II SA/Rz 1576/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie legalności budynku, uznając spór graniczny za niebędący zagadnieniem wstępnym.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie legalności budynku garażowo-inwentarskiego, które zostało zawieszone z powodu sporu granicznego między działkami. Skarżąca kwestionowała obowiązek wystąpienia o rozgraniczenie. Sąd uznał, że spór graniczny nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a ustalenie przebiegu granicy powinno nastąpić na podstawie dokumentacji geodezyjnej, a nie poprzez rozgraniczenie. W związku z tym uchylono zaskarżone postanowienie.
Przedmiotem skargi była decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zawieszeniu postępowania w sprawie legalności budynku garażowo-inwentarskiego, ze względu na spór dotyczący przebiegu granicy między działkami nr ewid. [...] i [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił postępowanie, wzywając skarżącą do wystąpienia o rozgraniczenie nieruchomości. Skarżąca wniosła zażalenie, argumentując, że nie powinna być obciążana tym obowiązkiem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie w części dotyczącej terminu, ale utrzymał w mocy obowiązek wystąpienia o rozgraniczenie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 100 k.p.a. i brak uzasadnienia dla nałożenia na nią obowiązku. WSA uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że spór o rozgraniczenie nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego powinny ustalić przebieg granicy na podstawie posiadanej dokumentacji geodezyjnej, a nie czekać na rozstrzygnięcie w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, uznając je za wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, spór o rozgraniczenie nieruchomości nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uzasadniałoby zawieszenie postępowania w sprawie legalności budynku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego powinny ustalić przebieg granicy na podstawie posiadanej dokumentacji geodezyjnej, a nie czekać na rozstrzygnięcie w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym wywodzi się z prawa własności, a usytuowanie obiektu względem granicy powinno być ustalone na podstawie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 100 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pr.bud. art. 49g § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr.bud. art. 49g § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr.bud. art. 49g § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.p.g.i.k. art. 29
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spór graniczny nie jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania w sprawie legalności budynku. Ustalenie przebiegu granicy powinno nastąpić na podstawie dokumentacji geodezyjnej, a nie w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie. Obowiązek przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie wymaga uprzedniego rozgraniczenia nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Organy administracji prawidłowo zawiesiły postępowanie, ponieważ rozpatrzenie sprawy legalności budynku zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sporu granicznego. Właściciel budynku ma obowiązek wystąpić o rozgraniczenie, aby móc wykazać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Godne uwagi sformułowania
spór o rozgraniczenie nie jest zagadnieniem wstępnym ani w odniesieniu do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, ani też w odniesieniu do postępowania legalizacyjnego, bądź postępowania naprawczego Organy nadzoru budowlanego, w oparciu o posiadaną dokumentację geodezyjną, w tym w szczególności mapy ewidencyjne, powinny natomiast ustalić położenie nieruchomości, jak też powinny stwierdzić w toku postępowania, gdzie przebiega granica pomiędzy tymi terenami. geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektów budowlanych polega na wykonaniu pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych mających na celu zebranie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu elementów zagospodarowania terenu objętego zamierzeniem budowlanym
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący
Maria Mikolik
sprawozdawca
Paweł Zaborniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszania postępowań administracyjnych w sprawach budowlanych z powodu sporów granicznych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań nadzoru budowlanego i interpretacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą nadużywać instytucji zawieszenia postępowania, a sąd koryguje ich błędne interpretacje przepisów proceduralnych w kontekście budowlanym.
“Spór graniczny nie wstrzyma budowy: WSA wyjaśnia, kiedy można zawiesić postępowanie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1576/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-03-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Maria Mikolik /sprawozdawca/ Paweł Zaborniak Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 97 § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 725 art. 49g ust. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 22 października 2024 r. nr OA.7722.18.19.2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie legalności wzniesienia budynku I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 4 września 2024 r. nr PINB.5140.3.6.2024; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej K. B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi K.B. (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 22 października 2024 r. nr OA.7722.18.19.2024, w przedmiocie zawieszenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") w dniu 4 marca 2024 r. przeprowadził czynności kontrolne w terenie w sprawie budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości P., gm. [....]. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że na ww. działce istnieje m.in. murowany budynek garażowo-inwentarski, parterowy, ze strychem. Budynek posiada dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku działki nr ewid. [...] i pokryciu z blachy oraz wymiary ok. 4,50 x 11,16 m i strop żelbetowy wewnątrz na wysokości ok. 3,15 m. Przed budynkiem istnieje obornik betonowy oraz - według oświadczenia skarżącej - zakopany jest betonowy zbiornik na gnojówkę, obecnie nieużytkowany. W budynku wykonana jest instalacja elektryczna. Na podstawie oświadczenia skarżącej oraz okazanych podczas kontroli dokumentów stwierdzono, że opisany budynek został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] maja 1977 r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy [....]. W dniu 20 czerwca 2024 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną w siedzibie organu. Podczas rozprawy skarżąca oświadczyła, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony przez jej rodziców ok. 1990 r., co potwierdził powołany przez nią świadek tj. siostra L.B. Oświadczyła również, że w trakcie użytkowania budynku nie wykonywano przy nim żadnych znaczących robót budowlanych oraz, że granica pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] jest sporna, w terenie brak jest znaków granicznych, a kwestia wznowienia granic jest w toku. Skarżąca dodała, że nie posiada informacji, czy budynek został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę. Pamięta jednak, że w miejscu obecnego budynku stał wcześniej inny, drewniany budynek pełniący funkcję inwentarską, który został rozebrany, a na jego fundamentach został wzniesiony obecny budynek murowany. Z kolei F.C., występujący jako pełnomocnik A.C., oświadczył, że według jego wiedzy przedmiotowy budynek powstał ok. 2003-2005 r., choć daty tej nie jest pewien. Oświadczył ponadto, że budynek znajduje się na działce nr ewid. [...] (działka obecnie jest własnością jego syna A.C.), o czym dowiedział się w 2010 r. Dodał również, że budynek który stał wcześniej w miejscu obecnego budynku był mniejszy i stał ok. 1,0-1,5 m od granicy działek. Skarżąca przedłożyła dodatkowo zdjęcie przedstawiające przedmiotowy budynek w formie jak obecnie, które według opis wykonane zostało w 1995 r. Zdaniem PINB zebrany materiał dowodowy był wystarczający do określenia daty wzniesienia budynku tj. uznania, że od zakończenia jego budowy minęło minimum 20 lat. Ustalono również, że Gminy [....] nie posiada w swoich zasobach archiwalnych dokumentów dotyczących udzielenia pozwolenia na budowę ww. budynku w latach 1987- 1991. Na podstawie informacji udzielonych w piśmie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [.....] z dnia 6 sierpnia 2024 r. oraz dokumentów załączonych przy piśmie A.C. z dnia 29 lipca 2024 r., tj. operatu technicznego, sprawozdania technicznego i protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, ustalono, że granica pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] jest sporna. Organ dokonał weryfikacji w oparciu o dane przedstawione na portalu [...], stwierdzając, że została uwidoczniona zmiana w obrysie budynku i obecnie budynek znajduje się na działce nr ewid. [...] i w niewielkim stopniu na działce nr ewid. [...]. Natomiast w momencie przeprowadzenia kontroli oraz wszczęcia postępowania ściana wschodnia budynku licowała się z linią granicy działek nr ewid. [...] i [...]. W związku z powyższym, PINB postanowieniem z dnia 4 września 2024 r. nr PINB.5140.3.6.2024, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1, art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), postanowił zawiesić z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności wzniesienia budynku garażowo-inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości P., gm. [...] i wezwać skarżącą jako właścicielkę ww. nieruchomości, do wystąpienia do Burmistrza [...] z wnioskiem o rozgraniczenie ww. nieruchomości nr ewid. [...] i nr ewid. [...], w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. Organ uznał, że konieczne jest uprzednie ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...], w celu jednoznacznego stwierdzenia na jakich działkach usytuowany jest przedmiotowy obiekt budowlany. Wyjaśnił, że ma to istotne znaczenie, ponieważ w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym zgodnie z art. 49g ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane właściciel budynku winien złożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca podnosząc, że w jej ocenie bezzasadnie zawieszono postępowanie i niesłusznie obciążono ją obowiązkiem skierowania sprawy o rozgraniczenie w sytuacji, gdy to nie z jej inicjatywy toczy się postępowanie i to inna strona jest zainteresowana rozstrzygnięciem. Wskazała, że inwestycja związana z wybudowaniem garażu nie narusza przepisów prawnych, w tym techniczno-budowlanych, a brak jest dowodów aby była postawiona na terenie, co do którego skarżąca nie dysponuje własnością. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, PWINB opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 22 października 2024 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wyznaczonego na wystąpienie do Burmistrza [...] z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości i w tym zakresie wyznaczył nowy termin do dnia 13 grudnia 2024 r., natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając ustalenia oraz stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. art. 100 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej ma wezwać stronę do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w oznaczonym terminie, dlatego w tym zakresie należało zmienić sentencję decyzji. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wyjaśnił, że to w interesie właściciela samowolnie wybudowanego budynku jest jego legalizacja, zatem wezwanie skarżącej, jako właścicielki przedmiotowego budynku garażowo-inwentarskiego do wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości było prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca wskazała, że zaskarża postanowienie w pkt 1 w całości, natomiast w pkt 2 w części, tj. w zakresie utrzymania w mocy nałożonego na nią zobowiązania o zwrócenie się z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości. W odniesieniu do pkt 1 podniosła, że nowe nakreślenie terminu nie jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, bowiem zawiera element uboczny, a tym samym obecny zapis jako w zasadzie wykluczający się, winien być uchylony w całości, celem przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W zakresie pkt 2 postanowienia w części zaskarżonej, Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 100 k.p.a. Wskazała, że uzasadnienie postanowienia nie zawiera jakichkolwiek merytorycznych argumentów, które uzasadniałyby nałożenie na nią sformułowanego obowiązku. Podniosła, że jeśli podmiot, na wniosek którego wszczęto postępowanie o kontrolę legalności kwestionuje przebieg granicy pomiędzy obydwoma nieruchomościami, a zatem również prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - powinien on najpierw udowodnić posadowienie nieruchomości poza granicami, w tym wystąpić o rozgraniczenie. Na chwilę obecną nielegalność inwestycji nie została stwierdzona, nie można zatem mówić o samowoli budowlanej. Tym samym brak jest podstaw, aby obowiązkami obciążać stronę, która bez swojej woli uczestniczy w postępowaniu zainicjowanym przez osobę trzecią. W ocenie Skarżącej, albo organ winien wykonać obowiązek zwrócenia się do Burmistrza albo obowiązkiem tym obciążyć drugą stronę jako zawiadamiającego, bowiem to z jego inicjatywy toczy się postępowanie. Skarżąca podniosła również, że organ oparł się na oświadczeniach pełnomocnika strony przeciwnej, które nie mają żadnej mocy dowodowej. Zarzuciła także naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., z uwagi na niemalże całkowity brak odniesienia się do zarzutów zażalenia dotyczących nałożenia na nią obowiązku wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2025 r. A.C. wniósł o oddalenie skargi w całości, podnosząc, że jest ona oparta na nieprawdziwych twierdzeniach, budynek został wybudowany samowolnie i narusza granicę sąsiedzką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu nie zostały wskazane w zaskarżonych postanowieniach przesłanki, umożliwiające zawieszenie przedmiotowego postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez zagadnienie wstępne rozumie się stan, w którym wydanie orzeczenia co do istoty sprawy nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia sprawy przez inny organ lub sąd, przy czym istota tej sprawy dotyczy jednocześnie przesłanki drugiej sprawy. Nie chodzi więc o konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy, będących nawet w ścisłym związku ze sprawą, lecz o rozstrzygnięcie spełnienia przesłanki (pozytywnej bądź negatywnej), której organ samodzielnie nie może rozstrzygnąć, gdyż jest to materia będąca w kompetencji innego organu (tak wyrok NSA z 22.10.2021 r., I OSK 742/21, LEX nr 3247097). W niniejszej sprawie Organy stanęły na stanowisku, że należy zawiesić z urzędu postępowanie w sprawie legalności wzniesienia budynku garażowo – inwentarskiego i wezwać Skarżącą do złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że granica pomiędzy działkami o nr [...], na której położony jest sporny budynek a sąsiednią działką o nr [...] jest sporna na cały jej odcinku. Organy uznały, że sprawa przebiegu granicy działek ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, na jakich działkach posadowiony jest sporny budynek. Powołano się przy tym na Geoportal dla Powiatu [...], z którego ma wynikać, że obecnie sporny budynek w niewielkim zakresie znajduje się również na działce nr [...]. PINB stwierdził, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci rozgraniczenia nie można wskazać, jakich działek ma dotyczyć zobowiązanie. Zdaniem PWINB jest o tyle konieczne, że w przypadku uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 49g ust. 2 pkt 1 u.P.b. właściciel budynku zobligowany jest do przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W kwestii możliwości zawieszenia postępowania w sprawie legalizacji budynku z uwagi na postępowanie rozgraniczeniowe Sąd podziela stanowisko, prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, spór o rozgraniczenie nie jest zagadnieniem wstępnym ani w odniesieniu do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (por. np. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2554/10, LEX nr 1145615; z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2102/10, LEX nr 1125235; z dnia 9 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 1156/01; z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 440/00, LEX nr 656059; wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 77/13, LEX nr 1305704), ani też w odniesieniu do postępowania legalizacyjnego, bądź postępowania naprawczego (por. np. wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2102/10, LEX nr 1125235; z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3371/14, LEX nr 2258888; wyrok WSA w Lublinie z dnia15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 175/21, LEX nr 3224830). Oczywiste jest, że rozgraniczenie nieruchomości nie należy do zadań organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Pr.bud., lecz jest odrębnym postępowaniem prowadzonym w trybie art. 29 i następne ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej: u.p.g.i.k.). Organy nadzoru budowlanego, w oparciu o posiadaną dokumentację geodezyjną, w tym w szczególności mapy ewidencyjne, powinny natomiast ustalić położenie nieruchomości, jak też powinny stwierdzić w toku postępowania, gdzie przebiega granica pomiędzy tymi terenami. Pomimo istotnego znaczenia powyższego ustalenia w postępowaniu naprawczym, nie można uznać, że uzyskanie przez inwestora rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o rozgraniczenie, uzależnia możliwość wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w postępowaniu naprawczym. Żaden bowiem z przepisów Prawa budowlanego nie uzależniania wydania rozstrzygnięcia w trybie postępowania nadzorczego od uprzedniego rozgraniczenia nieruchomości. Organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie legalności określonego obiektu budowlanego, zobowiązany jest ocenić jego legalność (w tym kwestię zachowania wymaganej odległości od granicy) według stanu faktycznego i prawnego na dzień orzekania (tak wyrok WSA w Lublinie z 24.01.2023 r., II SA/Lu 637/22, LEX nr 3559038). Powyższy pogląd należy odnieść nie tylko do trybu naprawczego, ale również do postępowania legalizacyjnego, w tym uproszczonego. W niniejszej sprawie Organy nadzoru budowlanego w kontrolowanych postanowieniach powoływały się co prawda na dane zamieszczone na portalu geodezyjnym, jednak nie znajdują one odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy. W aktach PINB znajduje się natomiast sprawozdanie techniczne [...], w którym wskazano, że z zapisu w protokole ustalenia granicy wynika, że granica przebiega po istniejący ogrodzeniu i licu budynku. Zaznaczono przy tym, że granica pomiędzy stronami jest sporna co uwidoczniono na dołączonej mapie, znajdującej się w aktach sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd stanął na stanowisku, że rozgraniczenie nieruchomości nie jest przesłanką, uzależniającą możliwość rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej legalności budynku. W przypadku braku rozgraniczenia ustaleń w przedmiocie przebiegu granicy należy dokonać w oparciu o materiały wprowadzone do zasobu geodezyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że jak wynika z decyzji PINB w [...] z 8 października 2024r. nr [...], załączonej do pisma A. C. z 10 lutego 2025r., Organ I instancji mimo sporu co do przebiegu granicy, prowadził merytoryczne postępowanie w sprawie sąsiedniego budynku gospodarczego – stodoły, który również znajduje się na działce nr [...] (i [...]) i przylega do granicy z działką nr [...]. Sąd nie podziela stanowiska, wynikającego z zaskarżonego postanowienia, że ustalenie przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym jest konieczne z uwagi na obowiązek przedłożenia przez właściciela oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zgodnie z art. 49g ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). W przypadku gdyby Organy doszły do wniosku w oparciu o dokonane ustalenia faktyczne, że należy dokonać legalizacji spornego budynku w trybie uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane będzie wywodzone z prawa własności do działki nr [...], przysługującego Skarżącej oraz jej poprzednikom prawnym. Informacje odnośnie usytuowania obiektu względem granicy z działką sąsiednią należy ustalić na podstawie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, która stanowi jeden z obligatoryjnych dokumentów, jakie należy przedłożyć w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego, stosownie do art. 49g ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 2 pkt 7b u.p.g.i.k., geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektów budowlanych polega na wykonaniu pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych mających na celu zebranie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu elementów zagospodarowania terenu objętego zamierzeniem budowlanym i sporządzenie dokumentacji geodezyjnej zawierającej wyniki tych pomiarów, w tym mapę opatrzoną, z uwzględnieniem art. 12c ust. 1 pkt 1, klauzulą urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3g pkt 3, stanowiącą potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa ta została sporządzona, albo oświadczenie wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji. Należy mieć na uwadze, że geodeta sporządzając geodezyjną inwentaryzację powykonawczą zobowiązany jest uwzględnić stan rzeczywisty, tj. aktualny stan obiektu (jego rozmiar, położenie) na gruncie. Geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza ma na celu wytyczenie obiektów budowlanych w terenie po zakończeniu procesu budowlanego. Jej istotą jest zatem wskazanie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu danego obiektu w terenie po jego wybudowaniu. Zatem źródłem informacji co do usytuowania obiektu w terenie względem granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...], wykazanej w zasobach ewidencji gruntów i budynków, na potrzeby uproszczonego postępowania legalizacyjnego, powinna być geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza, do której przedstawienia zobowiązano by właścicielkę spornego obiektu budowlanego. Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że rozgraniczenie nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne co w konsekwencji oznacza, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie PINB z 4 września 2024r. zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tej przyczyny Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI