II SA/Rz 1571/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję nakazującą usunięcie odpadów, uznając, że nawieziona ziemia stanowiła odpady, a właścicielka działki była ich posiadaczem.
Sprawa dotyczyła skargi M.B. na decyzję nakazującą usunięcie 885 Mg odpadów (gleby i ziemi) z jej działki. Organ I instancji uznał, że nawieziona ziemia stanowi odpady i nakazał jej usunięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca twierdziła, że ziemia pochodziła z wykopów pod budowę i nie stanowi odpadów. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a skarżąca, jako właścicielka nieruchomości, była posiadaczem odpadów zgodnie z domniemaniem prawnym.
Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza nakazującą M.B. usunięcie 885 Mg odpadów (gleby i ziemi) z jej działki. Organ I instancji ustalił, że na działce Skarżącej nawieziono znaczną ilość ziemi, która została wykorzystana do niwelacji terenu pod budowę domu. Zdaniem organu, ziemia ta stanowiła odpady o kodzie 17 05 04, a Skarżąca, jako posiadaczka nieruchomości, była posiadaczem tych odpadów. Skarżąca odwołała się, twierdząc, że ziemia pochodziła z wykopów pod fundamenty i nie stanowi odpadów, a organy wadliwie ustaliły stan faktyczny. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że materiał dowodowy (zdjęcia, oględziny) potwierdza nawiezienie ziemi z zewnątrz, a ilość tej ziemi znacznie przekraczała urobek z budowy fundamentów. Sąd podkreślił, że domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów, nie zostało przez Skarżącą obalone. Sąd uznał również za zasadne uznanie sąsiedniej nieruchomości za stronę postępowania ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie na środowisko. W konsekwencji, sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o odpadach i Kodeksu postępowania administracyjnego, a skargę należało oddalić.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nawieziona ziemia stanowi odpady, jeśli nie jest wykorzystywana do celów budowlanych w stanie naturalnym i na terenie, na którym została wydobyta, a jej ilość znacznie przekracza urobek z budowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ilość nawiezionej ziemi (885 Mg) znacznie przekraczała ilość urobku z wykopów pod fundamenty, co wskazuje na jej pochodzenie z zewnątrz i tym samym kwalifikuje ją jako odpad. Ziemia nie została wykorzystana na terenie, na którym została wydobyta.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o. art. 26 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Pomocnicze
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja odpadów
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 19
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja posiadacza odpadów i domniemanie prawne
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 32
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja wytwórcy odpadów
u.o. art. 2 § pkt 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Wyłączenie spod stosowania ustawy
u.o. art. 27 § ust. 8 – 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia
k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Ochrona gruntów rolnych
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów
Katalog odpadów, kod 17 05 04
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nawieziona ziemia stanowi odpady, ponieważ jej ilość przekracza urobek z budowy i nie została wykorzystana na terenie wydobycia. Właściciel nieruchomości jest domniemany jako posiadacz odpadów, a ciężar dowodu obalenia tego domniemania spoczywa na nim. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Ziemia pochodzi z wykopów pod fundamenty i nie stanowi odpadów. Organy wadliwie ustaliły stan faktyczny, nie zlecając opinii biegłego. Sąsiednia nieruchomość (PW) nie powinna być uznana za stronę postępowania.
Godne uwagi sformułowania
bez wiedzy i doświadczenia branżowego – proste organoleptyczne porównanie ilości gruntu stanowiącego (mogącego stanowić) urobek z budowy fundamentów i podpiwniczenia realizowanego na działce domu jednorodzinnego a ilość gruntu służąca do tak znacznej niwelacji terenu nie może budzić wątpliwości co do tego, że usypanie skarpy nastąpiło nie z gruntu rodzimego. domniemanie prawne, zgodnie z którym, władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi, którym w niniejszej sprawie jest Skarżąca. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Godlewski
członek
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za odpady na gruncie, domniemanie posiadania odpadów przez władającego nieruchomością, kwalifikacja ziemi jako odpadu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie ilość nawiezionej ziemi była znacząca i ewidentnie nie pochodziła z budowy na działce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpadów i odpowiedzialności za nie, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i branży budowlanej. Wyjaśnia praktyczne zastosowanie domniemania prawnego.
“Nawiozłeś ziemię na działkę? Może to odpady! Sąd wyjaśnia, kto odpowiada za ich usunięcie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1571/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2023-05-24 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-12-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Mikolik Piotr Godlewski Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Odpady Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 699 art. 26 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 września 2022 r.nr SKO.4170/24/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów - skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 20 września 2022r. nr SKO.4170/41/2022, wydana w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] lutego 2022r. nr [...], Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022r. poz. 699 z późn. zm.) – dalej: "u.o.": 1. nakazał MB (dalej: "Skarżącej") – jako posiadaczce odpadów – usuniecie odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03) o masie 885 Mg, składowanych na działce nr [...]; 2. ustalił, że obowiązek nałożony na Skarżącą winien zostać wykonany w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna; 3. określił sposób usunięcia odpadów poprzez przekazanie odpadów podmiotowi posiadającemu zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Organ I instancji podał, że Skarżąca jest właścicielem działki nr [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych 30 listopada 2021 r. stwierdzono, że na ww. nieruchomości prowadzona jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, obejmująca niwelację terenu i podpiwniczenie domu. Na podstawie zdjęć lotniczych w portalu geoportal.gov.pl oraz zdjęć i wyjaśnień przedstawionych przez strony postępowania ustalono, że na działkę Skarżącej nawieziono 59 pryzm gleby i ziemi, odpowiadających ładowności 59 samochodów ciężarowych. Z nawiezionej ziemi wykonano niwelację terenu tworząc skarpę w południowej i południowo – wschodniej części działki. Organ I instancji uznał, że nawieziona ziemia stanowi odpady o kodzie 17 05 03 w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014r. poz. 1923) – gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03. Ilość odpadów obliczono przyjmując średnią ładowność jednego samochodu ciężarowego na 15 Mg, co przy 59 pryzmach daje iloczyn 885 Mg. Organ I instancji podał, że północna część działki nr [...] stanowi użytki Bp – tereny przeznaczone pod zabudowę o powierzchni 0,1335 ha, natomiast część południowa i wschodzenia stanowi użytki RIIIb – grunty orne klasy IIIb o powierzchni 0,1114 ha. Grunty orne, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. 2022.2409 t.j.), podlegają ochronie obejmującej ograniczanie zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi. Skarżąca nie uzyskała decyzji o wyłączeniu gruntu rolnego na działce nr [...] z produkcji rolnej, to wykonaną niwelację terenu uznać należy za niedozwoloną. W konsekwencji obowiązkiem organu było wydanie decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów – nawiezionej ziemi i gleby. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając rozstrzygniecie sprawy w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Organ I instancji nie ustalił zarówno ilości, jak i składu oraz genezy powstania niwelacji terenu. Błędnie przyjął przy tym, że ziemia nie mogła pochodzić z wykopów pod fundamenty budynku. Niezasadnie też przyjęto, że wykonano niedozwoloną niwelację terenu, podczas gdy nieprawidłowości w tym zakresie nie stwierdził organ nadzoru budowlanego, a sama nawieziona gleba jest pochodzenia organicznego i mineralnego. Decyzją z 20 września 2022 r. nr SKO.4170/24/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023.775 t.j.) dalej w skrócie: "k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...]. Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że bez wiedzy i doświadczenia branżowego - proste organoleptyczne porównanie ilości gruntu stanowiącego (mogącego stanowić) urobek z budowy fundamentów i podpiwniczenia realizowanego na działce domu jednorodzinnego a ilość gruntu służąca do tak znacznej niwelacji terenu nie może budzić wątpliwości co do tego, że usypanie skarpy nastąpiło nie z gruntu rodzimego. W związku z powyższym powoływanie biegłego celem wykonania badań morfologicznych mas ziemnych nie jest dowodem niezbędnym dla wydania decyzji. Przepisy ustawy o odpadach nie znajdują zastosowania jedynie do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, jedynie wówczas, gdy zostaną one wykorzystane do celów budowlanych w stanie naturalnym i to na terenie, na którym zostały wydobyte. A zatem, gleba i materiały muszą zostać wykorzystane do celów budowlanych i na terenie, na którym zostały wydobyte. Prawidłowo również organ I instancji ustalił ilość odpadów na działce odwołującej. Ustawienie pryzm ziemi wskazuje jednoznacznie na przywiezienie ich za pomocą środka transportu ciężarowego, a te mają dopuszczalne ładowności od 12 do 18 Mg. Jednoznaczne ustalenie zgodności co do kg czy nawet Mg nie byłoby możliwe nawet przez biegłego, gdyż ten stosując pomiary i wskaźniki zagęszczenia mógłby jedynie z dużym stopniem prawdopodobieństwa określić ilość ziemi użytej do niwelacji terenu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MB wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Organy nie udowodniły, m.in. w drodze specjalistycznej opinii, że na działce skarżącej znajdują się odpady, a jeżeli tak, to jaka jest geneza ich powstania, skład oraz rzeczywista ilość. Jednocześnie organy nie uwzględniły wyjaśnień skarżącej składanych w toku postępowania i finalnie nałożyły na nią niemożliwy do wykonania obowiązek usunięcia odpadów, których nie ma na działce skarżącej. Ziemia wykonana do niwelacji terenu pochodziła bowiem z wykopów pod fundamenty realizowanego budynku mieszkalnego i została wykorzystana na działce skarżącej. Doprowadziło to do nieuprawnionego wydania nakazu usunięcia odpadów w oparciu o art. 26 ust. 1 i 2 u.o. Ponadto zdaniem skarżącej organy niezasadnie uznały PW za stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r.,poz. 259 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z kryteriami legalności określonymi w ww. przepisach nie wykazała, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 26 ust. 1 i ust. 2 u.o. Przepis art. 26 ust. 1 u.o. nakłada na posiadacza odpadów obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Według art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 19 u.o. przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przez wytwórcę odpadów ustawa rozumie natomiast każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest natomiast podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa oświadczenie usługi stanowi inaczej (art. 3 pkt 32 u.o.). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że według utrwalonego w orzecznictwie poglądu, domniemanie prawne, zgodnie z którym, władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Wprowadzenie przez ustawodawcę omawianego domniemania prawnego zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto jest wytwórcą odpadów. Z przywołanych przepisów wynika, że dla zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane było ustalenie następujących okoliczności: 1) faktu istnienia odpadów; 2) faktu składowania i magazynowania tych odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym; 3) tożsamości podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów). Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy na działce nr [...] stanowiącej własność Skarżącej, rozumianej jako miejsce do tego nieprzeznaczone (zobacz zdjęcia w aktach sprawy) doszło do składowania lub magazynowania odpadów bez zezwolenia a jeżeli tak, kto jest ich posiadaczem w rozumieniu przywołanych przepisów u.o. Dla wyjaśnienia tych okoliczności organy zgromadziły w sprawie wystarczający i rzetelny materiał dowodowy w tym protokoły z oględzin nieruchomości potwierdzających fakt nawiezienia odpadów na działkę, protokoły z oględzin przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, a także materiał zdjęciowy. Zgromadzone dowody poddane zostały szczegółowej analizie i ocenie (przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), która doprowadziła organy wniosku, że na działce znajdują się odpady o kodach: 17 05 04 tj. gleba i ziemia, w tym kamienie i inne niż wymienione w 17 05 03 o masie 885 Mg. Nawieziona ziemia została wykorzystana przez Skarżącą do niwelacji działki, na której jest prowadzona budowa budynku mieszkalnego. Organ wyjaśnił też, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. 2026.93) zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów jest obwarowane przesłankami nie tylko "ilościowymi", ale i "jakościowymi". Osoba fizyczna może bowiem przyjąć odpady na warunkach zgodnych z przepisami Prawa wodnego i Prawa budowlanego. W kontekście wyłączenia spod stosowania ustawy (art. 2 pkt 3 u.o.) oraz zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia w ramach wykorzystania na potrzeby własne (art. 27 ust. 8 – 10) u.o.). Powyższe oznacza, że tylko ziemia pochodząca z wykopania fundamentów może być wykorzystana na utwardzenie terenu. Zdjęcia organu I instancji dołączone do protokołu oględzin z 30 listopada 2021r. jednoznacznie potwierdzają nawiezienie ziemi, a ze zdjęć wynika, ze w tym czasie nie była jeszcze prowadzona budowa. Podobne wnioski wynikają ze zdjęć lotniczych z portalu: geoportal.gov.pl dostarczonych przez pełnomocnika PW. Materiał dowodowy wykazał, że ziemia nie była ziemią pozyskaną z działki Skarżącej. W odwołaniu i w skardze Skarżąca podkreśliła, że przed oględzinami nieruchomości nawiezione na działkę masy ziemne zostały zabrane i przewiezione w nieznane miejsce. Z treści stanowiska Skarżącej wynika, że masy ziemi zostały nawiezione. Natomiast Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, że masy ziemne zostały wywiezione, ani nie wskazała kto je wywiózł. Z tego względu twierdzenia Skarżącej nie mogły podważyć ustaleń poczynionych przez organy orzekające. Dokonana niwelacja terenu na działce skarżącej nie dawała żadnych możliwości materiałowych z ziemi pochodzącej z wykopanych fundamentów. Słusznie Kolegium wskazało, że nawet bez wiedzy i doświadczenia branżowego – proste organoleptyczne porównanie ilości gruntu stanowiącego (mogącego stanowić) urobek z budowy fundamentów i podpiwniczenia realizowanego na działce domu jednorodzinnego, a ilość gruntu służąca do tak znacznej niwelacji terenu nie może budzić wątpliwości, co do tego, że usypanie skarpy nastąpiło z nawiezionej ziemi (por. wyrok NSA z 19.04.1018r. II OSK 2655/17 dostępny w cbosa). Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że dla klasyfikacji odpadu jako kod 17 05 04 tj. gleba i ziemia w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 04 nie wymagały wiedzy wykraczającej poza wiadomości ogólne, co wymagałoby opinii biegłego. Sąd za prawidłowe uznaje też wyliczenia w zakresie ilości nawiezionej ziemi na działkę Skarżącej, w których przyjęto 59 pryzm widniejących na zdjęciach z geoportalu i przyjęto średnią ładowność samochodu ciężarowego 15 Mg co dało przybliżoną wartość 885 Mg. Ewidentnie zatem pryzmy mas ziemnych złożone na działkach nr [...] stanowią odpady w rozumieniu u.o. Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania tej ziemi przez skarżącą nie powoduje natomiast, że materiał ten przestaje być odpadem (wyrok NSA z 9.09.2017r., II OSK 2642/16 dostępny w cbosa). Powyższe okoliczności sprawy powodują, że Skarżąca, jako właścicielka nieruchomości, zasadnie została uznana za posiadacza odpadów. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot (np. wyroki NSA z 26.09.2013r., II OSK 330/12; z 6.03.2019r., II OSK 816/18 – dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi, którym w niniejszej sprawie jest Skarżąca. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym wytwórcą odpadów. Nie pozwala jednak im zignorować dowodów, które mogą doprowadzić do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, innego niż właściciel nieruchomości, jeżeli zostaną one zaoferowane przez stronę (wyrok NSA z 26.05.2020r., II OSK 3271/19). Organ musi się odnieść do wszystkich dowodów wskazanych przez stronę, w szczególności gdy dotyczą one tak kluczowej dla sprawy kwestii jak prawidłowe ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Władający powierzchnią ziemi może się bowiem zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadami władał lub włada faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Nie jest wystarczające tylko uprawdopodobnienie przez władającego powierzchnią ziemi, że nie jest on posiadaczem odpadów, lecz inna bliżej nie ustalona osoba, czy też że toczy się spór między nim a rzekomym posiadaczem odpadów w tym przedmiocie. Jeżeli władającemu powierzchnią ziemi powiedzie się taki dowód nie ma podstaw prawnych do wydawania w stosunku do jego osoby decyzji w oparciu o art. 26 u.o. Nie budzi przy tym wątpliwości, że działka Skarżącej nie stanowi miejsca przeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów, gdyż został na niej wzniesiony budynek mieszkalny. Wyżej naprowadzone argumenty prowadzą do stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy ustalono z poszanowaniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do wydania decyzji względem prawidłowo ustalonego adresata obowiązku i w zakresie wynikającym z art. 26 ust. 1 i ust. 2 u.o. Twierdzenia Skarżącej niepoparte żadnym materiałem dowodowym nie doprowadziły do obalenia domniemania z art. 3 pkt 19 u.o. Za niezasadny Sąd uznał zarzut kwestionujący przymiot strony PW w prowadzonym postępowaniu. Z dyspozycji art. 26 ust. 2 u.o. wynika, że decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest wydawana z urzędu. Postępowanie w tym przedmiocie nie może być zatem wszczęte na wniosek. Przepis prawa materialnego określa z czyjej inicjatywy wszczyna się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów i dlatego właściwy organ prowadzący postępowanie powinien każdorazowo ustalić zakres podmiotowy stron postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny Powyższe oznacza, że w postępowaniu w sprawie o usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach (por. wyrok NSA z 23.02.2022r. III OSK 870/21 dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pismo Skarżącego z dnia 4 października 2021r. wnioskujące o wydanie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości nr [...] i wezwania organów do działania w tej sprawie, stanowiły jedynie informację o zaistniałych nieprawidłowościach. Informacje takie organ jest zobowiązany z urzędu zweryfikować i dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do wszczęcia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, organ jest zobowiązany ustalić krąg stron postępowania. Zawiadomieniem z 5 listopada 2021r. Burmistrz [...] poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania na podstawie art. 26 u.o. Prawidłowo też przyjęto, że PW jest stroną postępowania, gdyż działka, której jest właścicielem graniczy z działką skarżącej, co powoduje, że istnieje narażenie zdrowia, życia i negatywnego oddziaływani na środowisko wobec wzniesienia skarpy z odpadów. Z aktu notarialnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że PW stał się właścicielem działki w 22 października 2021r. Prawidłowo też zauważyło Kolegium, że gdyby postępowaniu brała udział tylko Skarżąca, to decyzja zapadłaby o takiej samej treści. Wbrew zarzutom Skarżącej, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę, organy obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Strony zostały zawiadomione w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o odpadach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. W konsekwencji, skargę należało oddalić na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI