II SA/RZ 1601/24

II SA/Rz 1601/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1, art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
§ 12 ust. 6 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 30 października 2024 r. nr OA.7721.17.10.2024 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 1601/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 30 października 2024 r. nr OA.7721.17.10.2024 w sprawie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy, podczas kontroli w terenie przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") ustalono, że na działce nr ewid. [...] w R. zlokalizowany jest budynek gospodarczy wybudowany około 1960 r. Od strony południowej znajduje się szopa na opał oraz ustęp suchy. Budynek gospodarczy wraz z szopą posiada wymiary - 11,40 m x 4,40 m. Jest to obiekt częściowo murowany, a częściowo wykonany z desek drewnianych. Dach kryty blachą trapezową, jednospadowy, ze spadkiem w kierunku działki własnej. Wody opadowe z dachu odprowadzane są rynnami i rurami spustowymi na teren działki nr ewid. [...]. Odległość budynku gospodarczego od ogrodzenia z działką o nr ewid. [...] wynosi 1,80 m. Ściana obiektu od strony działki nr ewid. [...] jest ścianą pełną bez otworów, częściowo murowana, a częściowo wykonana z desek, przy czym górna część ściany wykonana jest z blachy trapezowej. Organ ustalił, że inwestor dokonał remontu konstrukcji więźby dachowej wraz z pokryciem blachą falistą w maju 2019 r. Dach na budynku gospodarczym był jednospadowy i po remoncie dachu nadal taki pozostał. Organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniami świadków w maju 2019 r. podczas ulewy stary dach na budynku gospodarczym uległ zawaleniu od strony południowej i stąd przebudowa starej więźby dachowej, pokrytej papą. Z zeznań świadków wynika również, że dach budynku gospodarczego był w stanie technicznym, który groził zawaleniem, gdyż krokwie i płatwie były przegnite. Od strony południowej nad szopą na drewno dach uległ zawaleniu. Budynek gospodarczy został zabezpieczony przez inwestora przed działaniem deszczu, wiatru, śniegu.
Po przeprowadzeniu postępowania PINB w [...] decyzją z 5 września 2024 r. nr PINB.5140.1.4.2022 nałożył na inwestorkę M.K. obowiązek wykonania następujących robót budowlanych polegających na dostosowaniu do przepisów techniczno-budowlanych budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] położonej w R. tj.: obcięcie okapu budynku gospodarczego od strony ogrodzenia działki sąsiedniej nr ewid. [...] w R., tak aby została zachowana minimalna odległość 1,5 m okapu od granicy, w terminie do dnia 31 stycznia 2025 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r., Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że budynek gospodarczy na działce nr [...] został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższa działka znajduje się na obszarze, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla tej działki nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Działka składa się z użytków: B, Ps - dlatego w świetle art. 92 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być uznana jako nieruchomość wykorzystywana na cele rolne. Na części działki oznaczonej jako użytek B, znajdują się obecnie budynki: mieszkalny i gospodarczy, które mogły być wybudowane w roku 1960. Organ uznał, że brak jest przeciwwskazań, aby na części działki nr ewid. [...] (na użytku B) można było prowadzić roboty budowlane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z zaświadczenia Burmistrza [...] wynika, że budynek gospodarczy na działce nr ewid. [...] znajduje się na terenie (na użytku B) gdzie można było prowadzić roboty budowlane. Budynek gospodarczy nie stwarza żadnego zagrożenia. Przez ponad 50 lat takie niebezpieczeństwo nie wystąpiło. Ściana budynku gospodarczego od strony działki nr ewid. [...] nie ma otworów okiennych oraz drzwiowych (dokumentacja zdjęciowa przy protokole) a wody opadowe z dachu od strony granicy działek są odprowadzane na działkę nr ewid. [...]. Ponadto na działce [...] brak jest zabudowy (dokumentacja zdjęciowa). Podczas robót remontowych gabaryty budynku gospodarczego nie uległy zmianie. Organ na podstawie dokumentacji zdjęciowej ustalił, że budynek nie był rozbudowywany. Podczas oględzin 14 marca 2024 r. ustalono, że odległość okapu budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] położonej w R. do ogrodzenia działki sąsiedniej nr ewid. [...] w R. wynosi od strony północnej 1,03 m natomiast od strony południowej 1,25 m. Powyższe narusza § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie. Wobec faktu zbyt bliskiej odległości okapu przedmiotowego budynku gospodarczego do granicy z działką sąsiednią, nałożony został obowiązek wykonania robót celem dostosowania obiektu do przepisów techniczno-budowlanych, na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (dalej "P.b. z 1974 r.").
Odwołanie od tej decyzji złożyła T.Z. (dalej: "skarżąca", "odwołująca") domagając się jej zmiany poprzez nakazanie rozbiórki należącego do M.K. budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...], ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołująca wskazała na dokonanie błędnych i nieprawidłowych ustaleń, opartych na niewystarczających dowodach. Organ nie ustalił czy dokonane w obrębie budynku prace stanowią samowolną rozbudowę czy remont. W jej ocenie przedmiotowe prace stanowią samowolę budowlaną. Nie zgodziła się z ustaleniami, że budynek gospodarczy wybudowany został w latach 60. Według niej powstał w okresie, gdy Urząd Miejski [....] rejestrował pozwolenia na budowę, czyli po 1973 r. Ponadto przyjęte przez PINB wymiary nie zostały zweryfikowane a organ opiera się na dotychczasowych ustaleniach podając błędną odległość budynku od granicy z jej działką. Podała, że wymagana przepisami odległość budynku od granicy nie została zachowana. Dla działki na której znajduje się budynek nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a możliwość zastosowania przepisów, według których od okapu budynku do granicy jest odległość co najmniej 1,5 m istniałaby tylko wtedy, gdyby na takie rozwiązania pozwalał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podważyła ustalenia, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie stwarza zagrożenie. Budynek ten obłożony jest luźno przytwierdzonymi dyktami i innymi materiałami, w tym blachami, co stwarza zagrożenie nie tylko ludziom i mieniu znajdującym się na jej nieruchomości, ale również na działce M.K.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 30 października 2024 r. PWINB w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji ustalił stan faktyczny w sposób należyty i wystarczający.
Przepisy P.b. z 1974 r., zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane mają zastosowanie w sprawie budowy obiektu zrealizowanej samowolnie tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Na podstawie przepisów P.b. z 1974 r. istnieje możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części, jeżeli nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu jego rozbiórki na podstawie art. 37 tej ustawy. Organ zaznaczył przy tym, że ocenę wykluczenia bądź potwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy organy nadzoru budowlanego winny dokonywać z uwzględnieniem stanowiska NSA zawartego w uchwale z 16 grudnia 2013 r. sygn. II OPS 2/13. Zgodnie z tą uchwałą, przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Organ powołał się na dokonane przez PINB ustalenia, że działka o numerze [...] położona w obrębie ewidencyjnym R., znajduje się na obszarze, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla tej działki nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Ww. działka składa się z użytków: B, Ps (w świetle art. 92 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być uznana za nieruchomość wykorzystywaną na cele rolne). Na części działki oznaczonej jako użytek B, znajdują się obecnie budynki: mieszkalny i gospodarczy, które mogły być wybudowane w roku 1960. Brak jest przeciwwskazań, aby na części działki nr ewid. [...] (na użytku B) można było prowadzić roboty budowlane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nadto budynek gospodarczy nie stwarza żadnego zagrożenia. Przez ponad 50 lat takie niebezpieczeństwo nie wystąpiło. Ściana budynku gospodarczego od strony działki nr ewid. [...] nie ma otworów okiennych oraz drzwiowych a wody opadowe z dachu od strony granicy działek są odprowadzane na działkę nr ewid. [...]. Ponadto brak jest zabudowy na działce [...]. Podczas robót remontowych gabaryty budynku gospodarczego nie uległy zmianie. Z akt sprawy oraz ustaleń organu I instancji wynika, że w przedmiotowej sprawie nie występuje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. W rozpatrywanym przypadku nie zachodzi zatem okoliczność wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. z 1974 r.
PWINB zauważył natomiast, że w przedmiotowej sprawie okap dachu wystaje poza budynek gospodarczy i znajduje się w odległości 1,03-1,25 m od działki sąsiedniej o nr ewid. [...]. Wyjaśnił, że mimo, że roboty związane z remontem dachu przedmiotowego budynku wykonane zostały w 2019 r. to rozpatrywanie oddzielnie kwestii możliwości legalizacji budynku gospodarczego i oddzielnie dachu tego budynku byłoby sztucznym dzieleniem jednego obiektu budowlanego. Remontowany dach jest związany z zasadniczym obiektem budowlanym, to jest budynkiem gospodarczym i jako taki dzieli on los tego obiektu budowlanego. Tym samym także w odniesieniu do tych części obiektu budowlanego zastosowanie będą miały przepisy P.b. z 1974 r.
Wskazał, że w przedmiotowym przypadku dopuszczalna minimalna odległość 1,5m okapu od granicy określona jest w § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie nie jest zachowana.
W rozpatrywanej sprawie istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami poprzez nakazanie właścicielowi obiektu wykonania niezbędnych zmian i zabezpieczeń tj. obcięcie okapu budynku gospodarczego od strony ogrodzenia działki sąsiedniej nr ewid. [...] w R., tak aby została zachowana minimalna odległość 1,5 m okapu od granicy. Należy zatem na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. doprowadzić przedmiotowy budynek do stanu zgodnego z prawem poprzez nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych zawartych w zaskarżonej decyzji. Z tej przyczyn organ odwoławczy uznał zaskarżoną decyzję organu powiatowego za prawidłową i uzasadnioną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T.Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji i wznowienie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...] w R. oraz o rozważenie stwierdzenia nieważności decyzji lub uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżąca zwróciła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła:
1. wydanie decyzji bez podstawy prawnej a mianowicie brak jej wskazania przez organ oraz powołanie się w uzasadnieniu decyzji na "art. 40 ustawy Prawa budowlanego 1974 r." (str. 3) tj. ustawy uchylonej dnia 1 stycznia 1995 r., zaś aktualny art. 40 Prawa budowlanego ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz. U. 2024, poz. 725) nie odnosi się do przedmiotowego stanu faktycznego, co skutkowało tym, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2. naruszenie prawa materialnego - art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., poprzez przyjęcie, że skoro PINB nie posiada w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę budynku w latach 1973- 2003 oraz posiada zdjęcia z lat 2005, 2009, 2012, 2013, 2016-2017 to zdaniem organu budynek gospodarczy powstał w 1960 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, co jest błędne. Organ nie posiada zdjęć budynku w okresie od 1960 r. do 2005 r. a skarżąca już w odwołaniu wskazała, że budynek powstał w okresie gdy Urząd Miejski w [....] rejestrował pozwolenia na budowę, czyli po 1973 r. a czego organ nie ustalił i przyjął bezzasadnie, że winny być stosowane przepisy nieobowiązujące;
3. naruszenie prawa materialnego - § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie wystarczającym jest usunięcie przez M.K. okapu pomimo tego, że wymagana przepisami prawa odległość budynku od granicy budynku nie została zachowana, ponieważ jak ustalił sam PINB, dla działki na której znajduje się budynek nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, więc możliwość zastosowania przepisów, według których od okapu budynku do granicy jest odległość co najmniej 1,5 m istniałaby wyłącznie wtedy, gdyby na takie rozwiązania pozwalałby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma;
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak przeprowadzenia oględzin i pomiarów, jak również pominięcie istotnej okoliczności, że budynek ten nie tylko jest posadowiony za blisko działki skarżącej, ale przede wszystkim zagraża życiu i zdrowiu, powodując niebezpieczeństwo dla ludzi oraz mienia znajdujących się na nieruchomości, na której jest posadowiony jak i nieruchomości sąsiedniej;
5. naruszenie prawa procesowego, a to art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność, że wystarczającym jest jedynie obcięcie okapu, pomimo tego że budynek został posadowiony bez wymaganych przepisów, jak również zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia;
6. naruszenie art. 107 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, dlaczego organ odmówił twierdzeniom skarżącej o posadowieniu budynku gospodarczego po 1973 r. oraz zagrożeniu dla życia i zdrowia wiarygodności i mocy dowodowej;
7. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ powinien był zmienić decyzję w ten sposób, żeby nakazać M.K. rozbiórkę całego budynku gospodarczego położonego na działce ew. [...] położonego w R., ewentualnie winien uchylić zaskarżoną decyzję i zwrócić sprawę do ponownego rozpoznania przez PINB.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad i uchybień wskazanych w art. 145 § 1 P.p.s.a., co przesądza o oddaleniu skargi.
Decyzja ta dotyczy legalności budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] w R. W postępowaniu określono szacunkową datę powstania tego obiektu – ok. 1960 r.. Niesporne jest zakwalifikowanie go jako obiektu budowlanego wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę.
Nie ulega również wątpliwości, że inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach (w tym dokumentacja fotograficzna) potwierdza też stanowisko organów, że nie doszło do rozbudowy obiektu, a jedynie remontu dachu, który groził zawalenie,
W świetle tych okoliczności organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., przepisu art. 48 (tj. przepisu normującego postępowanie legalizacyjne w sprawie samowolnej budowy obiektów budowlanych, na realizację których wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wskazano w ww. regulacji, do takich obiektów stosuje się "przepisy dotychczasowe". Nie ulega wątpliwości, że przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane są przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Zasadą wynikającą z tych przepisów jest legalizacja samowoli budowlanej, a przymusowej rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, które:
1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami z o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powodują lub w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 40, który stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Zastosowanie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga zatem stwierdzenia przesłanek przewidzianych w pkt 1 i 2 tego przepisu, przy czym zaistnienie choćby jednej ze wskazanych przesłanek, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu.
W odniesieniu do przesłanki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 P.B. z 1974 r. należy wskazać, że uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
W rozpoznawanej sprawie organ poczynił ustalenia w zakresie przeznaczenia terenu, z których wynika, że obecnie dla terenu obejmującego działkę nr [...] w R. nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie została tez wydana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy.
Na podstawie ewidencji gruntów ustalono, że działka nr [...] składa się z użytków: B oraz Ps i nie może być uznana za nieruchomość wykorzystywana na cele rolne. Na części obejmującej użytek ozn. "B" znajdują się obecnie: budynek mieszkalny oraz będący przedmiotem postępowania budynek gospodarczy.
Te ustalenia stanęły u podstaw stanowiska organów, że nie zaistniała przesłanka z art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. do orzeczenia rozbiórki.
Słuszne jest również stanowisko Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że w sprawie tej nie zaistniała przesłanka z art. 37 ust. 1pkt 2 P.b. z 1974 r. Organ ten wywiódł, że choć usytuowanie istniejącego budynku gospodarczego narusza normy odległościowe - wynikające z obecnie obowiązującego przepisu § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakazujące sytuowanie budynku w odległości od granicy działki budowlanej nie mniejszej niż 1,5 m do okapu lub gzymsu, zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni – z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, to jednak nie zachodzi niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, które to okoliczności stanowią warunek nakazania rozbiórki obiektu z art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r.
Sąd podziela konkluzję organu odwoławczego w tym zakresie.
Prawidłowo też została przeprowadzona analiza kwestii niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Słusznie argumentuje organ II instancji, że aby nakazać rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. organ nadzoru budowlanego w sposób nie budzący wątpliwości musi wykazać realne zagrożenie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia badanego obiektu budowlanego i podać w czym to zagrożenie upatruje.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne" (wyrok WSA w Kielcach z dnia 8.07.2010 r., sygn. akt II SA/Ke 325/10).
Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. znajdzie uzasadnienie tylko wtedy, gdy stwierdzonych pogorszeń czy zagrożeń, o których mowa w tym przepisie nie da się usunąć w trycie art. 40 tej ustawy.
Zgodnie z ustaleniami organu I instancji budynek gospodarczy nie stwarza żadnego zagrożenia i jak podkreśla PWINB, przez ponad 50 lat takie niebezpieczeństwo nie wystąpiło. Ściana budynku gospodarczego od strony działki ewid. [...] nie ma otworów okiennych oraz drzwiowych a wody opadowe z dachu od strony granicy działek są odprowadzane na działkę nr ewid. [...]. Ponadto brak jest zabudowy na działce nr [...]. Podczas robót remontowych gabaryty budynku gospodarczego nie uległy zmianie.
Kwestia ta ma zdaniem Sądu istotne znaczenie w sytuacji gdy " samo wystąpienie jednej z okoliczności wymienionej w art. 37 ust. 1 pkt 2, tj. niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje.
Słuszny jest wobec tego pogląd, że zgodnie z art. 40 P.b. z 1974 r. istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami poprzez nakazanie właścicielowi obiektu wykonania niezbędnych robót budowlanych. Zostały one wskazane w decyzji organu I instancji i obejmują obcięcie okapu budynku gospodarczego od strony ogrodzenia z działką skarżącej, która jest niezabudowana.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy stwierdzić, że wadliwość prowadzonego postępowania, w tym niedostateczne wyjaśnienie sprawy były na bieżąco korygowane przez organ odwoławczy w postępowaniu instancyjnym (PWINB 3-krotnie uchylał rozstrzygnięcia organu I instancji, kwestionując również tryb zastosowanych przepisów – decyzje kasacyjne z 21.10.2022 r. i 14.05.2024 r., postanowienie z 6.06.2023 r.).
Nie mogły też podważyć legalności zaskarżonej decyzji argumenty skargi kwestionujące prawidłowość ustalenia daty budowy spornego obiektu.
Nawet gdyby przyjąć, że nie miało to miejsca ok. 1960 r., a po 1973 r., jak usiłuje wykazać skarżąca, nie zmienia to oceny prawnej w przewidywanej sprawie. Stosowane z mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. – art. 37 i art. 40 mają bowiem zastosowanie do wszystkich obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a więc wybudowanych pod rządami regulacji z 1974 r., ale też wcześniejszych przepisów budowlanych– z 1928 r. i z 1961 r.
Osobiste odczucia czy przekonanie skarżącej co do konieczności rozbiórki objętego postępowaniem obiektu nie mogły zatem przełożyć się na kwestię niezgodności z prawem wydanych rozstrzygnięć.
Z wszystkich tych przyczyn Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.