II SA/Rz 1591/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-03-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo geologiczneroboty geologicznewznowienie postępowaniastrona postępowaniainteres prawnyprawo wodnepozwolenie wodnoprawneKPAPPSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, uznając, że spółka wodociągowa mogła być stroną postępowania dotyczącego projektu robót geologicznych, mimo braku formalnej strefy ochrony.

Spółka R. sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją zatwierdzającą projekt robót geologicznych, twierdząc, że narusza ona jej prawa do ujęć wody. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając spółkę za niebędącą stroną postępowania zgodnie z art. 80 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego. WSA w Rzeszowie uchylił postanowienia organów, stwierdzając błędną wykładnię i zastosowanie przepisów, w szczególności art. 80 ust. 3 P.g.g. w kontekście art. 28 K.p.a. i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Przedmiotem skargi R. sp. z o.o. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2023 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty z października 2020 r. zatwierdzającą projekt robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych. Spółka domagała się wznowienia, wskazując na naruszenie jej praw do ujęć wody przyznanych w 1968 r. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że spółka nie była stroną postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych, zgodnie z art. 80 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego (P.g.g.), który ograniczał krąg stron do właścicieli nieruchomości, w granicach których miały być wykonywane roboty. WSA w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy dokonały błędnej wykładni i zastosowania art. 80 ust. 3 P.g.g., nie uwzględniając w pełni art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (wyrok SK 19/15) i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które kwestionowały wykluczanie właścicieli nieruchomości sąsiednich z postępowania. Sąd podkreślił, że spółka mogła posiadać interes prawny wynikający z prawa własności lub innych okoliczności, które powinny zostać zbadane w postępowaniu o wznowienie. WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka może być uznana za stronę postępowania, jeśli wykaże interes prawny wynikający z potencjalnego wpływu robót geologicznych na jej ujęcie wody, nawet jeśli nie posiada formalnie ustanowionej strefy ochrony pośredniej.

Uzasadnienie

Organy administracji błędnie ograniczyły krąg stron postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych wyłącznie do właścicieli nieruchomości, w granicach których miały być wykonywane roboty, ignorując art. 28 K.p.a. i możliwość posiadania interesu prawnego przez podmioty sąsiednie, których prawa mogą być naruszone. Należy zbadać wpływ robót na ujęcie wody spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania, w tym pkt 4 i 5.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

P.g.g. art. 80 § 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Określenie stron postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych. Sąd uznał, że przepis ten był błędnie interpretowany przez organy i nie wyłączał stosowania art. 28 K.p.a. w sposób prowadzący do naruszenia prawa do sądu.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały i zastosowały art. 80 ust. 3 P.g.g., wykluczając spółkę jako stronę postępowania, mimo że mogła ona posiadać interes prawny. Należy stosować art. 28 K.p.a. do określenia kręgu stron, a nie tylko przepis szczególny P.g.g., zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TK i NSA. Odmowa wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony wymaga oczywistości tego braku, a nie opiera się na niepełnym materiale dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

Organy dokonały w tej sprawie niewłaściwej wykładni, a następnie nieprawidłowo zastosowały art. 80 ust. 3 P.g.g. WSA w Rzeszowie w pełni identyfikuje się ze stanowiskiem Strony skarżącej, iż w jej sprawie to art. 28 K.p.a. powinien wyznaczać kryteria kwalifikacji podmiotów prawa jako stron postepowania O braku pewności co do tego kluczowego ustalenia nie może decydować treść art. 80 ust. 3 P.g.g. jak również działania wyjaśniające Organu I instancji podjęte poza postępowaniem administracyjnym

Skład orzekający

Paweł Zaborniak

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Mazur-Selwa

sędzia

Piotr Godlewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących robót geologicznych i innych postępowań administracyjnych, gdzie przepisy szczególne mogą być sprzeczne z ogólnymi zasadami K.p.a. lub naruszać prawo do sądu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Prawem geologicznym i górniczym, ale jego zasady dotyczące interpretacji przepisów szczególnych i ogólnych oraz prawa do sądu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawami właścicieli nieruchomości a interesami inwestorów w kontekście prac geologicznych, podkreślając znaczenie prawa do sądu i właściwej interpretacji przepisów administracyjnych.

Czy prawo geologiczne ogranicza dostęp do sądu? WSA Rzeszów: Nie zawsze!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1591/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 28, art. 61a § 1, art. 145 § 1 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2023 r.nr SKO.4170/52/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Starosty [...] z dnia 25 maja 2023 r. nr OŚ.6530.3.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej R. sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 617 zł /słownie: sześćset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R sp. z o.o. z/s w R. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 26 lipca 2023 r. nr SKO.4170/52/2023, wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Starosta [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku P sp. z o.o, zatwierdził projekt robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych w celu rozbudowy sieci wodociągowej w [...]. Z adnotacji dokonanej przez pracownika organu na egzemplarzu decyzji znajdującym się w nadesłanych aktach administracyjnych wynika, że ww. rozstrzygnięcie stało się ostateczne 20 listopada 2020 r.
Wnioskiem z 21 lipca 2021 r. Skarżąca zwróciła się do Starosty o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją. Jako podstawę wznowienia Spółka wskazała art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Podała, że decyzja Starosty narusza prawa nabyte Spółki do realizacji ujęć wody na obszarze objętym decyzją, przyznane w 1968 r. Spółka posiada bowiem pozwolenie wodnoprawne obowiązujące do 2029 r. na szczególne korzystanie z wód, polegające na poborze wody podziemnej z poziomu trzeciorzędowego z ujęcia studniami głębinowymi [...]. Natomiast P sp. z o.o. nie uzyskało pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych i pobór wody ze studni [...], zrealizowanych na obszarze objętym pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym Skarżącej.
Postanowieniem z [...] maja 2023 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych.
Organ I instancji podał, że decyzja Starosty z [...] października 2020 r. nr [...] nie zawiera zapisów mających wpływ na ograniczenie prowadzenia innych robót geologicznych. Otwory hydrogeologiczne przewidziane do wykonania w projekcie robót geologicznych, zlokalizowano w dużo większej odległości od studni należących do Spółki, niż wymagają tego granice stref ochrony bezpośredniej. Spółka nie mogła zatem zostać uznana za stronę postepowania zakończonego kwestionowaną decyzja, a ponadto nie stwierdzono wystąpienia istotnych okoliczności faktycznych i nowych dowodów nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, postanowieniem z 26 lipca 2023 r. nr SKO.4170/52/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy postanowienie Starosty o odmowie wznowienia postępowania.
Organ odwoławczy podał, że postępowanie objęte wnioskiem o wznowienie dotyczyło zatwierdzenia projektu robót geologicznych, o którym mowa w art. 80 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 633) – dalej: "P.g.g.". Decyzja Starosty [...] z [...] października 2020 r. zatwierdzająca projekt robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych, wydana została na podstawie art. 80 ust. 1 i ust. 5 P.g.g. Mając powyższe na uwadze Organ I instancji słusznie uznał w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca nie mogła zostać uznana za stronę postępowania. Wynika to wprost z art. 80 ust. 3 P.g.g., zgodnie z którym: stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 154 § 1 pkt 4 k.p.a. skoro Spółka nie była w świetle prawa stroną przedmiotowego postępowania.
Natomiast odnośnie wskazanej przez Skarżąca podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Kolegium podniosło, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie łub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone. Nie może zatem być uznana za nową okoliczność, lub nowy dowód, stanowiący podstawę do wznowienia postępowania, treść powoływanych przez Spółkę orzeczeń zapadłych w innych sprawach.
Organ odwoławczy skazał, że we wniosku o wznowienie postępowania Spółka powołuje się na decyzję z 20 czerwca 1968 r. zatwierdzającą zasoby eksploatacyjne wód podziemnych ujęte studnią [...], decyzję z [...] stycznia 1994 r. zatwierdzającą zasoby wód podziemnych, ujęte studniami [...], decyzję z [...] kwietnia 1997 r. zatwierdzającą zasoby wód podziemnych ujęte studnią S-2bis oraz decyzję udzielającą pozwolenia wodnoprawnego z [...] stycznia 2011 r. W ocenie Kolegium słusznie wskazał Organ I instancji, że treść powyższych decyzji nie wskazuje na istnienie zapisów mających wpływ na ograniczenie prowadzenia innych robót geologicznych. A zatem nie wpływając na zmianę treści decyzji zapadłej w postępowaniu którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, powyższe nie ma istotnego znaczenia dla sprawy objętej wnioskiem o wznowienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka wniosła o zmianę, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Starosty, a ponadto o dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze – projektu rozporządzenia Wojewody Podkarpackiego w sprawie ustanowienia strefy ochronnej oraz uwag do projektu prac geologicznych i dodatku nr 1 do dokumentacji hydrologicznej otworów [...]. Powtarzając argumentację sformułowaną we wniosku Spółka zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 80 P.g.g.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, przez co została przez Sąd uwzględniona.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Organy obu instancji zastosowały wobec Spółki w sposób negatywny wobec jej żądania przepis art. 61a K.p.a., który stanowi: Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania należy do rozstrzygnięć zaskarżalnych zażaleniem, o czym świadczy art. 61a § 2 K.p.a. W świetle art. 149 § 3 K.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. W odniesieniu do przyjętych przez Organy podstaw procesowych postanowienia w postaci art. 61a § 1 K.p.a. trzeba zauważyć, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalny, przez co niezależnie od tego, czy podstawą wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania będzie art. 61a § 1 czy też powołany wyżej art. 149 § 3, przesłanki ich stosowania są takie same. Mają charakter formalny i sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1139/16, LEX).
Według Organów o konieczności zastosowania powyższej regulacji Kodeksu, świadczy to, że Spółka nie posiada przymiotu Strony o czym ma decydować treść art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 633 z późn. zm.; zwana dalej P.g.g.).
WSA podkreśla, że tylko podmiot któremu przysługuje przymiot strony postępowania może skutecznie żądać wznowienia postępowania zarówno na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jak i na podstawie pozostałych przesłanek wznowieniowych, w tym co oczywiste, przesłanek podawanych przez Spółkę w postaci art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zatem przesądzenie o tym, że określony podmiot nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną przesądza o braku możliwości kwestionowania przez ten podmiot ostatecznego rozstrzygnięcia za pomocą takich argumentów, które opierają się o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Prowadzenie rozważań odnoszących się do zaistnienia tej przesłanki wobec podmiotu, który jest stroną zakończonego ostatecznie postępowania mija się z regulacją art. 147 K.p.a., która stanowi : Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony.
Zdaniem WSA, Organy dokonały w tej sprawie niewłaściwej wykładni, a następnie nieprawidłowo zastosowały art. 80 ust. 3 P.g.g., czyli przepis który posiada aktualnie następującą treść : Stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne, a w przypadku badań sejsmicznych w celu zbadania struktur geologicznych związanych z występowaniem złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2, oraz w celu wykonania regionalnych badań budowy geologicznej kraju - wnioskodawca. Przepisy art. 41 ust. 2a-4 i 6 stosuje się odpowiednio. Do dnia 28 października 2023 r., czyli w czasie zakończonego przed Starostą postępowania, przepis ten posiadał następujące brzmienie : Stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. Przepisy art. 41 stosuje się odpowiednio..
Prezydent w swym postanowieniu stwierdza w oparciu o tą szczególną regulacje P.g.g., że przedsiębiorstwo R Sp. z o.o. nie mogło być uznane za stronę w zakończonym postępowaniu. Wskazano w tym względzie, że dla wnioskodawcy postępowania nie ustanowiono strefy ochrony pośredniej i posiadało ono jedynie ustanowioną strefę ochrony bezpośredniej ujęcia wody. W związku z lokalizacją wzajemną studni należących do Spółki oraz otworów hydrogeologicznych przewidzianych do wykonania w projekcie robót geologicznych, nie obowiązywały ograniczenia określone w art. 127 ustawy - Prawo wodne, tj. zakaz użytkowania gruntów do celów niezwiązanych z eksploatacją ujęcia wody. Poza tym, zapisy dokumentów załączonych do wniosku o wznowienie postępowania nie potwierdzają istnienia wpływu na ograniczenie innych robót geologicznych, które mogłyby istnieć na podstawie ustanowienia strefy ochrony pośredniej ujęcia w drodze aktu prawa miejscowego. SKO w odpowiedzi na skargę akceptuje te ustalenia Organu I instancji i powołuje się na art. 80 ust. 3 P.g.g. oraz uchylony przez NSA (zob. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1325/18, LEX nr 3336537) wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 marca 2018 r., o sygn. akt II SA/Rz 176/18 (opubl. w CBOSA).
Z treści uzasadnień postanowień poddanych kontroli WSA wynika, że Organy dokonały oceny sytuacji prawnej Wnioskodawcy wyłącznie w oparciu o art. 80 ust. 3 P.g.g. w brzmieniu obowiązującym w chwili zakończenia postępowania kwestionowaną przez Spółkę decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. o zatwierdzeniu "Projektu robót geologicznych na wykonanie ujęcie wód podziemnych w celu rozbudowy sieci wodociągowej na terenie [...]". Ograniczenie badania tej kwestii wyłącznie do treści przytoczonej regulacji było błędne, bowiem jak słusznie podnosi Spółka, konieczne było poszerzenie pola koniecznych ustaleń związanych ze złożonym wnioskiem przez pryzmat przepisu właściwego dla postępowania administracyjnego ogólnego w postaci art. 28 K.p.a.
Wskazać należało, że art. 41 ust. 2 P.g.g. do którego odsyłał art. 80 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą przez TK na mocy wyroku z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt SK 19/15 OTK-A 2021/25. Na podstawie art. 41 ust. 2 P.g.g. ustawodawca niezgodnie z Konstytucją RP określił strony postępowania koncesyjnego poprzez wykluczenie z tego postępowania właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy nie mogli powoływać się na interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynikający z prawa własności. Uznany za niekonstytucyjny art. 41 ust. 2 P.g.g. był według art. 80 ust. 3 tej ustawy odpowiednio stosowany w postępowaniu o zatwierdzenie projektu robót geologicznych. W uzasadnieniu wyroku TK podkreślono w szczególności, że przepis art. 41 ust. 2 P.g.g. w sposób jednoznaczny i wyraźny odbiera status strony postępowania koncesyjnego właścicielom (także użytkownikom wieczystym) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego, tj. przestrzeni, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wykonywania działalności w postaci wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla i prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji, oraz właścicielom nieruchomości położonych poza miejscami wykonywania robót geologicznych - niezależnie -do tego, czy postępowanie koncesyjne dotyczy interesu prawnego tychże właścicieli (także: użytkowników wieczystych). Zakwestionowana regulacja prowadził do pozbawienia właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości uruchomienia procedury administracyjnosądowej w sprawach dotyczących udzielenia koncesji; pozbawiając ich bowiem praw strony w postępowaniu koncesyjnym, wyłączając w ten sposób możliwość zaskarżenia do organu odwoławczego decyzji o udzieleniu koncesji na wydobycie kopalin wydanych przez organ koncesyjny, a tym samym zamyka drogę do żądania przeprowadzenia kontroli legalności tej decyzji przez sąd administracyjny.
Do tego wyroku TK odwołuje się orzecznictwo sądów administracyjnych oceniające negatywnie rozstrzygnięcia organów, które za strony postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu robót geologicznych uznawały jedynie podmioty określone w art. 80 ust. 3 P.g.g. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2021 r., VI SA/Wa 1383/21, LEX nr 3309906, wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., II GSK 1325/18, LEX nr 3336537). Aktualnie powszechnie akceptowany jest pogląd, iż wykluczenie właścicieli nieruchomości, na które oddziałują projektowane prace geologiczne z postępowań związanych z tymi pracami na podstawie art. 41 ust. 2 P.g.g. narusza wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP podstawowe obywatelskie prawo do sądu.
WSA w Rzeszowie w pełni identyfikuje się ze stanowiskiem Strony skarżącej, iż w jej sprawie to art. 28 K.p.a. powinien wyznaczać kryteria kwalifikacji podmiotów prawa jako stron postepowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. To stanowisko znajduje pełne wsparcie w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 września 2019 r. o sygn. VI SA/Wa 1918/18, LEX. W uzasadnieniu tego orzeczenia przekonująco wyjaśniono, że art. 80 ust. 3 P.g.g. nie pozostaje z art. 28 k.p.a. w relacji przepis szczególny - przepis ogólny. Dopuszczalność ustanawiania odstępstw od art. 28 k.p.a. budzi wątpliwości jako taka, bowiem wywoływałaby automatycznie kolizję z wywodzonym m.in. z zasady demokratycznego państwa prawnego kanonem rzetelnej procedury - zasadą dostępu postępowania dla legitymującego się interesem prawnym podmiotu. Art. 80 ust. 3 P.g.g. z całą pewnością stosowania art. 28 k.p.a. wyłączać nie może, bowiem jego rolą jest jedynie doprecyzowanie katalogu stron postępowania wywodzących swój interes prawny z prawa własności (użytkowania wieczystego). Koncentruje się on bowiem na tym właśnie prawie, z pominięciem innych podstaw interesu prawnego. Analiza materiałów legislacyjnych dowodzi, że intencją ustawodawcy było jednoznaczne określenie budzącego dotąd spory w orzecznictwie problemu pojęcia strony prowadzonego na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego postępowania, które może dotyczyć wielu osób.
Sąd zwraca też uwagę, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawcy nie przysługuje status strony postępowania, jest możliwe tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty już na wstępie, czyli bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem twierdzeń wnioskodawcy o przysługiwaniu mu interesu prawnego. Organy obu instancji opierając się na art. 80 ust. 3 P.g.g. nie wykazały, że wnioskującej Spółce w sposób pewny (oczywisty) nie przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych na wykonanie ujęcia wody podziemnej w celu rozbudowy sieci wodociągowej, a więc że nie posiada ona interesu prawnego w tym postępowaniu rozumianego jako obiektywnie rzeczywista i mająca potwierdzenie w przepisach prawa potrzeba ochrony prawnej. O braku pewności co do tego kluczowego ustalenia nie może decydować treść art. 80 ust. 3 P.g.g. jak również działania wyjaśniające Organu I instancji podjęte poza postępowaniem administracyjnym w postaci wizji lokalnej przeprowadzonej dnia 17 września 2021 r. To samo należy stwierdzić względem uzasadnienia postanowienia Starosty, które odwołuje się do braku ustanowienia strefy ochrony pośredniej dla ujęcia wody skarżącej Spółki. Według Sądu, działania wyjaśniające w tym aspekcie nie mogły zostać ograniczone do zbadania czy na rzecz Spółki taka strefa została ustanowiona w czasie trwania zakończonego postępowania. Innymi słowy, o nielegitymowaniu się interesem prawnym w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych nie świadczy brak istnienia na określonym obszarze strefy pośredniej ochrony, bowiem nie można wykluczyć że warunki do jej ustanowienia mogą istnieć bez formalnego jej potwierdzenia (w świetle dokumentów załączonych do skargi Strona rozpoczęła skuteczne czynności zmierzające do ustanowienia takiej strefy dla swego ujęcia). Zatwierdzone mocą decyzji Starosty roboty geologiczne mogą bowiem wpływać na sposób korzystania z ujęcia wody Spółki, niezależnie od tego czy strefa tego rodzaju została wprowadzona na podstawie przepisów ustawy – Prawo wodne (zob. przepisy rozdziału 6 ustawy - Prawo wodne). Przepis art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. obligował do zweryfikowania wpływu prowadzonych robót geologicznych na określone we wniosku wznowieniowym uprawnienia Spółki przy uwzględnieniu wprowadzenia tych tzw. "stref specjalnych" jak również wszystkich innych aspektów, mogących pogarszać sytuację administracyjnoprawną wnioskodawcy – np. ewentualność jakościowego jak i ilościowego pogorszenia się dostępu Spółki do wód podziemnych na podstawie przyznanych jej pozwoleń na szczególne korzystanie z wód.
WSA zwraca uwagę, że w sytuacji gdy żądanie wznowienia opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że podmiot składający to podanie podnosi, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to wówczas badanie tych twierdzeń powinno nastąpić w kolejnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero wówczas gdy z treści wniosku w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot nie będący stroną, to wyłącznie wówczas można wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, posługując się w tym celu art. 149 § 3 k.p.a. (zob. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 15 grudnia 2023 r., III SA/Po 682/23, LEX nr 3657453). Co do zasady, zaś gdy strona powołuje się na konkretny i własny interes prawny uzasadniający wznowienie postępowania, to właściwy organ powinien wznowić postępowanie i przeprowadzić postępowanie, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a następnie wydać na podstawie art. 151 k.p.a. decyzję, w której albo odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albo uchyli decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie takich podstaw do jej uchylenia i wówczas wyda nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W zakończonym postępowaniu pomimo jasno wyrażonego stanowiska Spółki zabrakło tego rodzaju działań procesowych, co doprowadziło do naruszenia m.in. powołanych w skardze przepisów K.p.a. w postaci art. 145 § 1 pkt 4 i 5, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy ponownie prowadząc postępowanie z wniosku Spółki odniosą się poprzez zastosowania art. 28 K.p.a. do wszystkich podnoszonych przez nią kwestii dotyczących negatywnego wpływu zatwierdzonych prac geologicznych na zakres przyznanych uprawnień do korzystania z wód, a wynikających z posiadanego przez ten podmiot pozwolenia wodnoprawnego, co powinno przede wszystkim polegać na zweryfikowaniu twierdzeń o położeniu studni P sp. z o.o. w obrębie tego samego zasilania, co ujęcie Skarżącej strony oraz związanych z tym konsekwencji (np. obniżenie zasobów ilościowych wody).
Wyłożone względy związane z potwierdzonym przez Sąd naruszeniem przepisów postępowania art. 28, art. 61a § 1, art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a., art. 80 ust. 3 P.g.g., nakazywały uwzględnić skargę Spółki na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bowiem naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, określony jako odmowa wznowienia postępowania administracyjnego.
O kosztach postępowania przed WSA orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w wysokości 500 zł, przy uwzględnieniu włożonego w wyjaśnienie tej sprawy nakładu pracy radcy prawnego - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) - oraz opłatę skarbową pokrytą w związku z udzielonym przez Spółkę pełnomocnictwem – 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI