II SA/Rz 1552/24

II SA/Rz 1552/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 30 września 2024 r. nr SE.9022.7.53.2024.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów – skargę oddala –
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 września 2024 r. nr SE.9022.7.53.2024.LB, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: PPWIS lub organ odwoławczy) - działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a), art. 123 § 1, art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338, dalej: u.p.i.s) – po rozpatrzeniu zażalenia BB (dalej: Skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] (dalej: PPIS w [...] lub organ I instancji) z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W związku z brakiem szczepienia małoletniego [...], PPIS w [...] upomnieniem z 12 lutego 2024 r. wezwał matkę dziecka – Skarżącą BB do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych. Stosowne upomnienie – nr 5/2024 z 12 lutego 2024r. doręczono Skarżącej 27 lutego 2024 r.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w [...] 14 czerwca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce oraz wystosował do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej.
Postanowieniem z [...] czerwca 2024 r. PPWIS orzekł o nałożeniu na stronę grzywny w wysokości 1000 zł - w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 14 czerwca 2024 r.
3 lipca 2024 r. Skarżąca wniosła równocześnie zarzuty do tytułu wykonawczego, podnosząc brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) oraz zażalenie do Ministra Zdrowia.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. PPIS w [...] oddalił zarzuty strony, akcentując wymagalność obowiązku szczepień oraz prawidłowe doręczenie upomnienia do dobrowolnego wykonania tego obowiązku.
Pismem z 23 sierpnia 2024 r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 9 sierpnia 2024 r., w którym podniosła: 1) brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego, 2) nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, 3) nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego, 4) obowiązkowość szczepień ochronnych u małoletniego ze względu na osiągnięcie przez niego podziału wiekowego, 5) uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 30 września 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] sierpnia 2024 r. oddalające zarzuty Skarżącej.
Organ po przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie uznał, że pełnomocnik zobowiązanej, formułując uzasadnienie zarzutów oparł całą swoją argumentację na nieobowiązującym stanie prawnym, tj. rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 18 sierpnia 2011 r., które zostało uchylone z dniem 1 października 2023 r.
Podkreślił że, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz. U. 2023r. poz. 2077 – zwane dalej rozporządzeniem), które obowiązuje od dnia 1 października 2023 r. Rozporządzenie zawiera wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, a także schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które, na podstawie § ust. 2, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924, dalej jako: u.z.z.ch.), wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do jego przeprowadzenia. Zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.z.ch., lekarz, po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego, wydaje stosowne zaświadczenie, wskazując w nim datę i godzinę badania. Organ podkreślił, że badanie to jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia szczepienia, a jego ważność wynosi 24 godziny. w przypadku, gdy badanie kwalifikacyjne wskazuje na konieczność długotrwałego odroczenia szczepienia, lekarz kieruje pacjenta na konsultację specjalistyczną (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.).
Badania kwalifikacyjne są nierozerwalnie związane z realizacją obowiązku szczepienia. Przepisy prawa - ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581- dalej o.p.p.) nie przewidują zwolnienia z przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed wykonaniem czynności szczepienia.
Organ odwoławczy podkreślił, że wbrew twierdzeniom wskazanym w zarzutach przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego, będącego obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Niestawienie się z dzieckiem do placówki prowadzącej szczepienia ochronne nie daje natomiast możliwości przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego czy wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, a co za tym idzie wykluczenie przeciwwskazań lub skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną.
Z dokumentacji medycznej załączonej do akt sprawy wynika, że zobowiązana nie zgłosiła się z dzieckiem do poradni, celem zaszczepienia oraz nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do szczepień. Brak lekarskiej kwalifikacji do szczepień wynikający z niestawiennictwa zobowiązanego w poradni POZ i niepoddania dziecka badaniu lekarskiemu nie może być traktowany jako brak wymagalności obowiązku szczepień.
Kolejno organ szczegółowo odniósł się do zarzutów poniesionych przez pełnomocnika Skarżącej, wskazują iż nie zasługują one na uwzględnienie. Końcowo wskazał, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie organu, zarzucając naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
- wyjście przez organ odwoławczy poza zakres zaskarżenia i rozpoznanie postanowienia organu I instancji w zakresie w jakim nie zostało ono zaskarżone, a zatem stało się prawomocne;
- naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że można nakładać na obywateli obowiązek szczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie "komunikat" nie zalicza się do aktów prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.;
- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b) u.z.z.ch. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego, w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;
- naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu GIS, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie GIS, co wskazuje, że Skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;
- naruszenie art. 124 § 1 i 2, art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
- naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia PPWIS oraz postanowienia organu I instancji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego.
Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
W art. 133 § 1 P.p.s.a. przyjęta została zasada, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd ten rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 712/21). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 133 § 1 P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreślone granice kontroli Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono obowiązującemu prawu.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty Skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z uchylaniem się przez Skarżącej od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wnosząc zarzut zobowiązana kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w 14 czerwca 2024 r. przez wierzyciela – PPIS w [...]. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 u.z.z.ch. oraz § 2 i 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku, o charakterze niepieniężnym, polegającego na niepoddaniu dziecka szczepieniu.
Jak wynika z akt sprawy do Skarżącej skierowano upomnienie, wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, której to okoliczności Skarżąca nie kwestionuje, podnosząc jedynie zarzuty, co do braku wymagalności nałożonego na niego obowiązku i ogólnie pojętego ograniczenia swobody decyzyjnej rodziców, a także braku zasadności wprowadzania obowiązku szczepień z odwołaniem do zasad obowiązujących w innych krajach europejskich.
Odnosząc się do zarzutów wniesionej skargi, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zarzut orzekania przez organ odwoławczy poza granicami zaskarżenia jest bezzasadny. Organ odwoławczy rozpoznawał zażalenie wniesione przez Skarżącą pismem z 23 sierpnia 2024 r., w treści którego wyraźnie podkreślono, że zaskarżeniu podlega postanowienie organu I instancji w całości, toteż zawarte w treści skargi supozycje Skarżącej w przedmiocie uprawomocnienia się części postanowienia organu I instancji, nie są zasadne.
W odniesieniu do zarzutu w kwestii nakładania na obywateli obowiązku szczepień za pomocą komunikatów GIS - niestanowiących w krajowym porządku prawnym źródeł prawa powszechnie obowiązującego - podkreślić należy, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 o.p.p. - art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest w dniu 14 czerwca 2024r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Wobec powyższego Skarżąca we wniesionej skardze nieprawidłowo powołuje się na nieobowiązujące już rozporządzenie z 2011 r.
Powołane rozporządzenie określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia).
Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W stanie prawnym obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania podstawy prawnej obowiązku egzekwowanego wobec Skarżącej.
W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, że brakujące szczepienia ochronne u syna Skarżącej to szczepienia przeciwko:
- ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (dawka przypominająca);
- błonicy, tężcowi, krztuścowi ( I i II dawka przypominająca);
- odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka), różyczce (dawka przypominająca);
Egzekwowane szczepienia oraz zakres czasowy obowiązku szczepień zostały wykazane rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, przy czym obowiązek ten w przypadku szczepień stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie zgodnie z §3 ust. 1 pkt 2 , 4 i 5 rozporządzenia dotyczy dzieci i młodzieży do ukończenia 19. roku życia.
W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania syna Skarżącej ur. 3 października 2007r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów Skarżącej przez organy obu instancji. Powołane przez Skarżącej rozporządzenie z 2011 r. nie obowiązuje i nie stanowiło podstawy nałożenia obowiązku szczepienia.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że dziecko Skarżącej nie zostało zaszczepione wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.
W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu
Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania.
Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19).
Odnosząc się do zarzutów skargi, w kwestii braku zasadności wprowadzenia obowiązku szczepień z odniesieniem do stanów faktycznych i prawnych w innych krajach europejskich, podkreślić należy, że przytoczone argumenty, badania i wypowiedzi mogłyby zostać docenione w szeroko pojętej dyskusji społecznej, w przedmiocie konsekwencji szczepień, ich zalet oraz niebezpieczeństw z nimi związanych, niemniej jednak muszą pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, mającej na celu kontrolę legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji państwowej, egzekwujących obowiązek ustawowy wynikający wyraźnie z treści obowiązującego prawa.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z godnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Art. 8 ust 2 stwierdza bowiem wyraźnie, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest niedopuszczalna, z wyjątkiem jednak przypadków przewidzianych przez ustawę, koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Przewidziany zatem w art. 17 obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.