następstwie czego powstała działka nr [...]. Kolejno w marcu 2020 r. w/w działka została podzielona na działkę nr [...], [...], [...]. Do maja 2020 r. był on właścicielem w/w działek. W wyniku darowizny właścicielem działki nr [...] stała się jego córka A.P. T.P. oświadczył, że ok. 2015 r. w miejscu starego ogrodzenia drewnianego wykonano nowe ogrodzenie pełne z bloczków betonowych o wysokości do 2,20 m i grubości 24 cm (na całej długości). W związku z brakiem takiego wymogu nie dokonywano zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowego ogrodzenia. Przy budowie ogrodzenia wykonano również bramę wjazdową, która w ubiegłym roku została wymieniona na nową. T.P. oświadczył, że w związku z zamiarem budowy wiaty gospodarczej zwrócił się do Urzędu Miasta [...] o wytyczne. Został poinformowany, że z racji usytuowania działki w terenie objętym ochroną konserwatorską konieczne jest uzyskanie zgody konserwatora zabytków. W związku z powyższym dnia 24 stycznia 2019 r. zwrócił się o wydanie stosownego pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych obejmujących wyburzenie części ścianki działowej w budynku gospodarczym i budowę nowej wiaty gospodarczej z rozbiórką istniejących wiat. Do przedmiotowego wniosku dołączył projekt budowlany ze stycznia 2019 r. przedstawiający zamierzoną inwestycję, sporządzony przez M.K. (uprawnienia budowlane nr [...]). Po rozpatrzeniu wniosku Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją znak: K-IRN.5142.22.2019.AO z dnia 29 stycznia 2019 r. zezwolił T.P. na rozbiórkę istniejącej wiaty drewnianej i budowę nowej wiaty gospodarczej na działce nr ewid. [...] (obecnie [...]) przy ul. [....] w K., na zapleczu budynku mieszkalnego. Roboty budowlane rozpoczęto w marcu 2019 r., zaś zakończono pod koniec lipca 2019 r. Budowa prowadzona była systemem gospodarczym. Przed rozpoczęciem inwestycji nie uzyskano pozwolenia na budowę, jak również nie dokonano zgłoszenia, gdyż inwestor nie został poinformowany o takiej konieczności. T.P. oświadczył, że był inwestorem budowy przedmiotowego obiektu oraz, że w jego ocenie stanowi on wiatę gospodarczą. Z kolei uczestnicząca w czynnościach kontrolnych A.P. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr [...] od maja 2020 r. i otrzymała ją w takim stanie prawnym i faktycznym w formie darowizny od taty T.P., który był inwestorem robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego obiektu budowlanego. A.P. oświadczyła, że nie uczestniczyła w procesie budowlanym.
PINB ustalił, że na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego nie otrzymano pozwolenia na budowę ani nie dokonano zgłoszenia.
PINB uznał, że ww. budynek stanowi samowolę budowlaną, gdyż przy realizacji budowy przedmiotowego budynku gospodarczego o wymiarach 3,51 m x 5,97 m i powierzchni 20,95 m2 inwestor nie dopełnił obowiązku określonego przez art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.).
W tak ustalonych okolicznościach PINB postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr PINB.5160.5.2022 wstrzymał T.P. - inwestorowi robót, budowę budynku gospodarczego o wymiarach 3,51 m x 5,97 m, na działce nr [...] przy ul. [...] w K., usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia w/w postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej ustalanej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a P.b., a która wyniesie 5000 zł.
Zażalenia na w/w postanowienie złożyli T.P., A.P. oraz W.L reprezentowany przez pełnomocnika adw. W.P.
T.P. oraz A.P. zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, że inwestor robót wykonał na działce nr. ewid [...] budynek gospodarczy, co wymaga pozwolenia na budowę, podczas gdy wykonana została wiata na podstawie zatwierdzonej przez właściwy organ administracyjny, a która wymaga jedynie zgłoszenia, o jakim mowa w art. 30 § 1 P.b. Podnieśli, że w trakcie kontroli T.P. okazał zatwierdzoną przez wskazany mu właściwy organ administracyjny dokumentację oraz projekt techniczny wraz z załącznikami wykonany przez architekta posiadającego zezwolenie na wykonywanie tego typu dokumentacji. Kontrolujący nie stwierdzili, aby wykonanie robót było niezgodne z posiadaną dokumentacją. Skoro właściwy miejscowo i rzeczowo organ administracyjny zatwierdził przedstawiony mu projekt i nie kwestionował założonych w projekcie rozwiązań technicznych i nie stwierdził, że tego typu inwestycja wymaga pozwolenia na budowę, to inwestor uznał, że takiego pozwolenia nie musi uzyskiwać, a wystarczy jedynie dokonać zgłoszenia, o jakim mowa w art. 30 § 1 P.b. i takiego zgłoszenia dokonał. Skoro organ wydał decyzję pozwalając na przeprowadzenie prac rozbiórkowo-budowlanych, to on ponosi ewentualną odpowiedzialność w sytuacji, gdy PINB po wykonaniu inwestycji zakwestionuje zasadność decyzji organu administracyjnego, zatwierdzającego dokumentację techniczną budowy. Zawnioskowali o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Natomiast W.L. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wstrzymaniem budowy budynku gospodarczego o wymiarach 3,51 m x 5,97 m, na działce nr [...] przy ul. [...] w K. i rozpoczęciem procedury jej legalizacji, podczas gdy według niego prawidłowo należało, w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 – dalej "rozporządzenie"), nakazać rozbiórkę tego budynku. Wskazał, że będący przedmiotem postępowania budynek gospodarczy jest zwrócony ścianą z oknami w stronę granicy z działką nr [...] (działka będąca własnością W.L.), a zatem podlega rygorowi określonemu w § 12 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia. Podniósł, że nawet nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zlikwidowanie wspomnianych okien nie zapewni spełnienia warunku odległości 3 m od granicy sąsiedniej działki przewidzianego w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Pas gruntu pomiędzy ww. budynkiem a działką nr [...] jest faktycznie jedynym szlakiem dojazdowym do działki nr [...], a jego zwężenie poprzez budowę tego budynku powinno być rozpatrywane również przez pryzmat § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia, który stanowi, że do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych i że szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m. Zawnioskował o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie rozbiórki ww. budynku gospodarczego.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 9 listopada 2022 r. PWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Prawidłowo w ocenie organu odwoławczego stwierdzono, że roboty budowlane wykonane przez T.P. na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w K. w rozumieniu ustawy P.b. są budową obiektu budowlanego - budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 3,51m x 5,97m, która zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 29 ust.7 pkt 2 P.b. wymagała zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Przedmiotowy obiekt wpisuje się w definicję budynku, gdyż posiada ściany murowane (ściana od strony północno-zachodniej do wysokości 2,20 m stanowi mur ogrodzeniowy), dach oraz posadzkę betonową przenoszącą obciążenia na grunt. Podnoszona przez T.P. i A.P. kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako wiaty, nie znajduje potwierdzenia w zgormadzonym materiale dowodowym. Od strony frontowej w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór o wymiarach w świetle wynoszący 2,25 m x 2,50 m. Od strony budynku nr [...] w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór okienny o wymiarach 0,80 x 0,60m zamurowany pustakami szklanymi. Natomiast w narożu północno -zachodnim (od strony działki nr ewid. [...]) budynku gospodarczego wykonano otwór wentylacyjny. Jako niezasadny organ uznał zarzut W.L. wykonania w ścianie północno-zachodniej od strony działki nr ewid. [...] otworu okiennego.
PWINB uznał, że bezsprzecznym jest, że budowa w/w obiektu nie została zgłoszona do właściwego organu, a realizacja przedmiotowego budynku gospodarczego nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej. Samowolne wykonanie budowy przedmiotowego obiektu budowalnego stanowiło naruszenie prawa, do którego słusznie organ powiatowy zastosował art. 48 P.b. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskowany przez W.L. tryb z art. 51 P.b. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Organ wyjaśnił także, że inwestor uzyskał pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytów z/s w [....] - Delegatura w [...] z dnia 29 stycznia 2019 r. (K-IRN.5142.22.2019.AO) na rozbiórkę istniejących wiat drewnianych i budowę nowej wiaty gospodarczej na działce nr ewid. [...] (obecnie [...]) przy ul. [...] w K., na zapleczu budynku mieszkalnego, zgodnie z projektem budowlanym pod nazwą "Budowa wiaty gospodarczej" sporządzonym przez M.K. (uprawnienia budowlane nr [...]). Projekt przewidywał wykonanie w miejscu przedmiotowego budynku właśnie budynku gospodarczego (tożsame parametry obiektu wykonanego projektowanego), nie zaś wiaty. Zastosowane w projekcie nazewnictwo i klasyfikacja nie są wiążące dla organu, gdyż dokonuje on kwalifikacji wykonanych faktycznie robót w oparciu o ustawę Prawo budowlane. PWINB wyjaśnił, że posiadanie przez inwestora wymaganej prawem decyzji konserwatora zabytków nie zwolniło go z obowiązków wynikających z ustawy Prawo budowlane. Z uwagi na fakt, że działka nr ewid. [...] w dacie budowy (tj. w 2019 r.) jak i obecnie znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków (decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia 22.12.2015 r. znak: UOZ-4.5130.100.2015), budowa budynku gospodarczego zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 2 P.b. - w dacie budowy, a aktualnie ujętego w art. 29 ust.7 pkt 2 P.b. wymagała dokonania zgłoszenia - przy czym do wniosku o decyzję o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Organ zauważył, że inwestor pomimo budowy obiektu o zbliżonych wymiarach i w tej samej lokalizacji powinien przed przystąpieniem do budowy budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 3,51m x 5,97m tj. 20,95 m2, uzyskać zarówno pozwolenie na prowadzenie tych robót od wojewódzkiego konserwatora zabytków, jak również zgłosić zamiar budowy w/w budynku gospodarczego do organu administracji architektoniczno-budowlanej - czego nie dopełnił.
Wobec powyższych ustaleń PWINB uznał, że zasadnie organ I instancji wdrożył procedurę legalizacyjną, w ramach której postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r. umożliwił inwestorowi, legalizację w/w samowoli budowlanej. W dalszej części przedstawił procedurę legalizacyjną i sposób wyliczenia opłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. P. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, niejednostronny i nie naruszający słusznego interesu strony. Zarzuciła błędne przyjęcie, że wiata została wybudowana jako samowola budowlana, skoro dysponuje wyrażonym inwestorowi - poprzedniemu właścicielowi działki - pozwoleniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na budowę w/w obiektu, potwierdzeniem zgłoszenia robót rozbiórkowych starych wiat, zgłoszeniem przystąpienia do budowy nowej wiaty i zgłoszeniem zakończenia jej budowy. Wyjaśniła, że kopia każdego zgłoszenia była wysyłana do Urzędu Miasta w [....], co inwestor traktował jako zgłoszenie właściwemu organowi. Nie spotkało się to z jakąkolwiek reakcją Urzędu, która mogłaby zwrócić uwagę inwestora, że nie dopełnił wymaganych formalności. Błędem było jedynie, że nie dokonał tego na urzędowym formularzu i zaadresował ogólnie do Urzędu a nie do organu administracji architektoniczno-budowlanej, ale organ niewłaściwy w sprawie ma obowiązek przekazać pismo organowi właściwemu. W przedmiotowej sprawie inwestor postąpił zgodnie z informacjami uzyskanymi w urzędzie. Dokonał zgłoszenia, uzyskał zgodę i przystąpił do prac, informując na bieżąco organ o ich postępach. Pozostawał w przekonaniu o prawidłowości postępowania i działał w zaufaniu do organów władzy publicznej.
Skarżąca zarzuciła także dokonanie błędnej kwalifikacji obiektu jako budynku gospodarczego, nie zaś wiaty gospodarczej. Wyjaśniła, że brak ustawowej definicji wiaty powoduje, że interpretacja może być dostosowana indywidualnie do danego stanu faktycznego. Obecna wiata powstała w miejscu starych wiat, które istniały tam kilkadziesiąt (co najmniej 50) lat i jej parametry są zasadniczo zbieżne, z tą różnicą, że poprzednie obiekty były wyższe. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, że w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór okienny zamurowany pustakami szklanymi. Przegrody wykonane z luksferów nie są otworami okiennymi ani oknami. Nie zapewniają możliwości widoku, pełnią funkcję doświetlającą. Wyjaśniła, że jeśli chodzi o "wyburzenie ścianki działowej w budynku gospodarczym" to była to ścianka niezwiązana z istniejącym na sąsiedniej działce nr [...] budynkiem gospodarczym, który nie został naruszony w czasie tych prac. Były to dobudowane sanitariaty służące istniejącej przed wojną restauracji. Części te były w stanie technicznego rozpadu. Podkreśliła też, że odległość przedmiotowego budynku od ogrodzenia z działką sąsiednią nr [...] wynosi 3,10 m. Taki stan istnieje od kilkudziesięciu lat, gdy w ramach dobrosąsiedzkich stosunków właściciele działek porozumieli się co do usytuowania ogrodzenia i bramy na działce W.L. Budowa w/w obiektu w żaden sposób nie zmieniła sytuacji panującej dotychczas w terenie.
Wobec powyższych argumentów skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji oraz o wstrzymanie ich wykonania. Jednocześnie z ostrożności złożyła wniosek o legalizację obiektu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1641/22 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2023 r. W.L. – zastępowany przez pełnomocnika adw. W.P. poparł stanowisko PWINB w Rzeszowie zawarte w odpowiedzi na skargę. Natomiast w piśmie z 4 lutego 2023 r. W.L. poinformował, że T. P. wybudował obiekt bez okien i drzwi zawężając szerokość drogi dojazdowej do dwóch posesji. Roboty te wykonał podczas jego nieobecności, bez pozwolenia na budowę. Dodatkowo budując ww. obiekt obudował rurę gazową, a we wnęce gromadzone są śmieci i odpady, co zwiększa możliwość uszkodzenia rury. Wobec powyższego zawnioskował o wyburzenie obiektu, zapłacenie kary 5000 zł oraz odkrycie rury gazowej, tak by spełnione zostały warunki bezpieczeństwa zapobiegające wybuchowi.
Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r., sygn. II OZ 196/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie A.P. na postanowienie WSA w Rzeszowie z 16 stycznia 2023 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sadu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr PINB.5160.5.2022, którym wstrzymał T.P. - inwestorowi robót, budowę budynku gospodarczego o wymiarach 3,51 m x 5,97 m, na działce nr [...] przy ul. [...] w K., usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia w/w postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej ustalanej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a P.b., a która wyniesie 5000 zł.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sad w całości akceptuje stanowisko organów, iż skarżący na działce na [...] w K. zbudował budynek gospodarczy, a nie wiatę.
Organy prawidłowo oceniły, że roboty budowlane wykonane T.P. na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w K. w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane są budową obiektu budowlanego – budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 3,51m x 5,97m, która zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 2 ww ustawy wymagała zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, za budynek uznaje się taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przedmiotowy obiekt wpisuje się w definicję budynku, gdyż posiada ściany murowane (ściana od strony północno-zachodniej do wysokości 2,20m stanowi mur ogrodzeniowy), dach oraz posadzkę betonową przenoszącą obciążenia na grunt. Podnoszona przez T.P. i A.P. kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako wiaty, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Od strony frontowej w ścianie zewnętrznej wykonany jest otwór o wymiarach 0,80 x 0,60 m zamurowany pustakami szklanymi. Natomiast w narożu północno – zachodnim (od strony działki nr ewid. [...]) budynku gospodarczego wykonano otwór wentylacyjny. Niezasadny jest więc zarzut W.L. wykonania w ścianie północno-zachodniej od strony działki nr ewid. [...] otworu okiennego.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowlanym, do którego znajdują zastosowanie przepisy ustawy, jest budynek, budowla oraz obiekt małej architektury. Definicje pojęć budynku, budowli oraz obiektu małej architektury zostały zawarte odpowiednio w pkt 2, pkt 3 i pkt 4 ww przepisu. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, aby ustalić z jakim rodzajem obiektu budowlanego mamy do czynienia, przepisy te należy rozpatrywać łącznie. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego budynkiem jest taki obiekt budowlany, który spełnia łącznie następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a także posiada fundamenty i dach. Powyższe prowadzi do wniosku, że (a contrario) obiekt budowlany nie posiadający przegród zewnętrznych (ścian), fundamentów bądź dachu lub niezwiązany trwale z gruntem, nie odpowiada ww. definicji i w związku z tym, nie może zostać uznany za budynek (por. m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 1123/07; dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej zwanej CBOSA). Tego rodzaju obiekty są z kolei kwalifikowane do kategorii budowli, której definicję normuje art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, stanowiący, że budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Przepis ten zawiera także przykładowe wyliczenie obiektów budowlanych będących budowlami. W związku z tym, że zaprezentowany tam katalog obiektów ma charakter otwarty, jego zakresem objęte są również inne, niewymienione w nim obiekty budowlane, nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że wiata składająca się z fundamentów, dachu i nieposiadająca ścian, nie może być zaliczana ani do obiektów małej architektury, ani do tymczasowych obiektów budowlanych, nie jest również budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a zatem należy ją zaliczyć do kategorii budowli (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 404/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 572/15; CBOSA).
Przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia "wiata". W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Ponadto w orzecznictwie posiłkowo przywołuje się definicję pojęcia "wiata" zawartą w punkcie 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. 1999 r., Nr 112, poz. 1316 ze zm.), wedle którego została ona określona jako: "pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Dodatkowo w związku z brakiem ustawowej definicji wiaty orzecznictwo odwołuje się do określenia tego obiektu zamieszczonego w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (red. S. Dubisz, t. 4, Warszawa 2003, s. 404), gdzie wiata została określona jako lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym, autobusowym (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1260/12; CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że wbrew stanowisku skarżącego, zasadnie w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowy uznano pogląd organu drugiej instancji, że przedmiotowy obiekt budowlany posiada wszystkie cechy, które w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego pozwalają uznać go za budynek. Przede wszystkim opis i zdjęcia obiektu budowlanego znajdujące się w aktach administracyjnych pozwalają na wyprowadzenie wniosku, że posiada on dach i fundament wiążący go trwale z gruntem. W orzecznictwie sądów administracyjnych cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (por. wyroki NSA z dnia: 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10, 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 773/10; CBOSA). Fundament jest natomiast elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Może on być wykonany z różnych materiałów (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 547/10; CBOSA).
Z kolei odnosząc się do twierdzenia skarżącego co do braku wydzielenia obiektu z przestrzeni przez istniejące przegrody budowlane, to biorąc pod uwagę zgromadzoną w aktach administracyjnych dokumentację fotograficzną trudno przyznać mu rację. Cechą różnicującą budynki od budowli lub obiektów małej architektury jest m.in. wydzielenie z pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane. Przegroda budowlana musi spełniać funkcję wydzielenia z przestrzeni. "Wydzielenie" wskazuje na oddzielenie trójwymiarowej bryły obiektu budowlanego (budynku) od otaczającej go, również trójwymiarowej, przestrzeni. Nie jest to tylko "oddzielenie" jednej części od drugiej. Powyższe powoduje, że wprawdzie przegroda (ściana) nie musi mieć charakteru jednolitego (np. może być z otworami okiennymi, otworami wentylacyjnymi), jednak brakujące elementy przegrody nie mogą zaburzać w obrysie zewnętrznym charakteru wydzielenia bryły budynku z przestrzeni (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt I SA/Go 447/13; CBOSA). W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przyjęto, że przedmiotowy obiekt posiada przegrody ze wszystkich stron, które powodują, że jest on wydzielony z przestrzeni. Zrealizowany obiekt budowlany posiada z każdej swojej strony wydzielenie trwałymi przegrodami budowlanymi. Okoliczność, że w ścianie od strony zewnętrznej pozostawiono wolną przestrzeń o wymiarach 2,25 m x 2,50 m, która służy jako otwór wejściowy do obiektu, nie oznacza braku istnienia przegród ze wszystkich stron i braku wydzielenia obiektu z przestrzeni. Prawidłowo organy uznały, że znajdujące się w ścianach otwory w żaden sposób nie zaburzają charakteru tego wydzielenia, zaś ściany te stanowią trwałe przegrody budowlane. W zrealizowanym przez inwestora obiekcie nie ma ani jednej takiej ściany bocznej, która w całości miałaby charakter otwarty, niczym trwale niezabudowany, co charakteryzuje obiekty uznawane za wiaty.
Zaskarżone postanowienia podlegają uchyleniu, jednak z tego powodu, że organy wadliwie przyjęły, że skarżący nie dokonał prawidłowo zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej budowy budynku gospodarczego, nazwanego wiata w projekcie budowlanym M.K. zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 2 P.b.
Otóż z akt sprawy wynika, że pisma skarżącego adresowane do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków zawiadamiające w marcu 2019 r. o rozbiórce istniejących wiat, o rozpoczęciu budowy wiaty i zakończeniu budowy wiaty były zgodnie z ich treścią wysłane do Urzędu Miasta [...] (prezentaty Urzędu Miasta [...] – zał. nr 6, 7, 8 do protokołu oględzin z dnia 5 kwietnia 2022 r.).
Poza wszystkim, skoro organ architektoniczno – budowlany, tj. Prezydent Miasta [...] już w styczniu 2019 r. dysponował informacją o treści zamierzenia inwestycyjnego skarżącego – UM [...] otrzymał decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 29 stycznia 2019 r., to ww pisma skarżącego (zał. 6, 7, 8 do protokołu z dnia 5 kwietnia 2022 r.) można by potraktować jako zgłoszenie w rozumieniu art. 30 P.b. Brak reakcji organu na te pisma, niewzywanie o brakujące elementy zgłoszenia, np. z art. 30 ust. 2a P.b. nie mogą obciążać skarżącego.
Okoliczności tej sprawy podniesione także w skardze, zdaniem Sądu pozwalają na taką szeroką, korzystną wykładnię przepisów prawa budowlanego.
Racje ma bowiem skarżący, że trudno znaleźć logikę w założeniu, że osoba chcąca wznieść na swojej działce jakikolwiek obiekt bez wymaganego zgłoszenia, czyli w tajemnicy przed organami, których zatwierdzenie jest konieczne, udaje się do urzędu, by dowiedzieć się jakie kroki ma poczynić przed rozpoczęciem prac, następnie przedstawia dokumentację architektoniczno – budowlaną, zwraca się o zgodę do wskazanego organu, a po jej uzyskaniu informuje urząd o poszczególnych etapach prac i wreszcie ich zakończeniu.
Inwestor postąpił zgodnie z informacjami uzyskanymi w urzędzie, do którego zwrócił się o wskazanie ścieżki postępowania. Dokonał zgłoszenia, uzyskał zgodę, przystąpił doprać i informował na bieżąco o ich postępach. Działania jego nie były w żaden sposób kwestionowane, a nawet co najmniej dwukrotnie były kontrolowane przez urzędników zarówno w czasie rozbiórki, jak i budowy. Pozostawał on więc w przekonaniu o ich prawidłowości oraz działał w zaufaniu do organów władzy publicznej. Z całą pewnością gdyby został poinformowany, że zgoda [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie jest wystarczająca, zwróciłby się do właściwego organu bądź nie przystępował do prac rozbiórkowo – budowlanych.
W kontekście skrupulatności skarżącego w dochowaniu warunków z decyzji z dnia 29 stycznia 2019 r. jego twierdzenia o poinformowaniu go o takim sposobie załatwienia sprawy przez urzędnika UM [...] są prawdopodobne. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.