II SA/RZ 1598/23

II SA/Rz 1598/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 1, art. 82 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2023 r. nr SKO.4170/86/2022 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia - skargę oddala -
Uzasadnienie
Decyzją z 31 maja 2023 r. nr SKO.4170/86/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie, na skutek odwołania R. K. (dalej: "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [....] z 2 listopada 2022 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.".
Do Wójta wpłynął wniosek od P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej również: "Spółka", "Inwestor") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Elektrociepłownia na biogaz
o mocy elektrycznej do 1,5 MW w gminie [....], miejscowości C.".
Organ wskazał, że opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem wymienionym w § 3 ust. 1 pkt. 45, pkt 52 lit. b i pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przeprowadzenie w jego wypadku procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest konieczne, jak uznali Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Rzeszowie w opinii z 2 października 2017 r. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w [....] w opinii z 29 września 2017 r. W związku z powyższym, postanowieniem z 5 października 2017 r. Wójt nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia takiej oceny, określając jednocześnie zakres raportu. Ze względu na to, że ustalono, że planowane przedsięwzięcie posiadać będzie instalacje, które wymagają pozwolenia zintegrowanego, wystąpiono do Starosty [...], który opinią z 13 grudnia 2017 r. uznał, że istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla w/w przedsięwzięcia, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego postanowieniem z 27 grudnia 2017 r. Wójt uchylił swoje wcześniejsze postanowienie i powtórnie nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, jednocześnie określając zakres raportu. Raport został przedłożony 8 lutego 2018 r. Natomiast, obwieszczeniem z 15 lutego 2018 r. rozpoczęto postępowanie z udziałem społeczeństwa. Dyrektor Zarządu Wód Polskich w [...] uzgodnił warunki realizacji - postanowienie z 1 marca 2018 r., PPIS w [...] opinią z 7 marca 2018 r., Starosta [...] opinią nr OŚ.604.35.2017.2018 zaopiniowali pozytywnie warunki realizacji inwestycji.
W dniu 2 lipca 2018 r. do Organu wpłynął przedstawiony przez Inwestora poprawiony i ujednolicony raport. RDOŚ w Rzeszowie, postanowieniem z 10 kwietnia 2019 r., odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. PPIS w [...] zaopiniował i określił warunki realizacji przedsięwzięcia (opinia z 10 maja 2019 r.), zaś Starosta [....] w piśmie nr OS.604.10.2019 r podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z 15 marca 2018 r.
W dalszej kolejności Spółka poinformowała Wójta, że planuje zmianę założeń przedmiotowego przedsięwzięcia i w związku z tym cofa dotychczasowy raport. Nowy raport przedłożony został przy piśmie z 15 lipca 2019 r., zawierając opisy wariantów przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia, wariant najkorzystniejszy dla środowiska (tzw. "inwestycyjny") oraz warianty alternatywne przedsięwzięcia. Warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia uzgodnił RDOŚ w Rzeszowie - postanowienie z 21 maja 2020 r., określając warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Warunki realizacji zaopiniował pozytywnie PPIS w [...] w opinii z 5 września 2019 r. oraz w piśmie z 27 lipca 2020 r., a Starosta [....] w piśmie nr OŚ.604.19.2019 i piśmie z 17 lipca 2020 r.
W dniach od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. Wójt zapewnił udział społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu, dokonując stosownego obwieszczenia. Natomiast, postanowieniem z 28 października 2020 r. Wójt dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska. Sporządzoną opinię przedłożono 9 lutego 2021 r.
Decyzją z 31 maja 2021 r. Wójt odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia, którego dotyczy sprawa. SKO w Rzeszowie, decyzją z 1 grudnia 2021 r. uchyliło to rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Następnie, decyzją z 30 marca 2022 r. Wójt po raz kolejny odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację wymienionego przedsięwzięcia, a SKO w Rzeszowie, decyzją z 14 lipca 2022 r., uchyliło to rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dalszym toku postępowania, wskazaną na wstępie decyzją z 2 listopada 2022 r., Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, którego dotyczy sprawa. Warunki jego realizacji i eksploatacji uzgodnił i zaopiniował z organami współdziałającymi tj. RDOŚ w Rzeszowie, Starostą [...] i PPIS w [...] – stanowiska tych organów zostały uwzględnione w punkcie II i pkt III decyzji. Wójt zaznaczył, że biorąc pod uwagę bezstronność organów współdziałających należy uznać, że określone przez nie warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia są zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa.
Odnosząc się do licznych protestów społeczności lokalnej dotyczących planowanej budowy biogazowi Organ podniósł, że zostały one dokładnie przeanalizowane, jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sprzeciw społeczności lokalnej nie stanowi normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej, natomiast Organ wydający decyzję środowiskową ma obowiązek zapewnić udział społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu. Wójt podniósł, że złożone przez strony postępowania uwagi do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie zostały poparte dokumentem sporządzonym przez specjalistów dysponujących wiedzą fachową, którym w sposób udokumentowany wskazano by na wady sporządzonego raportu. Ponadto, powyższe stwierdzenia nie korelują z treścią wydanych przez organy współdziałające uzgodnieniami i opiniami.
Wójt podniósł, że z dokumentacji wynika, iż w planowanej biogazowni stosowane/prowadzone będzie m.in.: monitoring i kontrola procesów technologicznych zachodzących w biogazowni rolniczej, monitoring i kontrola stanu technicznego instalacji, utrzymanie instalacji i wykonanie wszystkich elementów biogazowni rolniczej nastąpi zgodnie zobowiązującymi normami i najlepszą praktyką instalatorską. Elektrociepłownia wyposażona zostanie w szereg czujników, aparaturę pomiarową, sprzęt do sterowania i system zarządzania celem przeciwdziałania i szybkiego reagowania na wypadek awarii. Biogaz magazynowany będzie pod podwójnymi membranami, jedną gazową i drugą oddzieloną warstwą powietrza (osłonową). System czujników analizować będzie ciśnienie biogazu w instalacji oraz jego skład. W kontenerze kogeneratora zainstalowane będą czujniki gazu, które sterować będą automatycznymi zaworami odcinającymi w momencie wykrycia nieszczelności. Dodatkowo, na wyposażeniu biogazowni będzie przenośny czujnik gazu, którym zgodnie z instrukcją eksploatacji biogazowni, codziennie należy sprawdzić szczelność powłoki dachu. Wszystkie zbiorniki i komory technologiczne wyposażone będą w aparaturę kontrolno - pomiarową, monitorującą proces wytwarzania biogazu oraz oprzyrządowanie zabezpieczające przed przedostaniem się ich zawartości do środowiska (np. podwójne zasuwy). W sposób ciągły kontrolowane będzie wypełnienie oraz ciśnienie w zbiornikach fermentacyjnych. W przypadku powstania nadmiaru wyprodukowanego biogazu spowodowanego np. awarią lub konserwacją agregatu kogeneracyjnego biogaz będzie spalany w automatycznie włączanej awaryjnej pochodni gazowej. Wraz z włączeniem pochodni system sterujący biogazownią zatrzymuje podawanie wsadu do instalacji w celu ograniczenia produkcji biogazu.
Zdaniem Wójta, mając na uwadze zakres, lokalizację, a także charakter i skalę generowanych oddziaływań, realizacja planowanego zamierzenia nie będzie wiązać się ze znaczącym wpływem na środowisko przyrodnicze oraz nie będzie oddziaływać
w sposób znaczący na przedmioty i cele obszaru Natura 2000, na integralność tego obszaru oraz spójność sieci Natura 2000. Zamierzenie nie spowoduje znacząco negatywnych oddziaływań na środowisko gruntowo-wodne, nie będzie wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, wyznaczonych dla jednolitych części wód oraz obszarów chronionych, o których mowa w art.4 ust. 1 lit. c Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. Dla terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zamierzenie inwestycyjne nie wymaga ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, a z uwagi na lokalny zasięg oddziaływania oraz odległość od granic państwa nie będzie także powodować oddziaływania o charakterze transgranicznym na środowisko. Wobec powyższego nie określono uwarunkowań w tym zakresie.
Od decyzji powyższej Skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie tak przepisów prawa procesowego, jak i materialnego.
Po rozpoznaniu środka zaskarżenia, decyzją z 31 maja 2023 r., SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy kwestionowane nim rozstrzygnięcie. Kolegium powtórzyło argumentację decyzji Wójta zawartą w części merytorycznej. Ponadto, Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie wielokrotnie wypowiadały się organy administracji publicznej odpowiedzialne za ochronę środowiska, a także ochronę życia i zdrowia ludzkiego, a na zgłaszane zastrzeżenia i uwagi każdorazowo i skrupulatnie reagował organ prowadzący postępowanie. Również inwestor każdorazowo modyfikował projekt planowanego przedsięwzięcia dostosowując go do uwag zarówno organów administracji, jak i uwag zgłaszanych przez mieszkańców. W toku postępowania Organ I instancji zasięgnął opinii biegłych.
Zdaniem Kolegium, wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu Organ szczegółowo dokonał analizy planowanego przedsięwzięcia pod kątem ryzyka uszczerbku dla środowiska, natomiast Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek wiarygodnych danych wskazujących na ewentualne zagrożenie dla środowiska. Samo stanowisko strony
w tym zakresie o potencjalnym zagrożeniu nie może być uznane za wystarczające.
R. K. zaskarżył decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Organu I instancji. Skarżący podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
- art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ("u.i.ś.") w zw. z art. 57 i art. 59 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2185) - zwanej dalej: P.w. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy przy prawidłowym zastosowaniu w/w przepisów uznać należało, że zasadnym jest odmówienie zgody na realizację przedsięwzięcia, co miało istotny wpływ na wynik postępowania;
- art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm.) - zwanej dalej P.o.ś. poprzez jego niezastosowanie i wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, mimo że oddziaływanie na środowisko planowanego przedsięwzięcia może być negatywne i przynieść ujemne skutki dla ekosystemu;
- art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 3 pkt 50 P.o.ś. poprzez ich niezastosowanie i naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju, podczas gdy ich zastosowanie winno prowadzić do odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia z uwagi na konieczność zastosowania w niniejszej sprawie zasady zrównoważonego rozwoju;
- art. 80 ust. 1 pkt 3 u.i.ś. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wynik postępowania z udziałem społeczeństwa uzasadnia wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy prawidłowa jego wykładnia winna prowadzić do wniosku, że w przedmiotowej sprawie należało odmówić wydania takiej zgody;
2. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
- art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowego rozstrzygnięcia, przede wszystkim w postaci uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy pełne wyjaśnienie wszystkich faktów oraz swobodna, a nie dowolna ocena materiału dowodowego mogłyby prowadzić do innych wniosków decydujących o kształcie wydanego rozstrzygnięcia;
- art. 84 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie odrębnego dowodu z opinii biegłych w związku z pojawiającymi się licznymi wątpliwościami m. in. co do wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko;
- art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez niedoręczenie pism
w sprawie do ustanowionego pełnomocnika.
Skarżący podniósł, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko -uwzględnia wskaźniki m.in. wody, bioróżnorodności i wrażliwości ekologicznej, przy czym, nie można mylić zagadnienia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przez pryzmat tych wskaźników z zagadnieniem przekroczenia dopuszczalnych norm w ramach tych wskaźników. Nawet okoliczność, że oddziaływanie inwestycji mieści się w tak zakreślonych granicach nie przesądza o dopuszczalności realizacji inwestycji. W decyzji Wójta zawarto sformułowanie, że stan wód JCWP "[....]" sklasyfikowano jako zły, w tym potencjał ekologiczny - umiarkowany, a stan chemiczny - poniżej dobrego. Nadto, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wody powierzchniowe są wyjałowione, zaś taki ich stan przemawia jak najbardziej za szczególnym uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów Prawa wodnego. Organ pominął ten fakt i uznał, że przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na środowisko. Winien zaś również mieć na względzie, że w odległości ok. 820 m od lokalizacji przedsięwzięcia przepływa rzeka [...], a nadto teren przedsięwzięcia położony jest na obszarze zagrożonym podtopieniami. Skarżący podniósł, że stwierdzenie nadmierności wpływu emisji odorowych oceniane przez pryzmat fundamentalnych dla prawa ochrony środowiska zasad prewencji oraz przezorności może uzasadniać odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Zasada przezorności powinna być stosowana przy kwalifikacji przedsięwzięć, których realizacja oparta jest na parametrach niepewnych pod względem ich wystąpienia, która to sytuacja wystąpiła w sprawie. Instalacja, w której będą spalane odpady, jak najbardziej posiada wiele niewiadomych co do zdarzeń, które mogą nastąpić na etapie jej użytkowania i dlatego też ewentualną zgodę na jej realizację należałoby poprzedzić bardzo szczegółową analizą wszystkich ryzyk, jakie za sobą niesie jej użytkowanie. Skarżący zauważył też, że pomimo, że organ z samego względu zaistnienia protestów nie może odmówić zgody na realizację przedsięwzięcia, to po ich szczegółowej analizie i uznaniu, że są one zasadne i wynikają z przepisów prawa, jak najbardziej może już to uczynić. Podniósł też, że co prawda w sprawie przedłożono opinię ekspercką, jednak powyższy dokument został sporządzony przez radcę prawnego, a nie biegłego w określonej dziedzinie wiedzy. Sam fakt zgodności z przepisami prawa ogólnie pojętymi nie może zaś przesądzać o zgodności pod względem merytorycznym przedsięwzięcia. Dla takiej oceny wymagane są wiadomości specjalne, których nawet doświadczony radca prawny nie posiada. Skarżący zarzucił też brak konkretnego merytorycznego odniesienia się do zarzutów odwołania. Zwrócił uwagę, że w postępowaniu przed Wójtem wielu właścicieli sąsiadujących nieruchomości składało wnioski o uznanie ich jako stronę, wyrażając przy tym swoje stanowisko w sprawie. Organ I instancji uznał te pisma jako protesty. Nadto, na pewnym etapie postępowania S. M. udzielił osobie fizycznej pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie. Organ nie doręczał jednak tej osobie korespondencji, z wyjątkiem wydanej przez Wójta w listopadzie 2022 r. decyzji środowiskowej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W dniu 13 grudnia 2023 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo od P1 sp. z o.o. z siedzibą w W., która poinformowała, że na podstawie decyzji Wójta Gminy [....] z 2 listopada 2023 r. przejęła ona wszystkie prawa i obowiązki wynikające z decyzji tego Organu z 2 listopada 2022 r. Spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania i oddalenie skargi wskazując, że nie zostały w niej podniesione żadne zarzuty wskazujące na wystąpienie którejkolwiek z przesłanek odmowy wydania dla przedsięwzięcia, którego sprawa dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejszą skargą objęto decyzję administracyjną, a to zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", który dopuszcza jako przedmiot zaskarżenia tego rodzaju akt. Kontroli dokonano w granicach sprawy wyznaczonej wskazanym przedmiotem zaskarżenia, bez związania zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną w niej podstawą prawną, do czego zobowiązuje art. 134 § 1 P.p.s.a. Wzięto pod uwagę kryterium zgodności z prawem, bowiem tak stanowi art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). W wyniku przeprowadzonej analizy Sąd nie stwierdził zaistnienia przyczyn nieważności, jak też naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy innego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 1 P.p.s.a. Dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Zaskarżoną decyzją z 31 maja 2023 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 2 listopada 2022 r., którą ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Elektrociepłownia na biogaz o mocy elektrycznej do 1,5 MW w gminie [....], miejscowości C.". Regulację materialnoprawną stanowiącą podstawę wydania wskazanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.). Przewidują one konieczność wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia w przypadku dwóch rodzajów przedsięwzięć tj. tych mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz tych mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 1, ust. 2 u.i.ś.).
Decyzja środowiskowa określa więc środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia i służy ona ocenie następstw realizacji konkretnej inwestycji dla środowiska tj. zidentyfikowaniu negatywnych skutków tej realizacji i późniejszej eksploatacji oraz wskazaniu działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem.
O tym, które z rodzajów inwestycji należy uznać za mieszczące się w jednej z dwóch wymienionych wyżej grup decyduje akt wykonawczy wydany na podstawie art. 60 u.i.ś. Obecnie jest to rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 ze zm.), które w § 4 przewidziało, że do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (tj. 11 października 2019 r.) wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, zgłoszeń lub uchwał, o których mowa w art. 71 ust. 1 (tzn. o środowiskowych uwarunkowaniach) oraz art. 72 ust. 1-1b u.i.ś., stosuje się przepisy dotychczasowe. Wniosek o wydanie decyzji środowiskowej został w niniejszej sprawie złożony 11 września 2017 r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie nosi datę 18 września 2017 r., dlatego też zastosowanie znalazły w niej regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71).
W świetle dołączonej do wniosku (zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 2 u.i.ś.) karty informacyjnej przedsięwzięcia, zostało ono zaliczone do przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionego w § 1 ust. 1 pkt 45, pkt 52 lit. b oraz pkt 80 powołanego rozporządzenia RM z 9 listopada 2010 r. W punktach tych zostały wymienione następujące przedsięwzięcia:
- instalacje do produkcji paliw z produktów roślinnych, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.) o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej (pkt 45);
- zabudowa przemysłowa, w tym zabudowa systemami fotowoltaicznymi, lub magazynowa, wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 1 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a tj. innych niż objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy (pkt 52 lit. b),
- instalacje związane z odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsca retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacja składowisk odpadów (pkt 80).
Kwalifikacja ta nie była w toku postępowania kwestionowana.
Ze względu na to, że w przypadku planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, który to obowiązek stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 1 u.i.ś.) Wójt Gminy [....], zgodnie z treścią art. 64 ust. 1 u.i.ś. zasięgnął opinii: PPIS w [...] (z 29 września 2017 r.), RDOŚ w Rzeszowie (z 2 października 2017 r.) oraz Starosty [...] (z 13 grudnia 2017 r.), które to Organy wyraziły stanowisko o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, po czym - postanowieniem z 27 grudnia 2017 r. - Wójt nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia takiej oceny, jak też obowiązek przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, wskazując jednocześnie zakres tego dokumentu.
Pierwszy raport w sprawie przedłożony został w lutym 2018 r., po czym był on kilkukrotnie uzupełniany aż wreszcie wycofany, zaś nowy raport przedstawiono w lipcu 2019 r., a uzupełniono w lutym 2020 r. i był on przedmiotem oceny tak organów uzgadniająco-opiniodawczych, jak i Organów prowadzących postępowanie główne. W raporcie tym zawarto informacje wymagane przez art. 66 ust. 1 u.ś.r., a więc opis planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych objętych zakresem przewidywanego oddziaływania na środowisko, informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przewidywanego rodzaju oraz ilości emisji wynikających z funkcjonowania przedsięwzięcia, opis wariantów, ich analizę, uzasadnienie proponowanego wariantu, opis przewidywanych znaczących oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko w fazie realizacji, użytkowania i realizacji, wreszcie opis przewidywanych działań mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, czy analizę możliwych konfliktów społecznych oraz propozycję monitoringu oddziaływania przedsięwzięcia na etapie jego budowy, eksploatacji lub użytkowania.
Mając na uwadze art. 77 u.i.ś. w związku z tym, że w sprawie niniejszej przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, Wójt uzyskał wymagane uzgodnienia i opinie tj.: postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 1 marca 2018 r. (uzgodnienie), opinię PPIS w [...] z 5 września 2019 r. (pozytywną) oraz podtrzymujące ją pismo z 27 lipca 2020 r., pismo Starosty [...] z 27 września 2019 r. oraz pismo tego Organu z 17 lipca 2020 r., odwołujące się do opinii z 15 marca 2018 r. (pozytywnej) oraz postanowienie RDOŚ w Rzeszowie z 21 maja 2020 r. (uzgodnienie).
Jak stanowi art. 79 ust. 1 u.i.ś., przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Udział taki w będącym przedmiotem oceny postępowaniu został przez Wójta zapewniony.
Ponadto, w świetle art. 80 ust. 1 u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 (pkt 1), ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (pkt 2) oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa (pkt 3). Zdaniem Sądu, Wójt Gminy [...], wydając w dniu 2 listopada 2022 r. decyzję, uwzględnił te wszystkie elementy. Jeden z zarzutów skargi dotyczy nieprawidłowego uznania, że wynik postępowania z udziałem społeczeństwa uzasadnia wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia. Skarżący podniósł, że wprawdzie w świetle orzecznictwa sądowego, sprzeciw społeczny nie może blokować wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednakże tylko w sytuacji, kiedy nie wynika on z naruszenia konkretnych przepisów prawa. Inaczej mówiąc, protesty, sprzeciw i obawy stron oraz społeczności lokalnej wobec planowanej inwestycji - o ile nie będą miały umocowania w naruszeniu konkretnych przepisów prawa - nie mogą stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że niewątpliwie Wójt Gminy [...] umożliwił społeczeństwu udział w postępowaniu, bowiem obwieszczeniem z 15 lutego 2015 r. poinformował o rozpoczęciu postępowania z udziałem społeczeństwa, podając do publicznej wiadomości, że wszczęte zostało postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie i w wyznaczonym terminie możliwe będzie zapoznanie się z dokumentacją sprawy oraz składanie uwag, jak i wniosków. Takiego samego obwieszczenia, a to w związku z dokonanymi przez Inwestora zmianami w planowanym przedsięwzięciu, Wójt dokonał 30 kwietnia 2019 r. Obydwa zostały zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy [...] oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń U. G. [...], jak też w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia.
W wyniku powyższego wpłynęły pisma podpisane przez mieszkańców C., T., Stowarzyszenia R., w których wyrażono sprzeciw wobec przedmiotowej inwestycji i zwrócono uwagę głównie na kwestie zapachowe, zanieczyszczenie wód, hałasu, zwiększonego natężenia ruchu, zmniejszenia wartości nieruchomości.
Jak słusznie zauważono w skardze, sprzeciw społeczny i wyrażony przez strony postępowania nie może blokować wydania ani decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ani postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w sytuacji, gdy spełnione są warunki do podjęcia takich rozstrzygnięć. Trzeba bowiem wskazać, że przepisy prawa nakazują zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz wzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Innymi słowy, żaden przepis ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie uzależnia wydania pozytywnej dla inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czy też wcześniej stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko od zgody czy akceptacji, bądź braku sprzeciwu społeczności lokalnej lub strony postępowania [por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA): z 26.06.2019 r. II OSK 2114/17 z 18.04.2023 r. III OSK 2101/21].
Skarżący podniósł, że protesty społeczne nie mogą "zablokować" inwestycji, jednak tylko wtedy jeśli nie wynikają z naruszenia konkretnych przepisów prawa. W tym miejscu zauważenia wymaga więc, że w pismach, które wpłynęły do Wójta w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa podnoszono tożsame, ogólne wymienione wyżej kwestie, jednakże nie wskazywano w nich żadnych konkretów, jak też jakichkolwiek regulacji prawnych, z którymi planowana inwestycja pozostaje w sprzeczności. Poza tym, wszystkie te kwestie były przedmiotem oceny tak Organów prowadzących niniejsze postępowanie, jak i organów opiniujących czy uzgadniających tj. oprócz problemu zmniejszenia wartości nieruchomości, bo ta nie mogła stanowić przedmiotu rozważań w toku postępowania jako prawnie irrelewantna w tym postępowaniu.
Podkreślenia wymaga nadto, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany, co oznacza że jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy, to organ obowiązany jest do wydania pozytywnej decyzji. Natomiast odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie, a przypadkami tymi są:
- niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 u.i.ś.),
- odmowa uzgodnienia warunków realizacji bądź wydanie negatywnej opinii przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 u.i.ś.;
- brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę (art. 81 ust. 1 u.i.ś.);
- wynikanie z oceny oddziaływania na środowisko, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 u.i.ś.);
- wynikanie z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, że przedsięwzięcie wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Zdaniem Sądu, żadna ze wskazanych wyżej okoliczności uzasadniających odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie zachodzi w uwarunkowaniach niniejszej sprawy. Działka nr [...] w C., na której planowana jest inwestycja w postaci elektrociepłowni na biogaz, nie znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, dlatego nie można mówić o jakiejkolwiek sprzeczności lokalizacji przedsięwzięcia z takim planem. Jak już wyżej wskazano, wszelkie wymagane uzgodnienia i pozytywne opinie zostały w sprawie uzyskane, co eliminuje drugą ewentualną podstawę odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika też brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez Wnioskodawcę. Nadto, teren inwestycji nie jest objęty jakimikolwiek formami ochrony przyrody. Obszarem sieci Natura 2000 znajdującym się w najmniejszej odległości od przedsięwzięcia jest obszar mający znaczenie dla [...], usytuowany ok. 6,7 km dalej. Tym samym, brak podstaw do twierdzenia, że planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na wskazany obszar. Wreszcie, w ocenie Sądu, nie zaistniała sytuacja, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 Prawa wodnego. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się Skarżący, który w złożonej skardze zarzucił, iż przedmiotowe przedsięwzięcie będzie skutkować niemożnością osiągnięcia celów, o których mowa w art. 57 i w art. 59 P.w., a dotyczących właściwego stanu wód powierzchniowych i wód podziemnych. Skarżący zwrócił uwagę na część uzasadnienia decyzji, w którym wskazano, że "Stan wód JCWP "[...]" sklasyfikowano jako zły, w tym potencjał ekologiczny - umiarkowany, a stan chemiczny - poniżej dobrego". Nadto, Jego zdaniem, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wody powierzchniowe są wyjałowione, lecz fakt ten został w sprawie pominięty, bowiem Organy uznały, że przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na środowisko. Skarżący podkreślił, że Organ winien również mieć na względzie, że w odległości ok. 820 m od lokalizacji przedsięwzięcia przepływa rzeka [...], a nadto teren przedsięwzięcia położony jest na obszarze zagrożonym podtopieniami.
Odnosząc się do tych zarzutów związanych ze stanem wód Sąd wskazuje, że postanowieniem z 1 marca 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW Wody Polskie uzgodnił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazując jednocześnie istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Organ ten wskazał, że podczas użytkowania przedsięwzięcia powstające ścieki bytowe będą kierowane do kanalizacji sanitarnej lub do szczelnego zbiornika bezodpływowego, skąd będą odbierane przez firmę asenizacyjną i kierowane do oczyszczalni ścieków. Wody opadowe i roztopowe będą zbierane w szczelnym systemie kanalizacyjnym, oczyszczane i kierowane do studni chłonnych. Ścieki technologiczne będą gromadzone w szczelnym podziemnym zbiorniku i przepompowywane szczelnymi połączeniami do zbiorników fermentacyjnych. Jeśli chodzi o wody powierzchniowe to wskazano, że w trakcie realizacji inwestycji oddziaływanie na jednolite części wód powierzchniowych nie wystąpi. Prowadzone prace nie będą związane z emisją ścieków do takich wód. Nie będą też prowadzone prace w obrębie koryt cieków wodnych. W trakcie użytkowania nie dojdzie do emisji ścieków do wód. Inwestycja nie będzie związana ze zmianami morfologii koryta oraz zmianami kierunków spływu powierzchniowego. Natomiast wykorzystanie przez rolników jako nawozu wytworzonej w elektrociepłowni masy pofermentacyjnej pozwoli na ograniczenie stosowania gnojowicy i nawozów sztucznych, dzięki czemu obniży się ryzyko zanieczyszczenia okolicznych wód powierzchniowych. W odniesieniu do wód podziemnych podniesiono, że teren budowy zostanie zabezpieczony przed możliwością skażenia przez substancje ropopochodne. Ewentualna studnia głębinowa zostanie wykonana w oparciu na konieczne zezwolenia przez wyspecjalizowany podmiot. Magazynowane substraty nie będą miały kontaktu ze środowiskiem wodno-gruntowym. Poza tym, teren inwestycji położony jest poza strefami ochronnymi powierzchniowych i podziemnych ujęć wodnych.
Z kolei, PPIS w pozytywnej opinii z 5 września 2019 r., zauważył, że najbliższe otoczenie planowanej inwestycji to tereny rolnicze, natomiast najbliższa zabudowa mieszkaniowa znajduje się w odległości ok. 400 m. Następnie Organ ten podał, że produkcja biogazu oraz magazynowanie masy pofermentacyjnej będzie prowadzona w szczelnych zbiornikach. Miejsca magazynowania i transportu odpadów będą zabezpieczone przed przedostawaniem się ich do środowiska wodno-gruntowego poprzez uszczelnioną powierzchnię betonową oraz skanalizowanie tych miejsc. Substraty do produkcji biogazu (kiszonka, pomiot ptasi, obornik) będą magazynowane w szczelnych zbiornikach lub dozowane bezpośrednio do instalacji.
Natomiast w postanowieniu z 21 maja 2021 r. RDOŚ w sposób najbardziej obszerny odniósł się do kwestii wpływu na środowisko wodne. Podniósł, że substraty transportowane będą w szczelnie zamkniętych kontenerach lub cysternach lub na szczelnie zamkniętych naczepach. Podczas magazynowania w silosach oraz na płycie składowej substraty będą szczelnie nakryte. Odcieki z płyty składowej i silosów i tac ociekowych będą gromadzone w szczelnych zbiornikach i za pomocą szczelnych połączeń przekazywane do procesu celem rozcieńczania substratu. Część masy pofermentacyjnej będzie transportowana do zbiornika magazynowego podziemnym szczelnym rurociągiem do stanowiska odbioru, wyposażonego w złącze do podłączenia węża do beczkowozu. Płyta, na której będą parkować beczkowozy zostanie wyprofilowana ze spadkiem do wpustu, który będzie przechwytywał ewentualne wycieki, które będą kierowane do zbiornika dozującego. Wytworzony biogaz magazynowany będzie w zbiornikach stanowiących gazoszczelne kopuły zbiorników fermentacyjnych i defermentującego. Zbiorniki magazynowe wyposażone będą we wskaźniki poziomu napełnienia i potrójny system zabezpieczeń. Powstające ścieki bytowe będą odprowadzane do kanalizacji sanitarnej lub do szczelnego zbiornika bezodpływowego, docelowo do oczyszczalni ścieków. Powstające ścieki przemysłowe będą zawracane do procesu fermentacji. Odcieki będą gromadzone w szczelnym podziemnym zbiorniku, skąd będą przepompowywane szczelnymi połączeniami do zbiorników fermentacyjnych. Załadunek cystern i pojazdów ciekłą lub odseparowaną masą pofermentacyjną będzie odbywał się na specjalnie przygotowanym stanowisku, wyposażonym w tacę i złącze do podłączenia węża od beczkowozu. Płyta tacy zostanie wyprofilowana ze spadkiem do wpustu prowadzącego odcieki do zbiornika dozującego. Beczkowozy będą opłukiwane przed wyjazdem z tacy. Przedsięwzięcie będzie zlokalizowane w obszarze jednolitej części wód podziemnych nr 153 o dobrym stanie oraz niezagrożonej ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego. Materiały budowlane będą magazynowane na utwardzonej płytami betonowymi nawierzchni, również maszyny budowlane będą parkowane na tego rodzaju nawierzchni, a zaplecze budowy będzie wyposażone w sorbenty substancji ropopochodnych. Tankowanie i naprawa maszyn budowlanych będą odbywały się poza terenem inwestycji, a powstające ścieki bytowe będą gromadzone w bezodpływowych zbiornikach przenośnych sanitariatów. Dodatkowo, wszystkie zbiorniki wchodzące w skład instalacji zostaną wykonane jako szczelne oraz poddane próbom szczelności. Podłoga stacji transformatorowej oraz kontenerów modułów kogeneracyjnych zostanie wykonana jako szczelna oraz zostanie wykonana w formie pozwalającej przejąć całość substancji ropopochodnych w przypadku awarii. Nadto, zbiorniki magazynowe na masę pofermentacyjną zostaną wykonane jako szczelne i będą posiadać monitoring poziomu cieczy. Wody opadowe i roztopowe będą odprowadzane do projektowanego ziemnego zbiornika przeciwpożarowego, przed ich wprowadzeniem do tego zbiornika będą one oczyszczane w separatorze substancji ropopochodnych. Prowadzony też będzie monitoring stanu wód podziemnych. Zaproponowane rozwiązania magazynowania odpadów nie spowodują zagrożenia dla środowiska gruntowo-wodnego i zabezpieczą odpady przed rozprzestrzenianiem się w środowisku. RDOŚ podniósł, że ustalone przez niego w postanowieniu warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia pozwolą w istotny sposób zminimalizować oddziaływania na wody powierzchniowe w zakresie parametrów biologicznych, hydromorfologicznych i fizykochemicznych oraz stan ilościowy i jakościowy wód podziemnych.
W przedmiotowej kwestii na istotny aspekt zwrócił uwagę Inwestor w piśmie procesowym z 12 grudnia 2023 r., w którym podniósł, że JCWP "[...]" wskazana została jako zagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych i posiada ustalone odstępstwo 4 (4)-1-brak możliwości technicznych. Spółka wskazała, że tym samym, co do wskazanej części JCPW nie istnieją techniczne możliwości osiągnięcia celów środowiskowych, a w związku z tym realizacja przedsięwzięcia nie wpłynie na brak tej możliwości.
Powołane wyżej stanowiska organów współdziałających oparto na treści wynikającej z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zawarto m. in. część dotyczącą oddziaływania na środowisko wodno-gruntowe, na jednolite części wód powierzchniowych oraz na jednolite części wód podziemnych tak w fazie realizacji, użytkowania, jak i likwidacji. Zwrócono tam uwagę na takie planowane rozwiązania technologiczne, które nie dopuszczą do kontaktu szkodliwych substancji ze środowiskiem wodno-gruntowym, zapobiegając tym samym ich zanieczyszczeniu. Chodzi tutaj o zastosowanie zbiorników, podłoża i systemu urządzeń, które są szczelne, jak też monitoringu w zakresie tej szczelności. W raporcie przedstawiono wyniki analizy wpływu na JCPW przy uwzględnieniu takich elementów JCPW jak: elementy biologiczne, hydromorfologiczne oraz fizykochemiczne oraz różnego rodzaju wyszczególnionych wskaźników i stwierdzono brak oddziaływania. Nadto, zwrócono uwagę na pozytywny aspekt realizacji przedsięwzięcia właśnie w kontekście znaczenia dla środowiska wodnego. Mianowicie, podniesiono, że lokalnym rolnikom zapewniony zostanie naturalny środek wspomagający uprawę roślin, a zatem dający możliwość wyeliminowania nawozów sztucznych. Gnojowica, która zawiera skażające środowisko patogeny bytujące w odchodach zwierzęcych nie będzie musiała być wywożona na pola uprawne, a będzie mogła zostać przekazana do biogazowi.
Powyższe, w ocenie Sądu wskazuje na bezzasadność zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez Organy art. 81 ust. 3 u.i.ś.
W dalszej części uzasadnienia należy podkreślić, że bez wątpienia to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska. Biorąc jednak pod uwagę, że organ ten, jak też organ wyższego rzędu, nie posiada wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, ustawodawca ułatwił mu dokonanie wszechstronnej oceny, a elementami, które zapewniają to ułatwienie są karta informacyjna przedsięwzięcia, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz stanowiska organów współdziałających tj. tych, które właściwe są do wydania opinii czy dokonania uzgodnienia. Jeśli chodzi o raport, to jest to wprawdzie dokument prywatny, przedkładany przez stronę postępowania, jednak niekwestionowana jest w orzecznictwie sądowym jego szczególna wartość dowodowa, która związana jest z tym, że sporządzany jest on przez specjalistyczny podmiot oraz przedstawia kompleksową analizę planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podlega on więc ocenie tak jak i inne dowody, lecz ocena ta jest ograniczona do kwestii formalnych tj. do analizy czy zawiera on elementy wymagane przez art. 66 u.i.ś., a nadto czy jest on rzetelny, spójny, logiczny i przekonujący, jak też wolny od niejasności i nieścisłości. Konsekwencją specjalistycznego charakteru raportu jest to, że kwestionowanie merytorycznej jego treści przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Nie jest natomiast możliwe zakwestionowanie raportu przez gołosłowne twierdzenia lub odesłanie do ogólnych stwierdzeń (tak np. wyrok NSA z 9.04.2024 r. III OSK 7509/21).
Również stanowiska wyrażone przez organy wymienione w art. 77 ust. 1 u.i.ś. mają istotne znaczenie w sprawie takiej jak niniejsza, bowiem pochodzą one od podmiotów kompetentnych, wysoce wyspecjalizowanych, które niewątpliwie dysponują określoną wycinkową wiedzą z danego zakresu tj. tego, w którym przedstawiają swoje stanowisko, przez co stwierdzenia te mają określoną wiarygodność.
W tym miejscu, a to wobec zarzutu skargi, iż nie dopuszczono dowodu z opinii właściwego biegłego co do wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na wynik sprawy, bowiem sięgnięto po opinię, którą sporządzili radcy prawni Sąd wskazuje, że Wójt w ogóle nie miał obowiązku korzystania z takiego rodzaju dowodu. Prawodawca regulując postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań miał świadomość tego, co jest jego przedmiotem, a więc, że są to bez wątpienia bardzo szczegółowe kwestie. Nie wprowadził jednak obowiązku skorzystania z dowodu jakim jest opinia biegłego. Przewidział natomiast, że organ korzysta w tym postępowaniu ze wskazanych wyżej elementów, które ułatwiają mu dokonanie rzetelnej oceny okoliczności sprawy (specjalistyczne dokumenty jak karta informacyjna przedsięwzięcia, raport o oddziaływaniu na środowisko czy stanowiska organów współdziałających). Dopiero więc jeśli organ poweźmie poważne wątpliwości co do niektórych z Istotnych dla sprawy okoliczności może posiłkować się opinią danego biegłego. W sytuacji zaś kiedy analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budzi takich wątpliwości, brak jest konieczności dopuszczania dowodu z opinii biegłego.
W skardze zarzucono także naruszenie zasady zapobiegania i przezorności, wyrażonej w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepis ten stanowi, że kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1). Nadto, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Skarżący powiązał powyższe unormowanie z kwestiami odorowymi związanymi z przedsięwzięciem, którego sprawa dotyczy.
W odniesieniu do powyższego Sąd stwierdza, że przedstawiona regulacja ma charakter ogólny tj. wyznaczający kierunek działań inwestora, który w sytuacji kiedy planuje realizować przedsięwzięcie winien znaleźć takie rozwiązania technologiczne, które nie dopuszczą do pogorszenia stanu środowiska.
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (wyrok z 6.06.2023 r.), okoliczność negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sama w sobie, nie stanowi podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Co więcej negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko stanowi typową i nieodłączną cechę przedsięwzięć, co do których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Także sama nieodwracalność, czy też trwałość negatywnego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie jest okolicznością, która uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa bowiem wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Oczywiście optymalnym byłoby, aby określając warunki realizacji przedsięwzięcia, w ogóle wyeliminować negatywny wpływ inwestycji na środowisko. Jest to jednakże postulat trudny, czy wręcz niemożliwy do zrealizowania, w związku z czym typowy cel decyzji środowiskowej polega na takim ukształtowaniu przedsięwzięcia, aby przedsięwzięcie w możliwie najmniejszym stopniu pogorszyło lub wpłynęło na stan otoczenia.
Ponadto, wskazać trzeba, że przepisy odnoszące się do środowiska nie wprowadziły odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami. Tym samym, zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do nich. Skoro zapach jest substancją niemierzalną, to w świetle obowiązujących przepisów, z samej tylko uciążliwości zapachowej i powodowanego nią sprzeciwu społeczności lokalnej, nie sposób wyprowadzać podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej, skoro podstawy te prawodawca enumeratywnie wymienił w podanych wyżej przepisach. W przeciwnym bowiem wypadku mielibyśmy sytuację, kiedy organy oparłyby taką odmowę na pozaustawowych przesłankach, czego nie sposób zaakceptować. Organy mogą działać jedynie na podstawie i w granicach prawa, dlatego w przypadku braku przepisu prawa odnoszącego się do problematyki "odorowej" planowanego przedsięwzięcia organy nie mogą uwzględniać wartości pozaprawnych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na pozytywną opinię z 15 marca 2018 r., w której Starosta [....] wskazał, że zastosowana technologia (beztlenowa fermentacja) oraz jej zamknięcie w szczelnych fermentatorach zagwarantuje uwalnianie się zapachów tylko w komorach, bez emisji na zewnątrz. proces przyjęcia, rozładunku, magazynowania, a także przetwarzania odpadów prowadzony będzie wyłącznie wewnątrz zamkniętej hali wyposażonej w instalację wentylacji mechanicznej z zamontowanym filtrem redukującym emisje zapachów do minimum. Składowisko kiszonek pokryte zostanie grubą, szczelną folią zabezpieczającą przed emisją zapachów wraz z zastosowaniem hermetycznie nieprzeciekających zbiorników na masę płynną, aby uniemożliwić wycieki oraz wydostawanie się zapachów. Pojazdy dowożące odpady myte będą wewnątrz hali przed jej opuszczeniem celem obniżenia uciążliwości zapachowej poza nią. Na terenie inwestycji posadzona zostanie zieleń, która stanowić będzie zaporę dla hałasów i zapachów celem zamknięcia oddziaływania instalacji w granicach działki, na której realizowane będzie przedsięwzięcie.
Tym samym, przyjąć należy, że z pewnością inwestycja, której sprawa dotyczy będzie wiązała się z określonymi uciążliwościami zapachowymi, jednak z opisu jej funkcjonowania wynika, że Inwestor zdecydował się zastosować takie środki, które powyższą niedogodność będą minimalizować.
W skardze podniesiony też został zarzut naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 5 Konstytucji RP, który również odwołuje się do tej zasady. W świetle więc powołanego art. 3 pkt 50 wymienionej ustawy, zrównoważony rozwój to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.
Jak podniósł Skarżący, reguła ta służy rozwiązywaniu konfliktów między wartościami konkurującymi ze sobą; jedną z nich jest ochrona środowiska a drugą wolność gospodarcza oparta na własności prywatnej. Nie negując tego stanowiska Sąd zwraca uwagę, że formułując zarzut naruszenia powołanego przepisu Skarżący przedstawił tylko ogólne sformułowania, bez odniesienia ich do konkretnych uwarunkowań niniejszej sprawy przez co trudno stwierdzić, co konkretnie miał na myśli. Jeszcze raz zaś należy podnieść, że ustawodawca wyraźnie sprecyzował powody wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Wszelkie więc uwagi stron winny się odnosić właśnie do tych podstaw i to w sposób jak najbardziej sprecyzowany, aby można było przeanalizować, czy faktycznie są one słuszne.
Jeśli chodzi o zarzut skargi dotyczący braku zapewnienia czynnego udziału w sprawie, to należy wskazać, że sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego (wyrażoną z art. 10 K.p.a.) będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. Uchylenie decyzji w tego rodzaju uwarunkowaniach mogłoby wręcz prowadzić do przewlekłości postępowania. Innymi słowy, zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o poszczególnych czynnościach, które w sprawie podjęto czy brak zawiadomienia prawidłowo ustanowionego pełnomocnika może odnieść skutek dopiero wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (tak np. wyrok NSA z 15.03.2024 r. I GSK 287/23). Ponadto, podmiot, któremu przysługiwał status strony postępowania, a który nie wziął w nim udziału na skutek tego, że nie doręczano mu korespondencji w sprawie może wystąpić następnie z wnioskiem o wznowienie postępowania.
Mając zatem na względzie wszystkie okoliczności sprawy oraz podniesioną w skardze argumentację Sąd uznał, że brak jest podstaw do usunięcia z obrotu prawnego tak skarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej z uwagi na brak wad wynikających z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.. Sam Skarżący podniósł, że w treści uzasadnienia decyzji SKO w Rzeszowie przedstawiło w szeroki sposób obowiązujące przepisy prawne, jak też zaprezentowało obszernie stan faktyczny i przebieg postępowania administracyjnego. Skarżący nie zgodził się jednak z przyjętym przez ten Organ stanowiskiem, podnosząc określone zarzuty. Sąd dokonał ich analizy, w wyniku której doszedł do wniosku, że nie są one uzasadnione, a motywy w tym zakresie przedstawił wyżej. Dlatego też, nie można zdaniem Sądu uznać, że decyzja Kolegium w rażący sposób narusza prawo. Tak to rozstrzygnięcie, jak i decyzja Organu I instancji zawierają przedstawienie istotnych w sprawie faktów, a następnie ich ocenę z punktu widzenia obowiązujących regulacji prawnych. Przedstawione przez Organy rozważania nie noszą cech dowolności; przeciwnie – wskazują na należyte rozpatrzenie sprawy. Zachowano przy tym zasadę dwuinstancyjności postępowania, bowiem SKO dokonało merytorycznej kontroli decyzji Wójta, ponownie rozpatrując sprawę.
W takiej sytuacji, mając powyższe na względzie i kierując się treścią art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości. Stan faktyczny ustalony w oparciu na zgromadzony materiał dowodowy dawał bowiem Organom podstawę do określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, którego sprawa dotyczy.