II SA/Rz 1593/23

II SA/Rz 1593/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Piotr Popek
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1348/24 - Wyrok NSA z 2025-11-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 278 ust. 1 i 2, art. 552 ust. 1 i  2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2023 r., nr RZ.RUZ.4219.26.2023.JP w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w {...}(dalej: organ II instancji/odwoławczy) z dnia {...} lipca 2023 r., nr{...}, którą została utrzymana w mocy decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w{...} z dnia {...} marca 2023 r., znak: {...}ustalająca opłatę zmienną za lII kwartał 2020 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w{...}, na podstawie danych zawartych w oświadczeniu złożonym w dniu 15 października 2020 r., ustalił Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w {...}(PWIK, spółka, skarżąca), opłatę zmienną w wysokości {...} zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z przelewów burzowych do rzeki{...}, {...} i potoku {...}oraz za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki {...}w{...}.
W dniach: 26 lipca, 3 i 9 sierpnia 2022 r. Wydział Kontroli Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w {...}przeprowadził w spółce kontrolę gospodarowania wodami, w wyniku której kontrolowany podmiot został zobligowany w zarządzeniu pokontrolnym do złożenia do organu skorygowanych oświadczeń za korzystanie z usług wodnych w celu ponownego przeliczenia opłat.
W załączeniu do pisma z dnia 5 grudnia 2022 r., spółka złożyła skorygowane oświadczenia za korzystanie z usług wodnych.
Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. organ I instancji wezwał spółkę do doprecyzowania złożonych korekt oświadczeń za korzystanie z usług wodnych ze względu na to, że dokumenty te nie zawierały parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki {...} za pomocą przelewów burzowych.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka w piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r., poinformowała organ I instancji, że złożone oświadczenia uważa za poprawne.
W dniu 1 marca 2023 r. organ I instancji wydał decyzję znak:{...}, w której ustalił na rzecz spółki opłatę zmienną za III kwartał 2020 r. w wysokości {...}zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki {...} z oczyszczalni ścieków w miejscowości{...}, za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "{...}" w miejscowości {...}l, za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych PI, P2, P3, P4, P4a, P5 i P6 do rzek {...}, {...} i potoku {...} w miejscowości {...}oraz za wprowadzanie ścieków do wód rzeki {...}z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości{...}.
Od powyższej decyzji odwołała się spółka wskazując, że decyzję organu I instancji zaskarża w części dotyczącej określenia opłaty zmiennej za III kwartał 2020 za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II i IV decyzji.
Opisaną na wstępie decyzją z {...} lipca 2023 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w {...}utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną w niej wyrażoną.
Organ odwoławczy wskazał, że spółka aktualnie korzysta z usługi wodnej obejmującej wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w {...}do rzeki {...} wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek{...}, {...} oraz potoku{...}, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa {...} w decyzji z dnia {...} grudnia 2016 r., znak:{...}. Oznacza to, że w myśl regulacji zawartej w art. 298 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625, dalej jako: "Prawo wodne") zobowiązane jest ponosić opłaty za usługi wodne.
Według organu II instancji analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że ze względu na brak danych na temat składu ścieków wprowadzanych do wód przelewami burzowymi, o których mowa powyżej, w oświadczeniach złożonych organowi I instancji przez spółkę, jak również brak danych w tym zakresie w pozwoleniu wodnoprawnym regulującym kwestie wprowadzania tego rodzaju ścieków do wód, organ I instancji stwierdził, że właściwym będzie zastosowanie regulacji zawartych w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U.2019.1311, dalej rozporządzenie z 2019 r.) dla określenia parametrów jakościowych ww. ścieków. W tym miejscu należy wyjaśnić, że pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Marszałka Województwa {...}w decyzji z dnia {...} grudnia 2016 r., na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu ścieków z przelewów burzowych do wód zostało wydane pod rządami ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. i na podstawie obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U.2014.1800, dalej rozporządzenie z 2014 r.).
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił parametry jakościowe ścieków wprowadzanych przelewami burzowymi do wód, przyjmując dla nich wartości stężeń zanieczyszczeń z przypisu 3 do Załącznika nr 3 ww. rozporządzenia z 2019 r., tj. jak dla ścieków pochodzących z oczyszczalni ścieków w aglomeracji wprowadzanych do wód w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, kiedy to najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających podwyższa się maksymalnie o 50%. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w rozpoznawanej sprawie wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego jako: suma iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, pomnożonej przez współczynnik różnicujący i wyrażonej w kg ilości tej substancji oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje zawarte w ściekach (ołów, nikiel, chrom, cynk, miedź) i wyrażonej w kg ilości tej substancji. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód oraz wartość współczynnika różnicującego ustalono dla ww. zanieczyszczeń na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2438).
Organ II instancji wskazał, że skarżąca nie podała wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących ww, przelewami burzowymi, a wezwana przez organ I instancji do uzupełnienia danych w tej kwestii stwierdziła, że uprzednio złożone oświadczenia są poprawne. Mając na uwadze fakt, że do określenia wysokości opłaty zmiennej niezbędne jest dysponowanie informacjami na temat jakości ścieków wprowadzanych do wód, organ I instancji został zobligowany do ustalenia brakujących parametrów ścieków na podstawie zapisów obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Możliwość taka została przewidziana w art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że pozwolenie wodnoprawne udzielone Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w{...} w punkcie l-szym decyzji Marszałka Województwa {...}z dnia {...} grudnia 2016 r., na wprowadzanie ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w {...}do rzeki {...} wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek {...} {...} oraz potoku{...}, stanowiące podstawę do naliczenia opłaty zmiennej za III kwartał 2020 r., zostało sformułowane w ten sposób, że w punkcie 1.1. określono dopuszczalną do zrzutu ilość ścieków w okresie bezdeszczowym i deszczowym, w punkcie 1.2 ustalono dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie normalnej pracy oczyszczalni, w punkcie 11.3 określono dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, a w punkcie 1.4 ustalono dopuszczalną w ciągu roku liczbę zrzutów z poszczególnych przelewów burzowych kanalizacji ogólnospławnej do rzeki{...}, {...} i potoku{...}. Skarżąca co prawda podnosi, że zadziałanie przelewów burzowych w przypadku długich bądź intensywnych opadów deszczu jest istotą funkcjonowania tego rodzaju urządzeń i celem, dla którego są stosowane, a nie "swoistą sytuacją awaryjną", jednak organ I instancji słusznie twierdzi, że odprowadzanie ścieków przy pomocy przelewu burzowego realizowane jest w trakcie incydentów opadowych o gwałtownym charakterze, a zatem wiąże się z wystąpieniem swoistej sytuacji awaryjnej, kiedy to wzrasta zagrożenie przeciążenia hydraulicznego oczyszczalni oraz cofania się ścieków do budynków lub ich wylewania przez włazy kanałowe na ulice.
Organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ocenił treść i zakres pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącemu w decyzji Marszałka Województwa {...}o z dnia {...} grudnia 2016 r., dokonując wykładni wskazanych w jego podstawie prawnej przepisów rozporządzenia z 2014 r., jak również obecnie obowiązującego § 14 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r.
W ramach podstaw prawnych pozwolenia wodnoprawnego z dnia 14 grudnia 2016 r. wskazano również art. 128 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., według którego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki. Zgodzić należy się zatem z organem I instancji, że w sytuacji nieprzekazania przez skarżącą szczegółowych danych o jakości ścieków wprowadzanych do wód przelewami burzowymi, dla określenia wysokości opłaty zmiennej za III kwartał 2020 r. należało przyjąć, wynikające z pozwolenia wodnoprawnego, dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w przypadku awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ i instancji w sposób rzetelny i wiarygodny, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, ustalił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie uwzględniając obowiązujące w tym zakresie unormowania prawne. Nie sposób tym samym zgodzić się ze skarżącą, podnoszącą w odwołaniu, że Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w {...}niewłaściwie przeprowadził proces ustalania wysokości opłaty zmiennej za realizowaną usługę wodną, tj. z naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym: art. 6, art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. W wyniku dokonanej kontroli organ odwoławczy doszedł do wniosku, że Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w {...}w sposób prawidłowy ustalił okoliczności faktyczne istotne w kontekście rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz zastosował właściwą podstawę prawną w wydanym rozstrzygnięciu, którą prawidłowo zinterpretował i należycie wyjaśnił.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie spółka zaskarżyła decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w {...}z 26 lipca 2023 r. w całości i zarzuciła:
1) Naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: Kpa) przez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych,
2) Naruszenie przepisu art. 575 ust. 2h w zw. z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego i w zw. z punktami 3 i 4 decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. znak OS-ll.7322.102.2016.MK przez przyjęcie do wyliczenia opłaty za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych na podstawie określonych w decyzji dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, a w konsekwencji,
3) Dowolne przyjęcie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych w zupełnym oderwaniu wysokości tej opłaty od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków,
4) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 1 Prawa wodnego przez niezgodne z tym przepisem żądanie od PWIK opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych przez PWIK do wód na podstawie decyzji Marszałka Województwa {...}z {...} grudnia 2016 r. znak{...},
5) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2 pkt 1) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, tj. w decyzji Marszałka Województwa {...}z {...} grudnia 2016 r. znak{...},
6) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2 pkt 2) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez przeprowadzenia jakichkolwiek pomiarów,
7) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2a pkt 2) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia oświadczeń składanych przez PWIK i braku wykazania przez organ, że oświadczenia te są nieprawidłowe lub braku wykazania przez organ innych wartości niż wskazane w oświadczeniach PWIK,
8) Naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez kwestionowanie praw nabytych przez PWIK na podstawie decyzji Marszałka Województwa {...}z {...} grudnia 2016 r. znak{...},
9) Naruszenie przepisu art. 7a k.p.a. przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne.
Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zmiana systemu opłat za pobór wód nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z zm.), której przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z późn. zm., Dz.U. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2016 r. (pkt 24) Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że ani z art. 9 dyrektywy 2000/60, ani z żadnego innego z jej artykułów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, by państwa członkowskie przyjęły odnośnie wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (...). Prawodawca unijny pozostawił więc dowolność państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne.
W przepisach ustawy Prawo wodne z 2017 r. wprowadzono szereg instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, które mają się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 678/20). W poprzedzającym systemie prawa ustawa nie przewidywała obowiązku uiszczania opłat stałych i zmiennych za szczególne korzystanie z wód, pojęciem "usług wodnych" ustawodawca posługiwał się tylko w kategoriach ogólnych. Tym samym objęte przedmiotową sprawą opłaty zmienne zostały wprowadzone dopiero ustawą z roku 2017.
W myśl art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W przypadku tego rodzaju usług wodnych należna opłata składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 270 ust. 8 Prawa wodnego). Zgodnie z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik: 1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5); 2) chemicznego zapotrzebowania tlenu; 3) zawiesiny ogólnej; 4) sumy chlorków i siarczanów (C1+S04).
Stosownie do art. 278 ust. 1 Prawa wodnego wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6 Prawa wodnego, który powoduje opłatę najwyższą. Analizując jednak dalsze brzmienie tego przepisu należy uznać, że cytowany powyżej ust. 1 dotyczy wyłącznie ścieków bytowych. Zgodnie bowiem z art. 278 ust. 2 Prawa wodnego w przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według powyższej zasady dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach. W związku z tym, w przypadku ścieków komunalnych, do których zalicza się m.in. mieszaninę ścieków bytowych z wodami opadowymi lub roztopowymi (art. 16 pkt 63 Prawa wodnego), opłata zmienna powinna zostać naliczona z uwzględnieniem zarówno parametrów wymienionych w art. 272 ust. 6 Prawa wodnego, jak i innych substancji zawartych w odprowadzanych ściekach. Z powyższych ustaleń wynika, że opłata zmienna powinna zostać obliczona w oparciu o zawartość w ściekach substancji określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Istotnym dla rozpatrzenia sprawy jest również przepis art. 552 ust. 2 u.p.w, którego brzmienie zmieniało się w czasie. Z chwilą wejścia w życie ustawy powołany wyżej przepis stanowił, że:
2. "Ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje na podstawie:
1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód;
2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych;
3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1722), która weszła w życie 20 września 2018 r. dodała do art. 552 ust. 2a-2o. Zgodnie z nowy brzmieniem tego przepisu:
"2a. Ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje również na podstawie:
1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo
2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały."
Poza sporem w sprawie pozostaje fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje pozwolenie wodnoprawne wydane przez Marszałka Województwa {...}znak: {...}z dnia {...} grudnia 2016 r. na przedmiotowe korzystanie z wód zostało wydane pod rządami ustawy Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. Fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego i rzeczywiste odprowadzenie wód opadowych oraz roztopowych przez spółkę powoduje, że zobowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne. Podkreślić należy, że spółka obowiązku tego nie kwestionuje, albowiem dokonała w całości wpłat, w wyznaczonym terminie na rachunek Wód Polskich z tytułu opłaty zmiennej ustalonej w drodze informacji z dnia 8 grudnia 2020 r., Nr {...}{...} za korzystanie z przedmiotowej usługi wodnej w okresie Ill kwartału 2020 r.
Obecnie przedmiotem sporu jest zasadność ponownego ustalenia spółce opłaty zmiennej, co nastąpiło decyzją organu I instancji z dnia {...} marca 2023 r., w wysokości większej niż ta, która została ustalona w powołanej powyżej informacji kwartalnej z dnia 8 grudnia 2020 r.
W tym miejscu przypomnieć trzeba, że ponowne ustalenie przez organ I instancji opłaty zmiennej za III kwartał 2020 r. związane było z ustaleniami kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w 2022 r. w spółce w wyniku której ustalono, że przelewami burzowymi wprowadzane są ścieki a nie wody opadowe. Wyższa kwota opłaty zmiennej związana była ze wzrostem kwoty należnej opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z dwóch przelewów burzowych: przepompownia ,,[...] " w {...}oraz przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w {...}.Zauważyć należy, że nie stanowią przedmiotu sporu zastosowane przez organ czynniki iloczynu: jednostkowa stawka opłaty i współczynnik różnicujący, natomiast według strony skarżącej organ I instancji nieprawidłowo ustalił ładunek wprowadzanych do wód zanieczyszczeń, który oblicza się jako iloczyn stężeń poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń i ilości wprowadzonych ścieków. W oświadczeniu z dnia 13 października 2020 r. za lll kwartał 2020 r. skarżąca wykazała ilość ścieków wprowadzonych do wód za pomocą przelewów burzowych przy ul. {...}oraz przy oczyszczalni ścieków ze względu na ich opomiarowanie, natomiast dla pozostałych przelewów takich danych nie przedstawił. Skarżąca nie podała także wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących ww. przelewami burzowymi, a wezwana przez organ I instancji do uzupełnienia danych w tej kwestii stwierdziła, że uprzednio złożone oświadczenia są poprawne.
W toku postępowania spółka kwestowała uprawnienie organu do żądania podania danych dotyczących wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przedmiotowymi przelewami burzowymi twierdząc, że jest to naruszenie " ... przepisu art. 552 ust. 1 Prawa wodnego przez niezgodne z tym przepisem żądanie od PWIK opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych przez PWIK do wód na podstawie decyzji Marszałka Województwa {...}z {...} grudnia 2016 r.".
Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 552 ust. 1 Prawa wodnego wymóg stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36, stosuje się od dnia 31 grudnia 2026 r. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie wzywał spółki do podania ilości ścieków wprowadzanych przez PWIK do wód powierzchniowych. Te dane spółka zawarła w swoim oświadczeniu z dnia 13 października 2020 r. za lll kwartał 2020 r. Dotyczyły one ilości ścieków wprowadzonych do wód za pomocą przelewów burzowych przy ul. {...}oraz przy oczyszczalni ścieków ze względu na ich opomiarowanie i te dane organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej za lll kwartał 2020 r. w związku z tym nie można zasadnie mówić o naruszeniu art. 552 ust. 1 Prawa wodnego.
Natomiast jeżeli chodzi o żądanie podania danych dotyczących wartości stężenia zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przedmiotowymi przelewami burzowym to zauważyć trzeba, że art. 552 ust. 1 Prawa wodnego do kwestii tej się nie odnosi. Reguluje on obowiązek opomiarowania ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, nie zaś jakości wprowadzanych ścieków. Wskazać należy, że pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącej przez Marszałka Województwa {...}decyzją z dnia {...}grudnia 2016 r. zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. i obowiązującego wówczas rozporządzenia z 2014 r. W powyższym pozwoleniu wodnoprawnym nie ustalono sposobu i zakresu prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód za pomocą przelewów burzowych, w takim przypadku jak zasadnie wywiodły organy " ...adresaci tych pozwoleń zobowiązani są do stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r., które aktualnie określa sposób i zakres prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków.".
Analiza decyzji Marszałka Województwa {...} prowadzi do wniosku, że pozwolenie wodnoprawne zostało udzielone na usługę wodną obejmującą łącznie wprowadzenie do wód powierzchniowych oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni ścieków oraz ścieków z przelewów burzowych. W związku z powyższym ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym warunki dopuszczalnych do zrzutu stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika również odnoszą się do obydwu wymienionych przypadków korzystania z wód. Odprowadzenie ścieków przy pomocy przelewu burzowego stanowi specyficzny sposób korzystania z wód, a samo funkcjonowanie takiego przelewu wiąże się z wystąpieniem swoistej sytuacji awaryjnej. W związku z tym za prawidłowe uznać trzeba stanowisko organów, że dla obliczenia wysokości opłaty zmiennej przyjęły wartości stężeń zanieczyszczeń na podstawie rozporządzenia z 2019 r. z załącznika nr 2. Zgodnie z objaśnieniem do Złącznika nr 3 w punkcie 3 najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni ścieków wprowadzanych do wód w przypadku awarii podwyższa się maksymalnie o 50 %.
Skład orzekający zgadza się z poglądem, że wysokość opłaty zmiennej powinna uwzględniać faktyczną wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących odprowadzonych w ciągu jednego kwartału nie mniej jednak Sąd zwraca uwagę, że spółka pomimo wezwania organu I instancji takich danych nie przekazała. Wykładnia literalna i systemowa art. 552 Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2018 r. wskazuje, że ustalenie opłaty za usługi wodne następuje w pierwszym rzędzie na podstawie oświadczeń składanych przez podmioty zobowiązane do wnoszenia opłat. Brak oświadczenia powoduje, że organ ustalający wysokość opłaty może skorzystać z alternatywnych możliwości ustalenia tej wysokości wynikających z art. 552 u.p.w. tj. ust. 2 i 2a pkt 1a więc na podstawie:
1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód;
2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych;
3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych;
4) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że organ dokonując wyboru sposobu ustalenia opłaty w sytuacji braku złożenia oświadczenia skarżącej oraz braku podała wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przedmiotowymi przelewami burzowymi za III kwartale 2020 r., jedynym możliwym sposobem ustalenia opłaty zmiennej było oparcie jej wyliczenia na wyżej wskazanej regulacji rozporządzenia z 2019 r.
W świetle powyższego niezasadne są zarzuty podniesione w pkt 2-5 petitum skargi.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 1) petitum skargi stwierdzić trzeba, że organy prowadzące postępowanie nie naruszyły powołanych tam przepisów, a materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego przez organ umożliwiał stwierdzenie, że podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Realizacji wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W niniejszej sprawie wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione.
Według art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zdaniem Sądu fakt, że przepis - ewentualnie znajdujący zastosowanie w sprawie - podlega interpretacji, nie znaczy że w sprawie "pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej" w rozumieniu przytoczonej regulacji. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny" (por. np. wyroki NSA: z dnia 23 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, z dnia 14 września 2021 r., III OSK 582/21 - cbois.nsa.gov.pl). Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca.
Brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia przez organy przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt, że organy ustaliły wysokość opłaty zmiennej, której skarżąca nie akceptuje nie stanowi podstawy do uznania, że zostały naruszone prawa nabyte spółki. Tym bardziej, że w toku postępowania ustalającego wysokość opłaty zmiennej organy nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a w związku z tym na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.