II SA/Rz 1579/24

II SA/Rz 1579/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr SKO.4162/2/2024 w przedmiocie stwierdzenia umorzenia z mocy prawa postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy lub "Organ II instancji" z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr SKO.4162/2/2024 w przedmiocie stwierdzenia umorzenia z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej: "PPRN w [...]") z dnia [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] gromady [...] i wsi [...] gromady [...] w części dotyczącej nieruchomości nr [...] (obecnie oznaczonej jako działka nr [...]) w miejscowości [...].
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 2 kwietnia 2009 r. JJ (dalej: "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w [...] z [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] w części dotyczącej nieruchomości nr [...] (obecnie oznaczonej jako działka nr [...]) w miejscowości [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu decyzją z 18 stycznia 2010 r. nr SKO 0234/196/2009 odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w [...] z [...] września 1970 r. Decyzją z 29 kwietnia 2010 r. nr 4161/4/2010, SKO utrzymało w mocy swoją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 listopada 2010 r. II SA/Rz 710/10 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 29 kwietnia 2010 r. nr 4161/4/2010 i poprzedzającą ją decyzję SKO z 18 stycznia 2010 r. nr SKO 0234/196/2009.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu SKO w Przemyślu decyzją z 25 października 2012 r. nr SKO.4161.5.2012 odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji PPRN w [...] z [...] września 1970 r. Decyzją z 30 listopada 2012 r. nr SKO.4161.16.2012, SKO utrzymało w mocy własną decyzję z 25 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 13 czerwca 2013r. II SA/Rz 135/13 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 30 listopada 2012 r. nr SKO.4161.16.2012 i poprzedzającą ją decyzję SKO z 25 października 2012 r., nr SKO.4161.5.2012.
Kolejno SKO w Przemyślu decyzją z 30 października 2013 r., nr SKO.4161.16.2013 stwierdziło, że decyzja PPRN w [...] z [...] września 1970 r. wydana została z naruszeniem prawa. Decyzją z 26 listopada 2013 r. nr SKO.4161.20.2013 SKO utrzymało w mocy własną decyzję z 30 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 8 maja 2014 r. II SA/Rz 114/14 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 26 listopada 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję SKO z 30 października 2013 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO w Przemyślu decyzją z 17 października 2014 r. nr SKO.4161.4.2014 stwierdziło wydanie decyzji PPRN z [...] września 1970 r. w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obecnie oznaczonej jako działka nr [...]) w [...], z naruszeniem prawa. Decyzją z 31 grudnia 2014r. SKO utrzymało własną decyzję z 17 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 22 września 2015 r. II SA/Rz 345/15 oddalił skargę Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 kwietnia 2017r. I OSK 105/16 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Rzeszowie z 22 września 2015 r., zaskarżoną decyzję SKO z 31 grudnia 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję SKO z 17 października 2014 r.
Następie rozpatrując sprawę SKO w Przemyślu decyzją z 12 września 2017r. nr SKO.4161.5.2017 stwierdziło, że decyzja PPRN w [...] z [...] września 1970 r. wydana została z naruszeniem prawa. Decyzją z 20 grudnia 2017r. nr SKO.4161.6.2017 SKO utrzymało w mocy własną decyzję z 12 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 26 czerwca 2018 r. II SA/Rz 358/18 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 20 grudnia 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję SKO z 12 września 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyznaczył Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie jako organ właściwy do załatwienia wniosku Skarżącego z 2 kwietnia 2009 r.
Pismem z 19 października 2021 r. SKO w Rzeszowie, działając na podstawie art. 158 § 3 oraz art. 156 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "K.p.a.") poinformowało Skarżącego, że postępowanie z wniosku o częściowe stwierdzenia nieważności ww. decyzji PPRN z [...] września 1970 r. uległo umorzeniu z mocy prawa.
Skarżący pismem z 7 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 37 K.p.a. wniósł ponaglenie w sprawie załatwienia wniosku z 2 kwietnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności w części ww. decyzji PPRN z [...] września 1970 r.
Postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r., SKO w Rzeszowie działając na podstawie art. 37, 105 § 1 i art. 126 K.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z 6 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Rz 116/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi Skarżącego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w Rzeszowie w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt IOSK 2371/22 uchylił ww. postanowienie WSA w Rzeszowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. II SAB/Rz 27/23, zobowiązał SKO w Rzeszowie do wydania decyzji administracyjnej w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt I), stwierdził, że SKO w Rzeszowie dopuściło się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt II), które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III), przyznał od SKO w Rzeszowie na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w kwocie 15 000 zł (pkt IV), wymierzył SKO w Rzeszowie grzywnę w wysokości 5 000 zł (pkt V) oraz zasądził od SKO w Rzeszowie na rzecz Skarżącego kwotę 600zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt VI).
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., I OSK 2110/23, uchylił pkt IV zaskarżonego wyroku i przyznał od SKO w Rzeszowie na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł oraz uchylił pkt V zaskarżonego wyroku i wymierzył SKO w Rzeszowie grzywnę w wysokości 2.000 zł.
Pismami z 24 marca 2024 r. i 27 maja 2024 r. Skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodów w nn. postępowaniu na okoliczność, że decyzja PRRN w [...] z dnia [...].04.1969r. nr [...] w sprawie podjęcia postępowania scaleniowego gruntów położonych na terenie wsi [...] oraz decyzja PRRN w [...] z dnia [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] w części dotyczącej nieruchomości nr [...] (obecnie oznaczonej jako działka nr [...]) w miejscowości [...] nie zostały ogłoszone i doręczone stronom postępowania, a zatem są nie aktami.
SKO w Rzeszowie w wyniku rozparzenia sprawy decyzją z 18 czerwca 2024 r. nr SKO.4162/1/2024 orzekło w przedmiocie stwierdzenia umorzenia z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w [...] z [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] w części dotyczącej nieruchomości nr [...] (obecnie oznaczonej jako działka nr [...]) w miejscowości [...].
W stosunku do wskazanej decyzji Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc argumenty związane z brakiem rzetelności w zakresie analizy materiału dowodowego w sprawie.
Opisaną na wstępie decyzją z 14 sierpnia 2024 r. nr SKO.4162/2/2024, Kolegium działając na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 158 § 3 i art. 156 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r. poz. 1491) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
SKO w Rzeszowie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przytoczyło tło sprawy oraz wskazało, że analizowana sprawa była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 kwietnia 2023r. II SAB/Rz 27/23 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2024r. IOSK 2110/23, a zatem Kolegium związane jest ww. wyrokami. Podkreśliło, że WSA w Rzeszowie wyrokiem z 26 kwietnia 2023r. II SAB/Rz 27/23 - zgodnie z postanowieniem NSA z 31 stycznia 2023 r., I OSK 2371/22 - zobowiązał SKO w Rzeszowie do procesowego zakończenia postępowania w formie decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku z 2 kwietnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w [...] z [...] września 1970 r., Organ uznał, że postępowanie musi zostać umorzone z mocy prawa. Decyzja z 1970 r. była ostateczna, a jej doręczenie lub ogłoszenie nastąpiło zgodnie z ówczesnymi przepisami. Mimo braku bezpośrednich dowodów na sposób doręczenia, istnieją dowody pośrednie wskazujące, że decyzja weszła do obrotu prawnego przed 10 listopada 1971 r.
Wskazano, że ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji zostało wszczęte po ponad 30 latach od jej doręczenia lub ogłoszenia, a nie zakończono go przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 16 września 2021 r., jego dalsze prowadzenie stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej KPA, organ był zobowiązany do jego umorzenia.
Mając na uwadze powyższe, Organ odwoławczy uznał, że decyzja SKO z 18 czerwca 2024 r. jest zgodna z prawem, ponieważ organ prawidłowo zastosował przepisy KPA, w tym art. 158 § 3, który uniemożliwia wszczynanie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł Skarżący, zarzucając jej naruszenie:
- art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., art. 76 § 1 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie ustalenie stron postępowania, zignorowanie wszystkich wniosków dowodowych Skarżącego mających kolosalne znaczenie dla sprawy poprzez nie dokonanie oceny wskazanych tam rażących naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego w związku z przedłożonymi dokumentami urzędowymi i źródłowymi, na przekroczeniu prawa do swobodnej oceny dowodów, nie odniesienie się do wszystkich stawianych zarzutów i żądań Skarżącego, nie spełnieniu wymogów uzasadnienia decyzji, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a., a poprzez to, decyzje SKO wydane w I i II instancji są upozorowane pod zastosowaną w nich normę prawa;
- art. 15 K.p.a. poprzez nie wykonanie obowiązku ponownego rozpatrzenie sprawy zakończonej przez organ I instancji i wydanie w tym zakresie nowego rozstrzygnięcia, zaniechanie naprawienie błędów i pomyłek w podejmowanych czynnościach prawnych i faktycznych organu I instancji, nie odniesienie się do stawianych zarzutów i żądań skarżącego wykazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy i w treści wniosków dowodowych;
- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", poprzez nieuwzględnienie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wiążącej Kolegium oceny prawnej i wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA 105/16 oraz wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 710/10;
- art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (dalej: "ustawa") poprzez błędne uznanie, że decyzja PPRN w [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r. nr [...] w sprawie podjęcia postępowania scaleniowego gruntów położonych na terenie wsi [...] jest decyzją ostateczną, pomimo, że należy do tzw. decyzji nieistniejących;
- art. 12 ust. 1 ustawy poprzez błędne uznanie, że decyzja PPRN w [...] z dnia [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] jest decyzją ostateczną, pomimo, że należy do tzw. decyzji nieistniejących;
- art. 16 ust. 1 ustawy poprzez błędne uznanie, że decyzja PPRN w [...] z dnia [...] września 1970 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi [...] stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych, pomimo, że należy do tzw. decyzji nieistniejących.
Mając na uwadze powyższe Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z 14 sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z 16 czerwca 2024 r. nr SKO 4162/1/2024, nadto o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Sprawa dotyczy stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1970 r. , Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia wsi [...], zainicjowanego wnioskiem z 2 kwietnia 2009 r.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust 2 ustawy o zmianie k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Z uzasadnienia do omawianej ustawy wynika, że ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.
W świetle powyższego bezzasadne są podnoszone przez Skarżącego twierdzenia, że wyrok TK nie miał zastosowania do sytuacji prawnej w jakiej znalazł się Skarżący. Natomiast to, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP (dt. przyjętego rozwiązania intertemporalnego), oznacza, że w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, będzie uprawniony do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - art. 145a k.p.a. Jak na razie zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji.
Punktem wyjścia dla rozważań w sprawie jest ustalenie daty, od której należy liczyć bieg trzydziestoletniego terminu do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności.
Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. ( Dz.U. 1968.3.13) obowiązującej w dacie wydawania poddanej procedurze stwierdzenia nieważności decyzji:
1. Decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów wydaje prezydium powiatowej rady narodowej. Decyzja ta jest ostateczna.
2. Decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów podaje się do wiadomości przez odczytanie jej na ogólnym zebraniu uczestników scalenia, a ponadto wywiesza się ją na przeciąg 14 dni w lokalu biura gromadzkiej rady narodowej i we wsiach, w których położone są scalone grunty.
3. Z chwilą upływu terminu, o którym mowa w ust. 2, decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomimo podjętych prób nie udało się odnaleźć dowodów odczytania decyzji bądź jej wywieszenia.
Niewątpliwie jednak przedstawione przez organ okoliczności i wywiedzione na ich podstawie wnioski dowodzą tego, że decyzja weszła do obrotu prawnego i miało to miejsce na długo przed upływem 30 lat, o których mowa w cytowanym przepisie.
Dowodem na to są zgromadzone przez Kolegium:
-zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego tj. [...] z [...] listopada 1971 r. dotyczące zamknięcia ksiąg wieczystych urządzonych dla nieruchomości położonych w obrębie [...] na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1970 r. [...] w sprawie scalenia i wymiany gruntów wsi [...] oraz zawiadomienia z [...] listopada 1971 r. [...] dotyczące założenia księgi wieczystej nr [...] ( aktualnie oznaczonej Nr [...]) m.in. dla działki nr [...] na podstawie decyzji PRRN w [...] z [...] września 1970 r.
Ponadto zmiany wynikające ze scalenia gruntów obrębu [...] zostały ujawnione w rejestrze gruntów, który założono w 1971 r., a operat scalenia gruntów wsi [...] gromady [...] i wsi [...] gromady [...] został przyjęty do zasobu geodezyjnego w [...] [...] maja 1971 r.
Wynika z nich, że decyzja weszła do obrotu prawnego najpóźniej w dniu 10 listopada 1971 r. Organ wieczystoksięgowy dokonując odpowiednich wpisów do KW musiał dysponować prawomocną decyzją gdyż w przeciwnym razie nie byłoby podstaw do dokonania wpisu. Co za tym idzie przed tą datą dokonano niezbędnego odczytania i wywieszenia decyzji, ze skutkiem jej doręczenia.
Zwrócić należy uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2024 r. o sygn. akt I OSK 2215/22, w którym Sąd wskazał, że brak dowodu doręczenia (potwierdzenia odbioru) w aktach sprawy nie powoduje automatycznie wadliwości decyzji, ani tym bardziej kwalifikowanej wadliwości, jeżeli okoliczności faktyczne sprawy, w tym zgromadzone dokumenty, nie pozostawiają wątpliwości co do faktu wprowadzenia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego (por. także NSA z 20 października 2023 r. o sygn. akt I OSK 1350/20 - wszystkie powołane dalej orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego logiczne są wnioski Organu, że skoro decyzja była przedmiotem wielu merytorycznych rozstrzygnięć, to faktem notoryjnym było to, że stanowiła część obrotu prawnego. Wskazać tu chociażby należy na wyrok WSA w Rzeszowie z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 50/16, w którym Sąd rozpoznając skargę od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji uchylił postanowienie, stwierdzając jednocześnie, że decyzja ta jest ostateczna a co za tym idzie odwołanie od niej nie przysługuje i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dowodem na to są również szczegółowo opisane w części historycznej uzasadnienia, rozstrzygnięcia i wyroki, które dotyczyły skarżonej w trybie nadzwyczajnym decyzji.
Decyzja była również przedmiotem innego toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności dotyczącego działek [...]. Wojewoda Podkarpacki decyzją z [...] marca 2009 r., Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1970 r. nr [...] w zakresie dotyczącym wskazanych działek, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 15 lipca 2009 r. utrzymał tą decyzję w mocy, WSA w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2009 r. oddalił skargę, a NSA wyrokiem z 28 września 2010 r., sygn. akt II OSK 888/10 oddalił skargę kasacyjną.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania o jakich mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie k.p.a.
Spełnienie przesłanek do umorzenia postępowania bezprzedmiotowymi czyni zarzuty skierowane do przebiegu postępowania scaleniowego w tym: brak obligatoryjnych elementów takich jak: kompletny i jednoznaczny operat scaleniowy, pominięcie stron postępowania, brak wykonania wytycznych zawartych w poprzednio wydanych w sprawie wyrokach. Umorzenie postępowania, na skutek upływy terminu przewidzianego na możliwość stwierdzenia nieważności ma charakter formalny. Oznacza, że ani organ ani sąd nie bada sprawy merytorycznie tj. pod kątem wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności.
Dotyczy to również podjętej przez Skarżącego próby wykazania, że decyzja nie jest aktem bo nie zawiera wszystkich wymaganych elementów. Akt administracyjny nawet wadliwy, jest uznawany za obowiązujący, dopóki w odpowiednim trybie nie zostanie usunięty z porządku prawnego. Dopiero stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać ten skutek. Wobec ziszczenia się negatywnych formalnych przesłanek procesowych do prowadzenia postępowania, jego dalsze prowadzenie stało się niemożliwe.
Tym samym bezpodstawne stały się zarzuty braku należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego w czym Skarżący upatrywał naruszenia przepisów art. 7, 8, 75 § 1 , 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Za nieuzasadniony Sąd uznał równie zarzut naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. i wynikającą z niego zasadę dwuinstancyjności postępowania. W sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazywały na ziszczenie się przesłanek powodujących umorzenie postępowania, zbędnym stało się prowadzenie postępowania dowodowego dotyczącego prawidłowości decyzji.
Mając to wszytko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.