II SA/RZ 157/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego i postanowienia o zawieszeniu postępowania, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa, co naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Skarżący złożył skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie nakazu rozbiórki budynku magazynowego. Organ odwoławczy uznał postępowanie za bezprzedmiotowe z powodu upływu trzyletniego terminu na jego podjęcie po zawieszeniu. WSA w Rzeszowie stwierdził jednak nieważność zarówno decyzji umarzającej, jak i postanowienia o zawieszeniu, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 98 § 1 k.p.a., ponieważ postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony. Sąd podkreślił naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia [...] listopada 2019 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej rozbiórkę budynku magazynowego wybudowanego bez pozwolenia. WINB umorzył postępowanie, ponieważ skarżący nie złożył wniosku o jego podjęcie w ciągu trzech lat od daty zawieszenia, co zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a. skutkuje uznaniem żądania za wycofane i bezprzedmiotowością postępowania, a w konsekwencji wydaniem decyzji o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), twierdząc, że organ odwoławczy zbyt pochopnie umorzył postępowanie bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za uzasadnioną, ale z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze oraz postanowienia WINB z dnia [...] listopada 2016 r. o zawieszeniu postępowania. Uzasadnieniem było rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 98 § 1 k.p.a., ponieważ postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, co czyniło fakultatywne zawieszenie niedopuszczalnym. W konsekwencji, zastosowanie art. 98 § 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. było błędne. Sąd podkreślił, że brak merytorycznego rozpoznania sprawy w drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności obu aktów administracyjnych i zasądził koszty postępowania od organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, wydane na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., jest wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony. Fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. jest dopuszczalne tylko w sprawach wszczętych na wniosek strony. W związku z tym, postanowienie o zawieszeniu było niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 98 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawieszenie postępowania na wniosek strony jest fakultatywne. Przepis ten nie ma zastosowania do postępowań wszczętych z urzędu.
k.p.a. art. 98 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Fikcja prawna cofnięcia żądania wszczęcia postępowania po upływie trzech lat od jego zawieszenia ma zastosowanie tylko do postępowań wszczętych na wniosek strony.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne, które stało się bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu w formie decyzji.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może m.in. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w całości (pkt 2) lub uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (pkt 3).
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja administracyjna podlega stwierdzeniu nieważności, m.in. w przypadku wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy.
u.p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.p.b. art. 48 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 104 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 102
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, co czyniło fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. niedopuszczalnym. Umorzenie postępowania odwoławczego bez merytorycznego rozpoznania sprawy narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami oraz sformułowanymi wnioskami, był uprawniony i zobowiązany do wzięcia pod rozwagę z urzędu naruszeń prawa stwierdzonych w toku kontroli legalnościowej zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postanowienia oraz do sankcjonowania tych naruszeń w granicach kompetencji orzeczniczych określonych w art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. wada rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy właściwy organ wydaje orzeczenie z oczywistym naruszeniem przepisu, którego treść nie budzi zasadniczych wątpliwości interpretacyjnych i który ma istotne znaczenie w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy naruszył także rażąco przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umarzając postępowanie odwoławcze, podczas gdy powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 105 § 1 i art. 98 k.p.a. mogłyby – o ile sprawa miałaby charakter wnioskowy – stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a.), a nie umorzenia postępowania odwoławczego, które nie stało się oczywiście bezprzedmiotowe.
Skład orzekający
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Paweł Zaborniak
członek
Stanisław Śliwa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez organy administracji, błędne stosowanie przepisów o zawieszeniu i umorzeniu postępowania w sprawach wszczętych z urzędu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a następnie błędnie zawieszone i umorzone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli pierwotna sprawa dotyczyła samowoli budowlanej.
“Organ umorzył sprawę rozbiórki, bo źle zawiesił postępowanie. Sąd stwierdził nieważność decyzji.”
Dane finansowe
WPS: 997 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 157/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2020-07-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-02-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Marcin Kamiński /sprawozdawca/ Paweł Zaborniak Stanisław Śliwa /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 2535/20 - Wyrok NSA z 2023-07-04 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Stwierdzono nieważność postanowienia Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 15, art. 98 par. 1, 2, art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 3, art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę budynku magazynowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza nieważność postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia odwołania; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w [...] kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi W. C. (skarżący) jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organ odwoławczy) z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] wydanej w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.) nakazał skarżącemu rozbiórkę budynku magazynowego o wymiarach 45,45 m x 15,50 m, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działkach ew. nr 5410 i 5411/1 położonych w miejscowości P. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wraz z wniesieniem odwołania skarżący zwrócił się do organu odwoławczego o zawieszenie postępowania. Organ odwoławczy pismem z dnia 21 września 2016 r. nr [...] wezwał Gminę [...], jako stronę postępowania, do ustosunkowania się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Pismo zawierało pouczenie, że nieudzielenie odpowiedzi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania skutkować będzie uznaniem, że Gmina [...] nie wnosi sprzeciwu co do zawieszenia postępowania odwoławczego. Gmina [...] nie udzieliła odpowiedzi na prawidłowo doręczone wezwanie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], organ odwoławczy na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. W postanowieniu pouczono strony zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, co w niniejszej sprawie oznacza pozostawienie w obiegu prawnym jako ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo-administracyjnym moment początkowy biegu terminu trzyletniego wyznacza data zawieszenia postępowania (ściślej data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania na żądanie stron). Wobec tego w przedmiotowej sprawie początkiem biegu omawianego terminu jest dzień 7 listopada 2016 r. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że termin do złożeniu wniosku o podjęcie postępowania upłynął 7 listopada 2019 r. Tymczasem do dnia wydania zaskarżonej decyzji do organu odwoławczego nie wpłynął wniosek skarżącego ani żadnej ze stron o podjęcie zawieszonego postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z istoty zawieszenia postępowania na wniosek strony wynika, że również jego podjęcie pozostawione jest wyłącznie woli strony, ustawodawca wprowadza tu jedynie ograniczenie czasowe. Dla skuteczności zwrócenia się strony do organu niezbędne jest dokonanie tej czynności w terminie 3 lat. Termin ten ma charakter ustawowy i dotyczy czynności strony postępowania. Zwrócenie się do organu oznacza czynność strony polegającą na wniesieniu podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że okolicznością bezsporną jest fakt, iż skarżący nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie przedmiotowego postępowania w okresie trzech lat od jego zawieszenia. Organ podkreślił, że strony pouczono o treści art. 98 § 2 k.p.a. i o skutkach uchybienia przez stronę złożenia w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżący miał zatem świadomość skutków prawnych płynących z treści art. 98 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 98 § 2 k.p.a. przewiduje fikcję prawną, polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Postępowanie nie może bowiem toczyć się w sytuacji, gdy w trakcie postępowania strona wycofa żądanie wszczęcia postępowania, jeżeli to postępowanie może być prowadzone wyłącznie na jej wniosek. Skutek ten występuje również, gdy formalnie brak jest co prawda takiego działania strony, lecz przepis prawa, czyli art. 98 § 2 k.p.a. nakazuje uznanie wniosku wszczynającego postępowanie za wycofany. Zatem, gdy strona na skutek niezłożenia w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1153/17). Zdaniem organu taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie, bowiem niniejsze postępowanie odwoławcze zostało wszczęte na wniosek strony - skarżącego - w wyniku wniesienia odwołania, a następnie na wniosek strony zawieszone. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że organ nie ma obowiązku informować strony o zbliżającym się upływie trzyletniego terminu. Zgodnie z art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować jedynie czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] zawarta była informacja o treści art. 98 § 2 k.p.a. Organ stwierdził więc, że nie miał obowiązku dodatkowego informowania strony, że zbliża się upływ trzyletniego terminu, o jakim mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z w/w wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie termin określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym (prekluzyjnym) i jego upływ pociąga za sobą nieodwracalne wygaśnięcie uprawnienia do skutecznego żądania podjęcia zawieszonego postępowania, bowiem strona wycofała wniosek wszczynający postępowanie administracyjne. Prekluzyjny charakter omawianego terminu oznacza, że nie jest możliwe jego przywrócenie i to niezależnie od przyczyn, które spowodowały, że strona terminu nie dochowała. Zgodnie z wolą ustawodawcy przekroczenie trzyletniego terminu powoduje uznanie żądania wszczęcia postępowania za wycofane. Podsumowując organ stwierdził, że stosownie do treści art. 98 § 2 k.p.a. brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od dnia jego zawieszenia bezwzględnie obliguje organ do uznania za wycofane przez stronę żądania wszczęcia postępowania odwoławczego. Gdy natomiast strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, wszczęte postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w formie decyzji. Wynika to z faktu, że każde wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone w sposób przewidziany przepisami prawa, także w przypadku cofnięcia wniosku przez stronę, a rozpatrywany przepis art. 98 § 2 k.p.a. nie zawiera szczególnej regulacji w tym zakresie, która dawałaby podstawę do odstąpienia od ustanowionej w art. 104 k.p.a. formy zakończenia postępowania administracyjnego. Wobec wyżej przytoczonych uwarunkowań organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] z przyczyn prawnych i faktycznych stało się bezprzedmiotowe w całości. Żądanie wszczęcia postępowania, za które należy uznać wniesienie odwołania, organ odwoławczy potraktował jako wycofane. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jest to równoznaczne z pozostawieniem w obiegu prawnym jako ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] nakazującej rozbiórkę budynku magazynowego o wymiarach 45,45 m x 15,50 m, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działkach ew. nr 5410 i 5411/1 położonych w miejscowości P. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, t. j. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony i podważenie zaskarżoną decyzją zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, art. 15 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 98 § 2 k.p.a. przez przedwczesne umorzenie postępowania odwoławczego bez merytorycznego rozpoznania odwołania. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana niezasadnie. Skarżący potwierdził, że zainicjował postępowanie odwoławcze z uwagi na fakt, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Umorzenie postępowania bez merytorycznego rozpoznania sprawy jest jednak dla niego krzywdzące, gdyż został pozbawiony możliwości dwuinstancyjnego rozpoznania. W tym kontekście skarżący wskazał, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed organem I instancji. Dlatego rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania przez ten organ. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. A zatem ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest przede wszystkim ustalić w oparciu o przepis prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, później poddać ocenie materiał dowodowy zebrany i zbadany przez organ I instancji oraz dokonane przez ten organ ustalenia. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Skarżący stwierdził, że działanie organu odwoławczego naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania, która wymaga, aby postępowanie przed organem drugiej instancji miało wymiar w pełni merytoryczny. Tymczasem organ odwoławczy zajął zbyt rygorystyczne stanowisko, nie rozpoznał w ogóle sprawy lecz umorzył zbyt pochopnie postępowanie odwoławcze. Zdaniem skarżącego, konsekwencją naruszenia w niniejszej sprawie zasady dwuinstancyjności postępowania jest naruszenie przez organ odwoławczy także zasady prawdy obiektywnej oraz reguł prawidłowego uzasadnienia decyzji, które powinno w sposób pełny wyjaśniać motywy i przesłanki, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Co więcej, organ odwoławczy nie uwzględnił argumentów dotyczących czasu potrzebnego do rozbiórki i przeniesienia budynku magazynowego (wiaty) o wymiarach 45,45 m x 15,50 m. Skarżący wskazał, że w hali (wiacie) prowadzi działalność gospodarczą polegającą na magazynowaniu i cięciu stali przeznaczonej do procesu produkcyjnego w jego firmie. W przeciwnym razie byłaby bardzo utrudniona organizacja pracy, a pracownicy zmuszeni byliby do wykonywania prac na zewnątrz, co ze względu na zmienne warunki pogodowe jest bardzo uciążliwe. Skarżący podniósł, że obecnie jest w trakcie uzyskiwania zezwolenia na budowę hali magazynowej. Przedmiotowa wiata jest całkowicie rozbieralna, bez fundamentów, co umożliwi łatwiejszy demontaż i przeniesienie jej, niezwłocznie po uzyskaniu decyzji na budowę do innej lokalizacji. Skarżący nadmienił, że działalność ta jest zupełnie nieszkodliwa dla sąsiedztwa. Poza tym ze względu na przedłużającą się procedurę zmiany planu miejscowego Gminy [...] nie było możliwości wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącego błędnie zatem organ odwoławczy uznał, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe. Skarżący stwierdził, że nie cofał odwołania i jego wolą jest kontynuowanie postępowania. Tymczasem organ w ogóle nie wziął pod uwagę jego interesu, gdyż w przeciwnym razie kontynuowałby postępowanie, a nie je umarzał. Skarżący przytoczył w tym miejscu stanowisko wyrażone w doktrynie oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 182/11. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika procesowego podtrzymała zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż w niej wywiedzione. Sąd nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami oraz sformułowanymi wnioskami, był uprawniony i zobowiązany do wzięcia pod rozwagę z urzędu naruszeń prawa stwierdzonych w toku kontroli legalnościowej zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postanowienia oraz do sankcjonowania tych naruszeń w granicach kompetencji orzeczniczych określonych w art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. o zawieszeniu postępowania "w sprawie rozpatrzenia odwołania" jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w zakresie przepisów art. 98 § 1 i 2, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 15 k.p.a. Po pierwsze, należy stwierdzić, że wada rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy właściwy organ wydaje orzeczenie z oczywistym naruszeniem przepisu, którego treść nie budzi zasadniczych wątpliwości interpretacyjnych i który ma istotne znaczenie w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia (zob. np. M. Kamiński, Stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego, w: T. Woś (red.), Postępowanie administracyjne, Warszawa 2017, s. 569; T. Kiełkowski, w: H. Knysiak-Molczyk, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 1070-1072). Po drugie, w przedmiotowej sprawie skarżony organ wbrew jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych treści art. 98 § 1 k.p.a. wydał w dniu [...] listopada 2016 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania "w sprawie rozpatrzenia odwołania", przyjmując, że strona odwołująca się (wskazany przez organ pierwszej instancji sprawca samowoli budowlanej) od decyzji orzekającej nakaz rozbiórki jest "stroną, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte", podczas gdy jest oczywiste, że postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji z urzędu (zob. zawiadomienie z dnia 4 maja 2015 r. o wszczęciu postępowania z urzędu, k. 4 akt administracyjnych). W tej sytuacji, niezależnie od stanowiska strony skarżącej, wykonanie kompetencji do fakultatywnego zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu odbyło się z oczywistym i rażącym naruszeniem treści art. 98 § 1 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł w punkcie drugim wyroku o stwierdzeniu nieważności postanowienia. Po trzecie, wobec niedopuszczalności zawieszenia fakultatywnego postępowania wszczętego z urzędu, organ nie był również – co oczywiste – uprawniony do zastosowania art. 98 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem bezczynność stron postępowania, które zostało wszczęte na żądanie strony oraz zawieszone na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., w zakresie złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, po upływie trzech lat od daty zwieszenia postępowania jest podstawą powstania fikcji prawnej cofnięcia żądania wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji można przyjąć, że cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie wnioskowej jest podstawą do uznania, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, a zatem podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Umorzeniu podlega jednak całe postępowanie w sprawie, a nie postępowanie w danej instancji. Niezależnie zatem od niedopuszczalności zastosowania w sprawie o nakazanie rozbiórki art. 98 § 2 k.p.a. i umorzenia postępowania rozbiórkowego na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a., organ odwoławczy naruszył także rażąco przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umarzając postępowanie odwoławcze, podczas gdy powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 105 § 1 i art. 98 k.p.a. mogłyby – o ile sprawa miałaby charakter wnioskowy – stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a.), a nie umorzenia postępowania odwoławczego, które nie stało się oczywiście bezprzedmiotowe. Konsekwencją umorzenia postępowania odwoławczego byłoby zresztą nabycie cechy ostateczności przez decyzję rozbiórkową organu pierwszej instancji, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a., z których to przepisów wynika konieczność umorzenia postępowania w sprawie. Po czwarte, brak merytorycznego rozpoznania sprawy w drugiej instancji i bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego doprowadziło również do oczywistego naruszenia zasad dwuinstancyjności postepowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz merytorycznego charakteru administracyjnego toku instancji. Organ odwoławczy dokona zatem merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy załatwionej decyzją organu pierwszej instancji, chyba że zostanie stwierdzona podstawa do zastosowania kompetencji do orzekania niemerytorycznego. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia wyżej wskazanego rażącego naruszenia norm prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak punktach pierwszym i drugim sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w punkcie trzecim wyroku, zasądzając od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI