II SA/Rz 1556/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania przez skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, uznając, że organy nie poinformowały jej wystarczająco o konieczności zawieszenia tego drugiego świadczenia.
Skarżąca A. K. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, jednak organ odmówił jej przyznania, powołując się na przepis wykluczający świadczenie w przypadku pobierania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak wystarczającego poinformowania o konieczności zawieszenia pobieranego świadczenia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 79a k.p.a., przez niewystarczające pouczenie strony.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. K., która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką B. K. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skarżąca, posiadająca prawo do obu świadczeń, wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednak organy uznały, że musi najpierw zawiesić pobieranie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 79a k.p.a., argumentując, że organy nie poinformowały jej w sposób wyczerpujący o konieczności zawieszenia pobieranego świadczenia jako jedynej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy nie udzieliły stronie wyczerpującej informacji, zwłaszcza w kontekście ryzyka utraty jedynego źródła utrzymania, co uzasadniało obawy pełnomocnika skarżącej. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie poinformowały strony w sposób wyczerpujący i jednoznaczny, że pobieranie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowi jedyną negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co narusza przepisy postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo istnienia fachowego pełnomocnika, organy miały obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia stronie przesłanek i konsekwencji, zwłaszcza w kontekście ryzyka utraty jedynego źródła utrzymania. Brak jednoznacznego wskazania, że zawieszenie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego będzie podstawą do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, stanowi naruszenie art. 79a k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 3 § pkt 21 lit. e
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.r.ś.u. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
u.r.ś.u. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
u.r.ś.u. art. 7 § 4
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek poinformować stronę o przesłankach zależnych od niej, które nie zostały spełnione lub wykazane, a które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, gdy jedyną przeszkodą jest pobieranie innego świadczenia, organ powinien jasno wskazać, że zawieszenie tego świadczenia jest warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku, zwłaszcza gdy strona działa przez pełnomocnika i wyraża obawy o utratę źródła utrzymania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie poinformowały strony w sposób wyczerpujący o konieczności zawieszenia pobieranego rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Odrzucone argumenty
Organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, a strona, mimo pouczenia, nie dopełniła wymaganych formalności.
Godne uwagi sformułowania
Występowanie w sprawie fachowego pełnomocnika nie zwalnia Organu z obowiązku wyczerpującego wyjaśniania znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów, wynikających z nich obowiązków a także konsekwencji niezastosowania się do kierowanych pism i wezwań. Zwrócić należy uwagę na szczególny charakter spraw związanych z wypłatą świadczeń pielęgnacyjnych i trudną sytuację osób ubiegających się o to świadczenie. Rezygnacja z takiego świadczenia na poczet niepewnego świadczenia pielęgnacyjnego obarczona jest ryzykiem utraty środków do życia.
Skład orzekający
Jerzy Solarski
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
sprawozdawca
Jolanta Kłoda-Szeliga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków informacyjnych organów administracji publicznej w sprawach świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w kontekście zbiegu praw do różnych świadczeń i ryzyka utraty źródła utrzymania przez stronę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oraz obowiązków informacyjnych organów w takich przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne informowanie przez organy administracji o konsekwencjach prawnych i finansowych decyzji, szczególnie w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych, gdzie stawka jest wysoka dla obywateli.
“Czy organ administracji pozbawił Panią świadczenia przez niedostateczne pouczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1556/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jerzy Solarski /przewodniczący/ Jolanta Kłoda-Szeliga Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 79 a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 390 art. 3 pkt 21 lit. e, art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2023 r.nr SKO.4111/444/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 20 czerwca 2023 r. nr SKO.4111/444/2023, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji", "Wójt") z 17 kwietnia 2023 r. nr GOPS.524.12.2023 wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390; dalej: "u.ś.r."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Wnioskiem z 31 stycznia 2023 r. A. K. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Wójta o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką B. K., która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS uznającym ją za niezdolną do samodzielnej egzystencji do [...] lutego 2025 r. Decyzją z 17 kwietnia 2023 r. nr GOPS.524.12.2023 Wójt odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji, Organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwagi na to, że Skarżąca ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, a pobieranie tego świadczenia wyklucza przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i wstrzymanie jego wypłaty eliminuje wskazaną negatywną przesłankę. Wójt wyjaśnił również, że wzywał Skarżącą do przedłożenia decyzji ZUS w przedmiocie zawieszenia prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, jednak Skarżąca takiego dokumentu nie przedłożyła. Dodał, że przepisy prawa określające warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób kategoryczny i nie dają organom administracji publicznej możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego. Wobec powyższego Organ odmówił Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że pobieranie przez Skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną córką; – naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 79a k.p.a., przez niepoinformowanie strony przez organ przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranego przez Skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 20 czerwca 2023 r. nr SKO.4111/444/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad córką – B. K., która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] lutego 2022 r. uznającym ją za niezdolną do samodzielnej egzystencji okresowo - do [...] lutego 2025 r. Następnie Wójt przeprowadził wywiad środowiskowy na okoliczność sprawowanej opieki nad B. K., określając zakres opieki, osobę sprawującą tą opiekę, a także okoliczności dotyczące istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez Skarżącą, a rezygnacją przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podczas wywiadu ustalono, że B. K. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z [...] czerwca 1983 r. została zaliczona do II grupy inwalidów, a orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] lutego 2022 r. została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji na czas określony. Skarżąca z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad córką nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, sprawuje kompleksową opiekę nad córką, gdyż ta nie jest w stanie zabezpieczyć samodzielnie podstawowych potrzeb życiowych. SKO podkreśliło również, że z akt sprawy wynika, że od marca 2019 r. Skarżąca posiada prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, które zostało jej przyznane przez ZUS decyzją z [...] marca 2019 r. Od 1 marca 2022 r. świadczenie to wynosi 1.338,44 zł. Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Podkreślić należy, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające pełni funkcję emerytury (zastępując ją w całości - art. 7 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym), bądź uzupełniając emeryturę do wysokości najniższej emerytury - art. 7 ust. 2). W niniejszej sprawie Skarżąca miała prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami pozostającymi w kolizji. Organ I instancji przed wydaniem decyzji w sprawie, w dniu 23 lutego 2023 r. [pic]skierował do strony pismo pn. "Wezwanie", w którym wskazał stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od niej zależne, a więc w tym przypadku konieczność przedstawienia decyzji w przedmiocie zawieszenia prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, zakreślając 14-dniowy termin do dokonania powyższego i zastrzegając, że [pic]niewykazanie przesłanek zależnych od strony skutkować będzie wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem. Wobec powyższego w ocenie Kolegium, Wójt uczynił zadość spoczywającemu na nim obowiązkowi. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik Skarżącej poinformował, że wniosek o zawieszenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Skarżąca złoży dopiero, gdy jedyną przeszkodą uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie jego pobieranie. Domagał się wskazania czy pobieranie świadczenie jest jedyną negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wnosił o wydłużenie terminu na przedstawienie decyzji ZUS w przedmiocie wstrzymania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Organ I instancji w dniu 17 marca 2023 r. wystosował do Skarżącej zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, informując jednocześnie, że na dzień wysłania zawiadomienia nie zostało spełnione kryterium wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wójt pouczył jednocześnie Skarżącą, że we wskazanym terminie ma możliwość przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania, że zawiesiła prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i że jego wypłata została wstrzymana, jednak Skarżąca nie skorzystała z ww. uprawnienia i nie złożyła dodatkowych dowodów, co skutkowało odmową przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła A. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ww. decyzję Kolegium w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię, tj.: – art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 79a k.p.a., przez niepoinformowanie Skarżącej przez Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranego przez nią rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że w sytuacji, gdy Organ II instancji stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego powinien ją o tym poinformować i wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia negatywnej przesłanki. Dążąc do szybkiego załatwienia sprawy zgodnie z dobrem Skarżącej, SKO powinno podjąć działania, aby Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki ustawowe do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W jej ocenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie zaniechało jednak podjęcia działań zgodnych ze słusznym interesem strony, co stanowi rażące uchybienie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ naruszono przepisy postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającą przyznania A. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką B. K. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy o świadczeniach rodzinnych w tym art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę a) ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W sprawie nie ulega wątpliwości, że B. K. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] lutego 2022 r. uznającego ją za niezdolną do samodzielnej egzystencji, co jest jednoznaczne z posiadaniem znacznego stopnia niepełnosprawności - art. 3 pkt 21 lit. e u.ś.r . Nie ulega również wątpliwości, że decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2019 r., Skarżącej przyznano rodzicielskie świadczenie uzupełniające. W świetle przedstawionych przepisów nie jest możliwe pobieranie obydwu świadczeń tj. rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji istnieje po stronie wnioskodawcy prawo do wyboru jednego ze świadczeń, w przypadku dokonania wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym ( Dz.U. z 2022 r., poz. 1051). Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję zawieszeniu tego prawa. Spór w sprawie sprowadzał się do oceny negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia jaką jest zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z przysługującym Skarżącej prawem do świadczenia rodzicielskiego uzupełniającego, a w zasadzie do prawidłowości pouczenia Skarżącej o konieczności rezygnacji z tego prawa. Organy stoją na stanowisku, że Skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, pomimo prawidłowego pouczenia, tak co do negatywnej przesłanki, jak również możliwości jej usunięcia, nie uczyniła tego, co stało się podstawą wydania decyzji odmownej. Pełnomocnik Skarżącej z kolei twierdzi, że w sprawie zabrakło jednoznacznego stwierdzenia przez Organ, że pobieranie przez Skarżącą świadczenia rodzicielskiego stanowi jedyną i wyłączną podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia. Z przeprowadzonych przez Organ dowodów wynika w sposób bezsporny, że podopieczna legitymuje się odpowiednim orzeczeniem zrównującym ją z osobami legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również to, że Skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną córką, i z powodu tej opieki nigdy nie podjęła zatrudnienia, należy do pierwszej grupy osób uprawnionych do tego świadczenia, a jedyną negatywną przesłanką przyznania tego świadczenia jest pobieranie konkurencyjnego świadczenia, jakim w tym przypadku jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające. W kierowanych do pełnomocnika Skarżącej pismach wskazywano na istnienie negatywnej przesłanki i pouczano o konieczności zawieszenia prawa do świadczenia rodzicielskiego uzupełniającego, pod rygorem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia – tak w wezwaniu z 23 lutego 2023 r. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika z 6 marca 2023 r. o wyjaśnienie czy wskazana negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia stanowi wyłączną przyczynę odmowy, w obawie przed utratą jedynego źródła utrzymania, Organ wyjaśnił, że nie zostało spełnione kryterium wynikające z art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r., w związku z czym wnioskodawczyni nadal przysługuje prawo wykazania, że zawiesiła prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego – pismo z 17 marca 2023 r. Ostatnio wyznaczony termin upłynął bezskutecznie co stanowiło podstawę do wydania decyzji odmownej. Analiza tych pism wskazuje na to, że w żadnym z nich nie padło sformułowanie jakiego wymagał pełnomocnik, tj. wyjaśnienie, że pobieranie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowi jedyną negatywną przesłankę przyznania tego świadczenia. Występowanie w sprawie fachowego pełnomocnika nie zwalnia Organu z obowiązku wyczerpującego wyjaśniania znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów, wynikających z nich obowiązków a także konsekwencji niezastosowania się do kierowanych pism i wezwań. Kierowane do pełnomocnika Skarżącej pisma zawierały informacje dotyczące negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia jakim, był zbieg świadczeń, nie mniej jednak informacja ta nie była zupełna i stanowiła de facto powtórzenie treści przepisu, znanej Skarżącej, jak i pełnomocnikowi. Tymczasem pełnomocnik Skarżącej w kierowanych do Organu pismach wnioskował o wskazanie, czy zbieg świadczeń stanowi wyłączną podstawę do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Żądanie to należy uznać za stosowane ze względu na charakter sprawy, wnioskowanego świadczenia, jak również zachowania organów na tle analizowanych przez Sąd spraw dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócić należy uwagę na szczególny charakter spraw związanych z wypłatą świadczeń pielęgnacyjnych i trudną sytuację osób ubiegających się o to świadczenie. W wielu przypadkach osoby te pobierają konkurencyjne, ale z reguły niższe świadczenia, które w większości przypadków stanowią główne źródło utrzymania. Rezygnacja z takiego świadczenia na poczet niepewnego świadczenia pielęgnacyjnego obarczona jest ryzykiem utraty środków do życia. Sąd z urzędu stwierdza, że kontrola decyzji dotyczących prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w niektórych przypadkach wskazywała na to, że pomimo rezygnacji przez wnioskodawcę z konkurencyjnego świadczenia odmawiano przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie innej negatywnej przesłanki. Stąd nie można poczytać pełnomocnikowi nadmiernego formalizmu i uporczywości w domaganiu się od Organu stwierdzenia, że żądanie przedstawienia decyzji o zawieszeniu prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowić będzie podstawę do wydania decyzji pozytywnej. Uzasadniała je bowiem obawa przed ewentualną utratą przez mocodawcę jedynego źródła utrzymania. Treść art. 79a k.p.a. zobowiązuje Organ do podania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Ograniczając się do ścisłej wykładni tego przepisu można byłoby stwierdzić, że Organ dopełnił obowiązku. Poinformował bowiem o negatywnej przesłance i jej skutkach. Niemniej w sytuacji gdy przyznanie świadczenia uzależnione było od innych przesłanek, w tym wykazania stałej opieki oraz związku pomiędzy sprawowaniem tej opieki a rezygnacją z pracy bądź jej niepodejmowaniem, strona miała prawa żądać wyjaśnienia czy wykonanie przez nią wezwania i rezygnacja z jedynego źródła utrzymania stanowić będzie podstawę do wydania decyzji pozytywnej. Jest to tym bardziej uzasadnione, że decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną, a więc spełnienie wszystkich przesłanek determinuje wydanie decyzji pozytywnej, a przeprowadzone przez Oran postępowanie pozwalało na udzielenie tego rodzaju informacji. W świetle powyższego Sąd stwierdza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 79 a k.p.a., co skutkowało naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 k.p.a. zarzucanych w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. W ponownie przeprowadzanym postępowaniu zadaniem Oranu II instancji będzie skierowania do Strony skarżącej wezwania w trybie art. 79 a k.p.a. odpowiadającego opisanym wymogom i podjęcie rozstrzygnięcia w zależności od stanowiska Strony skarżącej. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ) w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI