II SA/Rz 160/23

II SA/Rz 160/23 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 294
art. 5, art. 6, art. 10
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2023 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na czynność Starosty [...] w przedmiocie przydzielania dyżurów radcom prawnym do pełnienia dyżurów nieodpłatnej pomocy prawnej - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę; II. zwrócić M.S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
M.S. (dalej określany jako: "skarżący"), powołując się na art. 50 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na czynność Sekretarza Powiatu [...] polegającą na przydzielaniu dyżurów radcom prawnym wskazanym przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] do pełnienia dyżurów nieodpłatnej pomocy prawnej w Powiecie [...] w 2022 r., począwszy od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.
Zaskarżając powyższą czynność skarżący zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 294; dalej zwana: "ustawą") oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez rażące naruszenie zasady zapewnienia równomiernego udziału wszystkich wyznaczonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] radców prawnych do wykonywania dyżurów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w Powiecie [...] w roku 2022 r. i na tej podstawie wniósł o uznanie tych czynności za niezgodne z prawem.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że podstawą prawną działania Sekretarz Powiatu w kwestii przydzielania dyżurów jest art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z kolei art. 8 ust 1 ustawy stanowi, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie. W art. 8 pkt 3 ustawa określa przeciętny wymiar czasu w jakim odbywają się porady, tj. 5 dni w tygodniu podczas dyżuru trwającego co najmniej 4 godziny dziennie, z wyłączeniem dni, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1920). Natomiast w art. 10 mowa jest o porozumieniach, które powiat corocznie zawiera z okręgową radą adwokacką i radą okręgowej izby radców prawnych właściwymi dla siedziby władz powiatu w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu. Przepis ten zobowiązuje Okręgowe Rady Adwokackie lub Rady Okręgowych Izb Radców Prawnych do imiennego wskazywania adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców, którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, uwzględniając dni oraz, jeśli to możliwe, godziny, w których planuje się dyżury, a także specjalizację dyżurów.
Skarżący wyjaśnił, że w celu wskazania Staroście odpowiednio adwokatów lub radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej Okręgowa Rada Adwokacka lub Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, z powodu ilości chętnych przewyższającej zapotrzebowanie, organizują losowania, w ramach których wyłaniani są i zgłaszani do Starostwa radcowie prawni i adwokaci. Jak podał, każdego miesiąca 2022 r. Sekretarz Powiatu [...] przydziela poszczególnym wykonawcom w harmonogramie należną im ilość dni dyżurów. Podniósł, że pomimo tego, że ustawa nakazuje rozdzielać dyżury w sposób równomierny, Sekretarz Powiatu przydziela je według własnego uznania, w ten sposób, że skarżącemu przydzielano 2 dyżury a pozostałym dwóm radcom po 4-5 dyżurów w każdym miesiącu, co przekładało się na znaczące różnice w uzyskiwanym dochodzie.
W ocenie skarżącego, czynność przydzielenia przez Sekretarz Powiatu wyznaczonym do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej określonej ilości dyżurów, charakteryzuje się jednostronnością i jest wykonywaniem prawa publicznego, na co wskazuje przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. Równomierne przydzielanie dyżurów wykonawcom, o którym mowa w ww. art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, jest urzeczywistnieniem uprawnienia radcy prawnego do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Posiada ono cechy władczej formy działania administracji publicznej, stanowi więc akt, lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków. Skarżący podkreślił, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie nie wymaga się, aby przepisy prawa materialnego wskazywały w sposób wyraźny i bezpośredni na decyzyjną formę załatwiania danej sprawy. Uznaje się za wystarczające określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy, np. "przydziela". Ponadto zakłada się domniemanie konkretyzacji normy prawnej w drodze decyzji administracyjnej.
Zdaniem skarżącego zaskarżone czynności Sekretarz Powiatu są czynnościami z zakresu administracji publicznej, stanowią one rozstrzygnięcie o charakterze administracyjnym i jest dopuszczalne ich skontrolowanie przez Sąd, w związku z czym wniósł o stwierdzenie, że czynności te zostały dokonane z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie, a w dalszej kolejności o oddalenie skargi. Organ zaznaczył na wstępie, że skarga powinna dotyczyć aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Jak wyjaśnił, Powiat [....] zawarł ze skarżącym umowę, na podstawie której skarżący zobowiązał się za wynagrodzeniem do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Zatem roszczenia pomiędzy stronami umowy należą do kognicji sądów powszechnych, co jednoznacznie wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Jak zwrócił uwagę organ, ustawodawca w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej nie wprowadził żadnych elementów publicznoprawnych, co powoduje, że poruszana przez skarżącego problematyka stanowi klasyczną sprawę cywilnoprawną i nie ma miejsca na rozstrzygnięcia administracyjne. Żadna czynność w rozumieniu norm prawa administracyjnego nie została podjęta.
Zdaniem organu literalne brzmienie przepisu art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy przesądza, że zapewnienie równomiernego udziału adwokatów i radców prawnych oznacza taką samą liczbę godzin przydzielonych adwokatom i radcom prawnym, a nie jak twierdzi skarżący równomierny przydział godzin radcom prawnym, czy też równomierny przydział dyżurów adwokatom. Organ podkreślił również, że liczba dyżurów przydzielonych skarżącemu wynikała z umowy zawartej przez niego z Powiatem [...], która określała, że skarżący będzie pełnił dyżur w poniedziałki w godz. 7.30 - 11.30 zgodnie z harmonogramem pracy wykonawców, uzgodnionym na dany miesiąc przez zamawiającego (Powiat) ze wszystkimi stronami umowy. Jak wyjaśnił, punkt nieodpłatnej pomocy prawnej działał w 2022 r. w godzinach 7.30. - 15.30. Praca punktu była podzielona na świadczenie pomocy prawnej od 7.30. do 11.30. przez radców prawnych i adwokatów oraz od 11.30. do 15.30. dla organizacji pozarządowych. Równomierny udział adwokatów i radców prawnych oznaczał, że przedstawiciele jednej korporacji (adwokaci) będą świadczyć usługi w jednym tygodniu, natomiast przedstawiciele drugiej (radcy prawni) w kolejnym tygodniu i tak na przemian. Ustalane comiesięcznie harmonogramy uwzględniały wnioski radców prawnych i adwokatów w związku z licznymi zajęciami przedstawicieli obu zawodów i nie przybierały nawet formy pisemnej, albowiem uzgodnienia dotyczyły tylko tygodni, w których pełnią dyżury poszczególni prawnicy. Natomiast w każdym tygodniu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej radcy prawni, czy też adwokaci pełnili dyżury zgodnie z zawartymi umowami, co w praktyce oznaczało, że skarżący sprawował dyżur w co drugi poniedziałek w godz. 7.30. - 11.30. Organ zaznaczył, że harmonogram był uzgadniany pomiędzy stronami, a w rzeczywistości była to ustna umowa pomiędzy prawnikami dotycząca tego, w którym tygodniu usługi świadczyć będzie konkretna korporacja zawodowa i nie miał żadnego charakteru władczego ze strony Powiatu, czy Sekretarz Powiatu.
Nadto organ zwrócił uwagę, że skarżący w pierwszej części pisma składa skargę na czynności A.C. - Sekretarz Powiatu, a nie organu administracji publicznej, co również wskazuje na brak właściwości sądu administracyjnego.
Końcowo organ podał, że sprawa była już przedmiotem orzekania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, gdyż postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Rz 178/22, Sąd odrzucił skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, które dotyczyło tej samej sprawy. Organ zaznaczył, że w postanowieniu tym Sąd poddał w wątpliwość zasadność ewentualnie złożonej przez skarżącego skargi na nieistniejącą decyzję Sekretarza Powiatu.
W piśmie z dnia 13 lutego 2023 r., skarżący odnosząc się do twierdzeń organu podniósł, że skoro zasada równomierności ma być, według ustawy, stosowana względem dwóch grup równorzędnych podmiotów, radców i adwokatów, to tym bardziej dotyczy ona członków jednej z tych grup i powinna być wobec nich stosowana. Ponadto zaznaczył, że organ pomija fakt, że nie da się dochodzić roszczeń odszkodowawczych z kontraktu, którego podstawą jest umowa niezawierająca elementu istotnego, jakim powinno być podanie ilości mających być pełnionych dyżurów. Jak wskazał, nieprawdą jest, że liczba przydzielanych mu dyżurów wynika z tej umowy. W umowie podano tylko, że skarżący będzie wykonywał dyżury w poniedziałki od 7:30 do 11:30 zgodnie z harmonogramem pracy wykonawców uzgodnionym na dany miesiąc przez zamawiającego ze wszystkimi stronami umowy. Podkreślił, że ilości dyżurów nigdy nie były z nim uzgadniane, a dowiadywał się o nich każdorazowo na początku miesiąca, gdy podawano do wiadomości harmonogram dyżurów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, bowiem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu.
Czyniąc zadość powyższemu, wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3 – 5 P.p.s.a.
Zgodnie z ww. art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do § 2a ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl § 3 przywołanego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Nie każda zatem działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi Sąd doszedł do przekonania, że podlega ona odrzuceniu, gdyż wskazany przez skarżącego przedmiot skargi nie mieści się w katalogu zaskarżalnych do sądu administracyjnego form działania organów.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa stanowi pokłosie i ma bezpośredni związek ze sprawą o sygn. akt II SAB/Rz 178/22. W sprawie tej postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 r. tut. Sąd odrzucił skargę M.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. Jak wynika z treści ww. postanowienia, odwołanie to miało dotyczyć "decyzji Sekretarz A.C. podejmowanych w imieniu Starosty [...], w ramach realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, dotyczących comiesięcznego wyznaczania dyżurów podmiotom świadczącym nieodpłatną pomoc prawną". Ponieważ skarżący nie określił w sposób jednoznaczny przedmiotu zaskarżenia, a skierowanego do niego wezwania w zakresie sprecyzowania skargi nie wykonał należycie, w sprawie o sygn. akt II SAB/Rz 178/22 Sąd przyjął, że przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od bliżej nieokreślonej decyzji. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem zaskarżenia uczynił natomiast ww. czynność Sekretarza Powiatu [...] w przedmiocie przydzielania dyżurów radcom prawnym do pełnienia dyżurów nieodpłatnej pomocy prawnej. Jednocześnie jako organ wskazany został Starosta [....]. Z okoliczności podanych przez skarżącego wynika, że przy dokonywaniu tych uzgodnień Starosta posługiwał się Sekretarzem Powiatu.
Z uwagi na tak sformułowany przedmiot skargi należało więc ocenić charakter wskazanej czynności, co da odpowiedź na pytanie czy czynność ta mieści się w zakresie zaskarżalnych do sądu administracyjnego aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., to formy działania organu, które mają charakter zewnętrzny i publicznoprawny, są skierowane do indywidualnego podmiotu oraz dotyczą uprawnień lub obowiązków tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, muszą być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Należy wobec tego wskazać, że zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej reguluje wymieniona wcześniej ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Nieodpłatnej pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski (art. 5 ust. 1 ustawy). Adwokat lub radca prawny udziela nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z powiatem (art. 6 ust. 1 ustawy). Umowa zawiera w szczególności: 1) wskazanie miejsca i czasu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej; 1a) informację o możliwości wydłużenia, na żądanie starosty, czasu trwania dyżuru do co najmniej 5 godzin dziennie, w przypadku, o którym mowa w art. 8 ust. 6, w ramach wynagrodzenia, o którym mowa w pkt 2; 2) określenie wynagrodzenia za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej; 3) określenie sposobu korzystania z lokalu, w którym będzie usytuowany punkt; 4) wskazanie niezbędnych urządzeń technicznych, w tym zapewniających dostęp do bazy aktów prawnych umożliwiający udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej; 5) zasady zapewniania dostępu do bazy aktów prawnych umożliwiającego udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej; 6) zasady zapewniania przez adwokata lub radcę prawnego zastępstwa w przypadku, gdy nie będzie on w stanie osobiście udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej; 6a) sposób organizowania w punkcie spotkania z mediatorem, o którym mowa w art. 8 ust. 12 pkt 1; 6b) w przypadku określenia specjalizacji, o której mowa w art. 8 ust. 9, wskazanie specjalizacji nieodpłatnej pomocy prawnej udzielanej podczas poszczególnych dyżurów; 7) zasady jej rozwiązania (art. 6 ust. 2 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, powiat corocznie zawiera z okręgową radą adwokacką i radą okręgowej izby radców prawnych właściwymi dla siedziby władz powiatu porozumienia w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, określające w szczególności: 1) liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia równomiernego udziału adwokatów i radców prawnych w wykonywaniu tego zadania, w tym z zakresu nieodpłatnej mediacji; 2) zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych do imiennego wskazywania adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców, którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, uwzględniające dni oraz, jeśli to możliwe, godziny, w których planuje się dyżury, a także specjalizację dyżurów; 3) zasady wynagradzania adwokatów i radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej; 4) zasady wykorzystania urządzeń technicznych w punkcie.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] września 2021 r. zostało zawarte porozumienie w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze Powiatu [...] pomiędzy Powiatem [....] a Radą Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Zgodnie z § 7, porozumienie zostało zawarte na czas określony od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. W § 2 ust. 2 porozumienia wskazano w jakich dniach i godzinach będzie funkcjonował punkt nieodpłatnej pomocy prawnej obsługiwany przez radców prawnych. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 8, Okręgowa Izba Radców Prawnych zobowiązała się w terminie do 30 listopada 2021 r. do przedłożenia Powiatowi imiennych wykazów radców prawnych oraz ich zastępców, którzy będą udzielali nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Listę wyznaczonych radców prawnych (wśród nich skarżącego) Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] przekazała Staroście za pismem z dnia 2 grudnia 2021 r.
Z kolei w Zarządzeniu Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r. w sprawie określenia powiatowego lokalu, w którym będą usytuowane punkty nieodpłatnej pomocy prawnej oraz harmonogramu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w tym nieodpłatnej mediacji, w Powiecie [...], w § 3 ust. 1 ustalono harmonogram udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w tym nieodpłatnej mediacji w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej, wskazując, że dla Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] oraz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] będzie to miało miejsce: od poniedziałku do piątku w godz. od 7:30 – do godz. 11:30.
Natomiast w dniu 7 grudnia 2021 r. skarżący, jako jedna z osób wyznaczonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, zawarł z Powiatem [...] umowę cywilnoprawną, w której zobowiązał się do udzielania za wynagrodzeniem nieodpłatnej pomocy prawnej w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w poniedziałki od godz. 7:30 do godz. 11:30, zgodnie z harmonogramem pracy wykonawców, uzgodnionym na dany miesiąc przez zamawiającego (Powiat) ze wszystkimi stronami umowy.
Z powyższego wynika, że przydzielanie ilości dyżurów pełnienia nieodpłatnej pomocy prawnej, które kwestionuje skarżący, to nic innego jak ww. harmonogram pracy wykonawców umów. Zdaniem Sądu taki harmonogram nie stanowi zaskarżalnej do sądu administracyjnego czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie ma on charakteru publicznoprawnego i nie dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z definicją zamieszczoną w Słowniku Języka Polskiego, PWN, harmonogram jest to opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia. Z kolei w Wielkim Słowniku Języka Polskiego, harmonogram zdefiniowano jako plan prac związanych z wykonywaniem jakiegoś większego zadania, uwzględniający kolejność poszczególnych prac i terminy ich wykonania. Harmonogram to inaczej grafik, rozkład, plan.
Przy czym należy zwrócić uwagę, że w opisanym stanie sprawy mamy do czynienia z dwoma "rodzajami" harmonogramów. W zarządzeniu Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r. Nr [...], również mowa jest o harmonogramie, który dotyczy udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w tym nieodpłatnej mediacji w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej, jednakże nie jest on tym, z którego wynika przydział godzin dyżurów poszczególnym radcom prawnym i adwokatom. Harmonogram, o którym mowa w ww. zarządzeniu Starosty stanowi jedynie ogólne wskazanie i podział dni oraz godzin dla Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] oraz organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, w jakich przez podmioty te ma być udzielana nieodpłatna pomoc prawna.
Ze skargi jednoznacznie wynika, że skarżący kwestionuje ilość przyznawanych mu dyżurów pełnienia nieodpłatnej pomocy prawnej w stosunku do innych radców prawnych wyznaczonych do pełnienia tych dyżurów, a więc w tym wypadku chodzi o harmonogram nazywany w umowie, jaką skarżący zawarł z Powiatem [...] "harmonogramem pracy wykonawców". Jak wskazał organ, ustalany na dany miesiąc harmonogram pracy wykonawców w praktyce stanowił ustną umowę pomiędzy radcami prawnymi i adwokatami, dotyczącą tego, która korporacja zawodowa będzie świadczyła usługi w danym tygodniu. Kwestionowany harmonogram stanowił wyraz tych ustaleń, co zatem oczywiste nie mógł stanowić władczej formy działania organu administracji publicznej w tym zakresie. Nie przewidują tego zresztą przepisy prawa – zarówno ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, jak również żadnej innej ustawy. Formę harmonogramu porządkującego kwestię pełnienia dyżurów przez poszczególnych radców prawnych i adwokatów wprowadzały postanowienia umowy cywilnoprawnej, jaką zawarł skarżący i na podstawie której zobowiązał się do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w miejscu i w sposób w niej wskazanych, w czasie wynikającym z uzgodnień dokonanych ze wszystkimi wykonawcami takich umów. Nie można zatem twierdzić, że ustalenia takiego harmonogramu dotyczą uprawnień i obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa.
Z powyższego wynika, że wskazany przez skarżącego przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu zaskarżalnych do sądu administracyjnego aktów i czynności, dlatego nie może zostać objęty kontrolą tego sądu. Nienależyte wykonanie umowy przez jej strony pozostaje zaś w zakresie stosunków cywilnoprawnych podlegających kognicji sądów powszechnych. Precyzja sformułowań umowy nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia dla oceny charakteru czynności będącej realizacją tej czynności prawnej.
Z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd zobligowany był do odrzucenia skargi, jako dotyczącej sprawy niemieszczącej się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Natomiast o zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Końcowo Sąd wskazuje, że skarga na bezczynność Starosty [...] w sprawie przekazania odwołania do organu drugiej instancji została zarejestrowana pod odrębną sygnaturą i w przypadku stwierdzenia jej dopuszczalności będzie stanowiła przedmiot odrębnych rozważań.