IV SA/WR 670/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego, uznając, że organy nieprawidłowo zinterpretowały pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek" i nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego.
Skarżący R.M. domagał się przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu do placówek medycznych. Organy administracji odmówiły, uznając, że nie zachodzą szczególne okoliczności, a przyznane wcześniej środki zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną interpretację pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" oraz brak wyczerpującego postępowania dowodowego.
Sprawa dotyczyła skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., która utrzymała w mocy decyzję Kierownika GOPS o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżący potrzebował środków na dojazdy do placówek medycznych, wskazując na swoją niepełnosprawność i starania o rentę. Organy I i II instancji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że nie stwierdzono "szczególnie uzasadnionego przypadku", a przyznane wcześniej środki zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy proceduralne, nie zbierając wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności w kwestii wykorzystania poprzedniego zasiłku. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, wskazując, że organy nieprawidłowo zinterpretowały i zastosowały pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek" z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że organy powinny dokonać konkretnej interpretacji tego pojęcia i ocenić sytuację strony w kontekście zasad pomocy społecznej, a nie ograniczać się do ustaleń o niezgodnym z przeznaczeniem wykorzystaniu środków. W związku z tym, sąd uchylił obie decyzje.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo zinterpretowały i zastosowały pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek", ograniczając się do ustaleń o niezgodnym z przeznaczeniem wykorzystaniu środków, zamiast dokonać oceny sytuacji strony w kontekście zasad pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek" wymaga konkretnej interpretacji i oceny sytuacji strony w świetle zasad pomocy społecznej, a nie tylko stwierdzenia niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania środków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Wymaga to konkretnej interpretacji pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" i oceny sytuacji strony w kontekście zasad pomocy społecznej.
Pomocnicze
u.p.s. art. 11 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku stwierdzenia marnotrawienia przyznanych świadczeń lub korzystania z nich w sposób niezgodny z przeznaczeniem, może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie niepieniężnej. Wymaga to jednak przeprowadzenia postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji ma obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji ma obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia go w całości.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 38
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 6 § 14
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 2 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 3 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 3 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 7
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nieprawidłowo zinterpretowały pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek". Organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego. Organy nie wyjaśniły rzetelnie kwestii wykorzystania poprzedniego zasiłku. Organy nie ustosunkowały się do dowodów przedstawionych przez stronę.
Odrzucone argumenty
Sytuacja skarżącego nie zasługuje na miano szczególnej. Niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie wcześniej przyznanych środków.
Godne uwagi sformułowania
Organ rozpoznający wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej powinien każdorazowo zakresem swoich rozważań objąć interpretację pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" poprzez odniesienie go do konkretnego wzorca. Ograniczenie się przez organ wyłącznie do poczynienia ustaleń co do niezgodnego z przeznaczeniem korzystania z przyznanych wcześniej środków z pomocy społecznej [...] nie czyni zadość temu obowiązkowi i uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwianiu sprawy.
Skład orzekający
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Kuczyński
członek
Małgorzata Masternak-Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście zasiłków celowych oraz obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i uzasadniania decyzji w sprawach pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i przepisów ustawy o pomocy społecznej z 2004 roku, choć zasady interpretacji pojęć nieostrych i obowiązki proceduralne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących pomocy społecznej i jak błędy proceduralne oraz interpretacyjne organów mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji. Jest to przykład z życia, który może być pouczający dla osób ubiegających się o pomoc.
“Czy brak środków na dojazd do lekarza to "szczególnie uzasadniony przypadek"? Sąd wyjaśnia obowiązki urzędników.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 670/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Małgorzata Masternak-Kubiak
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Tezy
Organ rozpoznający wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 ustawy o promocji społecznej powinien każdorazowo zakresem swoich rozważań objąć interpretację pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" poprzez odniesienie go do konkretnego wzorca, a następnie dokonać oceny czy w okolicznościach danej sprawy mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem i z jakich przyczyn. Natomiast ograniczenie się przez organ wyłącznie do poczynienia ustaleń co do niezgodnego z przeznaczeniem korzystania z przyznanych wcze sniej środków z pomocy społecznej, a więc w zakresie przesłanki objętej przepisem art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie czyni zaddość temu obowiązkowi i uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego uchyla decyzję I i II instancji.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez R. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8, 38, 39 i 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania mu zasiłku celowego specjalnego.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia [...] r. , w którym R. M. zwrócił się o przyznanie mu zasiłku na pokrycie kosztów dojazdu do Poradni Laryngologicznej, Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B., do ZUS w B. oraz WKU w L.. Uzasadniając wniosek podał, że nakazem sądowym został skierowany do badań w szpitalu, na dowód czego dołączył kserokopię wezwania z Sądu Rejonowego w B. [...] Wydział Karny.
Organ I instancji wyżej wymienioną decyzją wydaną na podstawie art. 7, art.8, art. 41 ust. 1 oraz art. 106 ustawy o pomocy społecznej odmówił przyznania R. M. zasiłku celowego specjalnego, stwierdzając brak szczególnych okoliczności przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Według organu przeprowadzony wywiad środowiskowy nie potwierdził, że w rodzinie wnioskodawcy zachodzą szczególne okoliczności, a większość wyznaczonych stronie wizyt lub terminów zgłoszenia miała miejsce przed złożeniem wniosku o pomoc. Zwrócił też uwagę na to , że w [...]r. przyznano stronie zasiłek celowy specjalny na dojazd na badanie przez lekarza psychiatrę, jednak nie zgłosiła się ona na nie, dlatego obecnie termin badania został wyznaczony przez sąd. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że przyznane środki wnioskodawca wydał niezgodnie z przeznaczeniem , a ponadto nie współpracuje on z ośrodkiem w celu rozwiązania trudniej sytuacji życiowej.
W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej R. M. podniósł, że jest osobą niepełnosprawną po przebytym wypadku samochodowym, stara się o rentę i do czasu jej otrzymania jest mu niezbędna pomoc finansowa na dalsze leczenie i rehabilitację. Wskazał, że otrzymuje [...] zł miesięcznie dodatku opiekuńczego, co nie wystarcza mu na pokrycie niezbędnych wydatków. Natomiast z uwagi na zaniki pamięci musi poruszać się z opiekunem, a w związku z tym każdy przejazd do B. kosztuje go [...] zł. Odwołujący podniósł , że otrzymane pieniądze w kwocie [...] zł przeznaczył na dojazd do lekarza, czego organ I instancji nie sprawdził. Strona zakwestionowała także fakt przeprowadzenia w jego miejscu zamieszkania wywiadu środowiskowego oraz fakt, że prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe. Wskazała, ze przed wypadkiem utrzymywała się sama i nie korzystała z żadnej pomocy społecznej. Na poparcie swoich twierdzeń odwołujący dołączył kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, kartę wypisu ze szpitala, zaświadczenie z ZUS potwierdzające starania strony o rentę oraz rachunek za wykupione lekarstwa.
Organ odwoławczy w motywach decyzji ostatecznej powołał się na zgromadzone w aktach sprawy dokumenty , z których wynika, ze strona wraz z matką prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, a na dochód rodziny składają się świadczenie emerytalne matki w kwocie [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny strony w wysokości [...] zł miesięcznie. Zatem dochód w gospodarstwie domowym odwołującego w przeliczeniu na członka rodziny wynosi [...] zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które wynosi 316 zł. Organ II instancji przytoczył legalną definicję rodziny zawartą w art. 6 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej i wskazał na przepis art. 41 tejże ustawy, według którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia organu I instancji ,że w [...] r. strona otrzymała pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów dojazdu na badanie psychiatryczne, na które nie stawiła się. Zdaniem Kolegium skoro strona otrzymała już wcześniej pomoc finansową na cel wskazany we wniosku i wykorzystała ją na inne cele, nie podstaw do uznania, że występuje szczególny uzasadniony przypadek kwalifikujący do przyznania pomocy w formie specjalnej
W skardze na decyzję ostateczną R. M. ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu .W szczególności zaprzeczył twierdzeniu organu , jakoby środki przyznane z pomocy społecznej wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem. Wskazał, że w dniu wyznaczonej wizyty był w szpitalu w B., jednakże ze względu na długi czas oczekiwania na badania zrezygnował z niej, na dowód czego przedłożył pismo Ordynatora Oddzialu [...] M. B.. Ponadto skarżący dołączył oświadczenie opiekuna A. Ś., z którego wynika , że pożyczył on skarżącemu pieniądze na przejazdy w kwocie [...] zł. Strona skarżąca zakwestionowała także fakt wspólnego gospodarowania z matką, czego - jego zdaniem- nie potwierdza fakt wspólnego zamieszkiwania.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , stwierdzając, że nie ma podstaw do uznania, że sytuacja strony zasługuje na miano szczególnej, a w związku z niezgodnym z przeznaczeniem wykorzystaniem wcześniej przyznanych środków nie ma podstaw do ponownego przyjścia z pomocą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnieć należy ,że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych , rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego , co wynika z przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w takim zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa kwalifikującego decyzję do wycofania z obrotu prawnego. Przede wszystkim przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne obarczone jest uchybieniem proceduralnym. W związku z tym , że kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy mają ustalenia faktyczne w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, tylko bowiem przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistym określić można prawa i obowiązki strony. W ocenie Sądu podniesiony w niniejszej sprawie zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności z zakresu postępowania dowodowego jest uzasadniony . W myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 tej ustawy konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia , jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania nie spełniły wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Organy naruszyły bowiem obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i nie dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności . Ma rację skarżący , kiedy twierdzi ,że organy nie wyjaśniły rzetelnie kwestii sposobu i celu wykorzystania przez niego zasiłku celowego przyznanego mu w marcu 2006r. , pomimo ,że stosowny wniosek w tym zakresie składał w odwołaniu . Natomiast organy - bez uprzedniego wyjaśnienia tej okoliczności - przyjęły tezę o niewykorzystaniu przez stronę zasiłku celowego zgodnie z przeznaczeniem i wyprowadziły niekorzystne dla niej z tego faktu konsekwencje prawne, skutkujące odmową przyznania świadczenia pieniężnego. Tymczasem na etapie postępowania sądowo-administracyjnego skarżący zaoferował środki dowodowe w postaci stosownego zaświadczenia lekarskiego i oświadczenia jego opiekuna , których treść przeczy ustaleniu poczynionemu przez organy co do sposobu wykorzystania wcześniej przyznanego zasiłku celowego . Stwierdzenie powyższego oznacza , że organy niedostatecznie wnikliwie przeanalizowały wszystkie okoliczności sprawy i uzasadnia wyartykułowanie pod ich adresem zarzutu naruszenia art. 7 i art.77 k.p.a.
Z kolei poddawszy kontroli materialną treści rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł również naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), której art.41 przewiduje ,że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osobie samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (ust. 1). Przypomnieć w tym miejscy należy zasady ogólne ustawy o pomocy społecznej , która w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zakłada to zatem aktywny udział organu pomocy społecznej w pokonywaniu trudności materialnych i życiowych przez podopiecznych, stosownie do ich sytuacji życiowej i materialnej.
Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego zapada w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwianiu sprawy. Orzekając w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Ponadto udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego, uzależnione jest również od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest niewątpliwie z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom, o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Jednocześnie dla jej określenia posłużył się pojęciem nieostrym, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w przepisie ogólnej normy i nadania jej treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Wynika z tego, że o tym kiedy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek nie może decydować subiektywna ocena organu, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z wyartykułowaną w ustawie hierarchią wartości, w której wysoką rangę ma życie, zdrowie oraz godność ludzka. Jako kryterium niezbędne dla prawidłowej oceny należy wskazać art. 7 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący , że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności{...} Powyższe determinuje zakres kontroli przez Sąd uznania administracyjnego polegającej na badaniu zachowania granic uznania, analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a także sposób interpretacji przepisów zawierających pojęcia niedookreślone. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/29).
Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów rozpatrywanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organy obu instancji w ogóle pominęły wykładnię użytego przez ustawodawcę w art.41 ustawy pomocy społecznej pojęcia " szczególnie uzasadniony przypadek" ., a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ za podstawę odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego uznał wykorzystanie przez stronę wcześniej przyznanej pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Według organu jest to wystarczająca okoliczność pozwalająca na przyjęcie , że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący nie może być uznana jako szczególnie uzasadniony przypadek. Takie sformułowanie motywów rozstrzygnięcia daje podstawę do przyjęcia, że decyzja odmawiająca przyznania zasiłku specjalnego w istocie rzeczy została podjęta nie ze względu, na to, że po stronie skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, lecz ze względu na wykorzystanie przyznanych środków niezgodnie z przeznaczeniem. W tym zakresie również sentencja decyzji pierwszo-instancyjnej o treści " odmówić pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego specjalnego – nie zachodzą żadne szczególne okoliczności przyznania pomocy" pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią uzasadnienia, w którym wskazano, że przyznane środki strona wydała niezgodnie z przeznaczeniem i nie współpracuje z ośrodkiem w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej. A zatem z decyzji obu organów nie wynika wprost jaki wzorzec "szczególnie uzasadnionego przypadku" organy miały na uwadze i jak ma się do niego przypadek strony . W związku z tym dokonana przez organ ocena , według której w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzono, że w rodzinie strony nie zachodzą żadne szczególne okoliczności wymyka się spod kontroli Sądu . Tymczasem jak wynika z akt sprawy strona w wyniku zdarzenia losowego stała się osobom niepełnosprawną, bezrobotną, wymagającą stałego leczenia i opieki, a więc spełnia kryteria określone w art. 7 pkt 4,5, 14. Ponadto zgromadzony w sprawie materiał potwierdza, że czyni ona starania w kierunku poprawy swej sytuacji życiowej, ubiegając się o rentę z tytułu niepełnosprawności. Wobec tego dysponując wystarczającym w tym zakresie materiałem dowodowym – przeprowadzony wywiad środowiskowy, dokumentacja medyczna, pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Znak: [...] - organy nie dokonały w tej mierze żadnej konkretyzacji normy prawnej , zawartej w przepisie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i nie dokonały oceny przedmiotowego wniosku pod kątem wymaganym przez zasady ogólne wyartykułowane w ustawie o pomocy społecznej, pozwalające zarazem prawidłowo zastosować wymieniony przepis. Użycie w komentowanym przepisie pojęcia o charakterze nieostrym obligowało organ z jednej strony do wyznaczenia jakiegoś wzorca rozumienia tego pojęcia , a następnie do dokonania szczegółowej analizy pod tym kątem sytuacji osobistej, życiowej strony ubiegającej się o pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego , a także oceny dokonanej w duchu wspomnianej wyżej hierarchii wartości, a więc w kontekście zasad i celów pomocy społecznej , czego wyrazem powinno być uzasadnienie decyzji. Tych wymogów nie spełniają obie wydane w sprawie decyzje i z tym samym naruszają one art. 7, art. 80 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie także art. 41 ustawy o pomocy społecznej.
Już tylko marginalnie wypada w tym miejscu zwrócić uwagę na to , że przesłanka wykorzystania niezgodnego z przeznaczeniem przyznanych środków określona przez organ - jako element wnioskowania prowadzącego w efekcie do stwierdzenia braku szczególnie uzasadnionego przypadku-, zawarta został w art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej , wedle którego w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie niepieniężnej. Przepis ten przewiduje wprost możliwość odmowy przyznania świadczenia z uwagi na niezgodne przeznaczeniem wykorzystywanie świadczeń. Poprawne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wymaga więc przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwalającego na wykazanie istnienia przewidzianych w nim przesłanek pozwalających na ograniczenie bądź odmowę ich przyznania.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji I instancji organ zarzucił stronie, że wykorzystała przyznany poprzednio zasiłek celowy specjalny niezgodnie z przeznaczeniem, bowiem nie stawiła się na wizytę lekarską. Podobnie argumentuje organ odwoławczy, nie ustosunkowując się w ogóle do twierdzeń strony zawartych w odwołaniu, która wprost wywodzi, że przyznane pieniądze przeznaczyła na dojazd do lekarza. Na etapie postępowania sądowo-administracyjnego – o czym była już mowa wyżej- skarżący przedłożył pismo Ordynatora Oddzialu [...] M. B. oraz oświadczenie opiekuna A. Ś., które jego zdaniem dowodzą prawdziwości twierdzeń zawartych w odwołaniu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy - jako podmiot zobowiązany do stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej - powołując przesłankę niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania przyznanych środków zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem niezbędnego ustalenia okoliczności podniesionych przez stronę w odwołaniu, które w istotny sposób przeczą tezie organu. Brak aktywności w tym zakresie świadczy o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a.
Konkludując powyższe stwierdzić należy, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej powinien każdorazowo zakresem swoich rozważań objąć interpretację pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" poprzez odniesienie go do konkretnego wzorca ,a następnie dokonać oceny czy w okolicznościach danej sprawy mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem i z jakich przyczyn . Natomiast ograniczenie się przez organ wyłącznie do poczynienia ustaleń co do niezgodnego z przeznaczeniem korzystania z przyznanych wcześniej środków z pomocy społecznej, a więc w zakresie przesłanki objętej przepisem art.11 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, nie czyni zadość temu obowiązkowi i uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego .
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wobec naruszenia przepisów postępowania w zakresie wyżej wskazanym oraz art. 41 i 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w obrocie prawnym , co obligowało go na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) do orzeczenia jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI